Archives

મરો ત્યાં સુધી જીવો…..-કિંજલ દિપેશ પંડ્યા

 

“મારો ત્યાં સુધી જીવો” શ્રી ગુણવંત શાહના પુસ્તકનું શીર્ષક છે. કેટલું સરસ વાક્ય. આ નાનકડા વાક્યમાં સઘળું જ્ઞાન, જીવનનો બોધપાઠ, મોટા મોટા તત્વજ્ઞાનીઓનું જ્ઞાન, પ્રેમીઓનો પ્રણય,‌ વિરહની વેદના, વગેરે..

.

૨૦૨૦ માં આપણે ઘણું શીખ્યા હવે એ બધો જ અનુભવ સાથે લઈને મજાની જિંદગી ફરી જીવવાની છે.

.

આ વાયરસ ક્યારે જશે કોઈને ખબર નથી. પરિસ્થિતિ ક્યારે પહેલાં જેવી થશે અને થશે કે કેમ એ પણ ખબર નથી. પણ એના થકી જીવવાનું કેમ કરીને છોડી શકાય?

.

“ન જાણ્યું જાનકીનાથે કાલે શું થવાનું છે!?” આ વાક્ય ભારતના ઈતિહાસમાં અમર થઇ ગયું છે. હવે જો જાનકીનાથ જ ન જાણતાં હોય તો આપણે ક્યાંથી જાણવાના? એથી જે સમયે, જે પરિસ્થિતિ હોય તેનો સહર્ષ સ્વીકાર જીવન જીવવા ઉપયોગી બને.

.

અણધારી આવેલી આફત માણસને જીવતા શીખવી જાય છે એ મારું દ્રઢ પણે માનવું છે અને આપણે સૌએ અનુભવ્યું પણ છે જ. દરેક માણસ પેટ ખાતર વેઠ કરતો હોય છે. જીવવા ખાતર જીવી જતો હોય છે. આ ફાસ્ટ લાઈફમાં માણસ પાસે બધું જ છે, એને બધું જ આવડે પણ છે બસ એ જીવવાનું ભૂલી ગયો છે. પરિસ્થિતિનો અચાનક બદલાવ માણસને જડમૂળથી બદલી નાખે છે. તો એ પરિસ્થિતિ બદલાવવાની રાહ કેમ જોવી!? કે ખુશી મળશે ત્યારે ખુશ થઈ લેશું, એવું કરવાં કરતાં જિંદગી જીવી લેવી. મારે તો જિંદગી જીવવી નથી ઉજવવી છે. મૃત્યુની છેલ્લી પળે મને કોઈ અફસોસ ન રહેવો જોઈએ. કોઈપણ માણસ પૂર્ણ નથી તેમ હું પણ નથી જ. જીવનમાં એક વ્યક્તિ તો એવું હોવું જોઈએ જે આપણા દરેક મૂડને સમજી શકે. કોઈ પણ માણસ બીજા માણસના મગજની સ્થિતિ જાણી શકે છે પરંતુ મનની પરિસ્થિતિ નહીં જ સમજે. કોઈ પણ વાતને રજૂ કરવાની, કહેવાની ત્રેવડ દરેક માણસમાં જુદી જુદી હોય છે અને અમુક ને તો એ પણ નથી જ આવડતું. બધાની કહેવાની, સમજાવવાની રીત જુદી હોય અને સામેવાળાની સમજવાની રીત પણ જુદી હોય છે. જે તે સમયે આપણે સામેવાળાની સ્થિતિ અને પરિસ્થિતી સમજવી જરૂરી હોય છે તો જ આપણે એકબીજાની મદદ કરી શકીશું. મારા મતે જ્યાં પ્રીત હોય ત્યાં સમજ અઘરી નથી રહેતી બસ પ્રીતની રીત સહેલી હોવી જોઈએ.

.

બીજા શું કરે છે!? કેમ જીવે છે!? એ બધી ચિંતા છોડીને આપણે શું કરીએ છીએ!? આપણે કેવી રીતે જીવીએ છીએ!? અને સૌથી વધુ મહત્વનું આપણે બીજા માટે શું કરીએ છીએ!? જેના થકી આપણને આનંદ મળે, આપણને સંતોષ મળે. એ આપણે જોવાનું છે.

.

મને અહીં કવિ શ્રીહિમલ પંડ્યાની કવિતા યાદ આવે છે.‌.

.

છો રહ્યો અંધાર, કરીએ વાત અજવાળા વિશે,

પિંજરું ભૂલીને લખીએ પાંખ ને માળા વિશે;

.

રંગ લાવીને રહે મહેનત, અગર ધીરજ ભળે!

હોય શંકા તો વિચારો છત વિશે, જાળા વિશે;

.

થોર માફક ચુભતા સંબંધના સાક્ષી બનો,

માન આપોઆપ ઉપજે એક ગરમાળા વિશે;

.

શ્વાસ કે દિવસો ભલે ઓછા થતાં! પરવા નથી,

રાખીએ અભિમાન અનુભવકેરા સરવાળા વિશે;

.

કોણ શું કરશે? એ ચિંતા છોડવાની છે હવે,

આપણે વિચારવાનું આપણાં ફાળા વિશે;

.

આંખ ઉઘડી ત્યારથી પાંપણ મીંચાશે ત્યાં સુધી;

“પાર્થ”આયોજન કરી લઈએ આ વચગાળા વિશે.

.

: હિમલ પંડ્યા “પાર્થ” ”

.

મરો ત્યાં સુધી જીવો” આ પુસ્તક ખરેખર વાંચવા જેવું છે સારું, તાજું અને રળિયામણું તંદુરસ્ત જીવન વિશે લખાયું છે. શ્રી ગુણવંત શાહ લખે છે કે, “જીવનની માવજત વગર જીવનના આનંદની ઉપાસના શક્ય નથી. પ્રેમ અને ધ્યાન ભેગા મળે ત્યારે આનંદમાં પ્રગતિ થાય છે.”

.

અને તેથી હું માનું છું કે તને તંદુરસ્ત અને મનથી મૌજીલુ જીવન જીવીએ .જેમ ગમે એમ જીવવું. આવતીકાલથી નહીં પરંતુ આવતી પળથી, ચિંતા કર્યા વિના જીવાય એ જ જીવન સાચું. ગણી ગણીને જીવનના વર્ષો જીવાય એમાં શું મજા હોય!? અહીં તો એક એક પળ માણવી છે, પછી એ ઝૂંપડામાં રહીએ તો પણ સરખી જ હોય અને મહેલમાં રહે તો પણ સરખી જ. બસ જીવનમાં હર હંમેશ મોજ હોવી જોઈએ. અહીં તો ઘટે તો જિંદગી ઘટે બીજું કાંઈ ન ઘટે.

.

કોઈપણ જીવ માટે સમાન પ્રેમ એ મહત્વનું છે. નવું વર્ષ જીવવું જ હોય તો, ઉજવવુ જ હોય તો આપણી આજુબાજુ એવા કેટલા જરૂરિયાતમંદ માણસો છે જેમના નસીબમાં એક ટાઈમ જમવાનું પણ નથી તો એના બાળકના હાથમાં ચોકલેટ ક્યાંથી હોવાની? સાચા સાન્તાક્લોઝ કોઈના જીવનમાં ખુશી લાવીને તમે પણ બની શકો છો. એના માટે ટોપી પહેરીને નીકળવાની જરૂર નથી.

.

ભગવાનને ગમે એવા કાર્ય કરો,‌ભગવાનના નામે નહીં.

 

નિકિતા ખૃષ્ચેવના શબ્દોમાં કહું તો, “જિંદગી ખૂબ ટૂંકી છે એને બસ જીવો.”

.

( કિંજલ દિપેશ પંડ્યા )

જીવીશ, બની શકે તો, એકલાં પુસ્તકોથી…-કિંજલ દિપેશ પંડ્યા

જીવીશ, બની શકે તો, એકલાં પુસ્તકોથી…
.
કલાપીના ‘સુખમય સ્વપ્ન’માં આ પંક્તિ આવે છે.
.
કંઈક નવું શીખવું હોય તો, કઈ રીતે શીખાય. એ શીખ પહેલાં કેળવવી જોઈએ. શીખવા માટેની કોઈ જ વયમર્યાદા નિશ્ચિત નથી હોતી. આપણે ત્યાં એક માનસિકતા છે કે, ભણતર પતી જાય એટલે શીખવાનું પૂરું. જિંદગી આપણને રોજે રોજ નવું નવું શીખવે છે, ગમતું- ન ગમતું બધું જ. જીવનના બધા જ દરેક પાસાં જો સકારાત્મક રીતે જોવામાં આવે તો મારા મતે જીવન સરળ બની શકે એમ છે. જીવનના અંત સુધી કંઈ ને કંઈ શીખતા રહો. કોઈ પણ નવી વસ્તુ શીખવાની ઘણી રીત હોઈ શકે. પરંતુ એને મૂળથી એટલે કે શરૂઆતથી જ જો શીખવાનું શરૂ કરો તો શીખવું, સમજવું ઘણું સરળ થઈ જાય એમ છે. કોઈપણ વિષય કે વસ્તુ જે પણ શીખો એમાં શ્રેષ્ઠ બનો. બધી જગ્યાએ અડધેથી હવાતિયા મારવાથી ક્યાંય પણ નિપુણતા પ્રાપ્ત થતી જ નથી. કંઈક નવું શીખવા માટે વાંચન ખૂબ જરૂરી છે. દરેક ક્ષેત્રોમાં નિપુણતા લાવવા વાંચન ખૂબ ઉપયોગી નીવડે છે. પોતાના રોજીંદા કામમાંથી આખા દિવસમાં એકાદ-બે કલાક પોતાના માટે ફાળવતા શીખીએ. પહેલા પોતાની જાતને ઓળખવું ખુબ જરૂરી છે. આપણને ગમતાં તમામ વિષયોને અલગ-અલગ રીતે શીખીએ. એમાંથી એકાદ રીત આપણને બરાબર લાગુ પડતી હશે. પછી આપણે આપણી રુચિ પ્રમાણેની ટેવ કેળવીએ. એક વાત તો નક્કી જ છે કે મન, મગજ અને શરીરને જેવી ટેવ પાડયે એવી જ પડે. તમને જેમાં રસ હોય તેના વિશે જાણકારી ભેગી કરવાનું શરૂ કરવું, એ જ દિશામાં વાંચન શરૂ કરવું. કોઈપણ કાર્ય કરવાની ઉતાવળ ન કરવી. વાંચો…વાંચો.. પછી ધીમે ધીમે એ તરફ પગલાં ભરો. વાંચનને જીવનનો એક ભાગ બનાવી દો જીવન જીવવાની જરૂરિયાતમાં પુસ્તકોને સ્થાન આપો. આપણા શ્રેષ્ઠ મિત્રો પુસ્તકો જ છે. તમારા દરેક સવાલોના જવાબ વાંચનથી જ મળે છે. અહીં દુનિયાના થોડા ખ્યાતનામ વ્યક્તિઓ વિષે લખવાનું મન થાય છે.
.
બિલ ગેટ્સ વર્ષે પચાસ પુસ્તકો વાંચે છે. Mark Zuckerberg દર પંદર દિવસે એક પુસ્તક વાંચે છે. વોરન બફેટ રોજ પાંચથી છ કલાક વાંચવા પાછળ કાઢે છે.રોજ પાંચ છાપાં વાંચે છે. અને કોર્પોરેટ રિપોર્ટના ૫૦૦ જેટલાં પેજ ઉથલાવે છે. દુનિયાના બીજા ક્રમના સૌથી ધનાઢ્ય ઇલોન મસ્ક નાનપણથી રોજ પુસ્તક વાંચે છે.
.
કેમ કરીને? કેવી રીતે? નવું શીખવું એ ઈલોન મસ્ક પાસે શીખવા જેવું છે. એ કહે છે કે, “પહેલાં કોઈ પણ વિષયને સમજો પછી, ઝાડની શાખા અને પછી પાંદડા સુધી પહોંચો. કોઈ પણ માણસને ગળે ઊતરી જાય એવી સીધી, સરળ, સાદી ભાષામાં શીખવું અને શિખવાડવું વધારે મહત્વનું છે. આપણે સામાન્ય માણસોની વાત કરું તો ઘરમાં બાળકો વડીલોનું જ અનુકરણ કરે છે. જ્યાં સુધી ઘરના મા બા૫ કે ઘરના વડીલો નથી વાંચતાં અથવા તો બાળકો પોતાના મા-બાપને વાંચતા જ નથી જોતા તો પછી એમને પણ વાંચવાની ટેવ નહીં જ પડે! “કૂવામાં હોય તોજ હવાડામાં આવે” બધી જ સુખ સાહેબી આપો સાથે વાંચન જેવા સારા સંસ્કાર પણ આપો. હમણાં જ થોડા દિવસો પહેલાં હું સેલ્ફ આઈસૉલેટ હતી કોરોના નેગેટિવ, એ સમયમાં મેં પાંચ દિવસમાં ત્રણ પુસ્તકો પૂરાં કર્યા છે. હું પોતે વાંચું છું કદાચ એથી જ આજે આ લેખ લખી શકું છું.
.
આજના ટેક્નોલોજીના યુગમાં પુસ્તક પ્રેમીઓની સંખ્યા ઓછી થતી જાય છે. પણ હા એ નોંધવું રહ્યું કે હજી પણ પુસ્તપ્રેમીઓ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આજની પેઢીઓ પાસે સમયના અભાવને કારણે પુસ્તકમાં રસ નથી. પણ આજની પેઢી વાંચે તો છે જ. હવે ઈ-બુક, ઈ-મેગેઝીન, ઈ- પેપરનો જમાનો આવ્યો છે. ગુગલ નામના જંગલમાં બધું જ મળી રહે છે. ભલે, હમણાંના આધુનિક, વ્યસ્ત જીવનમાં જ્યારે સમય મળે ત્યારે થોડું થોડું વાંચન થતું રહેવું જોઈએ. આજની પેઢીને કંઈક નવું જાણવામાં અને નવું નવું અપનાવવું ખુબ ગમે છે. આજની પેઢી સતત પરિવર્તન ઇચ્છે છે. એ લોકો પોતાનાં હાથની આંગળીના ટેરવે બ્રહ્માંડ લઈને ફરે છે મોબાઇલમાં. હવે મોબાઈલમાં બધું જ સહેલાઈથી મળે છે. પરંતુ એ જરૂરિયાત પૂરતું જ હોય છે. એના વિશે ઊંડાણમાં જાણવું હોય તો જે તે વિષય વિશે બધી જ માહિતી વાંચવી જ રહી. એટલે જ કહું છું કોઈ પણ ક્ષેત્ર હોય વાંચન ખૂબ જરૂરી છે. વાંચતાં રહો! મસ્ત રહો! જીવનને સરળ બનાવતા રહો! વાંચનથી ખૂબ આનંદ મળે છે. એ મારો પોતાનો અનુભવ છે. અને આ ભાગદોડવાળી દુનિયામાં પોતાના માટે કંઈ કરી શક્યાનો અથવા તો સમય ફાળવી શક્યાનો સંતોષ મળે એ જુદું!
.
એક પથ્થરમાંથી બનતા શિલ્પને આદર મળે
જો મઠારો જિંદગીને તો જ કંઇ નક્કર મળે
– હિતેન આનંદપરા
.
( કિંજલ દિપેશ પંડ્યા )

