Tag Archive | લેખ

વર્ષોને વાપરે છે-તુષાર શુક્લ

કેટલાંક વર્ષોને વાપરે છે
કેટલાંકને વર્ષો વાપરે છે.
કેટલાંક વર્ષોને ધનની પેઠે સાચવી સાચવીને ખરચવા મથે છે.
એક એક પળનો હિસાબ માંડે છે.
કોઈક વળી છૂટે હાથે ઉડાવે છે.
મજા એ છે કે, કોઈને ય ક્યાં ખબર છે કે મૂડી કેટલી છે ?
બેલેન્સમાં શું છે ? સિલક શું વધી છે ?
એકને ઘટી જવાની ચિંતા છે, એકને વધી પડવાની ફિકર છે.
જે સાચવે છે એ ય વધારી નથી શકતા.
જે વેડફે છે એમનુંય ઘટી તો નથી જ જતું!
પણ, બંનેનું સરવૈયું જુદું જુદું બોલે છે!
કેટલું જીવાયું ને કેવું જીવાયું!
મૂંજી થઈને પૂંજી વધારવા મથવાને બદલે રમૂજી થઈને સમજી લેવાની જરૂર છે,
હસતાં આવડશે તો જીવતાં આવડશે.
ઈશ્વર પાસે આંસુ ને સ્મિત બંનેના ખડિયા છે,
એમની કલમ ક્યારેક આંસુ તો ક્યારેક આંસુમાં કલમ ડૂબાડે
ત્યારે હસી પડવું એ જ એક માર્ગ!

( તુષાર શુક્લ )

હવે તો-તુષાર શુક્લ

હવે તો મોટાં થયાં!
હવે શેની ઉજવણી?
ઘરડાં થયાં, હવે તો!
આવા ઉદ્દગાર પાછળ વેડફેલા વર્ષોની વ્યથા જ હોય છે.
આજને કાલ પર છોડનારાને મહાકાલ છોડતો નથી.
પ્રત્યેક વર્ષ
પ્રત્યેક માસ
પ્રત્યેક સપ્તાહ
પ્રત્યેક દિવસ
પ્રત્યેક પળ…
આપણને અવસર આપે છે જીવનને આનંદવાનો.
માત્ર આપણી તૈયારી જોઈએ-જીવવાની.
તત્પરતા જોઈએ-માણવાની.
સજ્જતા જોઈએ-સ્વીકારવાની.
વર્ષગાંઠ એ તો પૂર્ણત્વની પ્રાપ્તિ તરફનું વધુ એક પગલું છે
એનો તો આનંદ જ હોય.
ઉત્સવ જ હોય.
ઉમંગ જ હોય
ઉલ્લાસ જ હોય.

( તુષાર શુક્લ )

કેટલાક વળી-તુષાર શુક્લ

કેટલાક વળી વર્ષગાંઠે ઉદાસ બની જાય છે
વિચારે છે કે એક વર્ષ ઓછું થયું…
વિચારી તો એમ પણ શકાય ને કે એક વર્ષ વધ્યું?!
પ્યાલો અરધો ખાલી ય છે.
પ્યાલો અરધો ભરલો ય છે.
બંને સત્ય છે!

સવાલ સમજણનો છે. દ્રષ્ટિનો છે.
જે જીવનને માણે છે એ વધઘટના હિસાબમાં નથી અટવાતા.
જે વર્ષોને વેડફે છે એ જ વર્ષ ઘટ્યાનાં રોદણાં રડે છે.
સમય ન હોવાની ફરિયાદ કરનારાનું સમયપત્રક જ,
વાસ્તવમાં, ખોટું હોય છે!

દિવસ આખાનું વ્યવસ્થિત આયોજન હોય
એમની પાસે ઉડાડવા માટેનો ય સમય હોય છે.
સમયને વેડફનારાને જ સમય ખૂટે છે!

( તુષાર શુક્લ )

વર્ષગાંઠે-તુષાર શુક્લ

વર્ષગાંઠે એક વધુ વર્ષ બંધાય છે,
અનુસંધાય છે જીવન સાથે.
આ નવા વર્ષનું આગમન આનંદદાયી તો જ બને
જો વીતેલા વર્ષોની ગાંઠોનો ભાર પીડા ન બને.

વળી એક વર્ષ…વળી એક ગાંઠ…
આવો ભાવ મનમાં હોય તો ન જ ઉજવાય વર્ષગાંઠ.
વર્ષગાંઠ બંધન નહિ,
અનુસંધાન બની રહે જીવનનું
તો જ ગમે ગાંઠને ઉજવવાનું.

( તુષાર શુક્લ )

કુશળ પતંગબાજ-તુષાર શુક્લ

કુશળ પતંગબાજ પોતાના પતંગને અનુકૂળ દોરી રાખે છે.
એ એમાં ઝોલ પડવા નથી દેતા.
અનાવશ્યક અજાણ દોરના લપટાવાથી પોતાની
દોરને ઝૂમઝૂમ થવા નથી દેતા.
એ પતંગના ઉડ્ડયનને અનુરૂપ દોર રાખે છે.
એમની કુશળતા કદી ય અગાશી પર દોરીનો ઢગલો થવા દેતી નથી.
એમના આ કૌશલને સાથ મળે છે સજ્જ ફિરકીધારકનો.

ફિરકી પકડનાર પતંગ ઉડાડતા નથી,
પણ એને ઉડતા રાખવામાં સહાયક જરૂર સિદ્ધ થાય છે.
એ આવશ્યકતા પ્રમાણે દોરીનો પ્રવાહ જાળવે છે.
દોરી ગૂંચાય નહિ એનું ધ્યાન રાખે છે.
અને દોરી ગૂંચાય તો એને ઉકેલી નાખે છે. ન જ ઉકલે તો ગાંઠ મારે છે.

આ ગાંઠ મારવાનો નિર્ણય સમયસરનો હોય તે જરૂરી છે.
એ ગાંઠ મારવામાં પ્રવીણ હોય છે.
એણે મારેલી ગાંઠ, દોરને આગળ સરકવામાં ઓછામાં ઓછી અડચણ રચે છે.
અને, અધવચ્ચે છૂટી પણ નથી જતી.
ગૂંચ પડે નહિ, અને પડે ને ઉકલેનહિ
તો નવી ગાંઠ મારતા ય આવડવું જોઈએ !

( તુષાર શુક્લ )

ગાંઠ બાંધનારા-તુષાર શુક્લ

ગાંઠ બાંધનારા જાણે છે કે ગાંઠના પ્રકાર હોય છે.
એમાં એક ગાંઠ ‘સરકણી ગાંઠ’ કહેવાય છે
એનો ગાળિયો છૂટવાની મથામણમાં વધુ ને વધુ રૂંધાતો જાય છે.
ફાંસીગરનો ગાળિયો, જીવન હરી લે છે.
કેટલીક ગાંઠમાં બંને છેડા એવા છૂટા રખાય છે
કે સહેલાઈથી છૂટી જવાય. સરકી જવાય.

જ્યાં કશુંક તૂટતું હોય અને એને સાચવવું જરૂરી હોય
જ્યાં કશુંક છૂટતું હોય અને એને જાળવી લેવું જરૂરી હોય
ત્યાં ગાંઠ આવકાર્ય છે.

અલબત્ત, ગાંઠ ગાંઠ જ છે.
એને ભૂલો નહિ તો
ગમે તેટલી ઝીણી ગાંઠ પણ ખટક્યા કરે છે.

પતંગરસિકો જાણે છે દોરીમાં જો આવી ગાંઠ આવે તો દોરી
સરકતી અટકે છે ને પેચ કપાય છે.
પવન અનુકૂળ હોય છતાં ય પતંગ કપાવાની પાછળ દોરીમાંની આ ગાંઠ છે.

