નીરખને-ભગવતીકુમાર શર્મા

ગગનભણી શું? બ્રહ્માંડોની પાર નીરખને !
નિરાકાર જે સદા, તું એ આકાર નીરખને !

સઘળી તારી સીમાઓને તું ફેંકી દે;
અનહદ ઊછળે સંમુખ પારાવાર, નીરખને !

પળ પળ પૃથ્વી પર જેનું પ્રાગટ્ય થાય છે;
ઈશ્વરરૂપે મનુષ્યનો અવતાર નીરખને !

અંગત દુષ્કાળોની નાહક છોડ પળોજણ;
વરસે છે ચોમેર એ અનરાધાર નીરખને !

તું જે બોલે-લખે-સાંભળે તેનાથી શું?
શબ્દબ્રહ્મ થઈ ઝળહળતો ૐકાર નીરખને !

મારી કવિતા અર્થઘટનથી અળગી ચાલે;
શિશુમુખના પરપોટા શા ઉદગાર નીરખને !

ક્રોંચ વીંધાયું; શ્લોકનું ગર્ભાધાન થયું કે?
વૃક્ષડાળનો લોહીઝાણ ચિત્કાર નીરખને !

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

મિત્રો-એસ્થર ડેવિડ

અજાણતાં જ

તમે કોઈ ગુનો કરી બેસો-

ક્યારેક “સ્વબચાવમાં…..”

તો,

કહેવાય છે કે, અદાલતમાંય માફી મળે છે….

પણ

અજાણતાં જ

તમે કોઈ ગુનો કરી બેસો તો

મિત્રો તમને

સજા વગર નહીં જીવવા દે-

તેઓ પ્રથમ તો

કાયદો જ પોતાના હાથમાં લેશે

ને પછી છરી-

ક્યારેક તો છરી એવી મારી દેશે-

હ્રદય અને પાંસળી વચ્ચે

એક દોરાવા જગ્યા છોડીને…..

એટલે જીવવા તો દેશે:

એક દોરાવા જેટલી જગ્યા છોડીને-

પણ “જોઈએ છીએ કેવા જીવો છો?”

એવા ભાવથી….


( એસ્થર ડેવિડ )

મિત્રાયણ-રમેશ પારેખ

મારા ચારપાંચ મિત્રો છે એવા-

કેવા?

આમ લુચ્ચા પણ ચુંબનની ઢગલી

જેવા…


મારા ઉંબરાની રંગોળી માટે એ

પોતાની આંગળીઓ સૂકવે

મારી જીવલેણ છાતીને આકાશો,

વરસાદો, દરિયાઓ ચૂકવે

મારી મૂછના રખોપિયા છે એવા-

કેવા?

આમ લીલાછમ આમ સાવ

જેવાતેવા…


કોઈ માણસને મારાથી ગુણી શકું

એવો હું ક્યાં કોઈ આંકડો?

હું વતરણું ને પાટી થઈ બેસું તો

થાય-હું જ કેવો છું સાંકડો !

પછી જળમાં તણાઈ જાય નેવાં

કેવાં?

જેને ના હો દુષ્કાળથી લેવાદેવા…


( રમેશ પારેખ )

હું આવું દોસ્ત !-યોસેફ મેકવાન

પીળા પડી ગયેલા તડકાને

પાંપણોની ધાર પરથી ખંખેરતો

આખ્ખી ને આખ્ખી મોસમનો પહાડ ઊતરી

લાગલો જ ચાલ્યો આવું છું, દોસ્ત !

પરીની વાર્તાનું સુગંધીદાર મોત

ખરી ગયું છે

રડવુંયે ન આવ્યું કે હસવુંયે ન આવ્યું !

અંધકારનો કાટ ચડેલા શબ્દો

હવે ઉજમાળા બન્યા છે લોહીમાં ઘસાઈને

ક્યારેક લાગે છે-

ઝગમગતા ઝાડનું ઝૂમખું હું ન હોઉં !

-ત્યારે રાત્રીની વિરાટ ગહનતાની ચીસ

સાંભળું છું.

ને રણકી ઊઠું છું

ને પવનની પગથીઓ પરથી ગબડતો-સરકતો-

ઉભો થઈ ચાલું છું તડકાની ધાર પર

ને ત્યાંથી

લાગલો જ ચાલ્યો આવું છું દોસ્ત !

એય, સાંભળે છે કે?


( યોસેફ મેકવાન )