अमृता प्रीतम की पुण्य तिथि पर-उमा त्रिलोक

पिछली शताब्दी की कवित्री अमृता प्रीतम शहजादी थी अल्फ़ाज़ की ।
.
उन की कलम ने ज़िन्दगी के हर पहलू को छुआ और इतनी सच्चाई से उकेरा कि एक नई सोच ने जन्म लिया।
.
उन्होंने मोहब्बत को एक नई परिभाषा दी, एक नए सांचे में ढाला।
.
किसी को इंतहा चाहा और किसी दूसरे की मोहब्बत को दिलोजान से कबूल भी किया।
.
यह इतनी शिद्दत से किया कि एक मिसाल कायम की।
.
मगर ऐसे रिश्तों को समझना, मान लेना और सम्मान देना थोड़ा मुश्किल है क्योंकि ऐसा आम तौर पर होता नहीं।
.
जब किसी ने पूछा सच्चा प्यार तो एक बार ही होता तो अमृता ने यह दोनों प्यार कैसे निभाए तो मैंने यही कहा कि ” मै अमृता के साथ १२ साल की लंबी अवधि तक संपर्क में रही लेकिन कभी उनके प्यार में कोई खोट नहीं देखा। जिस शिद्दत से उन्होंने प्यार किया किसी और को करते भी नहीं देखा”
.
साहिर के लिये उन्होंने कहा ” साहिर मेरे लिए एक दूर चमकता सितारा था और इमरोज़ मेरे घर की छत “
.
अमृता ने साहिर की जुदाई को भरपूर जिया और झेला भी..उसकी याद में अपने आप को सिगरेट की राख की तरह जलाया और इमरोज़ को एक खूबसूरत धुन की तरह अपनाया ।
.
साहिर उनकी ज़िंदगी में एक मोहब्बत का मुजस्मा ही बना रहा … एक जीता जागता इंसान या प्रेमी नहीं बन सका, मगर अमृता उसे कभी पैगाम तो कभी उलहाने भेजती ही रही।
.
उन्होंने लिखा, ” लख तेरे अंबारा विचों दस की लभया सानू इक्को तंद प्यार दी लबी ओह वी तंद इकहरी “
.
वह उस मोहब्बत के झोंके को पाने के लिए ताउम्र इंतज़ार करती रही उसे खोजती रही और खोजती खोजती ही चली गई।
.
इमरोज़ ने अमृता पर दिलोजान से अपना सब कुछ लुटा दिया अपने प्रेम की बारिश में उन्हें पूरी तरह भिगो दिया, फिर भी यह कैसी मजबूरी थी ?
.
इमरोज़ कहते हैं , ” अमृता का साहिर को प्यार करना और मेरा अमृता को प्यार करना, हम दोनों की मज़बूरी है “
.
इमरोज़ की यह दरिया दिली है कि उन्हों ने दिल से कबूल कर लिया था कि अमृता साहिर से मोहब्बत करती है और करती रहेगी… तभी तो उन्होंने अपने कमरे में साहिर की तस्वीर भी टांग रखी थी।
.
अमृता की ज़िदंगी में जो पतझड़ साहिर छोड़ गए थे उन मुरझाए फूलों वाले मौसम को फिर से पुर बहार करने के लिए इमरोज़ ने सब यतन किए…
.
अमृता ने साहिर से मोहब्बत की लेकिन कभी छुपाया नहीं… इमरोज़ से भी नहीं
.
खलील जिब्रान ने अपनी एक किताब में साइलेंट सौरो ( silent sorrow ) का ज़िक्र किया है ठीक वैसे ही अमृता की कहानी एक खामोश शोक की कहानी थी जहां मोहब्बत ने दिल के दरवाज़े की देहली पार तो की थी और उसे अपनी जादुई सुनहरी किरणों से रोशन भी किया था लेकिन ….. जुदाई और दर्द झोली में डाल कर चुपके से चली गई ।
.
अमृता ने अपना जीवन इन बची खुची तसली में जिया, उनका दिल तड़पा और इस दर्द का लावा बहा… खूब बहा…और साहित्य के एक बड़े अंबार में बदल गया ।
.
एक प्रेमिका एक बहुत बड़ी लेखिका बन गई।
.
( उमा त्रिलोक )

વેલેન્ટાઈન કે બલિદાન ???-સી.એમ.સરકાર

વેલેન્ટાઈન કે બલિદાન ???

 

નક્કી કરી લો કે શું મનાવવું છે ?

શું મનાવવું જોઈએ ?

શું મનાવી રહ્યા છીએ ?

 

સવાલોની ઝડીઓ વચ્ચે શરૂ થતા આજના લેખમાં છે માત્ર સવાલો જ…  હજારો જખમ આપતા સેંકડો સવાલો તીરની જેમ માથામાં આખા શરીરમાં ખુંપવા લાગ્યા ને છાતી ફાડીને લોહી બહાર નીકળી જવાની કંપારી વછૂટતી કલ્પના છૂટી ત્યારે આ લખવા બેઠો છું. ધ્યાનથી વાંચજો, હાથ ધ્રૂજે છે, પાંપણ છલકાય છે ને ઓશીકું ભીંજાય છે ત્યારે આ લેખ લખાઈ રહ્યો છે.

 

દેશના યુવાનોને પશ્ચિમીકરણનો તાવ ચડ્યો છે. ધીમે ધીમે આ તાવ કોરોના જેવા જીવલેણ વાઇરસનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. આપણે સહુ ભારતની અમર બલિદાની પરંપરાના વાહકો છીએ. આમ તો ઇતિહાસ એમ કહે છે કે ભારતે કદાપિ કોઈ દેશ કે માનવજાત પર સામે ચાલીને ક્યારેય આક્રમણ નથી કર્યું. પણ એક સત્ય એ પણ છે કે સંસ્કૃતિ-દેશ-ધર્મ-પરંપરાની રક્ષા માટે રક્ષાત્મક યુદ્ધો લડતા-લડતા સેંકડો લોકોએ બલિદાનો આપ્યા છે. આજના અફઘાનની પેલે પાર (ગાંધાર) સુધી આપણી અક્ષુણ્ણ સત્તા હતી. કદાચ આક્રમણ નહીં કરવાની વૃત્તિને કારણે, સહિષ્ણુ વૃત્તિને કારણે એક એક હિસ્સો કપાતો ગયો ને એક સમયનું જંબુદ્વીપ કે આર્યાવર્ત કે મહાન ભારત કપાતું-કપાતું આજનું હિન્દ કે ભારત માત્ર બનીને રહી ગયું.

 

“બાએ મારી બાઉન્ડરી” નામના એક નાટકમાં એક સંવાદ સાંભળ્યો ‘તો : “પરદેશમાં રહેલી બીમારી આપણે ત્યાં બહુ ઝડપથી આવી જતી હોય છે, જ્યારે તેની દવા અહીં આવતા સેંકડો વર્ષો લાગી જાય છે.” કેટલી વાસ્તવિક ને તલસ્પર્શી હકીકત છે, નહીં ???  વેલેન્ટાઈન જેવી બીમારીએ અહીં આવીને ભરડો લીધો છે. જવા-નીકળવાનું નામ જ નથી લેતી. ફિલ્મો ને સિરિયલો જોઈને છાકટી બનેલી આજની પેઢી ગજબના રવાડે ચડી છે. એમની ચકી ગજબની ફુલેકે ચડી છે. અટિયા-પટિયા પાડી, મોંઘા અત્તરના ફુવારા છાંટી હાથમાં ગુલાબ લઈને આંટા મારશે, બી માય વેલેન્ટાઈન… અરે ચલ હટ… સાવ હલકટ જેવી વાત થઈ આ તો. પ્રેમ કોઈ એક દિવસનો મોહતાજ હોય ? પ્રેમને કોઈ ઘડી-પળ કે મૂહુર્ત જોવાના હોય ???  પ્રેમનો મહિનો હોય ???

