.
ક્ષીણ ભલે હોય મારો સ્વર
પણ
નિર્બળ નથી મારો નિર્ધાર
.
મારા માટે હોય એ
સ્નેહ વગર વધુ સરળ
.
અલૌકિક છે આકાશ
વહે છે પર્વતીય પવન
અને
મારા વિચારો છે પવિત્ર
.
મારી રાત્રીની રખેવાળ
અનિદ્રા
વિહરે અન્યત્ર
હું ન સેવું બુઝાયેલા તાપણાં સામે
અને
ટાવરની ઘડિયાળનો અણિયાણો કાંટો
જણાતો નથી મૃત્યુના તીર સમો
.
અતીત કેવો શક્તિહીન થાય હૃદય પાસે !
.
મુક્તિ છે હાથવેંતમાં
હું માફ કરું છું બધું જ
.
લહેરાતા સૂર્યકિરણ પર મારું ધ્યાન
ભીની આ પ્રથમવેલી વસંતની
.
( અન્ના આખ્માતોવા, અનુ. અવિનાશપારેખ )
.
મૂળ રચના : રશિયન
.
પહોંચ્યા ન ફરિશ્તાઓ, પયમ્બર નહીં પહોંચે,
માણસની આ ઔલાદને ઈશ્વર નહીં પહોંચે !
.
તારા સુધી કાગળ અને પત્તર નહીં પહોંચે,
આંગળીઓ બરફ થૈ ગઈ, અક્ષર નહીં પહોંચે.
.
બપ્પોર ઢળી સાંજ, કવેળાનું અંધારું;
ભૂલું પડ્યું બાળક તે ફરી ઘર નહીં પહોંચે.
.
બસ, આટલો ઈન્સાફ હું માગું છું જગતમાં:
નિર્દોષના માથા સુધી પથ્થર નહીં પહોંચે.
.
મારી આ વ્યથાને તો હું ચૂપચાપ સહી લઈશ,
તારા સુધી મારું કોઈ કળતર નહીં પહોંચે.
.
આ કેવી સપાટીની અનુભૂતિ મળી છે !
છે બહાર બધી ભીડ તે ભીતર નહીં પહોંચે.
.
ઝળહળ છે મહેફિલ, છતાં ખૂણામાં છે ઝાંખપ,
લાગે છે ત્યાં લગ કોઈ ઝુમ્મર નહીં પહોંચે.
.
તેં સ્વપ્ન તો ભવભવનાં બનાવ્યાં છે પરંતુ
એ ક્ષણ સુધી આ શ્વાસની હરફર નહીં પહોંચે.
.
( ભગવતીકુમાર શર્મા )
.
શ્વાસમાં થોડી વાર અમારે ભળવું હતું
એક તમારા ધબકારને મળવું હતું…
.
મૂંગી મૂંગી કેટલી રાતો
પાંપણમાં ટમટમતી રહી,
આંખથી ઓલ્યા ભવની ઓળખ
ટીપે ટીપે ઝમતી રહી;
આજની એક જ પળનું જીવન રળવું હતું !
શ્વાસમાં થોડી વાર અમારે ભળવું હતું…
.
રણની તરસ ક્ષણમાં ભળી
ઝાંઝવા જેવું વીંધતે રહી,
એક બે ટૂંકી યાદની ટેકણલાકડી કેડી ચીંધતી રહી:
વાટ અમારી અટકે ત્યાંથી વળવું હતું!
એક તમારા ધબકારને મળવું હતું !
.
શ્વાસમાં થોડી વાર અમારે ભળવું હતું !
એક તમારા ધબકારને મળવું હતું…
.
( માધવ રામાનુજ )
.
પક્ષી ઉદાસ છે
એની નાની
એને કહ્યા કરતી હતી,
“અહીંથી એક છલાંગ દૂર
વૃક્ષ છે
ડાળીઓથી જોડાયેલી ડાળીઓ છે
આપણે પેઢીઓથી
અહીંની જમીનને હાથના પંજાથી ઉથલાવી-પુથલાવીને
શોધતાં રહ્યાં અન્ન
વૃક્ષ પણ આપતાં રહ્યાં
છાંયો, અન્ન અને આશરો
આપણે મળીને ખૂબ તોફાન મસ્તી કરતાં
ગીત ગાતાં
જ્યાં જગા મળે ત્યાં બેસી જતાં
એ જ જગાને પોતાની બનાવી લેતા”
.
પક્ષી ઉદાસ છે
.
વીજળીના તાર પર બેઠેલું
નાનીની વાતો
એના માથામાં
ફિરકીની જેમ ઘૂમે છે
એની આંખ સામે
લોખંડ-ઈંટોના જંગલ નીચે
દબાઈ ગયેલા ધરતીના કણ
પક્ષી પોતાનાં બચ્ચાંને પોતાની સાથે
ખોવાયેલી ધરતીનું
ગીત ગાવાનું કહે છે
બચ્ચાં ચૂપ છે
પક્ષી ઉદાસ છે.
.
( જગતાર જીત, અનુ. સુશી દલાલ )
.
મૂળ રચના : પંજાબી
