કેનેડા-(ભાગ-૩)-મૌલિક જગદીશ ત્રિવેદી

વિકએન્ડમાં એક જોબ શરૂ કરી છે. એ જોબમાં મને શાળામાં ભણતા બાળકોની માર્કશીટ જોવાની તક મળી. કેનેડાનાં બાળકો પરીક્ષામાં સવાલોના જવાબ સિવાય બીજી કેટલી બધી નવીન વસ્તુઓ પણ લખે છે એ જોઈને ખુબજ આશ્ચર્ય થયું.

એક વિદ્યાર્થીએ ૩ બોક્સ દોરવાના હતા એમાં આંખો અને નાક દોરીને કેટલો સરસ ચહેરો બનાવ્યો હતો.

બીજા એક વિદ્યાર્થીએ તો પોતાની સાથે ભણતી છોકરીનું નામ લખી માર્કશીટમાં આઈ લવ યુ લખ્યું હતું.

મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ ભણતર સિવાયનું પણ લખીને પોતાના મનની વાતો કહેતા હતા.

આવી સ્વતંત્રતા ભારતના વિદ્યાર્થીઓ પાસે ક્યારે આવશે ? આપણે તો બસ સિલેબસ ગોખી નાખો અને ટકા લઇ આવો.

મારી દ્રષ્ટિએ દરેક પરીક્ષામાં એક સવાલ એવો રાખવો જોઈએ કે વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના દિલની વાત લખવાની અને કોઈ પણ વિષય ઉપર લખી શકે.

હું દ્રઢતાપૂર્વક કહું છું કે આ એકજ સવાલથી તમે કેટલાય વિદ્યાર્થીઓને આપઘાત કરતા બચાવી શકશો. મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ એટલે આપઘાત કરે છે કે તેઓ પોતાના મનની વાત કોઈને કહી નથી શકતા.

પશ્ચિમના દેશોમાં વિદ્યાર્થીઓને મારવાનો કુરિવાજ પણ નથી.

આપણા દેશમાં ઘણા શિક્ષકો તો ઘરની દાઝ પણ શાળામાં બાળકો ઉપર ઉતારતા હોય છે.

હું જયારે છઠ્ઠા ધોરણમાં હતો ત્યારે મારો એક મિત્ર ભૂલથી ગુજરાતી બોલી ગયો. એમાં તો એક શિક્ષકે એને ૩-૪ થપ્પડ મારી દીધા અને ૧૦૦ વખત લખવા આપ્યું કે : “I will not speak Gujarati in class”.

અરે એ ૧૧ વર્ષનું ગુજરાતી બાળક છે, ઇંગ્લિશ મિડીયમ સ્કૂલમાં ભણે છે પણ કદાચ એ એકાદ વાક્ય ગુજરાતીમાં બોલી જાય તો એમાં ક્યાં એણે ગંભીર ગુનો કર્યો છે ?

ઘરમાં દાદા-દાદી ગુજરાતીમાં વાર્તા કહેતા હોય અને નિશાળમાં શિક્ષકો “Twinkle Twinkle Little Star” સમજાવતા હોય. હવે ૫ વર્ષનું બાળક એના કુમળા માનસમાં કઈ રીતે આ બધું એડજસ્ટ કરી શકે ?

અને આવા સંતાનોની મમ્મી તો પાછી ત્રીજી જ ભાષા “ગુજલીશ” બોલતી હોય. એમાં તમને ગુજરાતી અને ઇંગ્લિશનું કોમ્બિનેશન જોવા મળશે.

અંગ્રેજી માધ્યમના શિક્ષકો તો ગુજરાતી ભાષાનો નિશાળમાં એટલો બધો વિરોધ કરતા હોય જાણે પોતે અમેરિકામાં જન્મ લીધો હોય.

હું પોતે અંગ્રેજી માધ્યમમાં ભણ્યો છું પરંતુ મારા ઘરના વાતાવરણના લીધે ગુજરાતી ભાષામાં મારી પકડ મજબૂત છે. બાકી મારી સાથે ભણેલા ઘણા યુવાનોની હાલત ધોબીના કૂતરા જેવી છે. એમની અંગ્રેજીમાં પણ પકડ મજબૂત નથી અને ગુજરાતીમાં તો એક વાક્ય પણ સરખું લખી શકતા નથી.

એટલે યુવાન ભાઈ-બહેનોને નમ્ર વિનંતી કે તમારા બાળકોને પ્રાથમિક શિક્ષણ તો માતૃભાષામાં જ અપાવજો. માતૃભાષામાં ભણવાથી બાળકનો સર્વાંગી વિકાસ થાય છે.

તમે ખાલી કલ્પના કરો ! કેનેડામાં જન્મેલું બાળક નર્સરીથી હિન્દી માધ્યમમાં ભણે તો એની શું હાલત થાય ?

અંગ્રેજી ભાષાનો વિરોધ નથી. અત્યારના જમાનામાં અંગ્રેજી શીખવું ખુબજ જરૂરી છે પણ એના માટે આખું માધ્યમ અંગ્રેજી રાખવું ફરજીયાત નથી.

આપણા શિક્ષણમંત્રીએ થોડા થોડા સમયે વિદેશપ્રવાસ કરી અને કેનેડા અમેરિકા જેવા દેશોની શિક્ષણપ્રણાલીને નજીકથી જોવી જોઈએ. અહીંયાના બાળકો તથા શિક્ષકો સાથે વાર્તાલાપ કરી અને પછી દેશમાં આવીને આ પદ્ધતિને અમલમાં મુકવાની કોશિશ કરવી જોઈએ.

જો દરેક માં-બાપ માત્ર ૨ નિર્ણય કરે :

(૧) મારા સંતાનને પ્રાથમિક શિક્ષણ તો માતૃભાષામાં જ આપીશ.
(૨) કમ સે કમ આઠમા ધોરણ સુધી ટ્યૂશન નહિ રાખું.

મારું માનવું છે કે માત્ર આ ૨ વસ્તુ કરવાથી બાળક ડિપ્રેસન નહિ અનુભવે અને વિદ્યાર્થીઓના આપઘાતનું પ્રમાણ ચોક્કસ ઓછું થશે.

તમારું બાળક ગોખણિયા જ્ઞાનથી દૂર રહશે અને પરીક્ષામાં મૌલિક વિચારો રજુ કરી શકશે.

( મૌલિક જગદીશ ત્રિવેદી )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *