Tag Archive | Friendship Day

દોસ્તી ડે – તેરે જૈસા યાર કહાં રે… તેરે જૈસા કોઈ નહીં રે…-ભવ્ય રાવલ

વસંતની કુમળી ઠંડી ઉડાવી દેતા વેલેન્ટાઈન્સ ડે બાદ શ્રાવણની વરસાદી ટાઢ ભગાવી જિંદગીના શ્રેષ્ઠ સંબંધને હર્યોભર્યો ખૂશ્બુદાર બનાવી નાખતો એક દિન એટલે ફ્રેન્ડશીપ ડે. એક એવો મેઘધનુષી વિદેશી દિવસ જેની ડેઈટ નક્કી હોતી નથી. એક એવો મનગમતો દિવસ જે દર વર્ષે ઓગષ્ટ મહિનાનાં પ્રથમ રવિવાર આવે છે. એક એવો ડિયરફુલ દિવસ જે રોજેરોજ હરપળ ઉજવાતો જ રહેતો હોય છે. એક એવો પવિત્ર દિવસ જ્યારે ભાઈનાં કાંડા પર બહેન રાખડી બાંધી રક્ષાની આશા રાખે છે તે પ્રકારે મિત્રો એકબીજાનાં હાથનાં કાંડા પર દોસ્તીની રંગીન, અતૂટ પ્રતિક એવી ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ બાંધી એકમેકને જીવનનાં તમામ સારાં-નરસા ક્ષેત્રે સહભાગી બની સાથ આપવાની અપેક્ષા જોડે છે. જૂની દોસ્તીને સેલિબ્રેટ અને નવી દોસ્તીનાં બીજ રોપવાનો દોસ્તાના ડે. જેમાં ચોક્લેટ્સ, ફ્લાવર્સ, પરફ્યુમ, કિચેઈન, બૉલપેન, કાર્ડ્સથી લઈ આકર્ષક ગિફ્ટ્સની આપ-લે થાય છે. જીગરીયાવ સંગ કાફેમાં ફાસ્ટફૂડની મહેફિલો થાય છે. પૂરી પોકેટમની એક જ દિવસમાં ફ્રેન્ડશીપ ડે ઉજવી ઉડાવી દેવાની હિંમત આવી જાય છે. ભાઈબંધ પાછળ ખર્ચ કરતાં સંકોચ શું કામ ન થાય? કૃષ્ણ સોનાની દ્વારિકા સુદામાને ભેટમાં આપી શકે તો આપણે ખાસ મિત્રને એક ડેરીમિલ્ક તો આપવી જ જોઈએ. કુછ મીઠા હો જાયે.

ફ્રેન્ડશીપ ડે એટલે કે ફોર ડિયર ડે. યુવાવર્ગ માટે તો સોને પે સુહાગા.. ઉનાળાની રજા બાદ શાળા, કોલેજ, યુનિવર્સિટીમાં નવું સત્ર શરૂ થઈ ગયું હોય, સાથી નવા સહાધ્યાયીની ઓળખાણ થયા પછી ફેઈસ ટુ ફેઈસ મળી ફેસબૂક-વોટ્સઅપ ફ્રેન્ડ બની હવે એ દમદાર દોસ્તીને આ દિવસે ઉજવવાની છે. સાચું છે, સારું છે. બટ યા.. પ્લીઝ રિમેમ્બર ફ્રેન્ડશીપ ડે સ્પેશિયલી નવા દોસ્તો બનાવવા કરતાં જૂના દોસ્તોને જાળવવાનો દિવસ છે. આ દિવસે નવા મિત્ર ગોતવા કરતાં જૂના છૂટેલા યમ્મી યાર કે સોલ્ટી શત્રુને ફરીથી સંબંધો સુધારી સ્નેહી બનાવવાના પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. વ્હોટ યૂ થિંક ?

જ્યાં લોહીનાં નહીં લાગણીનાં સંબંધ હોય. જે સગપણમાં બંધાઈને તમામ અધિકાર આપોઆપ મળી જાય છે. કશું માગવું નથી પડતું! માગ્યા વિના કશું ન મળે તો મનમાની કરી છાતી ઠોકી માંગી શકાય છે. મજા જ્યાં ચરમ પર પહોચી ચૂસાય છે ત્યાં જ મનોરંજનની શરૂઆત દોસ્તો સંગ થાય છે. દોસ્ત પાછળ દરિયાદિલ રાખી સમગ્ર જાત લુટાવી શકાય છે. ને દાદાગીરીથી છેતરી શકાય છે એટલે જ જ્યારે વહાલા મિત્ર દગો આપે ત્યારે વજ્રઘાત જેવો હુમલો લાગે છે. જેને સમજવો અને સહન કરવો અઘરો છે. છેતરપીંડીનાં થોડા સમય બાદ ધિક્કારવાનો હક્ક અને મોટામાં મોટી ભૂલને નાદાની ગણાવી માફ કરવાનો ઉપકાર માત્ર મિત્રતામાં જ હોય શકે. આફ્ટર ઓલ જેવો છે તેવો મારો મનગમતો માણીગર છે.

જ્યારે પૈસા, પ્રતિષ્ઠા, સામાજિક સ્થાન, જાતિ, રીતિ-રિવાજ આગળ બે પાત્રો ઝૂકી જાય છે ત્યારે દિલમાં દર્દ અને ચહેરા પર હાસ્ય લઈ કહે છે, ‘ચાલ ને.. નો પ્રોબ્લેમ. જસ્ટ ફ્રેન્ડ બની રહેશું.’ ઈન શોર્ટ લવ કે લાગણીનાં સૌથી મોટા સંબંધનું નામ છે – દોસ્તી. પ્રેમનાં પગથિયાંનું પ્રથમ ચડાણ દોસ્તીથી જ થાય છે. અને જ્યારે દોસ્તી સિવાયનાં કોઈપણ સંબંધનું સ્વરૂપ બદલાય, દોસ્તી સિવાયનાં સંબંધ નિષ્ફળ થાય ત્યારે એક દોસ્તીનો અનોખો, અકારણ સંબંધ રાખવાની ઈચ્છા બંધાય જાય છે. એટલે જ પ્રેમથી મોટી દોસ્તી. પાછું પ્રેમી કે પ્રેમિકા પહેલાં દોસ્ત હોતો નથી. વેરી સેડ..

જીવનમાં મા વિનાનો દીકરો હોય શકે, બાપ વિનાની દીકરી હોય શકે, નિ:સંતાન દંપતિ હોય શકે પરંતુ કોઈ એવી વ્યક્તિ જોઈ છે જેનો દોસ્ત ન હોય! તમારો કોઈ એવો દોસ્ત છે જેણે તમને ગાળ ન આપી હોય, ટાપલી ન મારી હોય, તમારા પૈસે બીજાને મોજ કરવી ન હોય, તમને હેરાન ન કર્યો હોય કે તમારા વિશે બીજા પાસે તમારું જ ખરાબ ન બોલ્યો હોય. જો બધાનો ઉત્તર ના હોય તો તમે સારા દોસ્તની સંગાથે છો. જેની જોડે તમારે અંગત વાતો, અનેક યાદો શેઅર તમે મન મૂકી કરી શકશો.

ભાઈથી વિશેષ ભાઈબંધ અને બહેનથી વિશેષ બહેનપણી હોય છે. આથી જ ઘણીવાર ઘર-પરિવારનાં સભ્યોને કહેવામાં આવતું હોય છે કે, તમારા સંતાન-સ્નેહીનાં પ્રથમ દોસ્ત બનો. શિક્ષકથી લઈ શેઠિયા, કારીગરથી લઈ કલેક્ટર સુધીની તમામ વ્યક્તિએ સમગ્ર સમાજ સાથ માનવતા દાખવવા મિત્રતા જાળવવી, બાંધવી પડશે.

દોસ્ત એક એવી વ્યક્તિ છે જે તમારો સામનો સત્ય-જૂઠથી કરાવે છે. એ સાલો એડવાઈઝર બની આદરતાથી ઓર્ડર પણ આપે અને એ તોફાની અડિયલ ટીચર બની હોમવર્ક પણ કરાવે. એ જેટલો ગુસ્સો કરી ગાળ આપે એટલો ગુસ્સો આપણે ઝગડવાનું થાય તો આપણા દુશ્મનોને પર પણ કરે. આથી જ હું એવું કહીશ કે, દુશ્મનનો દુશ્મન દોસ્ત હોય કે ના હોય. દોસ્તનાં દુશ્મનથી મોટો બીજો કોઈ શત્રુ ન હોવો જોઈએ.

