કોહિનૂર મળ્યો નથી-દેવાયત ભમ્મર

હાં, ક્યાંક ગુમ થયેલો કોહિનૂર મળ્યો નથી.
આ દેશને હજુ ખોવાયેલો સુભાષ મળ્યો નથી.
.
માં પ્રભાવતીનો પુત્ર.
ને જાનકીનાથનો જાયો.
કટક નગરીમાં જન્મ્યો.
યુવા લોહીમાં એ સમાયો.
બહુ બુદ્ધિશાળી યોદ્ધો એવો ઘેઘુર મળ્યો નથી.
.
હાં, ક્યાંક ગુમ થયેલો કોહિનૂર મળ્યો નથી.
આ દેશને હજુ ખોવાયેલો સુભાષ મળ્યો નથી.
.
દેશભક્તોનોય દેશભક્ત
હતો એ દેશભક્ત દાદવો.
હે સુભાષ તારા નામનો,
ચંદ્ર ગોતે છે હજુ હિંદવો.
.
અમે ખૂન દીધાં તોય એ સૂર જડ્યો નથી.
હાં, ક્યાંક ગુમ થયેલો કોહિનૂર મળ્યો નથી.
આ દેશને હજુ ખોવાયેલો સુભાષ મળ્યો નથી.
.
ગાંધીજી એ મુક્યો કે જવાહરે?
મુકાયો તો છે અવળા હાથે.
મોહનદાસ પણ મરી ગયા છે.
એ’તો નહીં લઈ ગયા ને સાથે?
જન્મ્યો હતો જરૂર, સુભાષ દિલે મર્યા નથી.
.
હાં, ક્યાંક ગુમ થયેલો કોહિનૂર મળ્યો નથી.
આ દેશને હજુ ખોવાયેલો સુભાષ મળ્યો નથી.
.
ફૌજી સુભાષ, નેતા સુભાષ.
સુભાષ આઝાદ હિન્દ ફૌજ.
‘દેવ’ દેશભક્ત સાચા નેતાની.
અંખડ ભારતને હજુ છે ખૌજ.
.
આઝાદ હિંદ માટે ગયેલો દૂર, પાછો ફર્યો નથી.
હાં, ક્યાંક ગુમ થયેલો કોહિનૂર મળ્યો નથી.
આ દેશને હજુ ખોવાયેલો સુભાષ મળ્યો નથી
.
( દેવાયત ભમ્મર )

गर कहोगे कि-सुनीता पवार

 

प्रिय शुभचिंतक,
गर कहोगे कि..
तुम्हारा कद छोटा है
थोड़ी लम्बाई होती तो
अच्छा होता ।
.
गर कहोगे कि..
रंग थोड़ा दबा हुआ है
थोड़ा गोरा होता तो
चमक अधिक होती ।
.
गर कहोगे कि…
आँखे छोटी या बड़ी हैं
ये कोरों पास झुर्रियां न होती तो
सुंदर दिखती ।
.
गर कहोगे कि…
बहुत मोटी या पतली हो
थोड़ा आकार में होती तो
कमाल का व्यक्तित्व होता ।
.
गर कहोगे कि…
आवाज़ भारी या हल्की है
थोड़ी सामान्य होती तो
मधुर बोलती ।
.
तो मैं कहूंगी कि..
प्रिय शुभचिंतक,
मैं शरीर को नहीं बदल सकती
न शारीरक बदलावों को
पर मुझे वो कमी बताना
जिसे मैं बदल सकूँ ।
.
प्रिय शुभचिंतक,
क्या कभी देखते हो तुम?
मेरे हौंसलों का कद
मेरे आत्मविश्वास की चमक
मेरे भावों की सुंदरता
मेरे कमाल से गुण वाला व्यक्तित्व
मेरे विनम्र शब्दों की मधुरता
या देखकर अनदेखा करते हो?
मैं फिर कहूँगी कि
अपनी निपुणता को भी परखना,
फिर मुझे वो कमी बताना
जिसे मैं बदल सकूँ ।
स्त्रीरंग से
.
( सुनीता पवार )

