ચીંતા મને એના વિષેની થઇ રહી છે આજ,
નાનકડી એ સમજણ શિખામણ દઇ રહી છે આજ.
કિસ્સો પતાવી દઉં ? ગળું એનું દબાવીને?
તારી પ્રતીક્ષા શ્વાસ છેલ્લા લઇ રહી છે આજ.
ઇશ્વર કરે ને કોઇ રસ્તામાં ઉઠાવી જાય,
એકલતા ઘરની ક્યાંક ફરવા જઇ રહી છે આજ.
ચાકુ લઇ આવી રહ્યા છે સ્વપ્ન સૌ ‘અનંત’,
આંખો મને ભાગી જવાનું કહી રહી છે આજ.
( અનંત રાઠોડ “અનંત” )
વરસો વરસથી ભીતરે ચાલી રહ્યા ઝગડા વિશે મારે કશું કહેવું નથી,
દરરોજ ચાલે જીવ સટોસટ યુધ્ધ એ ઘટના વિશે મારે કશું કહેવું નથી.
તૈયાર થઇને હોંશથી, સામાન લઇને સૌ સમયસર નીકળ્યા’તા ઘેરથી,
ને સ્હેજ માટે બસ ચૂકી ગ્યા એ બધા સપના વિશે મારે કશું કહેવું નથી.
શરણાઈ લઇને એક માણસ કોઈ પણ અવસર કે આમંત્રણ વગર આવ્યો હતો,
ને ગામમાં મુકતો ગયો એ મૌનનાં ભડકા વિશે મારે કશું કહેવું નથી.
મોટા ઘરોની દીકરીની જેમ એ આવે અને એકાદ ક્ષણ જોવા મળે,
એકાદ ક્ષણનાં એ ખુશીનાં ઠાઠ ને ભપકા વિશે મારે કશું કહેવું નથી.
( અનંત રાઠોડ “અનંત” )
કશા કારણ વગર આખા નગરમાં ચોતરફ આ સ્તબ્ધતાનો સ્તંભ એ ખોડી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક,
નગરનું એક જણ રસ્તો,પવન, અજવાસ, ભરચક સાંજ ને આવું બધું ચોરી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.
મને વ્હેલી સવારે એ નદીકાંઠે કોઈ બિનવારસી પેટીમાં મૂકેલી દશા માં હાથ લાગેલી,
ન જાણે કોણ પેલે પારથી નવજાત બાળકના સમી તારી પ્રતીક્ષા પાણીમાં છોડી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.
હજુ સ્યાહી, કલમ, કાગળ અને રંગો બધુયે છે અહિં અકબંધ, કોઈ પણ પછી અડક્યું નથી એને,
બહુ સ્હેલાઈથી એક જણ મને જાણીબુઝીને સાવ અર્ધો ચીત્રમાં દોરી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.
સવારે મૂળથી એને ઉખેડીને હું ફેંકી દઉં ને સાંજે તો ફરી એ ત્યાં જ ઊગી જાય છે પાછું,
ગયા ભવનું કોઈ વેરી અજંપાનું લીલુછમ ઝાડ મારા આંગણે રોપી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક
( અનંત રાઠોડ “અનંત” )
મને હાથમાં લઇને બાળકની જેમ જ રમે છે ને ભાંગીને ભુક્કો કરે છે,
પછી યાદ આવું છું ત્યારે ફરીથી એ જ્યાં ત્યાંથી વીણીને ભેગો કરે છે.
મને સાંજ દરરોજ જાદુગરીની અનોખી કરામત બતાવે છે સાંભળ,
પ્રથમ એક ટુકડો સ્મરણનો એ લે છે પછી એ જ ટુકડાનો ડૂમો કરે છે.
નગરની આ રોનકને આંખોમા આંજી ને છાતીમાં કાળી તરસને ઉછેરી,
અમારી ગલીનાં વળાંકે ઊભી રહી ખુશીની ક્ષણો રોજ ધંધો કરે છે.
હું ઊભો છું વર્ષો વરસથી અહીં એક મોંઘી જણસ કોઇની સાચવીને,
કોઇ વનમાં વર્ષો વરસથી ગયું છે ને માયાવી મૃગનો એ પીછો કરે છે.
જે તણખા ની વાતો કરે છે સતત એમણે કૈં જ કીધું નથી મેં હજું પણ,
હું છોડીને આવ્યો છું એવા નગરને, હવા પણ જ્યાં આવીને દિવો કરે છે.
( અનંત રાઠોડ “અનંત” )
શબ્દો
અંધારામાં
ભાષાની લાકડી પકડી
શોધે છે.
સૌંદર્યની વ્યાખ્યાના લથડતા પગે
અર્થના ખોવાયેલાં પગલાં
શેરીમાં
પ્રત્યેક ક્ષણે ખખડતા
પીપળાનાં પીળાં પાન બેઠા છે
જિંદગીના સાચા સંબંધને સમજવા
સામેના ખંડેરને તૂટીફૂટી બારીએ
ટકોરા મારતા પવનને
સૂનકાર આંગણામાં
ટૂટ્યું વાળીને ચૂપચાપ ખાટલા તળે
બેઠેલા કૂતરાની આંખો કણસે છે
નામ પાછળ ખોવાયેલા
માણસનો અણસાર
દેવગોખે
બુઝાતી મીણબત્તી જ્યોતને
અખંડ રાખવા
મેજ પર પડેલા
ફ્લાવરવાઝનાં ફૂલોની મયંકને
ખીચોખીચ એકાંત વચ્ચે ગોઠવવા
આવી પહોંચ્યું છે નિરાંતના સરોવરે
શઢ સંકેલીને બેઠેલું પતંગિયું.