આકરી મુશ્કેલીમાં સાથ અને નાનકડી ખુશીમાં બાથ ભીડી મરચાં જેવા તીખાં અને મીઠાઈ જેવા મોંઘેરી મિત્રતાના નમૂનાઓ જ અડધી રાતે કામે આવ્યાં છે, આવતા રહેવાના છે. બધા જ વિશેષણોથી ઉપર મૂલ્યવાન મૈત્રી સમય રહેતા એક આદત અને કશીશ, એક તુકારા-જાકારાની નુમાઈશ બની જાય છે. પોતાનાપણાની નારાજગી, તારાજી, મનમરજી.. દોસ્તો માટે જાન કુરબાન છે. દોસ્તી સંબંધોની શાન છે. સૌ ને ખાતર માન છે.

ઓસ્કાર વાઈલ્ડ કહ્યું છે કે, દોસ્તની નિષ્ફળતા સાથે હમદર્દી બતાવવી સહેલી છે, પણ દોસ્તની સફળતા સાથે તમદર્દી બતાવવા માટે બહુ સારો સ્વભાવ જોઈએ. સારો સ્વભાવ કેળવાય છે સારી સંગતથી, આસપાસનાં મિત્રવર્તુળથી. આથી જ દોસ્ત કૈસા કિજો એ મારે કહેવાની જરૂર નથી. સફળતાનો યશ બનવા તમારો દુશ્મન પણ દોસ્ત બની જશે, નિષ્ફળતામાં કેટલા ટકે છે તમારી સાથે એ સાચું મૈત્રી પરીક્ષણ.

આપણા હિતેચ્છુ જ આપણા હરીફો છે. એટલે ક્યારેક પ્રેમનાં ચક્કરમાં, વ્યાપારના ગણતરીભર્યા જગતમાં દોસ્તીના સંબંધો દાવ પર લાગે છે ત્યારે બે દોસ્તમાંથી જીત ત્રીજા પક્ષની થઈ હાર બંનેની દોસ્તીની જ થાય છે. આજ સુધીનો જીગરજાન એક ક્ષણમાં જાનનો દુશ્મન બની જાય છે. વ્હાય ? આગળ ઓસ્કાર વાઈલ્ડે જ પાછું કહ્યું હતું કે, જે આકર્ષક છે તેમને હું મિત્ર તરીકે પસંદ કરું છું જે બુદ્ધિમાન છે તેમણે હું દુશ્મન તરીકે પસંદ કરું છું. સમજાયું ? બની શકે ભોળી, નાદાન વ્યક્તિ પાસે બધા કામ કઢાવવા દોસ્ત બનાવશે. જે બહુ હોશિયાર હશે તેમને હરિફ. હિતેચ્છુ હરિફ બની દોસ્તી દુશ્મનીમાં પરિવર્તિત થઈ સંબંધોની જવાબદારી, સમજદારી, ઈમાનદારી પર શંકા અને સવાલો ઉઠાવવા લાગે છે. જેને દિલદાર માન્યા એ જ દગાબાજ નીકળ્યા. વિશ્વાસ ના આવે ને.. તો દોસ્ત બનાવતા સમય કે બાદમાં ક્યારેક ઝવેરી કરે તેમ હીરા જેવા મિત્રની પણ પરખ કરતાં અચકાવું નહીં. માય ફ્રેન્ડ આપણો જીગરીયો ખરાબ ન હોય લેકીન જમાનો સારો નથી. સારા ને પામવા સ્વયં સરસ બનવું. પછી સારાય અને સ્વયંનો મેળાપ થઈ સુંદરતા આપોઆપ ખીલશે.

મસ્ત કોઈ ખુશીની અવસર હોય ને અંગત દોસ્તાર ન હોય કે ત્રસ્ત ગમનો કોઈ દુ:ખદ પ્રસંગ હોય ને અઝીઝ યારા ન હોય તો એ સુખની ક્ષણ ઘટી, દુ:ખ પળ ઉદાસી વધી જાય છે. પ્રેમીની આડોડાઈ, પત્નીની બેવફાઈ, પૈસાની ખેંચ અને આપણી કોઈએ ન જાણેલી કરનામાઓની કહાની. આ બધું જેની પાસે ખુલ્લા દિલ કહી શકો, રાડો પાડી રડી શકો એ તમારો હમદર્દ જ તમારો ખરો ફ્રેન્ડ, ફિલોસૂફર અને ગાઈડ.