વર્ષોની ગાંઠે જો વ્યક્તિ બંધાય તો એની ગતિ રૂંધાય
અને જીવન ગંધાય !

( તુષાર શુક્લ )

ક્રોધ : કારણ – નિવારણ (૧) – ઓશો

૧.
તમે કેટલી વખત વિચાર્યું છે કે-
હવે ક્રોધ નહિ કરીએ.

તમે શાસ્ત્રોને સાંભળીને, વાંચીને;
બરાબર સમજી ગયા છો કે-
ક્રોધ પાપ છે, ઝેર છે.
તેનાથી કોઈ લાભ નથી થતો.

તેમ છતાં જ્યારે પણ ક્રોધ આવે છે
ત્યારે તમે તેના ઝંઝાવાતમાં ખોવાઈ જાઓ છો;
સાંભળેલી કોઈ પણ વાત યાદ જ નથી આવતી.

૨.
ક્રોધ જ્યારે તમારા અંતરના બગીચાને
વેરવિખેર કરીને ચાલ્યો જાય છે
ત્યારે ફરીથી ભાન આવે છે
અને તમને પસ્તાવો થાય છે.

પરંતુ હવે પસ્તાવાનો શો અર્થ
જ્યારે નુકશાન થઈ ચૂક્યું ?

આ એક જૂની કુટેવ પડી ગઈ છે.
ક્રોધ કર્યો, પછી પસ્તાવો કર્યો;
ફરીથી ક્રોધ આવ્યો, ફરીથી પસ્તાવો…

આ રીતે ક્રોધ અને પસ્તાવો
એકબીજાના સાથીદાર બની ગયા છે,
તેમાં હવે કોઈ તફાવત જ નથી રહ્યો.

તમારો પસ્તાવો તમારા ક્રોધને રોકી નથી શકતો.

આ હકીકત પરથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે
કે-તમે હજુ તમારા ક્રોધને યોગ્ય રીતે
તેના વાસ્તવિક રૂપમાં જાણ્યો નથી.

તમે ક્રોધ વિષે માત્ર સાંભળી-સાંભળીને
માની લીધું છે કે – ક્રોધ ખરાબ છે.
પરંતુ તે તમારું પોતાનું આત્મદર્શન નથી.

( ઓશો )

બગાવત-પ્રણવ ગોળવેલકર

એ‘નેવર હેટ યોર એનિમીઝ, ઇટ અફેક્ટસ યોર જજમેન્ટ’
– ધ ગોડ ફાધર

ક માણસની પત્નીને એના પિતરાઈ ભાઈએ જાહેરમાં નગ્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. એ માણસનું દિમાગ ભયાનક ક્રોધથી ફાટી ગયું. વર્ષો સુધી રોજ એ અપમાનનો ઘૂંટ પીતો રહ્યો અને જીવતો રહ્યો. ચૌદ વર્ષ બાદ એણે એ પિતરાઈને પકડ્યો અને બેરહેમીથી ફટકાર્યો. બેહદ ક્રૂરતાથી એની છાતી ચીરી નાખી અને ઘૂંટડો ભરીને એનું લોહી પીધું. આ એક વીરનું વેર હતું અને એક બાહુબલિનું તર્પણ હતું. ઇતિહાસ આ માણસને ભીમના નામે ઓળખે છે.

ગાંધીવાદી ગુજરાતમાં વેર અને ક્રૂરતાની વાત કરવી એ સ્કોટલેન્ડમાં જઈ શિવામ્બુની હિમાયત કરવા જેવું છે. અહિંસાને વીરત્વ સાથે જોડવાની મૂર્ખામી આપણે વર્ષોથી કરતા આવ્યા છીએ. માર ખાવામાં કઈ બહાદુરી છે એ મને આજ દિન સુધી સમજાયું નથી. ગાંધીજીએ એક લાફો મારનાર સામે બીજો ગાલ ધરવાની હિમાયત કરી અને હવે આખો દેશ દર વર્ષે બે વર્ષે પાકિસ્તાન સામે બીજો ગાલ ધરતો રહે છે. ક્યારેક મુંબઈ તો ક્યારેક પઠાણકોટ. પાકિસ્તાન તમાચા મારતું રહે છે અને ભારતીયો જોતા રહે છે.

