Archives

શાંતિનિકેતન (ચિત્રકથા-૧)

શાંતિનિકેતનની પહેલા મુલાકાત વિશે લખ્યું હતું અને સ્કુલમાં માઈક પર રજૂઆત કરવાની તક પણ મળી હતી. જે અહીં સાઈટ મૂકવાની ઈચ્છા છે પણ ક્યાં મૂકાઈ ગયું છે તે મળતું નથી.

તો હાલ મારી શાંતિનિકેતનની બીજી મુલાકાત ચિત્રોમાં રજૂ કરું છું. મેં જે ક્રમમાં ફોટોગ્રાફ્સ લીધા હતા તે પ્રમાણે જ હું અહીં મૂકીશ.

.

દ્વિજ વિરામ

.

દ્વિજ વિરામ

.

દ્વિજ વિરામ

શાંતિનિકેતનની દક્ષિણ દિશામાં પ્રથમ ફાટક પાસે દીવાલોથી ઘેરાયેલું નળિયાની છતવાળું જે ઘર છે એનું નામ ‘દ્વિજ વિરામ’. રવીન્દ્રનાથના મોટાભાઈ દાર્શનિક દ્વિજેન્દ્રનાથ ટાગોર પોતાના જીવનના અંતિમ સમયમાં અહીં રહ્યા હતા. આ ઘરનું નામકરણ સ્વયં રવીન્દ્રનાથે કર્યું હતું. દ્વિજેન્દ્રનાથ પશુ અને વૃક્ષ પ્રેમી હતા. તેમણે અહીં ફૂલો અને ફળોના વૃક્ષો વાવીને આંગણાને સુસજ્જ બનાવ્યું હતું.

.

.

ક્લાસરૂમ

.

હિન્દી ભવન

.

હિન્દી ભવન

.

હિન્દી ભવન

.

હિન્દી ભવન

નેપાલ રોડની પૂર્વ દિશામાં વિશ્વવિદ્યાલય કેન્ટિનની  પાસે બે માળનું હિન્દી ભવન છે. ૧૯૩૯ની ૩૧મી જાન્યુઆરીએ જવાહરલાલ નહેરુ દ્વારા હિન્દી ભવનનું ઉદ્ધાટન થયું હતું. રાયબહાદુર મોતીલાલ, વિશેશરલાલ, હલવાસિયા ટ્રસ્ટની આર્થિક સહાયથી આ ભવનનું નિર્માણ થયું હતું. અહીં હિન્દી સાહિત્યનું પુસ્તકાલય છે. ભવનની અંદરની દીવાલો પર વિનોદબિહારી મુખોપાધ્યાય દ્વારા નિર્મિત નિર્મિત મધ્ય યુગના સાધુ સંતોના જીવન વિશેના ચિત્રો છે. ઈંદિરા ગાંધીએ આ ભવનમાં અભ્યાસ કર્યો હતો.

.

વિશ્વભારતી કેન્ટીન

.

શિક્ષકને બેસવાની જગ્યા

.

બ્લેકબોર્ડ

.

ચાઈનાભવન

.

ચાઈનાભવન

.

ચાઈનાભવન

 હિન્દીભવનની પશ્ચિમ દિશામાં બે માળનું ‘ચાઈનભવન’ છે. ૧૯૨૧-૨૨માં અધ્યાપક સિલભા લેભિ શાંતિનિકેતનમાં પ્રથમ વખત ચીની ભાષા અને બૌદ્ધ શાસ્ત્રની આલોચનાનું સૂત્રપાત કર્યું હતું.  ત્યારથી રવીન્દ્રનાથના મનમાં આ વિષય માટે જિજ્ઞાસા જાગી અને તેના જેના ફલસ્વરૂપ આ ભવનનું નિર્માણ થયું. ૧૯૩૭ની ૧૪મી એપ્રિલે રવીન્દ્રનાથે આ ભવનનું ઉદ્દઘાટન કર્યું હતું. ચાઈનાભવનના પુસ્તકાલયમાં ચીની સાહિત્ય અને બૌદ્ધ શાસ્ત્રના અમૂલ્ય અને દુર્લભ પુસ્તકો અને પોથીઓ છે. વર્તમાનમાં આ ગ્રંથાગાર આખા એશિયામાં મહત્વપૂર્ણ છે. આ ઘરની દીવાલો પર નંદલાલ બસુએ ચિત્રો બનાવ્યા છે. અહીં ચીનીભાષા ઉચ્ચ સ્તર સુધી ભણવાની અને સંશોધન કરવાની વ્યવસ્થા છે.