ફ્રેન્ક બની જેની પાસે રહી શકાય છે એ ફ્રેન્ડ. એન્ડ ફ્રેન્ડશીપ ડે મીન્સ ગુમાવેલા દોસ્તોને જીવનસફરની રાહ પર રિવાઈન્ડ કરી લેવાનો દિવસ. સાથી દોસ્તો સંગ ઉજાણી તો નવા વ્યક્તિને પોતાના ફ્રેન્ડલીસ્ટમાં જગ્યા આપવાનો વેલકમ ડે, સોસીયલ સાઈટ પર તો રોજ નવા નવા નંગની પધરામણી થાય જેની સંગ દોસ્તીની નવી શરૂઆત થતી રહે. વિચારવાનું એ દોસ્તો વિશે છે જે દોસ્તો સાથ દોસ્તીની વ્યાખ્યા, સમજ ખબર ન હતી એ દિનથી દોસ્તી છે. એ લંગોટિયા યાર.. જે પોતાની દુનિયામાં ખોવાય ગયા છે, બહુ વ્યસ્ત છે. એ યુવાનીમાં કે બુઢાપામાં બનેલ મનગમતો દોસ્ત ક્યાં છે? શું કરતી હશે એ સખી? એ બેસ્ટ ફ્રેન્ડ સિવાયનાં ઘણા મિત્રો છે છતાં એ મિત્રની ઉણપ જીવનમાં, શરીરમાં વિટામિનની કમીની જેમ વર્તાય છે. એ દોસ્ત ગણાતા હમસફરો સાથ જીવન પસાર કરવા આ ફ્રેન્ડશીપ ડે પર તેમને ગૂગલથી લઈ જ્યાં રમતા, બેસતા ગલીનાં નાકા સુધી શોધી આવો. શું ખબર આ ફ્રેન્ડશીપ ડે તમને તમારો જૂનો યાર કે તેના સ્વરૂપે કોઈ નવી બહેનપણી મળી જાય. વિચારો છો શું ? ગો..

( ભવ્ય રાવલ )

ફ્રેન્ડશીપ ડે-શૈશવ વોરા

એક મેસેજ આવ્યો તમારા બ્લોગની રાહ જોઈ રહ્યો છું..!

અજાણ્યા દોસ્ત, ખાલી તારી આ એક લાઈને મને લેપટોપ ખોલી અને લખવા બેસાડી દીધો.

હું માનું છું કે દોસ્તી આમ જોવા જાવ તો કશું જ નથી,ફક્ત અને ફક્ત બે વ્યક્તિ વચ્ચે નો “સંવાદ” જ છે, આજે સવારથી છેક દ્વાપરના સમયની કૃષ્ણ સુદામાની દોસ્તીની દુહાઈ અપાય છે, ક્યાંક કૃષ્ણ અને કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) ની દોસ્તીની વાત થાય છે, પણ થોડાક ઊંડા જઈએ અને “કલી”ની દ્રષ્ટીએ વિચારીએ તો કૃષ્ણ સુદામાની દોસ્તી પણ સ્કુલ પૂરી થઇ પછી “તૂટી” ગઈ હતી, બંને એકબીજાના “અંતર”માં ચોક્કસ હતા, છતાં ય “અંતર” હતું, અને સુદામાને એ “અંતર” ને દુર કરવામાં એક ભયાનક માનસિક પીડામાંથી પસાર થઇને બહાર આવવું પડયું હતું, સખ્ખત “ડાઈલેમા” (અવઢવ)માં સુદામા હતા.

કૃષ્ણને મળવા જાઉં કે નહિ ? એ શું વિચારશે ? એ રહ્યો કેટલો મોટો માણસ અને હું કોણ ? અને એને મળવા ગયા પછી પણ હું એની પાસે કઈ માંગી શકીશ કે નહિ ? આવા ઘણા સવાલો ને સુદામાને ક્રોસ કરીને બહાર આવવું પડ્યું હતું, સુદામા કદાચ આર્થિક રીતે “મજબુર” ના હોત તો એ પોતાની દોસ્તીને એના “અંતર”માં જ ધરબી અને ગૌલોક પહોંચી ગયા હોત, પ્રેકટીકલી જોઈએ તો સુદામાને એમની આર્થિક મજબુરી એ જ પોરબંદરથી દ્વારિકા ધકેલ્યા હતા..!