એ જ પ્રેમ છે-મુકેશ જોશી

શું ફૂલ પ્રેમ છે ? ના રે ના

તો શૂળ પ્રેમ છે ? ના રે ના

ડાળ ઉપર ફૂલના રખોપાઓ કરવામાં શ્વાસ બધા ખર્ચવાની ગેમ છે

એ જ પ્રેમ છે

મારી છાબડીને ફૂલોથી રોજ ભરું છું

તને ફૂલોથી ઝાઝેરો પ્રેમ કરું છું

.

શું તાપ પ્રેમ છે ? ના રે ના

શું ઝાડ પ્રેમ છે ? ના રે ના

ઝાડવાએ પાડેલા છાંયડામાં બેઠેલી છોકરીની આંખમાં જે રહેમ છે

એ જ પ્રેમ છે

મારા ખોબલામાં છાંયડાઓ રોજ ભરું છું

તને છાંયડાથી ઝાઝેરો પ્રેમ કરું છું

.

શું હાથ પ્રેમ છે ? ના રે ના

શું મૌન પ્રેમ છે ? ના રે ના

મૌન થઈ પ્રાર્થનામાં હાથ બે જોડીને આંખેથી છલકાતો ડેમ છે

એ જ પ્રેમ છે

મારી આંખોને જળથી હું રોજ ભરું છું

તને ગંગાથી ઝાઝેરો પ્રેમ કરું છું

.

શું વાત પ્રેમ છે ? ના રે ના

શું સાદ પ્રેમ છે ? ના રે ના

ટોળાની વચ્ચે પણ છાનકા ઈશારામાં આંખેથી પૂછે કે કેમ છે

એ જ પ્રેમ છે

તારી વાતોથી મારું આકાશ ભરું છું

તને તારાથી ઝાઝેરો પ્રેમ કરું છું

.

( મુકેશ જોશી )

પીડા-સોનલ પરીખ

પોતાની પર્તો ખોલી

હું એક પીડાને પામી

.

-હવે ?

.

હવે સળગવું નથી, વળગવું નથી

અટકવું નથી, છટકવું નથી

પીડાની આંગળીઓ પર આમ લટકવું નથી

નસમાં વહેતા ગરમ લોહીમાં

ઈચ્છાઓના લઈ પરપોટા

અહીંથી ત્યાં ને ત્યાંથી ક્યાં

ક્યાંય ભટકવું નથી

.

પીડાની પર્તો ખોલું તો

કદાચ ખુદને પામું.

.

( સોનલ પરીખ )

ધીર-પુષ્કરરાય જોષી

થોડી રાખ્યને ધીર, મનવા,
થોડી રાખ્યને ધીર,
જ્યાં લગ રે’શે શરીર
ત્યાં લગ રે’શે ધીર…
.
આંધી આવ્યે ઉખડે કેવાં
મૂળિયાં સોતાં ઝાડ !
વીજ પે તોયે વેઠી લેતાં
મૂંગા બાપડાં પહાડ,
શીર ઝુકાવી દેતાં તૃણને
આંચ ન આવે લગીર…
.
વસંત આવ્યે ઝાડ હરખતું,
પાનખરે ન રડતું,
કુદરત કેરું કાળનું ચક્કર
મરજી મુજબ ફરતું.
હારી બાજી જીતવા રહે
હર સંજોગોમાં થીર…
.
( પુષ્કરરાય જોષી )

અહીંયા ક્યારેક !-રેખા જોશી

પુસ્તક થશે પસ્તી અહીંયા ક્યારેક !
માણસ હશે વસ્તી અહીંયા ક્યારેક !

સાંભળ અહીં ગીતા અને રામાયણને !
પાવન હતી હસ્તી અહીંયા ક્યારેક !!

