નરી આંખે નિહાળી છે, કૃપા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!
ગગનના ગોખમાં ઝળહળ ઋચા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

રુંવાડાભેર આ હોવાપણું શ્લોકત્વ પામ્યું છે,
અતિશય આર્તનાદે વેદના પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

ડચૂરો કંઠનો કેવો તરંગિત લય બન્યો છે જો!
ગઝલના વેશમાં આદિમ તૃષા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

અહો, ઊમટ્યાં છે કંઈ ગંધર્વ ને કિન્નરનાં ટોળાંઓ,
અજાણ્યાં વિસ્મયોની આવ-જા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

સમયના શુષ્ક વેરાને રઝળતા શ્વાસમાં અંતે,
નવેસરથી પુરાતન ભવ્યતા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

પ્રગટશે કંઈ નવું ’આતુર’ હવે આ સખ્યમાંથી પણ,
અહીં તું છે ને શબ્દોની લીલા પ્રગટી છે, ઓ સાથી!

( બાબુલાલ ચાવડા ‘આતુર’ )

નગર આખું બધી દિશાઓમાં શોધી અને થાકી ગયું છે સૂર્યને,
કોઈ વ્હેલી સવારે પૂર્વમાંથી લઇ અને ચાલી ગયું છે સૂર્યને.

અચાનક ક્યાં ગયા ઝાકળના ટીપાં, સાચવ્યા’તા આપણે જે ફૂલ પર,
હા, નક્કી આપણા બે માંથી કોઈ એક જણ અડકી ગયું છે સૂર્યને.

હવે આ સાંજના અંધારને ક્યાં મૂકશું એ પ્રશ્ન છે ચારે તરફ,
સમીસાંજે જ આવી આપણી વચ્ચે કોઇ મૂકી ગયું છે સૂર્યને.

હવે એ એક જણ બેઠું છે સૂનમૂન આંગણે દિવો જલાવીને ‘અનંત’,
કરીને બંધ બે આંખો હવે એ એક જણ ભૂલી ગયું છે સૂર્યને.

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

એ શોધવામાં એક જણ થાકી ગયેલ છે,
છીંડુ મુકીને વાડ ક્યાં ચાલી ગયેલ છે.

માથે લીધું છે ઘર પ્રતિબિંબોએ આજ તો,
નક્કી અરીસો કૈંક તો બાફી ગયેલ છે.

એવી રીતે લોકો કરે છે મારી છાનબીન,
જાણે કોઈ મારામાં કૈં દાટી ગયેલ છે.

તસવીરને જોતી રહી વરસી ગયેલી આંખ,
તસવીરમાંની એક નદી નાસી ગયેલ છે.

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

ચીંતા મને એના વિષેની થઇ રહી છે આજ,
નાનકડી એ સમજણ શિખામણ દઇ રહી છે આજ.

કિસ્સો પતાવી દઉં ? ગળું એનું દબાવીને?
તારી પ્રતીક્ષા શ્વાસ છેલ્લા લઇ રહી છે આજ.

ઇશ્વર કરે ને કોઇ રસ્તામાં ઉઠાવી જાય,
એકલતા ઘરની ક્યાંક ફરવા જઇ રહી છે આજ.

ચાકુ લઇ આવી રહ્યા છે સ્વપ્ન સૌ ‘અનંત’,
આંખો મને ભાગી જવાનું કહી રહી છે આજ.

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

વરસો વરસથી ભીતરે ચાલી રહ્યા ઝગડા વિશે મારે કશું કહેવું નથી,
દરરોજ ચાલે જીવ સટોસટ યુધ્ધ એ ઘટના વિશે મારે કશું કહેવું નથી.

તૈયાર થઇને હોંશથી, સામાન લઇને સૌ સમયસર નીકળ્યા’તા ઘેરથી,
ને સ્હેજ માટે બસ ચૂકી ગ્યા એ બધા સપના વિશે મારે કશું કહેવું નથી.

શરણાઈ લઇને એક માણસ કોઈ પણ અવસર કે આમંત્રણ વગર આવ્યો હતો,
ને ગામમાં મુકતો ગયો એ મૌનનાં ભડકા વિશે મારે કશું કહેવું નથી.

મોટા ઘરોની દીકરીની જેમ એ આવે અને એકાદ ક્ષણ જોવા મળે,
એકાદ ક્ષણનાં એ ખુશીનાં ઠાઠ ને ભપકા વિશે મારે કશું કહેવું નથી.

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

કશા કારણ વગર આખા નગરમાં ચોતરફ આ સ્તબ્ધતાનો સ્તંભ એ ખોડી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક,
નગરનું એક જણ રસ્તો,પવન, અજવાસ, ભરચક સાંજ ને આવું બધું ચોરી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.

મને વ્હેલી સવારે એ નદીકાંઠે કોઈ બિનવારસી પેટીમાં મૂકેલી દશા માં હાથ લાગેલી,
ન જાણે કોણ પેલે પારથી નવજાત બાળકના સમી તારી પ્રતીક્ષા પાણીમાં છોડી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.