અને પછી વારો આવ્યો “સંવાદ”નો..તને સાંભરે રે મને કેમ વિસરે રે..

વાર તેહવારે બે પાંચ વર્ષે એકાદ વાર સુદામા જો કૃષ્ણને મળતા રહ્યા હોત અને સંવાદ થતો રહ્યો તો કદાચ સુદામાને આટલા ખરાબ દિવસો જોવાના વારા ના આવ્યા હોત અને દ્વારિકા જતા પહેલા આટલું બધું મનોમંથન પણ ના કરવું પડતે..!

એ જ રીતે કૃષ્ણ અને કૃષ્ણાની વાત કરીએ તો એ દોસ્તીની, તો રીલેશન સંવાદથી ભરપુર હતો..બંને વચ્ચે જીવનના દરેક તબક્કે ખુલ્લા દિલથી ચર્ચા થતી અને ક્યારેય એકબીજાથી કશું જ છૂપું કે અજાણ્યું નથી રાખ્યું એટલે ભરી સભામાં એકલી પડેલી ક્રિશ્નાએ ખરા દિલથી ખાલી એક જ વાર કૃષ્ણા એ હે કૃષ્ણ.. કર્યું અને ચૌદે ભુવનનો નાથ ચીર પુરવા હાજર થઇ ગયો..!

હું માનું છું કે દોસ્તીમાં બહુ જ જરૂરી છે એ એક જ વાત છે “સંવાદ”.

સંવાદ એ દોસ્તીનું ઓઈલીંગ છે, સંવાદ જયારે જ્યારે તુટ્યો કે ઓછો થતો જાય એટલે સમજી લેવાનું કે દોસ્તીને કાળ નો “કાટ” ચડશે, અને પછી જયારે કોઈ કામથી કે નવરા બેઠા પણ ક્યારેક એમ થાય કે લાવ ફોન કરું કે મળવા જાઉં તો પેલો “કાટ” સુદામાની કેમ હેરાન કરે હેરાન કરે!

એ “કાટ” તમને ફોન કરતા કે મળવા જતા રોકે અને છેવટે જવા દે ને યાર એણે પણ મને આટલા વર્ષોમાં ક્યાં યાદ કર્યો છે..? બસ અંત આવી ગયો..!

જો કે દ્વાપર અને કલીમાં બહુ ફરક છે..દ્વાપરમાં જરૂર પડ્યે દોસ્ત પાસે જતા આજે જરૂર પડશે તો એમ માનીને પણ દોસ્તી થાય છે..! ઘણીવાર જેમ જેમ ઉંમર વધતી જાય છે તેમ તેમ દોસ્તીમાં “ગણતરીઓ” વધતી જાય છે અને “વ્યવહાર” આવતા જાય છે.

પહેલા પણ લખી ચુક્યો છું કે સ્કુલ, કોલેજો અને બાળપણમાં થયેલી દોસ્તી લગભગ નિ:સ્વાર્થ દોસ્તી હોય છે પણ જેમ જેમ ઉંમર વધતી જાય છે ઈચ્છાઓ અને જરૂરિયાતો વધતી જાય અને આકાંક્ષાઓ નો જન્મ થાય એમ એમ દોસ્તો દૂર થતા જાય છે.

એક જમાનાથી સ્કૂલોમાં સ્કુલ ડ્રેસ ફરજીયાત રાખવાનું કારણ પણ એ જ હતું કે તમે ગમે તેટલા મોટા કે નાના ઘરમાંથી આવતા હો પણ બધાએ એક જ સરખા કપડા પેહરીને આવવાનું, અને બધા સ્કુલમાં એક સરખા સમાન.

જો કે આજકાલ તો હવે એવું રહ્યું નથી દફતર થી લઈને દફતરમાં લઇ જવામાં આવતી દરેકે દરેક વસ્તુમાં માંબાપ પોતાની “ક્ષમતા” ભરી ભરી ને બાળકને સ્કુલે મોકલતા હોય છે, અને બાળક પણ એના ઘરે કેટલી ગાડી છે અને કઈ ગાડી છે એનું બેધડક વર્ણન કરતું હોય છે..એટલે સ્કુલ ડ્રેસ પહેરેલા બધા બાળકો એક સમાન એવી વાતો “હવા” થઇ ગઈ છે.