વીરત્વ એ સર્વોપરિતાની સાધના છે. માને કેદમાં પૂરનાર મામાનો વધ કર્યા વગર એક ગોવાળિયો કૃષ્ણ બની શકતો નથી અને પુત્રની હત્યા કરનારની સાંજ પહેલાં હત્યા કરવી જ પડે એ અર્જુનનો આદર્શ છે. ભીમ, અર્જુન અને કૃષ્ણ વીરત્વના શિખર છે. યુદ્ધભૂમિ ઉપર કૃષ્ણ અર્જુનને કર્તવ્ય યાદ કરાવે છે. અે કર્તવ્ય છે યુદ્ધ કરવાનું, સ્વજનોને હણવાનું અને વેર લેવાનું. ગીતા એ યુદ્ધ ગ્રંથ છે ક્ષમા ગ્રંથ નથી.

વીરત્વ વગરનું પૌરુષત્વ કેવી રીતે હોઈ શકે? અને વેર અને ક્રૂરતા વગરનું વીરત્વ કેવી રીતે હોઈ શકે! પૌરુષત્વ એ બાયોલોજિકલ અવસ્થા નથી. અપમાનને રોજ યાદ કરવું અને બદલો લેવો એ પૌરુષત્વ છે. વેરના આનંદ જેવો અાનંદ બીજો એક પણ નથી. સ્ત્રીત્વ એ છે કે જે પૌરુષત્વને રસ્તો બતાવે છે. મુઘલોનાં કબજામાં રહેલો કિલ્લો અાંખમાં કણાની જેમ ખૂંચતો હોય એવી સ્ત્રી જ જીજાબાઈ હોઈ શકે ને એ દુર્ગમ કિલ્લો જીતવાનો નિર્ધાર કરનાર પુત્ર જ શિવાજી હોઈ શકે.

ઇતિહાસ શક્તિશાળીઓની દાસ્તાન છે. વીરત્વ એ મૂર્ખામી નથી, વીર એ છે કે જેને ખબર છે કે વેર ક્યારે અને કેવી રીતે લેવાય. બાણશૈયા પર પડેલા ભીષ્મ યુધિષ્ઠિરને પ્રતિશોધના નિયમો સમજાવતા કહે છે જે નદી પાર ન કરી શકો એને ઓળંગવાનું સાહસ ન કરો. એવા શત્રુ પર પ્રહારો ન કરો જેનું માથું કાપીને જમીન પર ફેંકી ન શકો. પછી ભીષ્મ કૂટનીતિનું રહસ્ય ખોલે છે, દુશ્મન પર પ્રહાર કરતા પહેલાં પણ મીઠું બોલવું અને ઘા મારી લીધા પછી પણ મીઠું જ બોલવું. વેરીનું માથું કાપી નાખીને એના માટે શોક વ્યક્ત કરવો અને રડવું. આ મહાભારત છે.

‘ગોડ ફાધર’માં મારીયો પુઝોએ એક અમર લાઇન લખી છે, ‘રિવેન્જ ઇઝ અ ડિશ ધેટ ટેસ્ટ્સ બેસ્ટ વ્હેન ઇટ ઇઝ કોલ્ડ’ વેર એ આખેટ છે, શિકાર છે. એ આંધળૂકિયાં નથી. એમાં લાગણીઓનાં વાવાઝોડાં નથી. એમાં છે કાતિલ ગણતરીઓની મોરચાબંધી. યોગ્ય સ્થળે, યોગ્ય સમયે જે ઘા મારે છે એ વીર છે. ઘોર અન્યાયમાંથી, ભયાનક અપમાનમાંથી વેર જન્મે છે અને એવું જ વેર માન્ય છે. અપમાન એ વ્યક્તિગત બાબત છે અને એનો ‘સંસ્થાકીય’ ઉકેલ કેવી રીતે હોઈ શકે?