 

અચ્છા એ છાકટાઓને મારા બીજા બે ત્રણ સવાલ : કોઈ દિવસ તમને જણનારી જનેતાને આઈ લવ યુ કહ્યું છે ? બારે મહિના ઢસરડા કરીને તમારું પેટ ભરતા તમારા બાપને ભેટ્યા છો કદી ? તમારા ઘેર કચરા-પોતા કરવા આવતી બાઈને પ્રેમથી દુઃખ પૂછ્યું છે કદી ?

 

ચલો, સવાલ તો બીજાય છે : ગીતા જયંતિ ક્યારે આવે ?  એકાદશીનો વૈજ્ઞાનિક મહિમા શું છે ? 17 વર્ષની ઉંમરે અંગ્રેજોએ ફાંસી આપી હતી એ વીર બાળક ભગવાન તિલકા માંઝીનું નામ કેટલા લોકોએ આજ પહેલા સાંભળ્યું છે ? ભગતસિંહને ફાંસી કયા ગુના માટે થઈ ? દુનિયા જેને ઝૂકે છે એ ચરક અને સુશ્રુત મુનિઓના નામ સાંભળ્યાં છે ?

 

ચલો, આ સવાલના જવાબો શોધજો. પહેલા એ કહો, વેલેન્ટાઈન શા માટે મનાવવાનો ? સંત વેલેન્ટાઈન કોણ હતા ? એણે ભારત માટે, ભારતના લોકો માટે શું કર્યું ? અને એ એક સંત જ હતા તો એ સંતની યાદમાં આવા વેવલાવેડા શું કામ કરવાના ? કોઈ સંતની યાદમાં પ્રેમ કરે ? સંતની યાદમાં કોઈ ગુલાબ લઈને ફરે ? સંતને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા કોઈ આવી નખરેબાજી ને નાટકબાજી કરે ?

 

આવો, વીરપુર ! બસો વર્ષ પહેલા થઈ ગયેલા એક સંતપુરુષની શ્રદ્ધાંજલિ આપવા બસો વર્ષથી અખંડ રામરોટી ચાલે છે. રોજના હજારો લોકો મફત ભોજન મેળવે છે. ટૂકડો ત્યાં હરિ ઢૂકડો. આવા હોય સંતજીવન ને આવી હોય એમને શ્રદ્ધાંજલિ. આવો, બજરંગદાસબાપાના બગદાણામાં. ભૂખ્યા જાવ તો કહેજો. એ ઓલિયાના સ્મરણમાં અખંડ રામરોટી ચાલે છે. ચાલો પરબવાવડી બતાવું, દર્દી, ગાંડા, ઘેલા, માંદા, સહુની સમાનભાવે સુશ્રૂષા કરાય છે. ભગતના ગામ આંટો મારો (જોજો સાયલા કહેશો તો કોઈ પાણી પણ નહીં પીવડાવે, એને ભગતનું ગામ જ કહેવું પડે) ખબર પડે કે એક સંતના સ્મરણમાં એની નિશ્રામાં કેટ-કેટલું થાય છે. ખારાપાટની સાવ સૂકી મરુભૂમિ પીપળીધામ પધારો, સંત સવાભગતના ભજનનું સત આજે ય જીવે છે ને હજારો ભૂખ્યા અહીં ભજન-ભોજન બધું ય મેળવે છે. કમિજળા ભાણ સાહેબની સમાધિ પર પધારો, આઠે પ્રહર ધર્મ-કર્મ-સેવા ને ભજન-ભોજન ચાલે છે. વનથળ નિવાસી બ્રહ્મલીન પુરુષોત્તમલાલજી મહારાજની પાવની નિશ્રામાં ચાર-ચાર આશ્રમોમાં નિત્ય ભજન-ભોજન ને ગૌસેવા-માનવસેવા થાય છે.

 

આ તો આંગળીના વેઢે ગણાય એટલી વાત કરી. બાકી આ ગુજરાતની છાતીમાં હજારો સંતોના ચરણ પડ્યા છે. ને એ ચરણે ચાલીને માનવસેવા કરનારા કરોડો લોકો આજે ય મોજૂદ છે.

 

આવી ઉજળી પરંપરા છોડીને એક વિદેશી સંતની વરસી મનાવવા હાલી નીકળ્યા છો ? એ પણ સાવ આવી કઢંગી રીતે ??? બી માય વેલેન્ટાઈન…. વ્હોટ અ રબ્બીશ… એક્ઝેટલી આ જ શબ્દો રસ્તે રઝડતો કોઈ રોમિયો તમારી સગી બહેન કે ભાભીને કહી જાય તો ???

 

કેમ ભઈ !? આઘાત લાગે છે ? દુઃખ થયું ? લોહી ઉકળ્યું ? તો ઉકળવું જ જોઈએ, વાજબી છે. પણ ત્યારે… જ્યારે તમે કોઈની બહેન-દીકરી કે ભાભીનો પીછો કરતા હોવ ત્યારે….

 

ગયા વર્ષની એક મોટી ઘટના તો યાદ જ નહીં હોય તમને ? સમાચાર સાંભળીને આ લખનારે લેપટોપનો ઘા કરેલો ને આંખો ભીંજાઈ ‘તી આખા દેશની. સર્જીકલ સ્ટ્રાઈકના વળતા જવાબ રૂપે મક્કાર-કાયર-હલકટ પાકિસ્તાને પોતાના સૂવરો મોકલીને ગ્રેનેડ હૂમલો કરાવ્યો. જેના પરિણામે પુલવામામાં એ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટના બની. અને સ્થળાંતર કરી રહેલી આપણી અર્ધસૈન્યદળની ટૂકડીના ૪૪ જવાનો શહીદ થયા. એ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટનાને આ ૧૪ તારીખે એક વર્ષ પૂર્ણ થાય છે. હજુ સુધી આંખ સામેથી એ દૃશ્યો હટતા નથી. એ ધડાકો, એ આંચકો, એ સન્નાટો, એ બોટી-બોટી ટૂકડામાં વિખરાયેલા પડેલા મા ભારતીના ૪૪ વીર સંતાનો… કશું જ નજર સામેથી ખસતું નથી. હૃદય પર એવડો કડાકો થયેલો જાણે કોઈએ પ્રાણ હરી લીધા ન હોય ! એર-સ્ટ્રાઈકથી હૃદય થોડું આશ્વસ્ત થયું, પણ… ૪૪ વીરોના અસ્થિઓને હજુ ય ટાઢક ન વળ્યાંનો ભાવ રહી-રહીને જાગ્યા કરે છે. ને હજુ આંખ મોતીના તોરણ ટાંક્યા કરે છે. હજુય કેટલીય પથારીઓ રાત-રાતભર જાગ્યા કરે છે. દેશ હજુ ય રહી-રહીને હીબકાં ભરી રહ્યો છે. આંખમાં ભરેલા એ દૃશ્યો હજુ ય અસ્તિત્વને હચમચાવી મૂકે છે.

 

ત્યારે, હજુ ય જો ૧૪ ફેબ્રુઆરી તમારે માટે વેલેન્ટાઈન ડે હોય તો ફાટી મરો, તમે ભારતીય કહેવાને લાયક નથી. આ દેશની ધરતી તમારી પાસે કશી અપેક્ષા નહીં રાખે ગદ્દાર-ગુલામો ! તમે અંગ્રેજી અને અંગ્રેજીયતને ગુલામ રહેવા જ જન્મ્યા છો. હજુ ય એ ગુલામીની પરંપરામાંથી બહાર નથી આવવું તો પોતાને ભારતીય ન કહેતા. હજુ ય જો તમે આ દેશની બલિદાની પરંપરાને ઓળખતા નથી, વંદન નથી કરતા તો તમે દેશદ્રોહી, ગદ્દાર અને મક્કાર છો.

 

આક્રોશ બિલકુલ વાજબી છે ને એ કાયમ રહેશે જ… તમામ સવાલો આવકાર્ય.

 

તો બોલો, શું સ્વીકારો છો ?

૧૪ ફેબ્રુઆરી : વેલેન્ટાઈન કે બલિદાન દિવસ ?

 

જો આ લેખ વાંચ્યા પછી આંખ ખૂલે તો આ ૧૪ ફેબ્રુઆરી શોક મનાવજો, બલિદાન દિવસ મનાવજો. શહીદોની યાદમાં સફેદ કે કાળા વસ્ત્ર પહેરી બે મિનિટ મૌન રાખજો, તિરંગાને સ્લામી આપી વંદે માતરમ્ ને જન-ગણ-મન ગાજો, પૂરા દિલથી ભારતમાતાની જય બોલજો. કોઈ સૈનિકના ચરણસ્પર્શ કરજો. ને શહીદોના આત્માની શાંતિ માટે પ્રાર્થના-પુણ્ય-દાન કરજો. ભારતીય હોવાનો આ જ મોટો પુરાવો છે. આ જ ભારતમાતાના ઋણ ચૂકવવાનો અવસર છે. પ્રભુ શ્રી રામે લક્ષ્મણના સવાલનો જવાબ આપતા કહેલું :

 

अपि स्वर्णमयि लंका न मे लक्ष्मण रोचते ।

जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ।।

 

ઈશ્વર સહુને સન્મતિ આપે, ઈશ્વર સહુને ભારતમાતા પ્રત્યે પ્રેમભાવ અર્પણ કરે.

 

-આપનો જ

સી.એમ.સરકાર

+૯૧૯૫૫૮૫૧૧૧૪૩

+૯૧૯૫૭૪૭૧૧૧૪૩

હાસ્યાસ્પદ હક્કો-ફાલતું ફરજો-વિનય દવે

26મી જાન્યુઆરી. પ્રજાસત્તાક દિવસ આપણા ભારતના બંધારણનો ‘જન્મદિવસ’. વિશ્વના મહાન દેશોના બંધારણમાંથી શ્રેષ્ઠ મુદ્દાઓ લઈ બનાવવામાં આવેલું આપણું બંધારણ શ્રેષ્ઠત્તમ ગણવામાં આવી રહ્યું છે. આપણા આ ‘વર્લ્ડ બેસ્ટ કોન્સ્ટિટ્યુશન’માં દેશનું તંત્ર સારી રીતે ચાલે તે માટે ઘણું બધું લખવામાં આવ્યું છે, પણ એમાં દેશના નાગરિકો માટે હક્ક અને ફરજો અંગે જે લખવામાં આવ્યું છે તે તો ખૂબ જ અદ્ભુત છે. બંધારણ મુજબ મને, તમને આપણને સૌને વાણી સ્વતંત્રતાનો હક્ક, ઇચ્છા મુજબનો ધર્મ પાળવાનો હક્ક, ન્યાય મેળવવાનો હક્ક એવા ઘણા બધા હક્ક, અધિકાર યાને કિ ફંડામેન્ટ રાઇટ્સ મળેલા છે, તેવી જ રીતે બંધારણમાં નાગરિકો માટે કેટલીક ફરજો પણ જાહેર કરાઈ છે. જેમ કે, બંધારણ, રાષ્ટ્રધ્વજ, રાષ્ટ્રગીતનું સન્માન જાળવવું, રાષ્ટ્રની એકતા-અખંડિતતા જળવાઈ રહે તેનો ખ્યાલ રાખવો, પ્રાકૃતિક સંપત્તિ અને રાષ્ટ્રીય સ્મારકોની જાળવણી કરવી એવી ઘણી ફરજોનો પણ બંધારણમાં ઉલ્લેખ છે.