સ્કુલ-કોલેજ પછી જીવનમાં તરત જ બે બહુ મોટા તબક્કા ચાલુ થતા હોય છે એક કેરિયર અને બીજું લગ્નજીવન, અને આ બંને ઘટનાઓમાં મિત્રોની પુષ્કળ જરૂર હોય છે, અને મિત્રો સાથે રહેતા પણ હોય છે, પણ સાથે સાથે ક્યાંક એક છુપી ઈર્ષ્યા પણ હોય છે.

પેલો જાણીતો મેસેજ કે “દોસ્ત ફેઈલ થાય તો દુઃખ થાય પણ જો સાલો પહેલા નંબરે આવે તો તો બહુ જ દુઃખ થાય” અને આ જે ભાવના છે એ જેમ જેમ સમય જાય એમ વધુ બળવત્તર થતી જાય છે અને એનો છેડો છેક ચાલીસીમાં આવો ત્યારે આવે
.
બધું ખાઈ પી ધરાઈને ઉતર્યા હોય, તારા કરતા મારી બાયડી કે વર સારો અને હું આટલું કમાયો આ બધી “ચડસ” લગભગ ચાલીસી પૂરી થાય એની જોડે પૂરી થાય અને એકબીજાને ફરી એકવાર “સ્વીકારી” લ્યે પછી દોસ્તીનો એક મેચ્યોર તબક્કો ચાલુ થાય.

અને એ ખેંચાય એકાદ દસકો..પછી પાછી સંતાનોની હોડ ચાલુ ..મારો છોકરો આમ અને મારી છોકરીને અહીંયા પરણાવી..!

અને છેલ્લે પેલી કેહવત લાગુ પડે “જેના એ તેના અને ડોશી ફાંફા મારે એના..” ત્યારે પાછા મિત્રો બચ્યા હોય એ યાદ આવે..!

ગમે તેટલું કરો પણ દોસ્તીમાં સાવ કોઈ જ કારણ ના હોય અને ફક્ત અને ફક્ત નિખાલસતા, જે દોસ્તને જોઇને મનને હાશકારો થાય એવા મિત્રો જીવનમાં બહુ જ ઓછા હોય છે..!

આજકાલ સોશિઅલ મીડિયાના જમાનામાં સંવાદ નો એક નવો રસ્તો ખુલ્યો છે પણ એને પ્રોપર રીતે વાપરવાને બદલે ગુડ મોર્નીગ અને ગુડ નાઈટના મેસેજ ઠોકી અને વેડફી નાખવામાં આવી રહ્યા છે.

મને ઘણીવાર કોઈ મિત્ર કહે છે કે ચલ નેક્સ્ટ વિક મળીયે, અને હજી આજે સોમવાર જ થયો હોય ત્યારે બહુ દુઃખ લાગી જાય છે કે યાર આખું અઠવાડિયું આને મારા માટે ટાઈમ નથી ..? પણ પછી ફરીને હું અરીસામાં મોઢું જોઉં તો હું તો એના કરતા પણ વધારે નગુણો ભાસુ છું એ તો આવતા અઠવાડિયે બોલ્યો તું તો સીધી કોર્ટની જેમ મહિના બે ત્રણ મહિનાની મુદતો નાખે છે..!

પણ એક જ વાત છે જીવનમાં ભાઈ અને બહેન તો તમારે જન્મથી જ મળે છે પણ ભાઈ કે બહેન જેવા મિત્રો કે સખી તમારા નસીબથી જ મળે અને એ બાબતમાં હું બહુ જ નસીબવાળો રહ્યો છું.

કોલજ છોડ્યાને આજે પચ્ચીસ વર્ષ થયા અને આ પચ્ચીસ વર્ષમાં મારી એક મિત્રનો ફ્રેન્ડશીપ ડેના દિવસે ફોન અચૂક આવે આવે અને આવે જ..આજે ડીનર લેતા અચાનક યાદ આવ્યું કે આજે એનો ફોન હજી કેમ નથી આવ્યો..? પત્નીજી એ તરત જ હુકમ છોડ્યો તો તું કર ને..અને મેં તરત જ ફોન કર્યો વીસેક મિનીટ વાતો થઇ, વર્ષના હિસાબની આપ લે થઇ સપરિવાર મળવાનું નક્કી કર્યું પણ ખાતરી છે કે હવે આવતા વર્ષે ફોનથી જ વાત થશે..!