મહાભારતમાં તો ક્યાંય એવું લખ્યું નથી કે દુ:શાસનને યુદ્ધકેદી ગણીને તેની સામે ખટલો ચલાવાયો હતો! અપમાન કરનારના આખા વંશની ઘોર ખોદી નાખવી પડે એવું શીખવનાર શિક્ષકો જ સાચું ઘડતર કરાવી શકે છે. વર્ષો અગાઉ આવો એક શિક્ષક ભારતવર્ષે જોયો હતો એ શિક્ષક, એ ચાણક્યના નીતિસૂત્રો આપણે વોટ્સએપ પર ફરતાં કરીએ છીએ, પણ એની કેળવણીને ભૂલી જઈએ છીએ. જ્યારે ધનનંદે એનું અપમાન કર્યું હતું ત્યારે એણે શિખા ખોલી નાખી હતી અને દ્રૌપદીએ દુ:શાસનના લોહીથી જ વાળ ઓળીશ એવું કહી વાળ ખુલ્લા રાખ્યા હતાં. પોનીટેઇલ બાંધતા યુવાનોની પ્રજાતિએ ઇતિહાસમાંથી વેરનું વિજ્ઞાન શીખવા જેવું છે.

આપણે ત્યાં સૌથી મોટું ડીંડવાણું ‘ક્ષમા’નું ચાલે છે. ક્ષમા કોણ આપી શકે છે? જે ‘મહાવીર’ હોય તે ક્ષમા આપી શકે. ‘મહાવીર’ હોવું એ વીરત્વની ઉપરની કક્ષા છે. એ કક્ષાએ પહેલાં પહોંચવું પડે પછી ક્ષમાની વાત કરી શકાય. આમ આદમી જ્યારે ક્ષમાની વાત કરે ત્યારે એ નિર્બળતાનું પ્રદર્શન કરે છે. ક્ષમા કાયમી ન હોઈ શકે. એની એક મર્યાદા હોય. શિશુપાલને નવ્વાણુ ગાળોની ક્ષમા હતી, પણ સોમી ગાળે એની સામે સુદર્શન હતું. ક્ષમા એ બ્લેન્ક ચેક નથી. એ ડેબિટ કાર્ડ છે, બેલેન્સ પૂરું થાય એટલે ખાતું બંધ કરી દેવાનું.

( પ્રણવ ગોળવેલકર )

વરસાદ તે દિવસે…

વરસાદ તે દિવસે ઘણો હતો. તેના માટે મુશળધાર શબ્દ પ્રયોજી શકાય તેવો. મારે ઓફીસ જવાનો સમય થયો હતો અને વરસાદે ત્યારે જ ધોધમાર વરસવાનું શરૂ કર્યું હતું. વરસાદ અટકે તેવી કોઈ શક્યતા નહોતી અને મારે ઓફીસમાં સમયસર પહોંચવાનું હતું. હું છત્રી લઈને ઓફીસે જવા નીકળી. છત્રી મને રક્ષણ આપવા પૂરતી નહોતી. હું ગમે તેટલું સાચવું તોયે ક્યાંક ને ક્યાંકથી તો વરસાદ મને ભીંજવી જ રહ્યો હતો. મેં ચાલવામાં ઝડપ વધારી. ત્યાં મને કોઈનો સાદ સંભળાયો……

ઓ બહેન, જરા ઉભા રહો તો. તમે કયાં સુધી જઈ રહ્યા છો?”

મેં કહ્યું, બેંક સુધી.

મને થોડે સુધી તમારી છત્રીમાં લઈ જશો?” મને બૂમ પાડનાર બહેને પ્રશ્ન કર્યો.