રમવું હવે કાયમ અહીં સત્તરમાં જ !
કરવા મળે મસ્તી અહીંયા ક્યારેક !

કાલે અધૂરી જે હતી ઈચ્છા આજ !
કરશે જબરજસ્તી અહીંયા ક્યારેક !

ત્યારે તરીને આવશે ઉપર જાત !
ભીતર બને સસ્તી અહીંયા ક્યારેક !

( રેખા જોશી )

મરો ત્યાં સુધી જીવો…..-કિંજલ દિપેશ પંડ્યા

 

“મારો ત્યાં સુધી જીવો” શ્રી ગુણવંત શાહના પુસ્તકનું શીર્ષક છે. કેટલું સરસ વાક્ય. આ નાનકડા વાક્યમાં સઘળું જ્ઞાન, જીવનનો બોધપાઠ, મોટા મોટા તત્વજ્ઞાનીઓનું જ્ઞાન, પ્રેમીઓનો પ્રણય,‌ વિરહની વેદના, વગેરે..

.

૨૦૨૦ માં આપણે ઘણું શીખ્યા હવે એ બધો જ અનુભવ સાથે લઈને મજાની જિંદગી ફરી જીવવાની છે.

.

આ વાયરસ ક્યારે જશે કોઈને ખબર નથી. પરિસ્થિતિ ક્યારે પહેલાં જેવી થશે અને થશે કે કેમ એ પણ ખબર નથી. પણ એના થકી જીવવાનું કેમ કરીને છોડી શકાય?

.

“ન જાણ્યું જાનકીનાથે કાલે શું થવાનું છે!?” આ વાક્ય ભારતના ઈતિહાસમાં અમર થઇ ગયું છે. હવે જો જાનકીનાથ જ ન જાણતાં હોય તો આપણે ક્યાંથી જાણવાના? એથી જે સમયે, જે પરિસ્થિતિ હોય તેનો સહર્ષ સ્વીકાર જીવન જીવવા ઉપયોગી બને.

.

અણધારી આવેલી આફત માણસને જીવતા શીખવી જાય છે એ મારું દ્રઢ પણે માનવું છે અને આપણે સૌએ અનુભવ્યું પણ છે જ. દરેક માણસ પેટ ખાતર વેઠ કરતો હોય છે. જીવવા ખાતર જીવી જતો હોય છે. આ ફાસ્ટ લાઈફમાં માણસ પાસે બધું જ છે, એને બધું જ આવડે પણ છે બસ એ જીવવાનું ભૂલી ગયો છે. પરિસ્થિતિનો અચાનક બદલાવ માણસને જડમૂળથી બદલી નાખે છે. તો એ પરિસ્થિતિ બદલાવવાની રાહ કેમ જોવી!? કે ખુશી મળશે ત્યારે ખુશ થઈ લેશું, એવું કરવાં કરતાં જિંદગી જીવી લેવી. મારે તો જિંદગી જીવવી નથી ઉજવવી છે. મૃત્યુની છેલ્લી પળે મને કોઈ અફસોસ ન રહેવો જોઈએ. કોઈપણ માણસ પૂર્ણ નથી તેમ હું પણ નથી જ. જીવનમાં એક વ્યક્તિ તો એવું હોવું જોઈએ જે આપણા દરેક મૂડને સમજી શકે. કોઈ પણ માણસ બીજા માણસના મગજની સ્થિતિ જાણી શકે છે પરંતુ મનની પરિસ્થિતિ નહીં જ સમજે. કોઈ પણ વાતને રજૂ કરવાની, કહેવાની ત્રેવડ દરેક માણસમાં જુદી જુદી હોય છે અને અમુક ને તો એ પણ નથી જ આવડતું. બધાની કહેવાની, સમજાવવાની રીત જુદી હોય અને સામેવાળાની સમજવાની રીત પણ જુદી હોય છે. જે તે સમયે આપણે સામેવાળાની સ્થિતિ અને પરિસ્થિતી સમજવી જરૂરી હોય છે તો જ આપણે એકબીજાની મદદ કરી શકીશું. મારા મતે જ્યાં પ્રીત હોય ત્યાં સમજ અઘરી નથી રહેતી બસ પ્રીતની રીત સહેલી હોવી જોઈએ.