પશ્ચિમ નો તેહવાર પણ ક્યારેક આવી ખાટીમીઠી દૂર થઇ ગયેલા ને યાદ કરી લઈએ તો ખોટું શું છે ?

દોસ્તી ઉંમર કે જેન્ડરની મહોતાજ નથી..અમે તો અઢારથી લઈને એંશી વર્ષ સુધીના મિત્રોની વચ્ચે જીવીએ છીએ અને હા જેન્ડર તો ક્યારેય વચ્ચે નથી આવી, હાથમાંથી સરતી રેતીની જેમ સરી જતી જિંદગીમાંથી ક્યારેક દોસ્તોની વચ્ચે રહીને દોસ્તો જોડે વાત કરીને જીવનના ધબકારા સાંભળી લઈએ છીએ.

હજી પણ દિવસ વીતી નથી ગયો, કોઈ ને “કોઈક” મિત્રતા મારી રહી રહી ને જેમ યાદ આવે તો ફોન કરીને તને સાંભરે રે મને કેમ વિસરે રે કરી લ્યો.

સહુ ને હેપી ફ્રેન્ડશીપ ડે, વાત કરતા રહેજો..જોડાયેલા રહેજો..!

( શૈશવ વોરા )

એકાંતની ઈજ્જત કરે એ મિત્ર

Happy Friendship Day

એકાંતની ઈજ્જત કરે એ મિત્ર

.

મૈત્રી એ મનુષ્યની મોટામાં મોટી મિરાત છે. પૃથ્વી પર જન્મેલો કોઈ પણ માણસ આખાય આયુષ્યમાં જો મિત્ર વિનાનો રહે તો હું એને એની વ્યક્તિ તરીકેની મોટામાં મોટી નિષ્ફળતા કહું. મૈત્રીનું પંચાંગ નથી હોતું. મૈત્રી સહજપણે થાય છે. કોઈ પણ પ્રકારના સંબંધમાં સહજતા એ મોટામાં મોટી વસ્તુ છે. આ સહજતાની સાથે સાથે નિખાલસતા પણ હોવી જોઈએ. બે માણસ મળે અને ખુલ્લે દિલે વાત ન કરી શકે અથવા વાત કરતાં એવો ભય હોય કે ‘આમ બોલીશ તો શું લાગશે?’ તો એ સંબંધ કાચનો કહેવાય, સાચનો ન કહેવાય. મૈત્રીએ પણ અનેક અવસ્થામાંથી પસાર થવાનું હોય છે. કોઈ પણ સંબંધની કસોટી કાળ છે. સંબંધ શબ્દ બોલીએ એટલે જ એમાં જાણે અજાણે બંને પક્ષે નાની મોટી અપેક્ષાઓ હોય છે. આના કોઈ કોલ-કરાર નથી હોતા. પણ છૂપા, સૂક્ષ્મ આગ્રહો હોય છે. શબ્દો વિના એકમેકના મનોભાવને પામી જવા એ કદાચ મૈત્રીની પરાકાષ્ઠા છે. વફાદારીનો પણ એક ઋગવેદ હોય છે. આ ઋગવેદ હૃદયની લિપિમાં લખાયેલો હોય છે. હ્રદયની લિપિ ઉકેલી શકે તે મિત્ર. પતિ-પત્નીના સંબંધમાં પણ બે વ્યક્તિ એકમેકના માલિક ન થાય પણ મિત્ર થાય તો તે આદર્શ સંબંધ કહેવાય.

.

મૈત્રી એટલે સંવાદ. સંવાદ એટલે ડાયલોગ પણ ખરો ને હાર્મની પણ ખરી. મૈત્રીને કારણે માણસની એકલતાનું એકાંતમાં રૂપાંતર થાય છે. Loneliness અને Solitude વચ્ચે ભેદ છે. સાચા મિત્રો એકમેકના એકાંતની ઈજ્જત કરતા હોય છે.

.