મેં તેમને હા પાડી. હું પહેલાં કરતાં વધારે ભીંજાઈ ગઈ. કારણ કે એક છત્રીમાં બે વ્યક્તિ કોરી રહે એ મુશ્કેલ જ નહીં અશક્ય હતું. પોતાની મંઝિલ આવી જતાં એ બહેન મારા પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરી મારાથી છૂટા પડ્યા. હું ઘણી ભીંજાઈ હતી. છતાં એક અજાણ્યા પથિક સાથે મારી છત્રી વહેંચવાનો મને આનંદ હતો. આટલા બધા વરસાદમાં કોઈ આ રીતે મારી છત્રીમાં કોઈને ભાગ પડાવતાં જુએ તો મને મુર્ખ જ સમજે. છતાં મને તેમ કરવાનું ગમ્યું. કારણ કે આમ કરવાથી મારા હ્રદયને સંતોષ થતો હતો.

કોઈ બળબળતી બપોરે આપણે આપણા સ્કુટર પર જઈ રહ્યા હોઈએ, સ્કુટરની પાછળની સીટ ખાલી હોય અને રસ્તામાં ધોમધખતા તાપમાં બસની રાહ જોઈને ઉભેલા માણસને જોઈને તેને લીફ્ટ આપવાનું મન થાય છે ખરું?

ધોધમાર વરસાદમાં આપણે ઘરમાં બેઠા બેઠા ગરમ ચાની ચુસ્કીઓ લેતાં હોઈએ ત્યારે વરસાદમાં આશરો મેળવવા આપણા ઘરનાં બારણે આવેલા કોઈ અજાણ્યા રાહીને ઘરમાં બોલાવીને તેને ચા પીવડાવવાનું મન થાય છે ખરું?

કોઈ સ્વજનને મળવા આપણે હોસ્પિટલમાં જઈએ ત્યારે બાજુના પલંગ પર સૂતેલો કોઈ એકલો અટૂલો દર્દી આપણને તેની દવા લાવી આપવા માટે કહે ત્યારે તેને મદદ કરવાનું મન આપણને થાય છે ખરું?

બહુ અગત્યના કામે આપણે ઘરની બહાર નીકળ્યા હોઈએ અને ત્યારે રસ્તામાં વાહનની અડફેટે ઘાયલ થઈને તરફડતા કોઈ પ્રાણીને જોઈને આપણને મોડું થતું હોવા છતાં એક ફોન કરીને તે પ્રાણી વિશે એનિમલ સેવિંગ ગ્રુપને જાણ કરવાનું મન થાય છે ખરું?

ઈષ્ટદેવના દર્શન માટે મંદિરનાં ઉંચા ઉંચા પગથિયા ચડતી વખતે કોઈ વ્રુધ્ધ કે કોઈ અપંગને પગથિયા ચડવામાં તકલીફ અનુભવતાં જોઈને આપણને તેનો હાથ પકડીને પગથિયા ચડાવવાનું મન થાય છે ખરું?

આપણા જન્મદિવસે મિત્રો-સ્વજનો માટે રાખેલી પાર્ટી માટે બજારમાંથી કેક લઈને આવતાં હોઈએ ત્યારે રસ્તામાં કોઈ ઝૂંપડપટ્ટી આવે તો તે ઝૂંપડપટ્ટીના ગરીબ બાળકોમાં કેક વહેચવાનું મન થાય છે ખરું?

ટ્રેનની અસહ્ય ભીડમાં માંડ માંડ બેસવાની જગ્યા મળી હોય ને આગલા સ્ટેશન પર કોઈ સ્ત્રી નાનું બાળક લઈને ચડે તો તેને પોતાની જગ્યા આપી દેવાનું મન થાય છે ખરું?