હજુ સ્યાહી, કલમ, કાગળ અને રંગો બધુયે છે અહિં અકબંધ, કોઈ પણ પછી અડક્યું નથી એને,
બહુ સ્હેલાઈથી એક જણ મને જાણીબુઝીને સાવ અર્ધો ચીત્રમાં દોરી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક.

સવારે મૂળથી એને ઉખેડીને હું ફેંકી દઉં ને સાંજે તો ફરી એ ત્યાં જ ઊગી જાય છે પાછું,
ગયા ભવનું કોઈ વેરી અજંપાનું લીલુછમ ઝાડ મારા આંગણે રોપી અને ચાલ્યું ગયું છે ક્યાંક

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

મને હાથમાં લઇને બાળકની જેમ જ રમે છે ને ભાંગીને ભુક્કો કરે છે,
પછી યાદ આવું છું ત્યારે ફરીથી એ જ્યાં ત્યાંથી વીણીને ભેગો કરે છે.

મને સાંજ દરરોજ જાદુગરીની અનોખી કરામત બતાવે છે સાંભળ,
પ્રથમ એક ટુકડો સ્મરણનો એ લે છે પછી એ જ ટુકડાનો ડૂમો કરે છે.

નગરની આ રોનકને આંખોમા આંજી ને છાતીમાં કાળી તરસને ઉછેરી,
અમારી ગલીનાં વળાંકે ઊભી રહી ખુશીની ક્ષણો રોજ ધંધો કરે છે.

હું ઊભો છું વર્ષો વરસથી અહીં એક મોંઘી જણસ કોઇની સાચવીને,
કોઇ વનમાં વર્ષો વરસથી ગયું છે ને માયાવી મૃગનો એ પીછો કરે છે.

જે તણખા ની વાતો કરે છે સતત એમણે કૈં જ કીધું નથી મેં હજું પણ,
હું છોડીને આવ્યો છું એવા નગરને, હવા પણ જ્યાં આવીને દિવો કરે છે.

( અનંત રાઠોડ “અનંત” )

શબ્દો
અંધારામાં
ભાષાની લાકડી પકડી
શોધે છે.
સૌંદર્યની વ્યાખ્યાના લથડતા પગે
અર્થના ખોવાયેલાં પગલાં
શેરીમાં
પ્રત્યેક ક્ષણે ખખડતા
પીપળાનાં પીળાં પાન બેઠા છે
જિંદગીના સાચા સંબંધને સમજવા
સામેના ખંડેરને તૂટીફૂટી બારીએ
ટકોરા મારતા પવનને
સૂનકાર આંગણામાં
ટૂટ્યું વાળીને ચૂપચાપ ખાટલા તળે
બેઠેલા કૂતરાની આંખો કણસે છે
નામ પાછળ ખોવાયેલા
માણસનો અણસાર
દેવગોખે
બુઝાતી મીણબત્તી જ્યોતને
અખંડ રાખવા
મેજ પર પડેલા
ફ્લાવરવાઝનાં ફૂલોની મયંકને
ખીચોખીચ એકાંત વચ્ચે ગોઠવવા
આવી પહોંચ્યું છે નિરાંતના સરોવરે
શઢ સંકેલીને બેઠેલું પતંગિયું.

( પ્રીતમ લખલાણી )

તીરથી ઘાયલ
કૌંચ પંખીની
ચીસ
ઋષિમુખે
શ્લોકત્વ પામી
ગૂંજી રહી છે હજી
પરંતુ
કોઈના ક્રૂર
લોખંડી પંજાની
જકડમાં ફસાયેલા ગળામાં
અટકી પડેલી
ચીસ
હજી પણ
શબ્દસ્થ થવા
તરફડી રહી છે.

( પુષ્કરરાય જોષી )

તમસ બાળતી ક્ષણ ગમે છે બિરાદર,
તણખલા ઉડુગણ ગમે છે બિરાદર.

હરેક ઘાએ જીવન કૃતિ નવ્ય ઘડતા,
એ ધણ ને એ એરણ ગમે છે બિરાદર !

કંઈ પહોરે લપાયો કરે ખુલ્લો ચહેરો,
પ્રતિબદ્ધ એ દર્પણ ગમે છે બિરાદર !

તૂટી બારસાખે જે બાંધે છે તોરણ,
એ માનવ્યનો ગણ ગમે છે બિરાદર.

આ ચઢતા ઉતરતા પવનની સફરમાં,
નદી તો નદી, રણ ગમે છે બિરાદર !

નીતરતા પસીને જે ન્હાયા કરે છે,
નિરામય એ નાવણ ગમે છે બિરાદર.

સહજભાવે વહેતું જે પહોંચે સમંદર,
ઝરણ વિના પિંજણ ગમે છે બિરાદર !

હળે ખેંચતો ચાસ હળધર લવે છે,
કવિતા મને પણ ગમે છે બિરાદર !

( કિસન સોસા )