Archives

મારા સાયબા-પ્રીતમ લખલાણી

ભીતરની બારી તું ખોલ મારા સાયબા,
મનની તે વાત આજ બોલ મારા સાયબા.

ઝીણું ઝરમરતું આજ વરસે છે આભ,
તું અમથી તે છત્રી ના ખોલ મારા સાયબા.

ગમતાનો ઊડે અહીં ચોમેર ગુલાલ,
સંગ ઉમંગનો તું વગાડ ઢોલ મારા સાયબા.

ખુદને ખુદાથી થશે મબલખ કઈ વાતો,
એકાંતિ હિલ્લોળે ડોલ મારા સાયબા.

લીલી ડાળે ગૂંજે ભીનો ટહુકો પ્રીતમ,
ફૂલ પંખીનો કર ના તું તોલ મારા સાયબા.

( પ્રીતમ લખલાણી )

પતંગિયાં-પ્રદીપ સંઘવી

(૧)
વહેલી સવારે
સ્ક્વોશ રમવા ગયો.
હજુ સાથી આવ્યા નથી.
લાઈટ કરી.
ખંડની દીવાલ પર ઊંઘે છે
ત્રણ પતંગિયાં.

પાછલું ચોમાસું-
વનમાં ફાટી હાલ્યાં છે
ઘાસ-છોડ.
ફૂલો લહેરાય છે,
સુગંધ ઊઠે છે,
કેડી ડૂબે છે,
પતંગિયાં ઊડે છે.

હળવેકથી પકડી
બગીચામાં છોડી દઉં છું.
આંગળીઓ પર રહી જાય છે
રંગીન રજ-
પતંગિયાંની.
ફૂલોની,
પવનની,
વર્ષાની,
વસંતની.

(૨)
વનની કેડી ઢંકાઈ ગઈ
ઘાસથી.
પગ મૂક્યો ઘાસમાં
ફરરરર ઊડ્યાં પતંગિયાં,
ઝીણાં, નખ જેવડાં.
પળમાં બેસી ગયાં,
અલોપ !
પગ ઉપાડું તો
ઊડી જાય.
ન ઊપાડું તો ખોવાઈ જાય.

ઊભો છું એમનેમ.

(૩)
વનફૂલોનાં ટોળાં ઉપર
પતંગિયાંની જોડ.
ઊડે,
આવે
ઓરાં-આઘાં,
તરે-ઊતરે,
ફરી ઊડતાં.
ત્વરિત નૃત્યની
રેખા ઝબકે
સ્તબ્ધ હવામાં.

ફૂલડાં માને :
મારો આશક.
ઘેલાં ફૂલ
ને
કવિતાનો કરનાર.

( પ્રદીપ સંઘવી )

ડેરા સંકેલો-સાહિલ

સંબધો ઓગળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો,
સાંજ હવે બસ ઢળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

નિતનિત નવલા આશામિનારા બંધ કરી દ્યો ચણવાના,
જે છે એ પણ ઢળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

જીવતર આખું જાપયા તો પણ ના ક્યાંયે મેળાપ થયો,
એ ઈશ્વર ખુદ મળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

એકલતાના સાતે સાગર પળમાં પાર થયા સમજો,
મનના મેરુ ચળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

અજવાળાની કેટકેટલી રાહ જુવે છે વણજારો,
અંધારા ઝળહળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

પડછાયાનાં ટોળે-ટોળાં હાથ સ્વયંનો ઝાલીને,
ઘર-બારા નીકળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

જેને ચૂમી ચૂમી ‘સાહિલ’ ખૂબ ઝૂમ્યા ઊભા રસ્તે,
જામ હવે એ ગળવામાં છે-સાહિલ ડેરા સંકેલો.

( સાહિલ )

પડશે એવી દેવાશે-દિનેશ ડોંગરે ‘નાદાન’

નાહકની ચિંતા છોડી દે; પડશે એવી દેવાશે,
તું તારી ખાંભી ખોડી દે; પડશે એવી દેવાશે.

જેને લીધે જીવન આખું પીડા કેવળ પીડા છે,
એ સંબંધોને તોડી દે; પડશે એવી દેવાશે.

સાવ સરળ રસ્તો બોલ; કોને અહીંયા લાધ્યો છે ?
તું મારગને જાતે મોડી દે; પડશે એવી દેવાશે.

થાવાનું તો થઈને રહેશે; આ કિનારો છોડીને,
દે, સાગરને તું હોડી દે; પડશે એવી દેવાશે.

ઈચ્છાઓને મારી-મારી ક્યાં લગ જીવીશું ‘નાદાન’?
દિલને દિલ સાથે જોડી દે; પડશે એવી દેવાશે.

( દિનેશ ડોંગરે ‘નાદાન’ )

તો દે !-હરકિસન જોષી

નિંદરની વચ્ચે ક્યાંક ક્યાંક જાગવું તો દે !
એકાદ સ્વપ્ન થોડુંઘણું આગવું તો દે !