શાળામાં ભણતા હોઈએ ત્યારે નસીબદારને મિત્રો મળે છે. એવા મિત્રો કે બંનેના અભ્યાસો જુદી વાટે ફંટાયા હોય, બંનેના વ્યવસાયો પણ જુદા જુદા હોય અને છતાંય એ મૈત્રીનાં મૂળિયાં કદીય ઊખડતાં નથી. નવા નવા મિત્રો થતા જાય છે પણ જૂના મિત્રો ડાળ પરનાં પાંદડાંની જેમ ખરતા નથી. એક કવિએ કહ્યું’તું કે મોટેભાગે ઓફિસ ફ્રેન્ડશીપ ૧૧ થી ૫ ની હોય છે અને છતાંય ઓફિસમાં પણ એવી મૈત્રી બંધાતી હોય છે કે ૧૧ થી ૫ ને ઓળંગીને ક્યાંક શાશ્વતી મુદ્રા પામે છે. આપણે ત્યાં મૈત્રીના ક્યારેક સંકુચિત અર્થ હોય છે. બે પુરુષ કે બે સ્ત્રી વચ્ચે જ મૈત્રી હોય એવો સંકુચિત અર્થ કરવાની જરૂર નથી. એક સ્ત્રી અને એક પુરુષ વચ્ચે પણ શરીરને ઓળંગીને નર્યો અને નકરો મૈત્રીસંબંધ હોઈ શકે એવું કોઈ વિચારી શકતા નથી અને આવા સંબંધોમાં ક્યાંક ને ક્યાંક વિઘ્નસંતોષીઓ, હવનમાં હાડકાં નાખનારાઓ શરીરની બારાખડી ગોઠવી દે છે. અને માની લો કે ક્યાંક શરીરની બારખડી ગોઠવાઈ પણ હોય તો એ બંનેની સંમતિનું પરિણામ છે. એના પર ચોકીપહેરો ભરવાનો, ટીકાટિપ્પણ કરવાનો આપણને કોઈ અધિકાર નથી. હું તો કોઈ પણ બે વ્યક્તિઓના સંબંધના સૌંદર્યને કમળ જેમ ઊઘડતું જોઉં છું ત્યારે જલકમલવત થઈ એ સૌંદર્ય માણવાનું વધુ પસંદ કરું છું. મૈત્રીની મોટામાં મોટી કરૂણતા એ છે કે બે વ્યક્તિઓ પ્રેમને નામે એકમેક પર ચોકીપહેરો ભરે. જેવી સંબંધમાં માલિકીની ભાવના પ્રવેશી એટલે વ્યક્તિ વસ્તુ થઈ ગઈ.

.

મને તો ઘણીવાર આખું જગત મૈત્રીમય લાગે છે. પ્રકૃતિમાં પણ ઘણીવાર મૈત્રીના જ દર્શન થાય છે. ફૂલ અને ઝાકળની મૈત્રી, ફૂલ અને પતંગિયાની મૈત્રી, જળ અને સૂર્યકિરણની મૈત્રી, સામસામી શરણાઈઓ વાગતી હોય એવી પંખીઓની મૈત્રી…..આખું આયુષ્ય જાણે આંબાવાડિયું ન હોય !

.

મૈત્રીની વાતો જેટલી ચાલે છે એટલી મૈત્રી વાસ્તવિકતામાં હોય છે ? મૈત્રીમાં હાથતાળી અને સંતાકૂકડી ન હોવી જોઈએ. મૈત્રીમાં સાપસીડીની રમત ન રમાય. કોઈકની ઉન્નતિ જોઈને આનંદ થવો જોઈએ અને મુશ્કેલી જોઈને દુ:ખ. વિશ્વજન તો થવાય ત્યારે થવાય. પણ મૈત્રી પૂરતા વૈષ્ણવજન રહી શકીએ તોય ઘણું. કેટલીક મૈત્રી પૂરતા વૈષ્ણવજન રહી શકીએ તોય ઘણું. કેટલીક મૈત્રી દેવદારના વૃક્ષો જેવી હોય છે. દેવદારના વૃક્ષો અમુક ઊંચાઈ પર જ ઊગતાં હોય છે. એવો મિત્ર હોવો જોઈએ કે જે આપણા એકાંતને અદ્રશ્ય ઈશ્વરની જેમ સમૃદ્ધ કરતો રહે.

.

મૈત્રી વિશે આટલી વાત કર્યા પછી પણ વૈયક્તિક કે સામૂહિક અનુભવોને કારણે હોય કે અન્ય કોઈ કારણે હોય છેવટે તો એટલું જ કહેવાનું રહે છે કે માણસે પોતે જ પોતાના મિત્ર થવું જોઈએ. એ મૈત્રી પરમ આત્મા સાથેની એટલે કે પરમાત્મા સાથેની.

.

સુરેશ દલાલ