 

પણ ભઈ આ તો બંધારણ મુજબ જાહેર થયેલ હક્ક અને ફરજો છે, પણ એ સિવાયના ઘણા હક્ક અને ફરજો તો આપણે જાતે-પોતે બનાવી નાખ્યાં છે અને એનો અમલ કરી રહ્યા છીએ. આવા દેશના નાગરિકો દ્વારા ‘સેલ્ફ મેન્યુફેક્ચર્ડ’ હક્ક અને ફરજો કયાં છે ખબર છે? નહીં ખબર? તો લો હોંભરો તારે…

 

ગંદકી કરવાનો હક્ક અને ફરજ:

આપણે ભારત દેશના નાગરિકો આખા દેશને ‘પોતાની મિલકત’ સમજીએ છીએ અને પોતાની મિલકતમાં તો જે કરવું હોય એ કરાય એવી માનસિકતા સાથે આપણે ચારે બાજુ ગંદકી કરતા રહીએ છીએ. ગંદકી ફેલાવવી એને આપણે આપણા હક્ક સમજીએ છીએ. સરકાર ગમે તેટલાં સ્વચ્છતા અભિયાનો કરે, પણ આપણે ‘ગંદકી કરવી એ અમારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે’ એવું નક્કી કરી સતત, અવિરત, ચારેબાજુ ગંદકી ફેલાવ્યા જ કરીએ છીએ. ગંદકી ફેલાવવાના હક્કની પૂર્તિ કરવા માટે આપણે પાન, મસાલા, ગુટખા ખાઈ ગમે ત્યાં થૂંકવાની પ્રવૃત્તિને ફરજ ગણી એનો અમલ કરતા રહીએ છીએ. એ સિવાય ગમે ત્યાં કચરો ફેંકવો, જાહેર સ્થળોએ ખૂબ ગંદકી કરવી, મન ફાવે ત્યાં જાહેરમાં ‘એકી-બેકીની રમત’ રમવાની ફરજ નિભાવી ગંદકી કરવાના હક્કને અમલમાં મૂકતા રહીએ છીએ.

 

ઘોંઘાટ કરવાનો-ડિસ્ટર્બન્સ ઊભું કરવાનો હક-ફરજ:

આપણે ભારતના બધા જ નાગરિકો ખૂબ ઘોંઘાટપ્રિય પ્રજાજનો છીએ. બીજાની પરવા કર્યા વગર ગમે તે સમયે ખૂબ ત્રાસજનક ઘોંઘાટ કરવો એને આપણે આપણો હક્ક સમજીએ છીએ. આપણા આ ઘોંઘાટિયા હક્કને અમલમાં મૂકવા આપણે ઘોંઘાટી ફરજો અદા કરવા માંડીએ છીએ. અભૂતપૂર્વ ઘોંઘાટ કરવા આપણે જાહેરમાં ધાર્મિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરીએ છીએ, સભાઓ કરીએ છીએ, સરઘસો કાઢીએ છીએ, વરઘોડા લઈ નીકળી પડીએ છીએ, જાહેરમાં ગમે ત્યારે ફટાકડા ફોડીએ છીએ, મોબાઇલમાં ગમે ત્યારે, ગમે તે રીતે રાડારાડી કરી વાતો કરવા માંડીએ છીએ. ખૂબ જ નિષ્ઠાથી તીવ્ર ઘોંઘાટ કરવાની ફરજ નિભાવી લોકોને પરેશાન કરી, શાંતિનો ભંગ કરી ઘોંઘાટ કરવાના હક્કની મજા લઈએ છીએ.

 

ફાલતુ, વાહિયાત બકવાસ કરવાનો હક્ક અને ફરજો:

આપણા બંધારણમાં આપણને વાણી સ્વાતંત્ર્યનો હક્ક મળેલો છે. આપણે આપણા વિચારો મુક્ત રીતે વ્યક્ત કરી શકીએ છીએ, પણ આ હક્કનો દુરુપયોગ કરી આપણે ‘દે જ દે’ બકવાસ કરવાનો હક્ક જાતે બનાવી દીધો છે. કોઈપણ વ્યક્તિ પર કોઈપણ વિષય પર આપણે કંઈ પણ બોલવા માંડીએ છીએ, લખવા માંડીએ છીએ, આડેધડ બકવાસ કરી ‘ઝૂડમઝૂડ’ શરૂ કરી દઈએ છીએ. ઉગ્ર અને વ્યગ્ર બની જેમ ફાવે એમ લવારી કરીએ છીએ, દલીલો કરીએ છીએ. આપણા બકવાસ કરવાના હક્કને પરિપૂર્ણ કરવા આપણે ‘બકવાસી ફરજો’ નિભાવવા માંડીએ છીએ. જેના ભાગરૂપે આપણે ચાની કીટલીઓ પર, બગીચા બાંકડે, પાનના ગલ્લે, ગલીના નાકે, ઘરની બહારના ઓટલે ટોળું વળી બેસી જઈએ છીએ અને બોગસ વાતો મોટા અવાજે કરવા માંડીએ છીએ. આ ઉપરાંત મોબાઇલ ફોનમાં, સોશિયલ સાઇટ્સ પર, વોટ્સએપ, એફ.બી., ટ્વિટર પર ગમે એવું એલફેલ લખી ફરતું કરી દઈએ છીએ. કેટલાંક તો ટીવી ચેનલોમાં, સમાચારોમાં જઈ ‘ટોક શો’માં બેસી ખૂબ ભંગાર વાતો યાને કિ બકવાસનો મારો ચલાવતા રહે છે. આપણો આ ફાલતુ બહુ બકવાસનો હક્ક અને એની ફરજો ખૂબ ‘ન્યૂસન્સ’ ફેલાવે છે.

 

કાયદા-કાનૂન-નિયમ-રૂલ્સ તોડવાનો હક્ક અને ફરજો:

આમ તો આપણે ત્યાં ‘રૂલ ઓફ લો’ એટલે કે ‘કાયદાનું શાસન’ છે, પણ આ વાત એ માત્ર બોલવા-સાંભળવામાં સારી લાગે એવી વાત છે. બાકી આપણને બધાયને કાયદા અમલ નહીં કરવાની, નિયમો નહીં માનવાની, કાનૂન તોડવાની, રૂલ્સની ‘ઐસીતૈસી’ કરવાની જબરી ફાવટ છે. કાયદો હોય એને તોડવો જ જોઈએ આ વાતને આપણે પોતાનો અધિકાર માનીએ છીએ.

 

આપણા ‘કાયદાતોડ હક્ક’નું જડબેસલાક પાલન કરવા આપણે પ્રમાણિક રીતે કાયદા ઉલ્લંઘનની અપ્રમાણિક ફરજો નિભાવીએ છીએ. કાયદો હોય તો એમાં છીંડાં શોધી છટકવું એ  આપણે નૈતિક ફરજ માનીએ છીએ. આ ઉપરાંત કાયદો તોડી અને પછી ‘તોડ-પાણી’ કરવા ‘સેટિંગ પાડવા, છેડા અડાડી છટકી જવું, ખિસ્સા ગરમ કરી ખોવાઈ જવું, લાંચ-રુશવત આપવી, સામા થવું, સરાસર ખોટું બોલવું આ બધી ફરજોનો અમલ કરી આપણે કાયદા તોડવામાં હક્કની માથાભારે બની મસ્તીથી મજા માણીએ છીએ.’

 

આ સિવાય ઘપલાં કરવાં, ગોટાળા કરવા, જુઠ્ઠાણાં ચલાવવાં, વિરોધ અને માત્ર વિરોધ જ કર્યા કરવો, ટાંટિયાખેંચ પ્રવૃત્તિ કરવી, લાગવગ લગાડી આગળ વધી જવું. ઘૂસણખોરી કરવી, કામકાજ કરવામાં દાંડાઈ કરવી, ફરજ નિભાવવામાં દોંગાઈ કરવી, મફતનું મારી ખાવું, આવાં ઘણાં ઘણાં હક્ક અને ફરજો આપણે જાતે બનાવી લીધાં છે. આપણા આવા જ લેભાગુ વર્તનના કારણે પ્રજાસત્તાક ભારત દેશની પ્રજાને ‘સટ્ટાક-સટ્ટાક’ તમાચા પડતા રહે છે. 1950ની 26મી જાન્યુઆરીથી અમલમાં આવેલા ‘બેસ્ટ’ બંધારણમાંથી કંઈક તો શીખો મારા વાલીડાંવ!

 

( વિનય દવે )

રાષ્ટ્રભક્તિ-કાના બાંટવા

રાષ્ટ્રભક્તિ વર્ષમાં બે વાર પહેરવાનાં કપડાં નથી.

 

છવ્વીસમી જાન્યુઆરી અને પંદરમી ઓગસ્ટ. આ બે રાષ્ટ્રીય પર્વ આવે એટલે આપણને સિઝનલ રાષ્ટ્રભક્તિનો વાઇરલ બુખાર ચડે છે. વોટ્સએપ, ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ જેવાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મને તિરંગાના ફોટા, રાષ્ટ્રગીતની કડીઓ અને એમપીથ્રી વડે છલકાવી દઈએ છીએ અને દેશદાઝ દેખાડ્યાના સંતોષ સાથે નિરાંતે પોઢી જઈએ છીએ.

 

આપણા માટે પ્રજાસત્તાક પર્વ કે સ્વાતંત્ર્ય દિવસ એટલે રજાનો દિવસ. તિરંગાને યાદ કરવાનો અને અમુક માટે સલામ કરવાનો દિવસ. રાષ્ટ્રભક્તિના મેસેજ મોકલવાનો દિવસ. રજા ક્લબ કરીને ક્યાંક ફરવા જતા રહેવાનો દિવસ.

 

રાષ્ટ્રપ્રેમ કોઈ એક દિવસ પૂરતો સીમિત ન હોય, એ તો 24×7 ધધકતો હોય. શાશ્વત હોય. એ કોઈ એક દિવસનો મોહતાજ ન હોઈ શકે. એ કોઈ વિશેષ દિવસે વાપરીને પછી વર્ષ દિવસ સુધી સાચવીને કબાટમાં મૂકી દેવાની ચીજ નથી. થાપણાનાં કપડાં જેવો શબ્દપ્રયોગ તમારામાંના ઘણાએ સાંભળ્યો નહીં હોય. અગાઉના જમાનામાં પ્રસંગોએ પહેરવા માટે નવાં અને થોડાં મોંઘાં કપડાં સાચવીને કબાટમાં રાખવામાં આવતાં. સારા પ્રસંગે એ પહેરવાનાં અને પછી ધોઈને પાછાં મૂકી દેવાનાં. આપણી દેશભક્તિ થાપણની થઈ ગઈ છે.

 

વર્ષમાં બે વખત પહેરો અને પછી ગડી વાળીને, સાચવીને મૂકી દો. થાપણાનાં કપડાં સાથે તેને સાચવવા માટેનાં દ્રવ્યો અને ઘરેણાં પણ એ જ કબાટ કે ટૂંક કે પટારામાં રહેતાં એટલે તે કપડાંમાં એક વિશિષ્ટ સુગંધ આવતી. વર્ષે બે વખત બહાર નીકળતી રાષ્ટ્રભક્તિમાં પણ એવી જ સુગંધ આવતી હોય છે, જે ઉછીની હોય છે, પોતીકી નથી હોતી.

 

સોશિયલ મીડિયા પર રાષ્ટ્રીય પર્વ નિમિત્તે આપણે મેસેજનો જે ધોધ વહાવીએ છીએ તે ખરાબ નથી, પણ તે રાષ્ટ્રભક્તિયે નથી જ. એ દેશદાઝનો દેખાડો માત્ર છે. તમે પણ દેશ પ્રત્યે અખૂટ લાગણી ધરાવો છો એવું બીજાને બતાવવા માટે આ મેસેજ થાય છે. કોઈ તમને ઓછા દેશભક્ત ન સમજી લે એ માટેનો પ્રયાસ છે.