……..આવી નાની નાની ઘણી ઘટનાઓ છે જે આપણે કરી શકીએ છીએ પણ મોટેભાગે આપણે તેવું કરતાં નથી. દરેક વખતે આપણી પાસે એક જ જવાબ હોય છે-મને સમય નથી….I have no time”. જિંદગીને જીવી લેવાની ઉતાવળમાં સવારથી ઉઠીને રાત્રે પથારી ભેગાં થઈએ ત્યાં સુધી આપણે આમતેમ દોડતાં જ રહીએ છીએ. અને તેમાં જ થાકી જઈએ છીએ. કારણ કે જિંદગીને જીવી નાંખવાની ઉતાવળમાં આપણે જિંદગીને માણવાનું ભૂલી ગયા છીએ. હું કંઈક મેળવીશ તો સુખી થઈશ-એવી ભ્રામક માન્યતા આપણા મનમાં દ્રઢ કરી ગઈ છે. તેથી કંઈકને કંઈક પ્રાપ્ત કરતા રહેવાની લાલસામાં કેવી રીતે જીવવું તે જ ભૂલી ગયા છીએ.

ગમે તે કિંમતે, ગમે તે ભોગે આપણે આપણી ઈચ્છા મુજબનું મેળવી તો લઈએ છીએ પણ તેનાથી સુખ પ્રાપ્ત થતું નથી. તેથી સુખ કંઈ બીજામાં હશે તેમ માનીને ફરી તે મેળવવા મંડી પડીએ છીએ. આ ચક્ર અવિરત આલ્યા જ કરે છે. પણ આપણા હ્રદયને આનંદ મળતો નથી, સંતોષ અનુભવાતો નથી, જીવનમાં ક્યાંય પ્રસન્નતા નથી.

મોટા મોટા લક્ષ્યાંકો સિધ્ધ કરવામાં આપણે લગભગ લાગણીહીન, નિષ્ઠુર, અમાનુષ બની ગયા છીએ. કેટલીયે નાની નાની વાતો એવી છે જે આપણને આનંદ આપવા માટે સક્ષમ છે પરંતુ તેના તરફ કદી આપણું ધ્યાન જતું જ નથી. આવા સમયે જીવનની ગતિ થોડી ધીમી કરીને આપણી આજુબાજુ ઘટતી નાની નાની બાબતોને બારીકાઈથી જોવાની, તેને સમજવાની અને તેને માણવાની જરૂર છે. જો આપણે એક-બે કદમ પણ સાચી દિશામાં ચાલવા પ્રયત્ન કરીશું તો એવી ઘણી ક્ષણો મળી આવશે જે આપણને પૂર્ણ આનંદથી ભેટી પડવા તૈયાર હશે. આનંદ કે સુખ વિશાળ પ્રમાણમાં ક્યારેય કોઈને મળતું નથી. તે નાની નાની ઘટનાઓ દ્વારા જ મેળવીને એકત્રિત કરવાનું હોય છે. અને તે મેળવ્યા પછી તેને અન્યમાં વહેંચવાનું હોય છે. સુખ, આનંદ, પ્રસન્નતા, હાસ્ય વહેંચવાથી ઘટતું નથીઅનેકગણું વધે છે.

કવયિત્રી Emily Dickinson નું એક કાવ્ય મને બહુ પ્રિય છે…

If I can stop one heart from breaking,

I shall not live in vain,

If I can ease one life from aching,

Or cool one fainting robin

Unto his nest again,

I shall not live in vain.

જો હું કોઈના હ્રદયને ભાંગી પડતું અટકાવી શકું,

તો મારું જીવન નિરર્થક નહીં જાય.

જો હું કોઈ માણસની પીડાનું શમન કરી શકું,

એકાદ જખ્મને રુઝવી શકું..

અથવા ઠંડીથી મૂર્છીત થયેલા રોબિન પંખીને

તેના માળામાં પાછું મૂકી શકું

તો મારું જીવન નિરર્થક નહીં જાય.

હિના પારેખ મનમૌજી

જૂન ૭, ૨૦૦૩.

Copyright©HeenaParekh