.

બીજા શું કરે છે!? કેમ જીવે છે!? એ બધી ચિંતા છોડીને આપણે શું કરીએ છીએ!? આપણે કેવી રીતે જીવીએ છીએ!? અને સૌથી વધુ મહત્વનું આપણે બીજા માટે શું કરીએ છીએ!? જેના થકી આપણને આનંદ મળે, આપણને સંતોષ મળે. એ આપણે જોવાનું છે.

.

મને અહીં કવિ શ્રીહિમલ પંડ્યાની કવિતા યાદ આવે છે.‌.

.

છો રહ્યો અંધાર, કરીએ વાત અજવાળા વિશે,

પિંજરું ભૂલીને લખીએ પાંખ ને માળા વિશે;

.

રંગ લાવીને રહે મહેનત, અગર ધીરજ ભળે!

હોય શંકા તો વિચારો છત વિશે, જાળા વિશે;

.

થોર માફક ચુભતા સંબંધના સાક્ષી બનો,

માન આપોઆપ ઉપજે એક ગરમાળા વિશે;

.

શ્વાસ કે દિવસો ભલે ઓછા થતાં! પરવા નથી,

રાખીએ અભિમાન અનુભવકેરા સરવાળા વિશે;

.

કોણ શું કરશે? એ ચિંતા છોડવાની છે હવે,

આપણે વિચારવાનું આપણાં ફાળા વિશે;

.

આંખ ઉઘડી ત્યારથી પાંપણ મીંચાશે ત્યાં સુધી;

“પાર્થ”આયોજન કરી લઈએ આ વચગાળા વિશે.

.

: હિમલ પંડ્યા “પાર્થ” ”

.

મરો ત્યાં સુધી જીવો” આ પુસ્તક ખરેખર વાંચવા જેવું છે સારું, તાજું અને રળિયામણું તંદુરસ્ત જીવન વિશે લખાયું છે. શ્રી ગુણવંત શાહ લખે છે કે, “જીવનની માવજત વગર જીવનના આનંદની ઉપાસના શક્ય નથી. પ્રેમ અને ધ્યાન ભેગા મળે ત્યારે આનંદમાં પ્રગતિ થાય છે.”

.

અને તેથી હું માનું છું કે તને તંદુરસ્ત અને મનથી મૌજીલુ જીવન જીવીએ .જેમ ગમે એમ જીવવું. આવતીકાલથી નહીં પરંતુ આવતી પળથી, ચિંતા કર્યા વિના જીવાય એ જ જીવન સાચું. ગણી ગણીને જીવનના વર્ષો જીવાય એમાં શું મજા હોય!? અહીં તો એક એક પળ માણવી છે, પછી એ ઝૂંપડામાં રહીએ તો પણ સરખી જ હોય અને મહેલમાં રહે તો પણ સરખી જ. બસ જીવનમાં હર હંમેશ મોજ હોવી જોઈએ. અહીં તો ઘટે તો જિંદગી ઘટે બીજું કાંઈ ન ઘટે.

.

કોઈપણ જીવ માટે સમાન પ્રેમ એ મહત્વનું છે. નવું વર્ષ જીવવું જ હોય તો, ઉજવવુ જ હોય તો આપણી આજુબાજુ એવા કેટલા જરૂરિયાતમંદ માણસો છે જેમના નસીબમાં એક ટાઈમ જમવાનું પણ નથી તો એના બાળકના હાથમાં ચોકલેટ ક્યાંથી હોવાની? સાચા સાન્તાક્લોઝ કોઈના જીવનમાં ખુશી લાવીને તમે પણ બની શકો છો. એના માટે ટોપી પહેરીને નીકળવાની જરૂર નથી.