 

અત્યારની પરિસ્થિતિમાં તો ઓછા દેશભક્ત કે દેશપ્રેમરહિત સમજવા માટે સોશિયલ મીડિયા જ એકમાત્ર માપદંડ રહ્યો છે એ પણ હકીકત છે. દેખાદેખીને લીધે ફોરવર્ડ અને લાઇક્સ થાય છે. દેશભક્તિ સોશિયલ મીડિયામાં મેસેજીસ થકી દેખાડો કરવાની ચીજ નથી, એ આચરણમાં મૂકવાની ચીજ છે. અમલ કરવાની ચીજ છે.

 

દેશભક્તિ જીવવાની હોય, જતાવવાની ન હોય. દેશપ્રેમ શ્વાસ જેટલો અનાયાસ હોય, એ એક વિશ્વાસ હોય, આયાસપૂર્વક ઢંઢેરો પીટવાનો ન હોય દેશપ્રેમનો.

દેશદાઝ, રાષ્ટ્રભક્તિ શું છે?

તેના માટે સરહદ પર લડવા જવું અનિવાર્ય નથી.
તેના માટે કોઈ સલામતી દળમાં જોડાવું અનિવાર્ય નથી.
તેના માટે કોઈ પદ પર હોવું જરૂરી નથી.
તેના માટે કોઈ વિશેષ સુવિધાની જરૂર નથી.
તેના માટે કોઈ સાધન, શસ્ત્ર, સરંજામથી સજ્જ થવાની જરૂર નથી.
તેના માટે કોઈ શિક્ષણ-પ્રશિક્ષણની આવશ્યકતા નથી.
તેના માટે સ્નાયુબદ્ધ શક્તિશાળી હોવું જરૂરી નથી.
તેના માટે કોઈ ચોક્કસ કોમ, જ્ઞાતિ, નાતના હોવા અનિવાર્ય નથી.
તે કોઈનો ઇજારો નથી અને કોઈ ચોક્કસ વર્ગની જ ફરજ નથી.
તેના માટે કોઈ ગણવેશ વર્દી જરૂરી નથી.
તેના માટે સરકારની મંજૂરીની આવશ્યકતા નથી.
દેશભક્તિ
રાષ્ટ્રપ્રેમ
દિલમાંથી પ્રગટે છે.
બારેમાસ વહે છે.
ખુમારી આપે છે.
સંતુષ્ટી આપે છે.
તેજ આપે છે.
તાકાત આપે છે.
એ સંસ્કારમાં સિંચાય છે

રાષ્ટ્રગીત સાંભળતી વખતે તમને ઊભા થઈ જવાની અદમ્ય ઇચ્છા થઈ આવે છે? તમે સાવધાન થઈ જાઓ છો? તમારાં રૂંવાડાં ઊભાં થઈ જાય છે? રક્તપ્રવાહ ઝડપી થઈ જાય છે? એ તમારી માતૃભૂમિ, તમારા નેશન પ્રત્યેની તમારી લાગણી દર્શાવે છે. આ લાગણી કર્મમાં પરિવર્તિત થવી જોઈએ. એ જીવવી જોઈએ નહીંતર વ્યર્થ જાય.

તમે રસ્તા પર કચરો ન ફેંકો એ દેશભક્તિ છે.
તમે જાહેરમાં થૂંકો નહીં એ દેશભક્તિ છે.
તમે ટ્રાફિક સેન્સ દર્શાવો એ દેશભક્તિ છે.
તમે કરવેરા ભરો એ દેશભક્તિ છે.
તમે સરકારી સંપત્તિનું રક્ષણ કરો એ દેશભક્તિ છે.
તમે બસ-ટ્રેનની સીટ ન ચીરો એ દેશભક્તિ છે.
તમે શહેરની દીવાલો ગંદી ન કરો એ દેશભક્તિ છે
તમે બીજા નાગરિકને મદદરૂપ થાઓ એ દેશભક્તિ છે.
તમે લાઇનમાં ઊભા રહો એ દેશભક્તિ છે.
તમે સામાજિક સેવા કરો એ દેશભક્તિ છે.

યાદી અનંત છે. દરેક કામમાં તમે દેશદાઝ દેખાડી શકો. અન્નનો બગાડ નહીં કરીને, પાણી બચાવીને, નેચરલ રિસોર્સનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરીને. કંઈ કેટલીય રીતે રાષ્ટ્રભક્તિ બનાવી શકાય.

 

પાકિસ્તાનની વિરુદ્ધમાં સોશિયલ મીડિયામાં પોસ્ટ મૂકવી એ જ રાષ્ટ્રભક્તિ નથી. એના માટે પાકિસ્તાન સામે લડવા જવાની હિંમત જરૂરી છે. ડોકલામમાં ચીની સૈનિકો ઘૂસી આવે ત્યારે રેલી કાઢીને પૂતળાં બાળવાં એ જ રાષ્ટ્રપ્રેમ નથી. આંદોલનો કરવાં એ રાષ્ટ્રભક્તિ નથી. તોડફોડ કરવી, રસ્તાઓ પર ચક્કાજામ કરવા, વાહનો સળગાવવાં, મારામારી કરવી એ લોકશાહીમાં વિરોધ કરવાની રીત બની ગઈ છે, પણ એ દેશપ્રેમ નથી.

 

દેશને ચાહનાર ક્યારેય દેશને નુકસાન કરી શકે નહીં. ભારતનો સામાન્ય માનવી દેશપ્રેમી છે. ભારતના નાગરિકોને મા ભારતી પ્રત્યે અનંત આદર છે, કારણ કે આ પ્રજાએ ગુલામી જોઈ છે. ભારતમાતાના પગમાં બેડીઓ પડેલી જોઈ છે. આઝાદીની કિંમત આ પ્રજાએ ચૂકવી છે, પણ સિત્તેર વર્ષે ઘણું ભુલાઈ ગયું છે. ઘણું આભાસી થઈ ગયું છે. દેશપ્રેમ છે, પણ તે દર્શાવવાના રસ્તા નથી જાણતા એટલે સસ્તા અને સરળ ઉપાયો-પોસ્ટ ફોરવર્ડ કરવા જેવા અજમાવે છે. આ દંભ નેતાઓમાંથી પ્રજામાં ઊતર્યો છે.

 

પ્રજાસત્તાક દિન નિમિત્તે ધ્વજવંદન કરતા નેતાઓ નર્યો દંભ જ કરે છે. મીડિયા પૂછે ત્યારે વંદે માતરમની ચાર કડી પણ ગાઈ શકતા નથી. અરે! જનગણમનના સર્જકનું નામ પણ નેતાશ્રીઓને યાદ નથી હોતું. તેઓ સફેદ કપડાં પહેરીને સલામ ઠોકે છે, ભાષણો કરે છે, ઉપદેશ આપે છે, શુભેચ્છા આપે છે, સંદેશા આપે છે. વર્ષોની આ ઘટમાળ જોઈને પ્રજા પણ એવું જ કરતાં શીખી ગઈ છે. નેતાઓના દંભની નકલ પ્રજા કરવા માંડી છે.

આ પ્રજાસત્તાક પર્વે વિચારજો કે દેશ ચલાવવાની સત્તા તમને મળી છે, તમે કેટલું કર્યું દેશ માટે? વિચારજો કે તમને રાષ્ટ્રએ જે આપ્યું છે તેનો બદલો વાળવા માટેનું કોઈ કામ તમે કરો છો ખરા? ભારતમાતાના ખોળે પેદા થવું એ આપણું સૌભાગ્ય છે, પણ એ જનની જન્મભૂમિ માટે કશું ન કરવું એ આપણું અભાગ્ય છે. વિચારશો તો અમલ પણ કરશો, કરાવશો. ‘દેશ તો આઝાદ થાતાં થઈ ગયો, તેં શું કર્યું’ની જેમ કોઈ પૂછે કે માતૃભૂમિ માટે કંઈ કરો છો ખરા? તો જવાબ આપવા પૂરતું તો કંઈક હોવું જોઈએ ને.

 

છેલ્લો ઘા : પ્રજાસત્તાક પર્વ, સ્વાતંત્ર્ય પર્વની જાહેર રજા શું કામ હોવી જોઈએ? તે દિવસે તો વધુ કામ કરીને દેશની સમૃદ્ધિમાં ફાળો આપવો જોઈએ. આ બે રજાઓ રદ કરાવવા માટે ઝુંબેશ ચલાવે એ છે કોઈ વિરલા?

 

( કાના બાંટવા )

સૂક્ષ્મદ્રષ્ટા-સાગર ચૌચેટા

મહિલાઓને ભારતમાં ‘માતૃ શક્તિ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માતા માટે અગાઉ ઘણી વખત લખી ચુક્યો છું. પણ આજના આ સૂક્ષ્મદ્રષ્ટા શ્રેણીમાં એક એવી મહિલા વિશે વાત કરવાની છે જે પુત્ર કે પુત્રી ને નહીં પણ એક માતાને જન્મ આપે છે.

માતાને જન્મ આપે છે નો અર્થ આ સત્ય ઘટના ને લખવાનો મારો ત્રીજો પ્રયાસ છે. અગાઉ સૂક્ષ્મદ્રષ્ટાના પ્રથમ અંકમાં પ્રાણીઓની મદદ કરનાર સેવાધારી વડિલની વાત કરી હતી. સૂક્ષ્મદ્રષ્ટા-૨માં માણસને માણસાઈ શીખવનારા રીક્ષાચાલક શ્રી ઉદયસિંહ જાદવ ની વાત કરી હતી. આજે ત્રીજા અંકને આપના સમક્ષ મૂકતાં માતૃવંદનની વિશેષ અનુભૂતિ થાય છે.

રાતના એક-દોઢ વાગ્યા હશે ને બાળકનો રડવાનો અવાજ સંભળાતા શાંત વાતાવરણમાં એ રડવાનો અવાજ ઓરડાની બહાર ઉભેલા સ્વજનો માટે ખુશીઓના વધામણાં કરનારો હતો. બાળકને છાતીએ લગાડી રાત્રીના લગભગ ત્રણ વાગ્યે કપડામાં વીંટાળી બાળકને બહાર લાવી તેના પિતાને બતાવતાં જ પિતા જાણે કોઈ રાજ્યનો મહારાજા હોય તે રીતે પોતાનાં ફાટેલા કપડાંના ખિસ્સામાં હાથ નાખીને ખિસ્સામાં રહેલી છેલ્લી વધેલી વીસ રૂપિયાની નોટ કાઢીને બાળક લઈ આવનારી એ સ્ત્રીને આપવા ગયા જતા જ રોકાઈ ગયા. થોડું વિચારીને પૂછ્યું “એ કેમ છે?”

બાળકને હાથમાં લઈને ઉભેલી સ્ત્રી બોલી “કલાક સુધી જોર કરીને થાકી ગઈ અને અત્યારે ભાનમાં નથી દસ પંદર મિનિટ પછી તમે મળી શકશો, નૉર્મલ થઈ છે.” 

નૉર્મલ શબ્દ સાંભળીને તેણે હાથમાં રાખેલા વીસ રૂપિયા આપીને કહ્યું “બેન મારી પાસે આપવા માટે કશું નથી પણ તમને ભગવાન સુખી રાખે તેવી મારી પ્રાર્થના, આ વીસ રૂપિયા રાખો આટલા જ છે.”

“ભાઈ ! આ સરકારી દવાખાનું છે અહીંયા ફી ભરવાની જ નથી અને તમારે તો સાક્ષાત દેવી અવતરી છે સરકાર તમને પૈસા આપશે.” 