                                                                                                                                                                                            ક્રમશ:

શિયાળ બેટ, સવાઈ બેટની સફર-જિજ્ઞેશ અધ્યારુ

[ગુજરાતી બ્લોગજગતમાં જિજ્ઞેશ અધ્યારુનું નામ અજાણ્યું નથી. “અધ્યારુનું જગત“થી “અક્ષરનાદ” સુધીની જિજ્ઞેશભાઈની સફરના સાક્ષી ઘણાં હશે. અન્ય કવિ-લેખકોની રચનાઓ બ્લોગ પર મૂકતાં મૂકતાં જિજ્ઞેશભાઈની અંદર રહેલો કવિ અને લેખક ક્યારે જાગૃત થઈ ગયો એની જાણ કદાચ એમને પણ નહીં હોય. અને પછી તો એમની બળુકી કલમ દ્વારા ઘણી રચનાઓ મળી. એમાંય એમના પ્રવાસવર્ણનો હંમેશા અદ્દભુત રહ્યા. ઓછા જાણીતા એવા ઘણાં સ્થળો વિશે એમણે રસપ્રદ વર્ણનો લખ્યા. જે વાંચીને આપણને પણ એ સ્થળોની મુલાકાત લેવાનું અવશ્ય આકર્ષણ થાય. આવા જ એક સ્થળ શિયાળ બેટ અને સવાઈ બેટની મુલાકાત જિજ્ઞેશભાઈની કલમ દ્વારા લઈએ. જિજ્ઞેશભાઈનું આ પ્રવાસવર્ણન “નવનીત સમર્પણ”ના જાન્યુઆરી ૨૦૧૧ના અંકમાંથી લેવામાં આવ્યું છે. મારી સાઈટ પર આ પ્રવાસવર્ણન મૂકવાની પરવાનગી આપવા બદલ હું જિજ્ઞેશભાઈનો ખાસ આભાર માનું છું. ]

.

..


