વર્ષ પ્રતિ વર્ષ બંધાતી ગાંઠ. આયુષ્ય સાથે સમયની ગાંઠ છે. જીવનના વૃક્ષ પર એક ઓર પર્ણ ખીલ્યું, એક ઓર પુષ્પ મ્હોર્યું. ગાંઠ હોય તો આવી હોય-લીલીછમ. ગાંઠ હોય તો આવી હોય-સહજ સુરભિત. પર્ણ કે પુષ્પ વૃક્ષ સાથે ગંઠાતા નથી. સમયાવધિ એ ખીલે-સમયાવધિએ ખરી પડે. ખીલવું ને ખરવું-સાવ સહજ ! આપણી ગ્રંથિઓ આપણને સહજ નથી રહેવા…

ગાંઠ ખૂલવા નિમિત્તે યાદ કર્યા ગુરુને. ગુરુ શબ્દનો ગૌરવલોપ થયો છે. ગુરુ શબ્દનો અર્થહ્રાસ જોવા મળે છે. હળવીથી માંડીને હલકી વાતોમાં ‘ગુરુ’ શબ્દ ! અયોગ્ય ચાતુરીના અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે. ગુરુના માનભંગ માટે ગુરુ અને શિષ્ય બંને જવાબદાર. ગુરુનો સંકીર્ણ અર્થ ગાઈડમાં ફેરવાયો છે. ગાઈડ અને ગુરુ વચ્ચે ફેર છે. ગાઈડ દિશા દર્શાવતો નથી, સાથે…

ગાંઠ ઉકેલવી છે ? તો… ગુરુ જોઈએ. આપણાથી જે ન બને તે ગુરુઆશિષથી બને. ગુરુ શું કરે છે ? શિષ્યની ગ્રંથિઓને એક પછી એક ખોલતા જાય છે. જ્યારે આપણે ગ્રંથિરહિત મુક્ત માનવ બનીએ ત્યારે આપણે ઈશ્વરની સન્મુખ હોઈએ છીએ. ગાંઠ હોય ત્યાં સુધી વિમુખ, ગાંઠ છૂટે ત્યારે સન્મુખ ! આપણે ઈશ્વરના ચિત્રમાં આપણી ઈચ્છાના રંગ…

ગાંઠ છૂટે તો દોર ઢીલી થાય, મોકળાશ વધે. ખુલ્લાપણું આવે. બંધન જાય. તંગદિલી ઓછી થાય. મુક્તિ અનુભવાય. સત્ય સમજાય. ગાંઠ છૂટવી સહેલી નથી. પ્રામાણિક પ્રયત્નથી ઉકલી શકે એવી દોરને આપણે જ ગૂંચવી મારીએ છીએ. આપણો ઉત્સાહ, આપણી ઉતાવળ, આપણી અણસમજ ગૂંચને ગૂંચવે છે. ને ગૂંચાઈ ગયેલી ગૂંચ જ ગંઠાઈ જઈને ગાંઠ બને છે. ગૂંચવણને એના…

ગાંઠ એટલે નિર્ણય. ગાંઠ વાળવી એટલે નિર્ણય કરવો. ગાંઠ વળે એટલે દ્રઢ નિર્ણયનો પરિચય મળે. આ દ્રઢતા હકારાત્મક પરિણામ પણ લાવે. આ દ્રઢતા નકારાત્મક પરિણામ પણ લાવે. પણ, એક વાર ગાંઠ વાળી-નિર્ણય કર્યો- પછી પાછા હઠવું અસંભવ. ગાંઠ વળે ત્યારે એક નુકસાન એ થાય છે કે મનની બારીઓ જડબેસલાક બંધ થઈ જાય છે વૈકલ્પિક વિચારના…

ગાંઠ. આ શબ્દનું મૂળ છે : ‘ગ્રંથિ’. એનો અર્થ નકારાત્મક હોવાનું લાગે છે. ગાંઠ એટલે ગઠન. ગંઠાવું. બંધન. જે બંધાય છે તે, ગ્રંથિ. જે બાંધે છે તે પણ ગ્રંથિ. ગાંઠ પોતે બંધાય છે, સાથોસાથ અન્યને પણ બાંધે છે. ગ્રંથિ બંધાય પછી ગતિને અવરોધે એવું ય બને. આપણે ગ્રંથિ બાંધીએ પછી ગ્રંથિ આપણને બાંધે એવું ય…

વર્ષગાંઠ એ વીતેલા સમયને યાદ કરવાનો અને આવી રહેલા સમયનું આયોજન કરવાનો અવસર છે જન્મ આપણા હાથમાં નથી કર્મ આપણો પુરુષાર્થ છે. ફળ આપણું પ્રારબ્ધ છે. જે આપણા હાથમાં છે એ કરીએ. જે આપણા હાથમાં નથી એને ઓળખી લઈએ. કર્યાનો સંતોષ રહેશે. ન મળ્યાની પીડા નહીં થાય કોઈને મળ્યાની ઈર્ષ્યા નહીં થાય પોતાને મળ્યાનો આનંદ…

વર્ષ બદલાયાની, વીત્યાની, નવું શરૂ થયાની સંજ્ઞા સૂચવે છે-ગાંઠ ! ગાંઠનો સંદર્ભ ઘણો જૂનો છે. ભૂલકણા સ્વભાવવાળી વ્યક્તિને યાદ અપાવવા રૂમાલમાં ગાંઠ વાળી અપાય ગાંઠ જુવે ને વ્યક્તિ ગૂંચવાય…વિચાર કરે… શા માટે હશે આ ગાંઠ ? અને એ યાદ કરવા જતાં એને યાદ આવે એણે યાદ રાખવાની હોય એ વાત. ગાંઠ પોતે કૈં કરતી નથી…

વર્ષગાંઠ બે શબ્દો મળીને બને છે આ એક શબ્દ વર્ષ અને ગાંઠ, વર્ષની ગાંઠ, ગાંઠનો દિવસ. જે, વર્ષમાં આવે એકવાર. વર્ષ બદલાયાનું સૂચન કરતી ગાંઠ વર્ષ વીત્યાની યાદ અપાવતી ગાંઠ દિવસ એક જ છે, પણ એને જોવાની રીત જૂદી છે વર્ષ વીતી જવું દુ:ખદ છે વર્ષનું બદલાવું આશા પ્રેરક છે નવા જ વર્ષનું શરૂ થવું…

શબ્દો અંધારામાં ભાષાની લાકડી પકડી શોધે છે. સૌંદર્યની વ્યાખ્યાના લથડતા પગે અર્થના ખોવાયેલાં પગલાં શેરીમાં પ્રત્યેક ક્ષણે ખખડતા પીપળાનાં પીળાં પાન બેઠા છે જિંદગીના સાચા સંબંધને સમજવા સામેના ખંડેરને તૂટીફૂટી બારીએ ટકોરા મારતા પવનને સૂનકાર આંગણામાં ટૂટ્યું વાળીને ચૂપચાપ ખાટલા તળે બેઠેલા કૂતરાની આંખો કણસે છે નામ પાછળ ખોવાયેલા માણસનો અણસાર દેવગોખે બુઝાતી મીણબત્તી જ્યોતને…