.

ભગવાનને ગમે એવા કાર્ય કરો,‌ભગવાનના નામે નહીં.

 

નિકિતા ખૃષ્ચેવના શબ્દોમાં કહું તો, “જિંદગી ખૂબ ટૂંકી છે એને બસ જીવો.”

.

( કિંજલ દિપેશ પંડ્યા )

બા એકવાર પાછી આવને-ડૉ. નિમિત ઓઝા

[23.08.1938 to 25.12.2012]

સાંતા ક્લોઝ તો
મોટી ક્લબમાં આવે,
પાર્ટીઓમાં આવે,
ત્યાં તો….
કેક, પીઝા ને પાસ્તા હોય
બા, તું જ એકાદ રોટલી
ચૂલા ઊપર ચડાવ ને !
બા, તું એકવાર પાછી આવ ને !

.

બા, સફેદ મોજામાં
તારા જેવો સ્પર્શ
નથી વરતાતો,
રસોડામાં રોજ સવારે
ધીમું ધીમું,
એ પણ કેમ નથી ગાતો ?
બા, એને તો
ગુજરાતી પણ નથી આવડતું.
શું કરવી મારે
એની સાથે વાતો ?

.

બા, સાંતા ક્લોઝ તો
ફક્ત ગીફ્ટ આપે છે.
જો શક્ય હોય તો
થોડા આશીર્વાદ પણ
એની સાથે મોકલાવ ને !
બા, તું એક વાર પાછી આવ ને !

.

બા, સફેદ દાઢીમાં
તારા જેવું સ્મિત
કેમ નથી દેખાતું ?
એના ખોળામાં માથું મુકવાનું મન નથી થાતું.
બા, આ બાજુ
તલ શીંગની ચીકી ને
મમરાના લાડુ,
ને પેલી બાજુ
ચોકલેટની રેલમ છેલ.

.

બા, આ બાજુ તારા અવાજમાં
હજુ પણ ગુંજતા હાલરડા,
ને પેલી બાજુ જિંગલ બેલ.
બા, જિંગલ બેલની ટયુનમાં
એકાદ હાલરડું મોકલાવ ને !
બા, તું એક વાર પાછી આવ ને !

.

બા, સાંતા તારા જેટલો
ક્લોઝ તો ન જ આવી શકે.
એના થેલામાં એક વાર
તારી જાતને મોકલાવ ને !
બા, તું એક વાર પાછી આવ ને !

.

( ડૉ. નિમિત ઓઝા )

કુટુંબ-ઉદયન ઠક્કર

મને થયું લાવ દીકરીને શીખવું કે કુટુંબ એટલે શું?

હું માંડ્યો પૂછવા
“તારું નામ શું?”
“ઋચા….ઠક્કર”
“બકી કોણ કરે?”
“મમ્મી….ઠક્કર”
“પાવલો પા કોણ કરે?”
“પપ્પા….ઠક્કર”

ત્યાં તો સાઈકલ પર કપડાંની ગઠરી મૂકી
ટ્રીન..ટ્રીન..કરતું કોઈ આવ્યું
દીકરીનો ચહેરો થયો ઊજળો!
“ધોબી…ઠક્કર!”

ચોખાના દાણાથી હાઉસફુલ થઈ જાય એવું પંખી
હવામાં હીંચકા લેતું હતું
દીકરીએ કિલકાર કર્યો
“ચક્કી…ઠક્કર!”

લો ત્યારે
દીકરી તો શીખી ગઈ
હું હજી શીખું છું…!

.