શ્રી ગંગેશ્વર મહાદેવ

સૌરાષ્ટ્રના પ્રવાસ દરમ્યાન પ્રવાસના બીજા દિવસે બપોરે ૧.૩૦ વાગ્યે અમે પાલિતાણાથી દીવ જવા નીકળ્યા. સાંજે પાંચ વાગ્યે દીવ પહોંચીને હોટલ પર સામાન મૂકી નાગવા બીચ ગયા. સાત વાગ્યા સુધી દરિયાને માણ્યા બાદ ટુર સંચાલક શ્રી અનિલભાઈ પારેખે કહ્યું કે ગંગેશ્વર મહાદેવ જવું છે. તેથી બધા ફરી બસમાં ગોઠવાયા અને દીવના કુદમ ગામ સ્થિત ગંગેશ્વર મહાદેવ પહોંચ્યા. અહીં મંદિર જેવું કંઈ ન હતું. દરિયાકિનારે કુદરતી રીતે બનેલ ખડકની નીચે પાંચ શિવલીંગ હતા જેની સ્થાપના પાંડવોએ કરી હતી અને દરિયામાં ભરતી આવે ત્યારે દરિયાનું પાણી બધા શિવલિંગને અભિષેક કરે છે એવી માહિતી અમને શ્રી અનિલભાઈએ આપી. અમે ૭.૦૦ વાગ્યે ગયા ત્યારે ભરતીનો સમય ન્હોતો. બસની બહેનોએ ભજનો ગાયા અને ઉપર મોટો ચોક હતો ત્યાં ગરબાની રમઝટ બોલાવી. ત્યારબાદ અમે દીવ હોટલ પર પહોંચ્યા. ભોજન તૈયાર જ હતું એટલે તેને ન્યાય આપ્યો. બીજા દિવસે સવારે આગળની યાત્રા માટે નીકળવાનું હતું અને અમારી ઈચ્છા દીવનો ફોર્ટ વગેરે જોવાની હતી એટલે મન જરા કચવાતું હતું. ત્યાં અનિલભાઈ આવીને કહ્યું ‘ચાલો’. રીક્ષામાં બેઠા ત્યારે જ ખબર પડી કે અમે (અનિલભાઈ પારેખ, જયસિંગભાઈ ચૌહાણ, અલકામાસી અને હું) ફરી ગંગેશ્વર મહાદેવ જઈ રહ્યા છીએ. ભરતીનો સમય રાત્રે ૯.૦૦ વાગ્યાનો હતો. અમે ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે ત્યાં જામનગર ઈન્ડિયન એરફોર્સના એક પાયલટ અને તેનો પરિવાર ત્યાં હાજર હતો. તે સિવાય બીજું કોઈ જ ન હતું. એ લોકો તો અમે સાંજે ૭.૦૦ વાગ્યે પહેલીવખત દર્શન કરવા ગયા ત્યારે પણ ત્યાં જ બેઠા હતા. એ ભાઈ સાથે વાત કરતાં એમણે કહ્યું કે “હું તો આજે નક્કી કરીને જ આવ્યો છું કે અભિષેક ના થાય તો આખી રાત બેસી રહીશ. પણ અભિષેક જોઈને જ જઈશ”. ભરતીની શરૂઆત થઈ હતી પણ શિવલિંગ સુધી પહોંચતા હજુ વાર લાગશે તેવું લાગ્યું. છતાં અમે બધા પાણીની રાહ જોઈને ગોઠવાયા. મારે ફોટોગ્રાફ્સ લેવાના હતા એટલે મેં શિવલિંગની સામે ઉપરના ખડક પર જમાવ્યું. જેમ જેમ ભરતી વધતી ગઈ તેમ તેમ ધીમે ધીમે થોડું પાણી આવતું ગયું. દરેક શિવલિંગ એક સીધી લાઈનમાં હતા અને પાંચ પાંડવોના કદ પ્રમાણે હતા. નકુલ અને સહદેવ દ્વારા સ્થાપિત શિવલિંગો નાના હતા અને જે તરફથી પાણી આવવાનો માર્ગ હતો એ તરફ જ હતા. તેથી તેના પર જલ્દી અભિષેક થઈ ગયો. પાયલોટ ફેમિલીના બાળકો ભૂખ્યાં થયા હતા એટલે એ બધા હોટલ જવા નીકળ્યા. પાયલોટ જતાં જતાં કહી ગયો કે “ હું પાછો આવું છું”. પાણીના મોજા આવતા ગયા અને અર્જુન અને યુધિષ્ઠિર દ્વારા સ્થાપિત શિવલિંગો પર પણ અભિષેક થઈ ગયો. ભીમભાઈ જ જરા મથાવતા હતા. છેવટે બે-ત્રણ મોટા મોજા આવ્યાં અને ભીમ દ્વારા સ્થાપિત શિવલિંગ પર અભિષેક થઈ ગયો અને અમે સૌએ હર્ષોલ્લાસ કર્યો. અને હર હર મહાદેવનો જયકાર કર્યો. આ તમામ સમય દરમ્યાન કંઈ નવી જ અનુભૂતિ થતી હતી. કોઈ અલૌકિક સ્થળ પર અમે સૌ હતા અને કુદરતનો જીવતોજાગતો ચમત્કાર જોઈ રહ્યા હતા એવું લાગતું હતું. ઘડિયાળનો કાંટો ૧૦.૦૦ વાગ્યાથી ઉપર પહોંચી ગયો હતો. રીક્ષાવાળો ઉતાવળ કરાવતો હતો. કારણ કે આ સ્થાન પર રાત્રે કોઈ રહી શકતું નથી એવી સૂચના ત્યાં બોર્ડ પર લખવામાં આવી છે. એટલે અમે સૌએ પ્રણામ કરીને કુદમ ગામ છોડ્યું.

ગંગેશ્વર મહાદેવના પૌરાણિક માહત્મ્ય અંગે જાણકારી મેળવવા અહીં ક્લીક કરો.

આખરી પડાવ(continue)

Indigoની બે ફ્લાઈટ સાથે થઈ ગઈ હતી એટલે અમારો સામાન આવતાં થોડી વાર લાગી. બધી બેગ આવી ગઈ પછી અમે એરપોર્ટની બહાર નીકળ્યા. અમારે મુંબઈ સેન્ટ્રલ રેલ્વે સ્ટેશન જવાનું હતું. એરપોર્ટની બહાર ઘણાં બધાં ટેક્ષીવાળા અમને ઘેરી વળ્યા. મામાએ એક હિન્દીભાષી ભાઈ સાથે ટેક્ષીનું નક્કી કર્યું. એ તરત એની બે ટેક્ષી લઈ આવ્યો. અને અમે મુંબઈ સેન્ટ્રલ જવા નીકળ્યા. રેલ્વે સ્ટેશન પહોંચીને પહેલા કંઈક ખાવાનું વિચાર્યું. અમે ગોવાથી જમીને ન્હોતા નીકળ્યા અને પ્લેનમાં પણ કંઈ આપ્યું ન્હોતું. ખાવા માટે કંઈ શોધવાની જરૂર ન પડી. સ્ટેશન પર McDonalds જોઈને મારા બન્ને કઝિન ખુશ થઈ ગયા.

McDonalds on Mumbai Central

McDonalds on Mumbai Central


થોડો નાસ્તો કરીને પ્લેટફોર્મ પર ફ્લાઈંગ રાણીની રાહ જોઈને ઉભા રહ્યા. થોડીવારમાં જ ટ્રેન આવી.