( પ્રીતમ લખલાણી )
તીરથી ઘાયલ
કૌંચ પંખીની
ચીસ
ઋષિમુખે
શ્લોકત્વ પામી
ગૂંજી રહી છે હજી
પરંતુ
કોઈના ક્રૂર
લોખંડી પંજાની
જકડમાં ફસાયેલા ગળામાં
અટકી પડેલી
ચીસ
હજી પણ
શબ્દસ્થ થવા
તરફડી રહી છે.
( પુષ્કરરાય જોષી )
તમસ બાળતી ક્ષણ ગમે છે બિરાદર,
તણખલા ઉડુગણ ગમે છે બિરાદર.
હરેક ઘાએ જીવન કૃતિ નવ્ય ઘડતા,
એ ધણ ને એ એરણ ગમે છે બિરાદર !
કંઈ પહોરે લપાયો કરે ખુલ્લો ચહેરો,
પ્રતિબદ્ધ એ દર્પણ ગમે છે બિરાદર !
તૂટી બારસાખે જે બાંધે છે તોરણ,
એ માનવ્યનો ગણ ગમે છે બિરાદર.
આ ચઢતા ઉતરતા પવનની સફરમાં,
નદી તો નદી, રણ ગમે છે બિરાદર !
નીતરતા પસીને જે ન્હાયા કરે છે,
નિરામય એ નાવણ ગમે છે બિરાદર.
સહજભાવે વહેતું જે પહોંચે સમંદર,
ઝરણ વિના પિંજણ ગમે છે બિરાદર !
હળે ખેંચતો ચાસ હળધર લવે છે,
કવિતા મને પણ ગમે છે બિરાદર !
( કિસન સોસા )
લીલી નસોમાં જન્મી બાકસ વિશેની અફવા
માણસ રૂપે જીવે છે માણસ વિશેની અફવા
ઘેરી વળે અચાનક સિકંદરોની સેના
કાયમ સુસજ્જ રાખો પોરસ વિશેની અફવા
તારી અદાઓ અંગે એ લોકવાયકા છે-
ધુમ્મસમાં ઓગળે છે ધુમ્મસ વિશેની અફવા
સોનું થવું તો છે પણ તપવું નથી બધાને
તેથી પ્રસાર પામી પારસ વિશેની અફવા
નિષ્ફળ પ્રણયનો કિસ્સો વાગોળવાની આદત
ત્યાંથી ચલણમાં આવી સારસ વિશેની અફવા
વર્ષો થયાં છતાં પણ વિશ્વાસથી ઊભી છે
માણસ-માણસની વચ્ચે અંટસ વિશેની અફવા
જીવનનો સાર અંતે નિ:સારતામાં લાધે
મુસ્તાક છે છતાં પણ ખટરસ વિશેની અફવા
( કુમાર જૈમિનિ શાસ્ત્રી )
લલિત, શું થયું’તું રાતોરાત કાગળ પર,
કહો, શું થૈ ગયું’તું આત્મસાત કાગળ પર ?
વળું વળોટી ગઈ છે નિરાંત કાગળ પર,
કરીને બેઠા છીએ દૂજી બાત કાગળ પર !
ન તેજ તેજ હતું કે તિમિર તિમિર ન હતું,
ને સૂરદાસની હતી મિરાત કાગળ પર !
મરુત ઉન્ચાસ હવે વીંઝણાઓ ઢોળે છે,
કર્યો છે કોણે એવો ઝંઝાવાત કાગળ પર ?
રૂની પૂણીને પેટાવી સહજ ટંકાર કર્યો,
શરીર થૈને બેઠો’તો જિનાત કાગળ પર !
પછી અભ્યાસ એનો એવો જાગી ગ્યો જોગી,
કે એણે જીવતા માંડી સમાત કાગળ પર !
હર્યા છે નખ ને વાળી દીધી ભખને વાણીમાં,
લલિતાસુરને કર્યા મહાત કાગળ પર !
( લલિત ત્રિવેદી )
અન્ય પરની આશાઓ જ્યાં મનમાંથી લુપ્ત થઈ,
મારી સઘળી પીડાઓ ત્યાં એકાએક લુપ્ત થઈ.
બળબળતી બપોરે, મનગમતી વીજ થઈ;
ઈચ્છાઓ મારી કંઈક આમ જ સંતૃપ્ત થઈ !
સહુને માટે એ કિંમતી ખજાનાની સંદૂક થઈ,
આપણી જે વાતો, રહી દુનિયાથી ગુપ્ત થઈ.
વર્ષો પહેલા વાવી હતી જે મનષા, એના બીજ લઈ,
પ્રીતની એ વેલી, આજ રહી રહીને પુખ્ત થઈ.
પાર્થ સમ ઉપાધિઓ સર્વ કૃષ્ણના હાથ દઈ,
મનમાં છે નિરવ શાંતિ, આયખાથી તૃપ્ત થઈ.
( દિવ્યા સોની “દિવ્યતા” )
મોરપીંછ 