વર્તાવ મારો શી રીતે બદલી શકીશ હું;
ખોટું થયું છે એમ મને લાગવું તો દે !

હો વેદના તો થોડો પણ બદલાવ શક્ય છે,
અથડામણો દે, લોહીઝાણ વાગવું તો દે !

ક્યાંથી તને હું પામું અકિંચન થયા વિના,
પાકડાવ ભિક્ષાપાત્ર અને માગવું તો દે !

માગું છું સાઈ, આટલું વરદાનમાં ફક્ત;
પોતા વડે જ પોતા તણું તાગવું તો દે !

( હરકિસન જોષી )

તો મને કહેજે-અદી મિર્જા

સમયની આંધીઓ એને ઝુકાવે તો મને કહેજે !
કદી પણ સાચને આંચ આવે તો મને કહેજે !

શિખામણ આપનારા ચાલ મારી સાથે મયખાને,
તને પણ જિંદગી માફક ન આવે તો મને કહેજે !

ફરે છે આ ધરતીનું વજન માથે ઉઠાવીને,
એ મારી નમ્રતાનો બોજ ઉઠાવે તો મને કહેજે !

ગઝલમાં તો લખું છું હું ફક્ત સંસારની વાતો !
છતાં કોઈ વાત તારું દિલ દુખાવે તો મને કહેજે !

જે તારા દોસ્તો તારા સુખોની નોંધ રાખે છે,
તને એ તારા દુ:ખમાં કામ આવે તો મને કહેજે !

મુસીબતમાં બધું ભૂલી ગયો છે માનવી આજે,
હવે એને ખુદા પણ યાદ આવે તો મને કહેજે !

દયા તારી કે તેં રાખી ‘અદી’ની લાજ ઓ માલિક
હવે એ ક્યાંક બીજે સર ઝુકાવે તો મને કહેજે !

( અદી મિર્જા )

હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે-સાહિલ

અહીં શૂળ જેવાં જ છે સુમન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે,
બધાં વ્યર્થ જીવ તણાં જતન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

લીધી અંગ-જડતી જો આગમનની તો રોમરોમમાં સાંપડ્યું,
મને ડોકિયાં કરતું ગમન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

છીએ કમનસીબ કે બંધ બારી કદીય ખોલી શક્યા નહીં,
હતાં હાથવા જ નકર ગગન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

જો જમાને જીભ સીવી લીધી તો જગતને જાણ થઈ શકી,
છે ખામોશી પાસે ઘણાં કઠન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

રહ્યા દોડતા પૂરી જિંદગી છતાં જ્યાં હતા છીએ ત્યાં ને ત્યાં,
છતાં એની એ જ રહી લગન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

કદી સગપણોનાં મહોરાં જો હટાવી શક્યો જો સમજ પડી,
અહીં હું જ મારો છું આપ્તજન-હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

જો મનનના સાગરોને ઉલેચ્યા તો જાણવા મળ્યું એટલું,
ન મરણ મરણ-ન જીવન જીવન–હરે રામ-કૃષ્ણ હરે હરે.

( સાહિલ )

…પણ નથી-હરીશ મીનાશ્રુ

છે શિખર દુર્ગમ ને ભીષણ ખીણ, ડગમગતાં ચરણ,
આપનો આભાર, મુરશિદ કે સહારો પણ નથી.

એક સધિયારો છે, ખલકત છે તો આખર આપની,
ખિજ્ર છો ભૂલા પડે, છો ધ્રુવતારો પણ નથી.

એ અલલપંખી છે, ભમશે ભોમિયા વણ આભમાં,
જ્યાં નથી એકેય પગદંડી, ઉતારો પણ નથી.

સમ ઉપર આવીને બેઠો છું સમેટી જાતને,
સાત સ્વરના જેટલો મારો પથારો પણ નથી.

સાતમા કોઠે હજીયે થઈ નથી શકતો ફના,
ને પ્રલયની આ દશામાંથી ઉગારો પણ નથી.

એ ભૂમિમાં તો મને હરગિજ ના પોઢાડશો,
સંત શાયર કે સૂફીની જ્યાં મઝારો પણ નથી.

શેર મક્તાનો તો છે અલ્લાહની આરામગાહ,
બાંગનો શોરે નથી, મંત્રોદગારો પણ નથી.

( હરીશ મીનાશ્રુ )

राष्ट्र का मंगलमय आह्वान-देवराज दिनेश

ध्यान से सुनें राष्ट्र-संतान,राष्ट्र का मंगलमय आह्वान.
राष्ट्र को आज चाहिए दान, दान में नवयुवकों के प्राण.