Mumbai Central

Mumbai Central

૧ અને ૨ નંબરની સીટ મારા મમ્મી-પપ્પાની હતી. મેં તેમને બેસાડ્યા અને સામાન ગોઠવ્યો. 3 નંબરની સીટ બીજા કોઈની હતી અને બારી પાસેની ૪ નંબરની સીટ મારી હતી. પણ ૩ અને ૪ નંબરની સીટ પર વૃધ્ધ કાકા-કાકી બેઠા હતા. મેં તેમને મારી સીટ વિશે પૂછ્યું તો તેમણે મને તેમની ૬ નંબરની સીટ પર બેસવા કહ્યું. તે સીટ પણ બારી પાસે જ હતી તેથી હું ૬ નંબરની સીટ પર બેસી ગઈ. ટ્રેન મુંબઈ સેન્ટ્રલથી ઉપડી. મેં હેડફોન લગાવી ગીત સાંભળતા સાંભળતા પુસ્તક વાંચવાનું શરૂ કર્યું. ક્યારે બોરીવલી આવ્યું તે ખબર ન પડી. ત્યાંથી ઘણાં મુસાફરો ટ્રેનમાં ચઢ્યા. મારી બાજુની સીટ પર પણ કોઈ આવ્યું. મેં જોયું તો ટીવી અને તખ્તાના જાણીતા કલાકાર અલીરઝા નામદાર. હું તેમને તરત ઓળખી ગઈ. કારણ કે આ પહેલા કલકત્તામાં પણ મેં તેમને જોયા હતા. અને રોજ ટી.વી. સિરિયલોમાં તો જોતી જ હતી. તેઓ વાપીમાં અમે મસ્તીના મતવાલા નાટક કરવા માટે જતા હતી. અમે ઘણી વાતો કરી. કમ્પાર્ટમેન્ટમાં ઘણાંએ તેમને ઓળખી લીધા હતા. હાલ સ્ટાર પ્લસ પર આવતી બિદાઈ સિરિયલમાં પણ તેઓ અભિનય કરી રહ્યા છે. વાપી સુધી એક ઉમદા કલાકાર સાથે વાત કરવાનો મને મોકો મળ્યો.

with Aliraza Namdar

with Aliraza Namdar

ઉપસંહાર:

મેં મારા મોટેભાગના પ્રવાસો વલસાડના દુર્ગેશ ટુરિસ્ટમાં કર્યા છે. એના સ્થાપક શ્રી અનિલભાઈ પારેખ વ્યવસાયે શિક્ષક હતા. હાલ તો નિવૃત્ત છે અને પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં જ પ્રવૃત્ત છે. અનિલભાઈ એવું વિચારે કે દરેક વ્યક્તિ કંઈ વારંવાર આ સ્થળોએ આવી નહીં શકે. એટલે એમનો મુખ્ય ભાર સ્થળો બતાવવામાં વધારે હોય. રસ્તામાં પણ કંઈ અગત્યનું સ્થળ આવે તો બસ ઉભી રાખીને તે સ્થળ બતાવી દે. કંઈ પણ અગત્યનું જોવાનું ચૂકી ન જવાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખે. દરેક જગ્યાએ હોટલ પણ મુખ્ય વિસ્તારની નજીક જ હોય. એટલે જ્યારે ફ્રી થાવ ત્યારે જાતે પણ તમે ફરી શકો. હું આ રીતે ફરવા ટેવાયેલી.

આ વખતે થોડો જુદો અનુભવ હતો. આ અગાઉ અમદાવાદની નવભારત ટુર્સમાં કેરાલા જવાનું થયેલું ત્યારે પણ લગભગ આવો જ અનુભવ થયો હતો. રીસોર્ટ મતલબ સંપૂર્ણ આરામ અને સારું સારું ખાવાનું. પણ ફરવાના કે સ્થળો બતાવવાના નામે મીંડુ. રીસોર્ટની પોતાની દુનિયા હોય. ત્યાં તમારો સમય પસાર કરવા માટે ઘણીબધી પ્રવૃત્તિ હોય. જો તમને તેમાં રસ પડે તો.

અમે ગોવા ગયા પણ ખાસ કંઈ જ જોઈ શક્યા નહીં. કારણ કે રીસોર્ટ એવી જગ્યાએ હતું કે ત્યાંથી જાતે ક્યાંય પણ જવાનું શક્ય ન્હોતું. અમે રીસોર્ટમાં બરાબર આરામ જ કર્યો. ક્યારેક આરામ પણ જરૂરી હોય છે. બાકી એકદમ ફરવાનો મૂડ હોય કે વધારે સ્થળો જોવાની ઈચ્છા હોય તો રીસોર્ટમાં ન જવું. અને જેને સખત આરામની આવશ્યકતા હોય તેણે તો રીસોર્ટમાં જ જવું.