“બેન ! આ તમારા માટે છે. સરકારી સહાયનું તો મને કાલે જ ડૉક્ટર સાહેબે કહ્યું હતું. નાનો માણસ છું તમે મને ના ન કહેતા. આ પૈસા ભેટ સમજીને રાખી લ્યો. આ મારું પ્રથમ બાળક છે. જ્યારથી એના સારા દિવસો ચાલતા હતાં હું પ્રાઇવેટ દવાખાનામાં જ લઇ જતો હતો, પણ અચાનક આ બધું થયું એટલે જ અહીંયા આવવું પડ્યું. આ વીસ રૂપિયા મારી માનતાના છે. ભગવાનના મંદિરે ચડાવવાના હતાં. અત્યારે તો મારા માટે આપ જ ભગવાન છો. કહેવાય છે ને ડૉક્ટર એ ભગવાન નું રૂપ છે. તો આ પૈસા રાખીને મારી માનતા ઉતારો.”

“તમે કહો છો તો હું આ પૈસા લઈ લઉં છું. પણ હું ભગવાન તો નથી, થોડી સારવાર બાદ તમે તમારા બાળક અને તેની માતાને લઈ જઈ શકો છો. બાળક અને તેની માતા બંને સ્વસ્થ છે. છતાં કાલે સવારે બાળકોના ડૉક્ટર આવીને તેનું ચેકઅપ કરે ત્યાં સુધી અહીંયા જ રહો તો વધુ સારું. કાલે તમારે ધક્કો ન થાય.” 

બાળકને તેની માતા પાસે મૂકી હાથ સાફ કરી પર્સમાંથી પાંચસો રૂપિયા કાઢીને બહાર ઉભેલા બાળકના પિતાને આપતા બહેને કહ્યું “હું મારા ઘરે જાઉં છું. આ પાંચસો રૂપિયા રાખો અને સવારે ભાભીને નાસ્તો અને ચા પીવડાવી દેજો. આ ભેટ નથી તમારી પાસે પૈસા આવે ત્યારે આપી દેજો. એક બહેન છે તેને ભલામણ કરી દીધી છે. કોઈ કામ પડે તો મને ફોન કરી દેજો.” આટલું બોલીને બહેન પોતાના ઘરે જવા માટે ત્યાંથી નીકળી ગયા. બાળક ના પિતાને બોલવાનો મોકો આપ્યો હોત તો તે પાંચસો રૂપિયા પરત કરી દેતો.

થોડીવાર બાદ દવાખાનામાં એકદમ શાંતિ છવાઈ ગઈ, તાજું જન્મેલું બાળક તેની માતા, પિતા સુઈ ગયા અને દવાખાનામાં હાજર સ્ટાફ તેના કાગજી કામમાં લાગી ગયો.

રાત્રીના બે-ત્રણ વાગે બહેન દવાખાને પહોંચ્યા અને બોલ્યા “કમળાબેન જલ્દીથી રૂમ તૈયાર કરો.” કમળાબેન કાગળો તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત હતાં અને અચાનક બહેનનો અવાજ સાંભળી થડકી ને બોલ્યા “બીજી સુવાવડ ! બેન ઇમરજન્સી છે ?”

“હા, પેશન્ટ બહાર રિક્ષામાં છે હું તેને લઈને આવું છું. તમે જલ્દી કરો.”

પ્રથમ જન્મેલા બાળકનો પિતા ઝડપથી આવી ને બોલ્યો “બેન હું કોઈ મદદ કરી શકું?”

“તમે રિક્ષામાંથી બેનને દવાખાનામાં લઇ આવો, હું અને કમળાબેન અંદર તૈયારી કરીએ છીએ. પેશન્ટને જાળવીને ઉતારજો.”

દવાખાનાના પ્રસુતિગૃહ અંદરની તૈયારીઓ થઈ પેશન્ટને અંદર લઈ ગયા અને થોડી જ વારમાં ફરી એક બાળકનો રડવાનો અવાજ સંભળાયો.

બહેને કમળાબેનને આગળનું કામ સોંપી અને દવાખાના બહાર પગ મૂક્યો અને ત્રીજી પેશન્ટ તૈયાર હતી. બહેને ચહેરા પર જરાય થકાવટ ન દેખાય તે રીતે પેશન્ટ ને પ્રસુતિ ગૃહમાં બોલાવી લીધાં અને ફરી એક બાળકનો એ જ પ્રકારે રડવાનો અવાજ આવ્યો ત્યાં સુધીમાં સવાર ના છ વાગી ગયા હતાં. 

એક રાતમાં ત્રણ મહિલાઓની સફળતાપૂર્વક સામાન્ય સુવાવડ કરાવ્યા બાદ બહેનના ચહેરા પર થાક જોયા બાદ કમળાબેન બોલ્યા “બેન ! અજયને કાલે સ્કૂલે હું મૂકી આવીશ તમે ચિંતા ન કરતાં આરામ કરજો.”

બહેન ચહેરો રૂમાલથી સાફ કરતાં બોલ્યા “વાંધો નથી, રમા છે ઘરે એ સાચવી લેશે.” કમળાબેન અને બહેન ની વાત ચાલુ હતી ત્યારે તેની વાત સાંભળનાર બાળક નો પિતા બોલ્યો “બહેન, રાત્રે બાર વાગ્યાથી અત્યાર સુધી તમે સતત છ સાત કલાક સુધી કામ કરતા રહ્યા છો. મેં ભગવાન જોયા નથી પણ તમને જોઈને એ તો વિચાર આવે છે કે અમારી ઘરવાળી દીકરો કે દીકરી જણે છે પણ તમે તો માતા જણો છો. મારી દીકરી ને હું ખૂબ ભણાવીશ અને તમારા જેવી બનાવીશ.”

આ વાત અને ઘટના મેં સાંભળી તેને ઘણા વર્ષો વીતી ગયાં. એ બહેન એટલે કે માતાને જન્મ આપનારા સ્વ. શ્રીમતી ઉષાબેન ડી. ઝાલા FHS હતાં. આજે તે આ દુનિયામાં આપણા વચ્ચે નથી પરંતું તેના જેવું જ માતાને જન્મ આપવાનું કામ કરતાં શ્રીમતી હંસાબેન એન. પીનારાની મુલાકાત થયા બાદ તેમના વિશે માહિતી મેળવવા માટે પ્રયત્ન કરતા ખ્યાલ આવ્યો કે કચ્છના અંજાર તાલુકાના મેઘપર(બોરીચી)ના નવનિર્મિત PHC સેન્ટર માં ફરજ બજાવે છે. અને ૨૦૦૪થી ગયા અઠવાડિયે હું તેમને મળ્યો ત્યાં સુધીમાં ૪૩૩૨ મહિલાઓની નૉર્મલ પ્રસુતિ કરાવી છે. તેણી એ પણ પોતાના સેવા કાર્યમાં કરેલા પરિશ્રમથી ઘણી માતા ને જન્મ આપ્યો છે.

તેમના બે બાળકો આકાશ અને દીપ ૨૨/૧૯ વર્ષના છે.

આ પ્રકારના પ્રેરણાદાયી લોકોને કોઈ ભેટ કે કિંમતથી નહીં તેમની કર્તવ્યનિષ્ઠા અને કાર્યદક્ષતા નું યોગ્ય સન્માન આપવું તે પણ ફૂલ નહીં તો ફૂલની પાંદડી જેટલું બની રહે…

આજે મારી દીકરી ના જન્મદિવસ પર મારી આ રચના તેને ભેટ કરું છું. સાથે જ મહિલાઓ અને બાળવિકાસ માટે કામ કરી રહેલા તમામ કર્મયોગી સેવા સાધકોને સમર્પિત કરું છું.

સાથે સ્વ. ઉષામાસી (બી.આર.રઘુવંશી)ને પણ શાબ્દિક શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરું છું.

-સાગર ચૌચેટા (સાચો)

સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી !

વિરાટ માનવના વિરાટ વ્યક્તિત્વ જેવું જ વિરાટ સ્મારક…એટલે

સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી !

 

સરદાર પટેલની પ્રતિમા, ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ એટલે વિશ્વની સૌથી ઉંચી પ્રતિમાનું ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૮ના રોજ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીજીના હસ્તે લોકાર્પણ થવા જઈ રહ્યું છે ત્યારે આવો જાણીએ આ પ્રતિમા વિશેની કેટલીક અદભુત વાતો…

 

વિરાટ માનવના વિરાટ વ્યક્તિત્વ જેવું જ વિરાટ સ્મારક બનાવવાનું વિરાટ સ્વપ્ન એટલે ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’! આઝાદ ભારતના પહેલા ઉપવડાપ્રધાન, પહેલા ગૃહપ્રધાન. જેમણે ભારતના અસંખ્ય રજવાડાનું વિલિનીકરણ કરીને ‛અખંડભારત’નું ભગીરથ કાર્ય પાર પાડ્યું. ભારતની અખંડિતતા અને એકતાના દ્રઢઆગ્રહી એવા લોહપુરુષ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભવ્ય પ્રતિમા એટલે ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’નું તત્કાલીન મોદી સરકાર દ્વારા ૨૦૧૩માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીના રૂપમાં નરેન્દ્ર મોદીએ આ મૂર્તિ–સ્મારકનો શિલાન્યાસ કર્યો હતો . ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૮ સરદારની જન્મજયંતીને દિવસે વડાપ્રધાન મોદી આ મૂર્તિનું રાષ્ટ્રને લોકાર્પણ કરશે. જે ગુજરાત માટે બેવડા ગૌરવની વાત છે.

 

શું છે આ પ્રતિમાની વિશેષતા ?