राष्ट्र पर घिरी आपदा डेक,सजग हों युग के भामाशाह
दान में दे अपना सर्वस्व और पूरी कर मन की चाह
राष्ट्र के रक्षा के हित आज,खोल दो अपना कोष कुबेर
नहीं तो पछताओगे मीत,हो गई अगर तनिक भी देर
समझकर हमें निहत्था,प्रबल शत्रु ने हम पर किया प्रहार
किन्तु अपना तो यह आदर्श,किसी का रखते नहीं उधार
हमें भी ब्याज सहित प्रतिउत्तर उनको देना है तत्काल
शीघ्र अपनानी होगी शिव को रिपु के नरमुंडों की माल
राष्ट्र को आज चाहिए वीर, वीर भी हठी हमीर समान .
राष्ट्र को आज चाहिए दान, दान में नवयुवकों के प्राण.

राष्ट्र के कण-कण में आज उठ रही गर्वीली आवाज़
वक्ष पर झेल प्रबल तूफान शत्रु पर हमें गिरानी गाज
देश की सीमाओं पर पागल कौवे मचा रहे हैं शोर
अभी देगा उनको झकझोर,बली गोविन्द सिंह का बाज
किया था हमने जिससे नेह,दिया था जिसको अपना प्यार
बना वह आस्तीन का सांप,हमीं पर आज कर रहा वार
समझ हमको उन्मत्त मयूर,मगन-मन देख नृत्य में लीन
किया आघात,न उसको ज्ञात,सांप है मोरों का आहार
राष्ट्र चाहेगा जैसा,वैसा हीं अब हम देंगे बलिदान .
राष्ट्र को आज चाहिए दान, दान में नवयुवकों के प्राण.

राष्ट्र को चाहिए देवी कैकेयी का अदम्य उत्साह
धूरी टूटे रण की,दे बाँह, पराजय को दे जय की राह
राष्ट्र को आज चाहिए गीता के नायक का वह उद्घोष
मोह ताज हर अर्जुन के मानस-पट पर लहराए आक्रोश
आधुनिक इन्द्र कर रहा आज राष्ट्र हित इंद्रधनुष निर्माण
यही है धर्म बनें हम इंद्रधनुष की प्रत्यंचा के बाण
इन्द्र-धनु रूपी प्रबल एकता की सतरंगी छवि को देख
शत्रु के माथे पर भी आज खिंच रही है चिंता की रेख
राष्ट्र को आज चाहिए एकलव्य से साधक निष्ठावान.
राष्ट्र को आज चाहिए दान, दान में नवयुवकों के प्राण.

राष्ट्र को आज चाहिए चंद्रगुप्त की प्रबल संगठन-शक्ति
राष्ट्र को आज चाहिए अपने प्रति राणाप्रताप की शक्ति
राष्ट्र को आज चाहिए रक्त, शत्रु का हो या अपना रक्त
राष्ट्र को आज चाहिएभक्त, भक्त भी भगतसिंह के भक्त
राष्ट्र को आज चाहिए फिर बादल जैसे बालक रणधीर
राष्ट्र की सुख-समृद्धि ले आयें,तोड़ रिपु कारा की प्राचीर
और बूढ़े सेनानी गोरा की वह गर्व भरी हुंकार
शत्रु के छूट जाये प्राण, अगर दे मस्ती से ललकार
राष्ट्र को आज चाहिए फिर अपना अल्हड़ टीपू सुल्तान
राष्ट्र को आज चाहिए दान, दान में नवयुवकों के प्राण.

आज अनजाने में ही प्रबल शत्रु ने करके वज्र प्रहार
हमारे जनमानस की चेतना के खोल दिये हैं द्वार
राष्ट्र-हित इससे पहले कभी न जागी थी ऐसी अनुरक्ति
संगठित होकर रिपु से आज बात कर रही हमारी शक्ति
प्रतापी शक्तिसिंह भी देश-द्रोह का जामा आज उतार
राष्ट्र की तूफानी लहरों में करता है गति का संचार
आज फिर नूतन हिंदुस्तान लिख रहा है अपना इतिहास.
राष्ट्र के पन्ने-पन्ने पर अंकित अपना अदम्य विश्वास.

( देवराज दिनेश )

દૂર બસો ઘનશ્યામ-ઈશ્વરચંદ્ર ભટ્ટ

દૂર બસો ઘનશ્યામ
છોડ કે ગોકુલ ગાંવ રે – દૂર

છાય પરી જમુના ભઈ કાલી,
બિચ મેં ઠાડી ગગરી ખાલી;
રિતે પનઘટ ધામ રે – દૂર

મુરલી મેં રસરાજ બહાવે,
સૂરા કી અગનિ મૈં કો જલાવે
મૈં ગોરી બન ગઈ શ્યામ રે – દૂર

ઘરપન ઘટતે આવન જાવન,
હાર ગઈ મૈં હે મન ભાવન;
અબ ચન નહીં વિસરામ રે – દૂર

( ઈશ્વરચંદ્ર ભટ્ટ )