આખરી પડાવ

જાન્યુઆરી ૧૦, ૨૦૦૯

આજે અમારે ઘર તરફ પાછા વળવાનું હતું એટલે Dona Sylviaના રૂમમાં વિખરાયેલો સામાન પાછો બેગમાં ભરવામાં અમે સૌ મંડી પડ્યા. બધું એકદમ તૈયાર કરીને બ્રેકફાસ્ટ કરવા ગયા. ત્રણ દિવસ દરમ્યાન અહીં અમને ભરપૂર ખવડાવવામાં આવ્યું હતું. એમાં કોઈ જાતની કસર કરવામાં આવી ન્હોતી. અમારા પરિવાર સિવાય બીજા પણ બે-ત્રણ ગુજરાતી ગ્રુપ ત્યાં હતા. ગુજરાતી દુનિયાના ગમે તે છેડે જાય એને ગુજરાતી વાનગીઓની યાદ તો આવવાની જ. ત્યાં અનેક વાનગીઓના રસથાળ પીરસવામાં આવતો હતા. તેમ છતાં મને થોડી ગુજરાતી વાનગીઓની યાદ આવતી હતી. મેં ગઈકાલે સવારે Seagull Restaurantના મેનેજર ફ્રાન્સીસ ડિકોસ્ટાને જો શક્ય હોય તો થોડી ગુજરાતી વાનગી બનાવવા વિનંતી કરી હતી. મેં એને એક-બે ગુજરાતી વાનગીના નામ પણ કહ્યા હતા. કેવી રીતે બનાવવું તે અંગે એ મામી પાસે જાણકારી મેળવી ગયો હતો. એના પ્રામાણિક પ્રયત્નો હોવા છતાં બીજી તો કોઈ ગુજરાતી વાનગી શક્ય ન્હોતી બની. પણ ગઈકાલે રાત્રે એણે અમારા માટે ખીચડી-કઢી બનાવી હતી. અમે આજે જવાના હતા તે જાણીને ફ્રાન્સીસ ડિકોસ્ટા અમને મળવા આવ્યો. અને અમને સફર માટે શુભેચ્છા આપી.

Seagull Restaurant

Seagull Restaurant

બ્રેકફાસ્ટ કરીને અમે બધો સામાન રૂમમાંથી ખાલી કરાવી રીસેપ્શન કાઉન્ટર પાસે બેઠા. ૧૧.૦૦ વાગ્યે અમારે નીકળવાનું હતું. અમારા હાથ પરથી લીલા રંગનો Wrist Band કાઢી લેવાયો. ૧૧.૦૦ વાગ્યે અમે ગાડીમાં ગોઠવાયા અને Dona Sylvia અને Cavelossim Beachને આવજો કહીને ગોવા એરપોર્ટ જવા નીકળ્યા. લગભગ ૪૫ મિનીટના ડ્રાઈવ પછી ગોવા એરપોર્ટ પર પહોંચ્યા. બેગનું ચેકિંગ કરાવ્યું અને અમારું ચેકિંગ પણ કરાવ્યું. હવે હેન્ડબેગ બાકી હતી. બાકી બધાની હેન્ડબેગ તો ફટાફટ ચેક થઈ ગઈ પણ મારી બેગ અટકાવાઈ. ફળ વગેરે કાપવા માટે મેં હેન્ડબેગમાં નાનકડું ચપ્પુ રાખ્યું હતું તેનો વાંધો હતો. મેં ચપ્પુ કાઢીને સિક્યુરીટી ઓફિસરને આપી દીધું. ત્યારે મને આગળ વધવાની લીલી ઝંડી મળી. અમારે C2 ગેઈટથી જવાનું હતું. એટલે પહેલા માળે પ્રતીક્ષાખંડમાં જઈ ગોઠવાયા. અમારી Indigo Flight No. 6E 275નો ઉપડવાનો સમય ૧૩.૪૫નો હતો. મુંબઈથી Indigoનું વિમાન મુસાફરોને લઈને આવ્યું. અને તમામ મુસાફરો ઉતર્યા તે પછી થોડીવાર રહીને અમને વિમાન તરફ પ્રસ્થાન કરવા જણાવાયું. વિમાન નજીકમાં જ હતું એટલે ચાલીને જ ત્યાં લઈ જવામાં આવ્યા. અને અમે વિમાનમાં ચઢ્યા. મારી સીટ બારી પાસે હતી. બીજી બે ફ્લાઈટ આવવાનો સમય થયો હોવાથી રન-વે ખાલી ન્હોતો. થોડીવાર રાહ જોવી પડી. બન્ને ફ્લાઈટ આવી ગઈ એટલે Indigoએ મુંબઈ તરફ ઉડાન ભરી. મને બારીમાંથી જોવાની બહુ મજા પડી. સૂર્યના પ્રકાશમાં ચમકતું દરિયાનું પાણી ખૂબ જ સરસ દેખાતું હતું. વાદળોની ઉપર જ્યારે વિમાન પહોંચ્યું ત્યારે વાદળો હિમાલયની પર્વતમાળા જેવા દેખાતા હતા. મેં મારા મોબાઈલથી ફોટોગ્રાફસ લીધા. ૫૦ મિનીટની હવાઈ સફર બાદ અમે મુંબઈ પહોંચ્યા.