કેવડીયા કોલોની, સરદાર સરોવરથી ત્રણેક કિલોમીટર દૂર સાધુબેટ પર સ્થિત આ મૂર્તિ સાત કિલોમીટર દૂરથી જોઈ શકાય એટલી વિરાટ છે. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી સમય અને સાઈઝ આ બન્ને બાબતોએ વિશ્વમાં બેવડો રેકોર્ડ સર્જે  છે. કારણ આ સ્મારક, આજ સુધી સૌથી ઓછા સમયમાં, માત્ર પાંચ વર્ષના ગાળામાં તૈયાર થયેલ વિશ્વની સૌથી ઉંચી, મોટી પ્રતિમા છે. આજ સુધી વિશ્વની સૌથી મોટી મૂર્તિમાં જેની ગણના થાય છે તે ચીનની સ્પ્રિંગ બુદ્ધાની પ્રતિમા ૧૨૦ મીટર ઊંચી છે જેને બનાવવા ૧૧ વર્ષનો સમય લાગ્યો હતો. બીજી ઉંચી પ્રતિમા સ્ટેચ્યુ ઓફ લિબર્ટી ૯૦ મીટર ઉંચી છે જેનાં નિર્માણમાં દાયકાઓ લાગ્યા હતાં. જ્યારે ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’, ૫૮ મીટર ઊંચા બેઝ પર ૧૮૨ મીટરની મૂર્તિ, એમ કુલ ઉંચાઈ ૨૪૦ મીટરની છે. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીના સર્જન પછી સરદાર હવે તેના વ્યક્તિત્વની દ્રષ્ટિની સાથોસાથ મૂર્તિરુપે પણ સૌથી વિરાટ સાબિત થયા છે! ૯૦૦૦૦ ટન સિમેન્ટ અને ૧૮૦૦ મેટ્રિક ટન બ્રોન્ઝ દ્વારા સિંધુ સભ્યતાની કલાશૈલીના આધારે બનાવાયેલી આ મૂર્તિમાં સરદારના ચહેરાની ઉંચાઇ સાત માળ જેટલી, ૭૦ ફૂટના હાથ તથા ૮૫ ફૂટથી વધુ લાંબા પગ તથા એક વ્યક્તિના કદ જેવડી મોટી આંખો અને હોઠ છે! વાતાવરણની વિપરીત અસરો, ૨૨૦ કિલોમીટરની ઝડપે ફૂંકાતો પવન કે ૬.૫ રિક્ટર સ્કેલના ભૂકંપની અસર ન થાય એવી મજબૂતાઈ આ મૂર્તિને આપવામાં આવી છે. ધાતુની ગુણવત્તા અંગે ખૂબ જ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે. ચાર ધાતુનું એવા પ્રમાણમાં મિશ્રણ કરવામાં આવ્યું છે કે જેથી સદીઓ સુધી તેના પર કાટ ન લાગે. મૂર્તિના હ્રદયના ભાગે વિશાળ ગેલેરીની રચના કરવામાં આવી છે. લીફ્ટની મદદથી ત્યાં પહોંચીને પ્રવાસીઓ ત્યાંથી સરદાર સરોવર બંધ અને નર્મદા તટ પર ૧૭ કિલોમીટર જમીન પર વિસ્તરીત ‛વેલી ઓફ ફ્લાવર’, વિશાળ બગીચો કે જેની શોભા દુનિયાભરના અનેક પ્રકારના ફુલછોડ વધારશે, આ બંને સ્થળો જોઈ શકશે. આમ, અહી ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ની સાથે અનેક આકર્ષક પ્રવાસન સ્થળો વિકસાવવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત લેઝર એન્ડ સાઉન્ડ શો દ્વારા સરદારનું ચરિત્ર નિરૂપણ, ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ ગેલેરી, ટ્રાઇબલ મ્યુઝિયમ અને નર્મદા ડેમના તળાવ નંબર ૩ અને ૪ના કિનારે કાયમી ટેન્ટસિટી ઊભું કરાયું છે. તેથી ત્યાં આવનારને રોકાણ કરવું હોય તો અનુકૂળતા રહે. આ ઉપરાંત, જો ત્રણ ચાર દિવસનો સમય હોય તો નર્મદાના સુરપાણેશ્વર જંગલની અને તેની આસપાસ આવેલા રમણીય સ્થળોની મુલાકાત પણ લઇ શકાય. સરદાર સરોવર નજીકની વિસાલ ખાડી ઇકોસાઇટ, વિદેશના કોઈ પર્યટનસ્થળની મુલાકાત લેતા હોય તેવી લાગણી થયાં વગર ન રહે એટલું રમણીય સ્થળ છે. ઉપરાંત ડેડીયાપાડાથી પીપલોદ ગામનું હનુમાન મંદિર, નિનાઈ ધોધ અને માલસામોટ ગામનો ટેકરો…. પ્રવાસીઓને ટ્રેકિંગની મજા લેવી હોય તો આ એક મસ્ત મજાનો ટ્રેક રૂટ છે. સાબર ટેકરી કે જ્યાંથી બાયનોક્યુલર વડે નર્મદા અને તાપી બંને નદીઓ જોઈ શકાય છે, ડેડીયાપાડા નજીક આવેલો આખો યે સફેદ દૂધિયો પહાડ, વળી જ્યાં અશ્વસ્થામા મેળો ભરાય છે એ અશ્વસ્થામા પહાડ… નર્મદા નદીના જંગલોની આસપાસ આવેલા આવા નાનામોટા અનેક રમણીય સ્થળો જેનું આધ્યાત્મિક મહત્વ તો છે જ પણ સાથે સાથે આ બધાં સ્થળો તેનાં કુદરતી સૌન્દર્યને કારણે મસ્ત મજાના ટુરીસ્ટ પ્લેસ બની રહે એવાં છે. આ બધાં સ્થળોનો આજ સુધી રમણીય પર્યટન સ્થળ તરીકે જોઈએ તેવો વિકાસ થયો નથી, જે આ નિર્માણ પછી ભારતીય ઉપરાંત વિદેશી પર્યટકોના ધ્યાનમાં આવશે. તેનાં કારણે આસપાસના ગામડાઓમાં વસતા ગરીબ આદિવાસીઓને રોજી રોટી કમાવવાંનાં વિકલ્પો ખુલશે. સરદાર પટેલની પ્રતિમા પાછળ કરોડો રૂપિયાના ખર્ચ બાબતે ઘણાં લોકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યાં છે તો આ એનો જવાબ છે કે સરદાર પટેલના આ ભવ્ય સ્મારકનું નિર્માણ એ ભારતિય ઇતિહાસના અમરપુરુષ સરદાર પટેલને અમરઅંજલી તો બની જ રહેશે સાથોસાથ વિદેશી પર્યટકોને આકર્ષે તેવો એક આખો ય વિસ્તાર વિકસશે. જેનાં થકી ગુજરાત ટુરિઝમના વિકાસ સાથે મેં ઉપર જણાવ્યું તેમ રોજગારીની તકોનું નિર્માણ થશે. સ્થાનિકોનું જીવનધોરણ ઉંચુ આવશે. ગુજરાતનું નામ વિશ્વફલક કે ગૌરવાન્વિત થશે. આમ, માત્ર ગુજરાત જ નહીં પશ્ચિમ ભારતના મહત્વના પ્રવાસન સ્થળો તરીકે વિકસવા જઈ રહેલું ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ વિશ્વફલક પર સરદાર, નર્મદા અને ગુજરાતને ઓળખ અપાવશે.

 

સરદાર પટેલની મૂર્તિ ની પરિકલ્પના સંરચના પાછળ પ્રસિદ્ધ મૂર્તિકાર રામ સુતાર કે જેમણે ભારતભરમાં અનેક સુપ્રસિદ્ધ મૂર્તિઓનું સર્જન કર્યું છે અને તેમના પુત્ર અનીલ સુતારની સુઝ મહેનત અને બારીક કલાદ્રષ્ટિ છે. ૯૩ વર્ષની ઉંમરે પણ રામ સુતાર આ પ્રોજેક્ટમાં સંપૂર્ણપણે સક્રિય અને ખુબ જ ઉત્સાહિત છે. તેઓ સ્વયં આઝાદીની લડાઈમાં સરદાર-નહેરુના ખૂબ નજીક રહેલા સ્વાતંત્ર્ય સેનાની છે એટ્લે એમને મન આ પ્રતિમાનું નિર્માણ એ ભાવનાત્મકતાથી જોડાયેલું અભિયાન છે. તેમના મતે આ મૂર્તિ એટલી ભવ્યાતિભવ્ય હશે કે જેની તવારીખ ઇતિહાસના પાનાઓમાં હંમેશા જીવંત રહેશે!

ભારત એકતાની ભાવનાવાળું રાષ્ટ્ર બની રહે એ માટે દ્રઢઆગ્રહી ‛અખંડભારત’ના સ્વપ્નદ્રષ્ટા સરદારનો લોકતાંત્રિક ભારતના સર્જનમાં સિંહફાળો છે. એમનું આ યોગદાન આવનારી પેઢીઓ જાણે-સમજે, સરદાર આપણા વચ્ચે હંમેશા અમર રહે એ હેતુથી આકાર પામેલો આ ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ ‛સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ એ સરદારને અવિસ્મરણીય-અભૂતપૂર્વ શ્રદ્ધાંજલિ છે.

 

જય જય ગરવી ગુજરાત…!

 

( હિમાદ્રિ આચાર્ય )

પર્સન્ટેજ  અને પર્સનટાઈલ-મહેશ પુરોહિત

️“પર્સન્ટેજ  અને પર્સનટાઈલ”

 

#Percentage

 

પહેલા પરિણામ પર Percentage એટલે કે ટકાવારી છપાતી. ટકાવારી નો સીધો મતલબ છે કે તમને મળેલા કુલ ગુણ સરેરાશ દર ૧૦૦ એ કેટલા મળ્યા. જેમ કે તમને ૬૦૦ મા થી ૫૪૭ ગુણ મળ્યા હોય તો તે ને ૧૦૦માં રુપાંતર કરવા માટે ૫૪૭/૦૬ કરવું પડે એટલે કે ૯૧.૧૭% થાય.

 

#Percentile

 

હવે પરિણામમાં Percentile આવે છે એટલે કે પ્રતિશત ક્રમાંક. પ્રતિશત  ક્રમાંકનો સીધો મતલબ નીકળે છે કે તમે કેટલા વિદ્યાર્થીથી કરતા આગળ છો. જેમ કે કોઈ વિદ્યાર્થીના Percentile ૯૮.૧૫ છે અને રાજ્યમાં ૧૫,૦૦,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ એ પરીક્ષા આપી છે જેમાંથી ૧૦,૦૦,૦૦૦ પાસ થયા તો તેનો અર્થ એ થાય છે કે ૧૦,૦૦,૦૦૦*૯૮.૧૫/૧૦૦ = ૯,૮૧,૫૦૦ મતલબ કે જે તે વિદ્યાર્થી ૯,૮૧,૫૦૦ વિદ્યાર્થીએ કરતાં વધુ ગુણ પ્રાપ્ત કર્યા છે. હવે આ ગણતરીથી તમે રાજ્યમાં આશરે કયા ક્રમે હશો તે જાણી શકાય. હવે ઉપરનો વિદ્યાર્થી ૧૦,૦૦,૦૦૦ – ૯,૮૧,૫૦૦ = ૧૮,૫૦૦ મા નંબર પર( રાજ્યમાં)  છે. મતલબ કે જેના Percentile ૯૯.૯૯ હોય તે રાજ્ય મા પ્રથમ સ્થાને હશે અને જેનો Percentile ૦.૦૧ હશે તે રાજ્યમાં અંતિમ નંબર પર હશે…!! એમ તો Percentile નું સુત્ર છે પણ સરળતા ખાતર ઉપરની આશરે ગણતરી કરી છે.

 

#તો_ટકાવારી_કરતા_પ્રતિશત_ક્રમાંક_કઈ_રીતે_ઉપયોગી?

 

દર વખતે રાજ્યમાં પરિણામ અગલ અલગ હોય છે અને દર વખતે પરિણામ પર અસર કરતા પરિબળો અલગ અલગ હોય છે. જેમ કે પેપરો સહેલા નીકળવા કે ભારી? કોઈ કુદરતી આપત્તિ જેમ કે ૨૦૦૧નો ભૂકંપ આવ્યો હતો. તો ઘણી વાર નબળો વિદ્યાર્થી પણ સારા ટકા લાવે ને ભારી પેપર હોય તો હોશિયારના પણ ઓછા આવે. માટે ટકાવારીની મદદથી ચાલુ વર્ષના જ વિદ્યાર્થીની સરખામણી શક્ય બનતી. પણ અલગ અલગ વર્ષ ના વિદ્યાર્થીની સરખામણી યોગ્ય ના હતી. ( ઉપર કહ્યું તેમ હોશિયાર ના ઓછા આવે ને હોશિયાર ના હોય તેના વધુ.)

 

હવે પ્રતિશત ક્રમાંકની મદદથી કોઈ પણ વર્ષ ના બાળકને સરખાવી શકાય કારણ કે પ્રતિશત ક્રમાંકથી જે તે વર્ષમાં બાળક રાજ્યમાં કયા ક્રમે રહ્યું તે જાણી શકાય.

 

“એટલે કે percentile એ એક પ્રકારનું  રાજ્ય કક્ષાનું Merit list જ કહેવાય.”