(ઉદયન ઠક્કર)

જીવીશ, બની શકે તો, એકલાં પુસ્તકોથી…-કિંજલ દિપેશ પંડ્યા

જીવીશ, બની શકે તો, એકલાં પુસ્તકોથી…
.
કલાપીના ‘સુખમય સ્વપ્ન’માં આ પંક્તિ આવે છે.
.
કંઈક નવું શીખવું હોય તો, કઈ રીતે શીખાય. એ શીખ પહેલાં કેળવવી જોઈએ. શીખવા માટેની કોઈ જ વયમર્યાદા નિશ્ચિત નથી હોતી. આપણે ત્યાં એક માનસિકતા છે કે, ભણતર પતી જાય એટલે શીખવાનું પૂરું. જિંદગી આપણને રોજે રોજ નવું નવું શીખવે છે, ગમતું- ન ગમતું બધું જ. જીવનના બધા જ દરેક પાસાં જો સકારાત્મક રીતે જોવામાં આવે તો મારા મતે જીવન સરળ બની શકે એમ છે. જીવનના અંત સુધી કંઈ ને કંઈ શીખતા રહો. કોઈ પણ નવી વસ્તુ શીખવાની ઘણી રીત હોઈ શકે. પરંતુ એને મૂળથી એટલે કે શરૂઆતથી જ જો શીખવાનું શરૂ કરો તો શીખવું, સમજવું ઘણું સરળ થઈ જાય એમ છે. કોઈપણ વિષય કે વસ્તુ જે પણ શીખો એમાં શ્રેષ્ઠ બનો. બધી જગ્યાએ અડધેથી હવાતિયા મારવાથી ક્યાંય પણ નિપુણતા પ્રાપ્ત થતી જ નથી. કંઈક નવું શીખવા માટે વાંચન ખૂબ જરૂરી છે. દરેક ક્ષેત્રોમાં નિપુણતા લાવવા વાંચન ખૂબ ઉપયોગી નીવડે છે. પોતાના રોજીંદા કામમાંથી આખા દિવસમાં એકાદ-બે કલાક પોતાના માટે ફાળવતા શીખીએ. પહેલા પોતાની જાતને ઓળખવું ખુબ જરૂરી છે. આપણને ગમતાં તમામ વિષયોને અલગ-અલગ રીતે શીખીએ. એમાંથી એકાદ રીત આપણને બરાબર લાગુ પડતી હશે. પછી આપણે આપણી રુચિ પ્રમાણેની ટેવ કેળવીએ. એક વાત તો નક્કી જ છે કે મન, મગજ અને શરીરને જેવી ટેવ પાડયે એવી જ પડે. તમને જેમાં રસ હોય તેના વિશે જાણકારી ભેગી કરવાનું શરૂ કરવું, એ જ દિશામાં વાંચન શરૂ કરવું. કોઈપણ કાર્ય કરવાની ઉતાવળ ન કરવી. વાંચો…વાંચો.. પછી ધીમે ધીમે એ તરફ પગલાં ભરો. વાંચનને જીવનનો એક ભાગ બનાવી દો જીવન જીવવાની જરૂરિયાતમાં પુસ્તકોને સ્થાન આપો. આપણા શ્રેષ્ઠ મિત્રો પુસ્તકો જ છે. તમારા દરેક સવાલોના જવાબ વાંચનથી જ મળે છે. અહીં દુનિયાના થોડા ખ્યાતનામ વ્યક્તિઓ વિષે લખવાનું મન થાય છે.
.
બિલ ગેટ્સ વર્ષે પચાસ પુસ્તકો વાંચે છે. Mark Zuckerberg દર પંદર દિવસે એક પુસ્તક વાંચે છે. વોરન બફેટ રોજ પાંચથી છ કલાક વાંચવા પાછળ કાઢે છે.રોજ પાંચ છાપાં વાંચે છે. અને કોર્પોરેટ રિપોર્ટના ૫૦૦ જેટલાં પેજ ઉથલાવે છે. દુનિયાના બીજા ક્રમના સૌથી ધનાઢ્ય ઇલોન મસ્ક નાનપણથી રોજ પુસ્તક વાંચે છે.