Goa Airport-1

Goa Airport-1

Goa Airport-2

Goa Airport-2

Goa Airport-3

Goa Airport-3

ત્રીજો પડાવ(Continue-3)

જાન્યુઆરી ૯, ૨૦૦૯

આજે ભોજન બાદ રીસોર્ટ તરફથી half day sight seeing નો કાર્યક્રમ હતો. જમીને ૨.૦૦ વાગ્યે રીસોર્ટની ગાડીમાં નીકળ્યા. સૌ પ્રથમ પોન્ડા તાલુકાના Kavlem મુકામે શાંતા દુર્ગા મંદિરમાં ગયા. ગૌડ સારસ્વત બ્રાહ્મણ સમાજના લોકો માટે આ મંદિર ઘણું મહત્વનું છે. મંદિરમાં અમારા સિવાય ખાસ કોઈ ન્હોતું. અમે શાંતિથી દર્શન કર્યા. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં ફોટોગ્રાફ્સ લેવાની મનાઈ હતી. અમે બહારથી જ મંદિરના ફોટોગ્રાફ્સ લીધા.

Shanta Durga Temple-1

Shanta Durga Temple-1

Shanta Durga Temple-2

Shanta Durga Temple-2

ત્યાંથી અમે Old Goaના સંત ફ્રાન્સીસ ઝેવીયર ચર્ચ તરફ પ્રયાણ કર્યું. અહીં પ્રાર્થનાખંડમાં સંત ફ્રાન્સીસ ઝેવીયરના દેહાંશ રાખવામાં આવ્યા છે. ઉપરના માળે ચિત્રો, મૂર્તિઓ વગેરેનું પ્રદર્શન હતું. જે અમે જોયું. હું ધોરણ ૭માં ભણતી હતી ત્યારે દક્ષિણ ભારતના પ્રવાસ દરમ્યાન ગોવાની મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યારે આ ચર્ચની પણ મુલાકાત લીધી હતી તે સ્મરણો તાજા થયા.

Chapel of St. Francis Xavier-1

Chapel of St. Francis Xavier-1

Chapel of St. Francis Xavier-2

Chapel of St. Francis Xavier-2

Chapel of St. Francis Xavier-3

Chapel of St. Francis Xavier-3

ચર્ચ જોઈને અમે પણજી પહોંચ્યા. ડ્રાઈવરે અમને સાંજે Mandovi river પર cruiseમાં જવા માટે સૂચન કર્યું. અમે બધાએ તે માટે તૈયારી બતાવી. અમારું બુકિંગ કરાવીને ડ્રાઈવરે અમને શોપિંગ માટે થોડો સમય આપ્યો. કાજુની ખરીદી તો થઈ ગઈ હતી એટલે અમે સ્થાનિક બનાવટની વસ્તુઓ શોધવા માટે થોડું રખડ્યા. પણ એવું કંઈ અમને મળ્યું નહીં. Cruiseમાં અમારે ૬.૦૦ થી ૭.૦૦ સુધી જવાનું હતું. ૫.૪૫ વાગ્યે અમે ત્યાં પહોંચી ગયા અને cruiseમાં ગોઠવાયા. ૬.૦૦ વાગ્યે સંગીતના સૂરો સાથે cruise ઉપડી. ફિલ્મી ગીતો અને કોંકણી ગીતો પર ડાન્સ થયા. કોંકણી ગીતો પર ત્યાંના કલાકારો એ જ ડાન્સ રજૂ કર્યા. જ્યારે ફિલ્મી ગીતો પર ડાન્સ કરવા માટે એનાઉન્સરે cruiseમાં બેઠેલા પર્યટકોને આમંત્ર્યા. મ્યુઝિક અને ડાન્સના આ કાર્યક્રમની સાથે સાથે એનાઉન્સર આજુબાજુના સ્થળો અને ઈમારતોની જાણકારી પણ આપતો હતો. સૂર્યાસ્ત થઈ રહ્યો હતો. વાતાવરણ ખૂબ જ સરસ હતું.