 

🔴 #પ્રતિશત_ક્રમાંક_નો_દુરુપયોગ

 

❎ ઘણી વાર વિદ્યાર્થી વાલી ને Percentile ને જ ટકાવારી બતાવી ને ફાયદો ઉઠાવે.

❎ વાલી પોતાના વિદ્યાર્થીની શાખ બચાવવા લોકો ને Percentile ને ટકા ગણાવી ને જુઠું બોલે.

❎ સૌથી ભયંકર તો આ ટ્યુશનિયા Percentile ના આંકડાની પાછળ ટકા (%) નું નિશાન લખી ને ખોટી જાહેરાતો કરે જ્યારે Percentile ની પાછળ કોઈ ચિહ્ન લાગે જ નહીં તેની આગળ PR લાગે.

❎ ૫૦% થી ઓછા ટકાવારી ધરાવતા વિદ્યાર્થીના Percentile ઓછા જ હોય અને ઘટતા જાય માટે કોઈ ને એમા થાય કે ટકા ઓછા આવ્યા.

 

✅ “તમારે કોઈ પણ જગ્યા એ Percentile સાથે ટકાવારી પણ લખવી જોઈએ.”

 

નોટ:- વિદ્યાર્થી, વાલી અને શિક્ષકે ખાલી ખોટી ઇજ્જત બચાવવા આવા ખોટા શોર્ટકટ ના મારવા. સચ્ચાઈ સ્વીકારી ને જાગ્યા ત્યાર થી સવાર.

 

(મહેશ પુરોહિત, નવસારી)

જી.એલ.એફ.-કિશોરસિંહ પરમાર

“ગુજરાત લિટરેચર ફેસ્ટિવલ” સારું કામ કરે છે. શિયાળાને સાહિત્યમય બનાવી દે છે. પણ મોટા ભાગની સંસ્થાઓમાં થતું હોય તેમ અહીં પણ થઈ રહ્યું છે. જેમ સગાવાદ હોય છે તેમ પરિચયવાદ અને ચમચાવાદ હોય છે. આ ફેસ્ટિવલમાં પણ યોગ્ય નામોના બદલે ઓળખીતા-પાળખીતાને બોલાવવાનો ચાલ છે.

 

દર વખતે છાપેલા કાટલા જેવા લોકો જ મંચ પર હોય છે. સાહિત્યના દરેક ક્ષેત્રમાંથી ખરેખર સાર્થક નામો શોધી આમંત્રણ આપીને બોલાવવાના બદલે જે લોકો એક અખબારના પૂર્વ તંત્રી, કેટલાક સ્વનામધન્ય કોલમિસ્ટ અને નવલકથાકાર અને સાહિત્યના સ્વઘોષિત ઝંડેદાર છે તેમને બોલાવાય છે. હદ તો ત્યારે થાય કે સચીન તેંડુલકરને અવગણીને બેટિંગ માટે બુમરાહને બેટિંગ પર બોલવા બોલાવાય છે. નવલકથામાં મહેશ યાજ્ઞિક, વાર્તામાં ડૉ. શરદ ઠાકર, જેવા સિદ્ધહસ્ત અને લોકો જેમને ખરેખર ચાહે છે તેમને બોલાવાતા નથી. આ બંને મહાનુભાવો તેમના ક્ષેત્રના અમિતાભ બચ્ચન છે. મહેશ યાજ્ઞિક સસ્પેન્સ તો શરદ ઠાકર પ્રેમના બાદશાહ છે. મહેશ યાજ્ઞિકની નવલકથા વાંચવા ચિત્રલેખા અને અભિયાન ખાસ ખરીદતા. શરદ ઠાકર ગુજરાત સમાચાર, સંદેશ અને ભાસ્કર જે જે છાપામાં ગયા તે છાપા બંધાવેલા. પણ હજુ તો પહેલી નવલકથા લખી હોય તેમને સ્ટેજ પર બોલાવાય છે. આવું જ ફિલ્મ રિવ્યૂમાં છે. ગુજરાતીમાં ફિલ્મ રિવ્યૂની આધુનિક શરૂઆત જયવંત પંડ્યાએ કરેલી. તેમના રિવ્યૂ વાંચીને અમે ફિલ્મ જોવા જતા. તેમની રસાળ શૈલીમાં ટૂંકમાં ફિલ્મ રિવ્યૂ વાંચવાની હંમેશા આતુરતા રહેતી. તેમના દ્વારા સંપાદિત “નવરંગ” કોઈ ફિલ્મ મેગેઝિનથી કમ નહોતું. ફિલ્મોમાં જયંત પીઠડિયાએ તો ગુરુદત્ત પર પી.એચ.ડી કરેલું છે પણ તેઓ પણ ઉપેક્ષાનો ભોગ બને છે. હિન્દીથી માંડીને ગુજરાતી ફિલ્મોનો રેકોર્ડ હરીશ રઘુવંશી પાસે જેટલો છે તેટલો કોઈની પાસે નથી. તેઓ તેમના પુત્રની તબિયતના લીધે ન આવી શકે તો વિડિયો કૉન્ફરન્સ સુલભ છે જ. મુંબઈના સુભાષ છેડા ન માત્ર ફિલ્મોના રેકોર્ડ સંગ્રહિત કરવામાં નામ ધરાવે છે પણ સાથે તેઓ કેટલીક વિસરાયેલી ક્લાસિક ફિલ્મોની ડીવીડી પણ બહાર પાડે છે. તેઓ પુસ્તકોનો પણ પ્રચારપ્રસાર કરે છે જેમ કે સાને ગુરુજીનું શ્યામનીબા (મૂળ – શ્યામચી આઈ). ઉત્તમ સાહિત્યની સાધના કરતા સાહિત્ય સાધના ટ્રસ્ટ સંભાળતા ભગીરથ દેસાઈ પણ આવું નામ છે પણ કદાચ તેમના પર આર.એસ.એસ.નું લેબલ તેમને નડતું હશે.

 

આર.જેમાં દેવકી અને ધ્વનિત સિવાય પણ લોકપ્રિય અને સારા નિવડેલા લોકો છે. દા.ત. અર્ચના. પણ એમનો કોઈને વિચાર નથી આવતો. વિજ્ઞાન અને હાસ્યમાં કિશોર અંધારિયા છે. તેમના તો વિજ્ઞાન લેખ પાઠ્ય પુસ્તકોમાં સમાવિષ્ટ થયા છે. વિજ્ઞાનને લોકો સુધી પહોંચાડનારામાં એક સુખ્યાત નામ ધનંજય રાવલનું પણ છે. તેમની કદર પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ કરી શકે પણ જી.એલ.એફ તેમને ન બોલાવે તેમાં ધનંજયભાઈને કંઈ ગુમાવવાનું નથી. પણ જી.એલ.એફનું માન એક દોરો ઘટે છે. અધ્યાત્મ આવે ત્યાં સ્વામી સચ્ચિદાનંદનું નામ આવે. તેમણે જે લખ્યું તે હિન્દુ પ્રજાની આંખ ઉઘાડી દેનારું છે. રાષ્ટ્રવાદી લેખક-સંપાદક-રાજનેતાના સુભગ સમન્વય જેમાં છે તેવા કિશોર મકવાણાને પણ યાદ કરાતા નથી. બાળ સાહિત્ય હોય કે ધર્મ સાહિત્ય, ભાવનગરના પ્રા. રક્ષાબેન દવે ઊંચું નામ છે પરંતુ તેમને કદાચ જી.એલ.એફ.ના આયોજકો ઓળખતા પણ નહિ હોય. બાળ સાહિત્યમાં આવાં બે નામો મધુકાન્ત પ્રજાપતિ અને મહેન્દ્ર ઝીંઝુવાડિયાના પણ છે. શૈલેષ સાગપરિયા તો પૉઝિટિવ વાતો ફેલાવીને સતત નેગેટિવ દુનિયામાં આશાની જ્યોત ટમટમતી રાખે છે. પરંતુ તેમની પણ અવગણના કરાય છે. લઘુનવલમાં યોગેશ પંડ્યા પણ સુખ્યાત નામ છે. તેઓ તો પાછા કવિ પણ છે. નીતિન ત્રિવેદી પણ માનવીય સંવેદનાસભર વાર્તા ક્ષેત્રે જાણીતું નામ છે. રહસ્ય વાર્તાઓમાં યશવંત મહેતા પછી હવે રાજ ભાસ્કરનું નામ ટોચ પર છે. તેમનાં અનેક પુસ્તકો પણ પ્રકાશિત થયા છે જેમ કે “લવ યુ દોસ્ત”. તેમજ  વિદેશી સાહિત્યમાં રંજના હરીશ પણ પ્રશંસિત નામ છે. તેમને બોલાવી જ શકાય. જો ફિલ્મ રિવ્યૂને સાહિત્ય કહી શકાય તો જ્યોતિષના પુસ્તકો-કોલમને શા માટે નહીં? તેમાં મહેશ રાવલ, પદ્મનાભ અગ્નિહોત્રી, બેજાન દારૂવાલા શા માટે ન સમાવેશ પામે? અને આ જ રીતે ડૉક્ટરો લખે તેને સાહિત્ય કહેવાય કે નહિ તે પણ એક ટોપિક હોય શકે. ડૉ. મુકુંદ મહેતાથી લઈને મુકુલ ચોકસી કેમ જી.એલ.એફ દ્વારા ઉપેક્ષિત છે? મુકુલ ચોકસી તો પાછા કવિય ખરા.  અને નવલકથાથી માંડીને સમસામયિક વિષયો પર દીર્ઘ ચિંતન પ્રસ્તુત કરનાર અનુભવશીલ દિનકર જોશીને તો ઘરે જઈને તેડું આપવું જોઈએ. સૌરભ શાહ અને વીરેન્દ્ર પારેખ પણ આવા જ સન્માનનીત લેખક છે. ફિલ્મોની વાત અને મિડ ડેની વાત આવે તો અરવિંદ શાહ (એ.ટી.) અને સલીલ દલાલને કેમ ભૂલાય?

 

સ્પોર્ટસ પર વખાય તેને સાહિત્ય કહેવાય? ચર્ચા તો થવી જોઈએ. અને તો તુષાર ત્રિવેદી, ભવેન કચ્છી, જગદીશ બિનિવાલે અને ચિંતન બુચ તેમાં અવ્વલ સ્થાન પામે. પ્રેરણાત્મક અને યુવાલક્ષી સાહિત્યમાં રાજુ અંધારિયા પણ જાણીતું નામ છે. (જસ્ટ મિનિટ)

 

બ્લોગરોની દુનિયામાં કાર્તિક મિસ્ત્રી, હિના પારેખ તો ફેસબુક સાહિત્યમાં અને ફેસબુક પર રોજ સાહિત્યકારોને યાદ કરતા રજની અગ્રાવતને બોલાવી શકાય.

 

અને સાહિત્ય સર્જકોની સાથો સાથ સાહિત્યનો પ્રચારપ્રસાર કરનારાની કદર શા માટે નહિ? મહેન્દ્ર મેઘાણી તો અમદાવાદ છે માટે બોલાવાય પણ ભાવનગરથી વિશેષરૂપે તેમના એવા જ કર્મઠ પુત્રો જયંત મેઘાણી (પ્રસાર) અને ગોપાલ મેઘાણી (લોકમિલાપ)ને ન બોલાવી શકાય?

 

(ઉપર લખેલાં નામો આ વખતે નથી. જો અગાઉ આવી ગયા હોય તો દરગુજર કરવા વિનંતી. આ તો એક ઉર્મી છે અને આનો હેતુ જી.એલ.એફ.ને હતોત્સાહ કરવાનો નહિ બલકે એનું સ્થાન વધુ ઊંચું કરવાનો છે.)

 

( કિશોરસિંહ પરમાર )