.
કેમ કરીને? કેવી રીતે? નવું શીખવું એ ઈલોન મસ્ક પાસે શીખવા જેવું છે. એ કહે છે કે, “પહેલાં કોઈ પણ વિષયને સમજો પછી, ઝાડની શાખા અને પછી પાંદડા સુધી પહોંચો. કોઈ પણ માણસને ગળે ઊતરી જાય એવી સીધી, સરળ, સાદી ભાષામાં શીખવું અને શિખવાડવું વધારે મહત્વનું છે. આપણે સામાન્ય માણસોની વાત કરું તો ઘરમાં બાળકો વડીલોનું જ અનુકરણ કરે છે. જ્યાં સુધી ઘરના મા બા૫ કે ઘરના વડીલો નથી વાંચતાં અથવા તો બાળકો પોતાના મા-બાપને વાંચતા જ નથી જોતા તો પછી એમને પણ વાંચવાની ટેવ નહીં જ પડે! “કૂવામાં હોય તોજ હવાડામાં આવે” બધી જ સુખ સાહેબી આપો સાથે વાંચન જેવા સારા સંસ્કાર પણ આપો. હમણાં જ થોડા દિવસો પહેલાં હું સેલ્ફ આઈસૉલેટ હતી કોરોના નેગેટિવ, એ સમયમાં મેં પાંચ દિવસમાં ત્રણ પુસ્તકો પૂરાં કર્યા છે. હું પોતે વાંચું છું કદાચ એથી જ આજે આ લેખ લખી શકું છું.
.
આજના ટેક્નોલોજીના યુગમાં પુસ્તક પ્રેમીઓની સંખ્યા ઓછી થતી જાય છે. પણ હા એ નોંધવું રહ્યું કે હજી પણ પુસ્તપ્રેમીઓ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આજની પેઢીઓ પાસે સમયના અભાવને કારણે પુસ્તકમાં રસ નથી. પણ આજની પેઢી વાંચે તો છે જ. હવે ઈ-બુક, ઈ-મેગેઝીન, ઈ- પેપરનો જમાનો આવ્યો છે. ગુગલ નામના જંગલમાં બધું જ મળી રહે છે. ભલે, હમણાંના આધુનિક, વ્યસ્ત જીવનમાં જ્યારે સમય મળે ત્યારે થોડું થોડું વાંચન થતું રહેવું જોઈએ. આજની પેઢીને કંઈક નવું જાણવામાં અને નવું નવું અપનાવવું ખુબ ગમે છે. આજની પેઢી સતત પરિવર્તન ઇચ્છે છે. એ લોકો પોતાનાં હાથની આંગળીના ટેરવે બ્રહ્માંડ લઈને ફરે છે મોબાઇલમાં. હવે મોબાઈલમાં બધું જ સહેલાઈથી મળે છે. પરંતુ એ જરૂરિયાત પૂરતું જ હોય છે. એના વિશે ઊંડાણમાં જાણવું હોય તો જે તે વિષય વિશે બધી જ માહિતી વાંચવી જ રહી. એટલે જ કહું છું કોઈ પણ ક્ષેત્ર હોય વાંચન ખૂબ જરૂરી છે. વાંચતાં રહો! મસ્ત રહો! જીવનને સરળ બનાવતા રહો! વાંચનથી ખૂબ આનંદ મળે છે. એ મારો પોતાનો અનુભવ છે. અને આ ભાગદોડવાળી દુનિયામાં પોતાના માટે કંઈ કરી શક્યાનો અથવા તો સમય ફાળવી શક્યાનો સંતોષ મળે એ જુદું!
.
એક પથ્થરમાંથી બનતા શિલ્પને આદર મળે
જો મઠારો જિંદગીને તો જ કંઇ નક્કર મળે
– હિતેન આનંદપરા
.
( કિંજલ દિપેશ પંડ્યા )