Cruise on Mandovi River-1

Cruise on Mandovi River-1

Cruise on Mandovi River-2

Cruise on Mandovi River-2

મેં થોડા ફોટોગ્રાફ્સ લીધા. કોંકણી ડાન્સ શરૂ થયો ને મેં વિડિયો લેવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યાં કેમેરામાં Memory fullનો મેસેજ આવ્યો. એ તો સારું હતું કે મારી પાસે સંકટ સમયની સાંકળ સમાન મારો મોબાઈલ હતો. મેં મોબાઈલથી વિડિયો ઉતાર્યા અને ફોટોગ્રાફ્સ લીધા. બરાબર ૭.૦૦ વાગ્યે cruise કિનારે પરત ફરી. અમે Dona Sylvia જવા માટે ગાડીમાં બેઠા. સવા કલાકના એક્ધારા ડ્રાઈવ બાદ અમે રીસોર્ટ પર પહોંચ્યા.

રીસોર્ટ પર રાત્રિના ભોજન માટે Seagull Restaurant બંધ હતું. Open Air Theme Restaurant Haystack” માં લાઈવ બેન્ડ સાથે આજે બધાનું કેન્ડલ લાઈટ ડીનર હતું. અમે સીધા ત્યાં ગયા અને Dona Sylviaમાં છેલ્લા ભોજનનો લ્હાવો લીધો.

( કોઈ કોઈ ફોટોગ્રાફ્સમાં તારીખ અને વર્ષ ખોટા આવે છે તે બદલ દિલગીર છું. )

ત્રીજો પડાવ(Continue-2)

જાન્યુઆરી ૮, ૨૦૦૯

સવારે ૮ વાગ્યે Dolphin Chase માટે જવાનું હતું. તે પહેલા બ્રેકફાસ્ટ પતાવી અમે સૌ રીસેપ્શન કાઉન્ટર પાસે ભેગા થયા. જે કિનારા પરથી બોટમાં બેસવાનું હતું તે રીસોર્ટથી એક કિલોમીટર દૂર હતો. અમને પગપાળા લઈ જવામાં આવ્યા. કિનારે અમારા માટે બોટ તૈયાર હતી. સૌ બોટમાં બેસીને ડોલ્ફીનને જોવા માટે નીકળ્યા. બોટ દરિયામાં આગળ વધતી રહી પણ ડોલ્ફીન ક્યાંય દેખાતી ન્હોતી. બોટવાળો બોટને દરિયામાં ઘણે આગળ સુધી લઈ ગયો. ત્યાં અચાનક એક ડોલ્ફીન નજરે ચઢી. બોટને ત્યાં જ અટકાવી દીધી જેથી બોટના અવાજથી ડોલ્ફીન બહુ દૂર નીકળી ના જાય. ત્યાં ઘણી ડોલ્ફીન હતી. પણ તરવામાં એકદમ ચપળ. પાણીમાં ક્યારે ક્યાં નીકળે તે ખબર ના પડે. નજર તેજ રાખીને જોવું પડે તો જ એના દર્શન થાય. ફોટોગ્રાફસ લેવા માટે બધા એ ખૂબ પ્રયત્નો કર્યા પણ તે શક્ય ન બન્યું. કેમેરાનું બટન દબાવો ત્યાં તો ડોલ્ફીનરાણી પાણીમાં ગરક થઈ જાય. જો કે આંખોના કેમેરામાં કેદ થઈ એટલે ફોટોગ્રાફ્સ ન લઈ શકાયાનો કોઈ અફસોસ ન્હોતો. અમારી બોટ ૧૦.૦૦ વાગ્યે કિનારા પર પાછી વળી. અને અમે રીસોર્ટ પહોંચ્યા. બપોરના ભોજન સુધી બીજો કોઈ પ્રોગ્રામ ન હતો. મારે ક્યાંય પણ જવાનું થાય તો મારી સાથે મારા હંમેશના સાથી પુસ્તકો હોય જ છે. રૂમ પર જઈને મેં પુસ્તક વાંચવાનું શરૂ કર્યું. ( પુસ્તક અંગેની માહિતી મને ગમતું પુસ્તક વિભાગમાં આપીશ)

સવારે રીસોર્ટના એક સ્ટાફ મેમ્બરને અમે કાજુ ક્યાં મળશે તે વિશે પૂછ્યું હતું. અમારે મુખ્ય ખરીદી કાજુની જ કરવાની હતી. એણે અમને કહ્યું કે કાજુ લેવા હોય તો મડગાંવ જવું પડે. સૌથી મોટી સાઈઝના કાજુનો ભાવ ૪૮૦/- રૂ. કિલો કહ્યું. એ ઘણાં વિદેશી પર્યટકોને મડગાંવથી કાજુ લાવી આપતો હતો. આવવા જવાનો ખર્ચ ૧૫૦/- રૂ. એને અલગથી આપવા પડતો હતો.

આમ તો અમને બીજા દિવસે પણજી લઈ જવાના હતા. પણ ત્યાં કદાચ ખરીદી કરવાનો સમય મળે કે ના પણ મળે. એટલે મેં અને મામીએ મડગાંવ જઈને કાજુ ખરીદવાનું નક્કી કર્યું. બપોરે ૧.૦૦ થી ૪.૦૦ વાગ્યા દરમ્યાન મડગાંવનું બજાર બંધ રહેતું હતું. રીસોર્ટવાળા ક્યાંય પણ જવા માટે વાહનની સગવડ કરી આપતા હતા. પણ તે ઘણું મોંઘુ હતું. હું અને મામી ૩.૩૦ વાગ્યે રીસોર્ટની બહાર નીકળ્યા. થોડીવાર ઉભા રહ્યા ત્યાં લોકલ બસ આવી અને અમે તેમાં બેસી ગયા. બસમાં કન્ડક્ટર ન્હોતો. જે પેસેન્જર ઉતરે તે ડ્રાઈવરને પૈસા આપીને ઉતરે. થોડા સ્ટોપ ગયા પછી કન્ડક્ટર બસમાં ચઢયો. બસમાં ટીકીટ આપવાની પ્રથા ન્હોતી. અને બસમાં ઘંટડી પણ ન્હોતી. બસને અટકાવવા કે ચલાવવા કન્ડકટર સીસોટી જેવો અવાજ કાઢતો હતો. જે ઘણું રમુજી હતું. અમે બે ટીકીટના ૨૦ રૂ. આપ્યા. મડગાંવના માર્કેટ બસ સ્ટોપ પર અમે ઉતર્યા. અને પાછા વળતી વખતે બસ કઈ જગ્યાએથી મળશે તે કન્ડક્ટરને પૂછી લીધું.

જે વિસ્તારમાં ઉતર્યા તે વિસ્તારમાં કાજુની કોઈ દુકાન નજરે ન ચઢી. ચાલતા ચાલતા આગળ વધ્યા. એક ગલીમાં થોડી દુકાનો દેખાતી હતી એટલે તે તરફ વળ્યા. પણ ત્યાં મોટેભાગની દુકાનો કાપડની હતી. ફૂટપાથ પર એક બહેન ઉભા હતા તેને અમે પૂછ્યું તો એણે અમને એક માર્કેટ બતાવી. જેમાં શાકભાજી, ફળો, અનાજ-કરીયાણું વગેરે બધું જ મળતું હતું. માર્કેટના ચાર દરવાજા હતા અને અંદર સાંકડી સાંકડી ગલીઓમાં અસંખ્ય દુકાનો હતી. પહેલા થોડીવાર તો અમે માર્કેટમાં ફર્યા. પણ ગલીઓ ભૂલભૂલામણી ભરેલી હતી. જ્યાંથી શરૂ કર્યું હોય ત્યાં જ પાછા આવી જતા.

સૌથી પહેલા જે દુકાને ગયા તે દુકાનદારે અમને સારી માહિતી આપી. એણે કહ્યું કે અહીં ગોવા સિવાયના અન્ય પ્રદેશોના પણ કાજુ મળે છે. એટલે બીજા પ્રદેશના કાજુ લઈને છેતરાઈ ના જતા. અમે વધારે કાજુ ખરીદવાના હતા એટલે એણે અમને ભાવ વ્યાજબી કરી આપવા કહ્યું. પણ એની પાસે તરત કાજુ ન લઈ લેતાં અમે માર્કેટની બીજી દુકાનોની મુલાકાત લીધી. એ ભાઈની વાત સાચી હતી. ત્યાં મહારાષ્ટ્રના કાજુ પણ મળતા હતા. ઘણી દુકાનોમાં કાજુ જોયા અને ભાવ પૂછ્યા પણ કંઈ મેળ ન પડ્યો. પહેલા જે દુકાને ગયા હતા ત્યાંજ ફરીવાર ગયા. મામીએ સૌથી મોટી સાઈઝના કાજુ લીધા જે ૩૫૦/- રૂ. કિલો મળ્યા. અને મેં રેગ્યુલર સાઈઝના કાજુ લીધા જે મને ૩૦૦/- રૂ. કિલો મળ્યા. કાજુ લઈ કામત હોટલ પાસેથી Dona Sylvia જવા માટે બસ પકડી.

અમે Dona Sylvia હોંચ્યા ત્યારે અમારા પરિવારજનો દરિયાકિનારે જવા માટે નીકળતા જ હતા. અમે પણ તેમની સાથે જોડાયા.