આ ગામમાં રહેવાનું છે નક્કી કરો ફકીર,
સૂમસામમાં સૂવાનું છે નક્કી કરો ફકીર.
જય જયના ઘોષ વચ્ચે એ ક્યાંય પણ જડે નૈં,
શું એ હુકમનું પાનું છે ? નક્કી કરો ફકીર.
તમામ ઉમ્ર શોધમાં વ્યતિત કરી અને,
અહીંથી પરત જવાનું છે ? નક્કી કરો ફકીર.
કઈ વાતથી નારાજ છો, કઈ વાતનો છે ડંખ,
શું મનને મારવાનું છે ? નક્કી કરો ફકીર.
ચોપાસ અંધાકરના વાદળ ચડે પડે,
શું ખાલી ગરજવાનું છે ? નક્કી કરો ફકીર.
( શૈલેષ ટેવાણી )
પાંપણ પર ઝૂલતા’તા શમણાં એ શમણાંનો
હું પણ એક ભાગ હતો યાદ છે ?
યાદ છે એ સાંજ ? તું બોલ્યા વિના જ મને
તગતગતી આંખથી વઢેલી !
એ ઘટના તો ત્યાં જ હજી બર્ફ જેમ થીજીને
ઈભી છે સાંજ ને અઢેલી
આથમતા સૂરજના કેસરી એ રંગોમાં
ઓગળતા આપણે એ યાદ છે ?
પાંપણ પર ઝૂલતા’તા શમણાં એ શમણાંનો
હું પણ એક ભાગ હતો યાદ છે ?
વરસોની ભીડ કોઈ ચોર જેમ આપણા એ
દિવસોને ચોરી ફરાર થઈ
એમ ઊભતાંતેજસ દવે રસ્તાની સામસામે આપણે
ને વચ્ચેથી જિંદગી પસાર થઈ
દિવસ ઓઢ્યા ને પછી તડકામાં દોડ્યા ને
છાંયડાઓ શોધ્યા’તા યાદ છે ?
પાંપણ પર ઝૂલતા’તા શમણાં એ શમણાંનો
હું પણ એક ભાગ હતો યાદ છે ?
( તેજસ દવે )
હવે બજારની છેલ્લી દુકાન આવે છે;
ખભેથી ભાર ઉતારો સ્મશાન આવે છે.
લડાઈ રોજ હું કરતો રહ્યો છું, કારણ કે,
સ્વભાવ છે જ જટાયુ, વિમાન આવે છે.
તું જ્યારે મારી ખબર કોઈને પૂછી લે છે,
મનેય મારી ઉપર ત્યારે માન આવે છે.
ઘરે રહું તો સતાવે સફરનો શોખ અને,
સફરમાં યાદ સતત ખાનદાન આવે છે.
મદદનું એક વખત પાટિયું લગાવ્યું’તું,
શિખામણોનું લાગતાર દાન આવે છે.
ચિરાગ એટલે આવી શક્યા ન બહાર કદી,
ગલીના નાકે હવાનું મકાન આવે છે.
( ભાવિન ગોપાણી )
આખું જગત ભમીને પણ ઘેર આવવાનું,
રમતો ઘણી રમીને પણ ઘેર આવવાનું.
મોતીની શોધમાં તું છો ડુબકી લગાવે,
દરિયો ધમી ધમીને પણ ઘેર આવવાનું.
નીકળી પડું છું કોની આ શોધમાં ઘરેથી!
સૌ લાગણી દમીને પણ ઘેર આવવાનું.
આ શબ્દની બજારે થોડુંઘણું ફરીને-
શું મૌનને ગમીને પણ ઘેર આવવાનું.
આગ્રહ મહીં રહેલી સચ્ચાઈ જોઈ જાણી,
થોડું ઘણું જમીને પણ ઘેર આવવાનું.
( આહમદ મકરાણી )
અમથું અમથું વહાલ વરસતું ઝરમર લાગે છે,
શ્યામ ભલે હો મેઘ છતાં એ મનહર લાગે છે.
શિલા બદલે ડાળે લેખ લખેલો કોનો છે ?
ફૂલો જોતા થાય; હરિના અક્ષર લાગે છે.
સુંદર; ઝરણાં, પંખી, ફૂલો, વૃક્ષો, ઈશ્વર પણ,
કમાલ છે, આ સૌથીયે મા સુંદર લાગે છે.
જૂઈ, મોગરા, ચંદન કરતા સુગંધ છે નિરાળી,
ધરતી પર ફોરાએ છાંટ્યું અત્તર લાગે છે.
ગાય કોયલો; પીળા જામા વૃક્ષોએ પહેર્યા,
આજ ઘરે ફાગણના કોઈ અવસર લાગે છે.
( જગદીપ ઉપાધ્યાય )
(૧)
कौन रंग फागुन रंगे, रंगता कौन वसंत?
प्रेम रंग फागुन रंगे, प्रीत कुसुंभ वसंत।
चूड़ी भरी कलाइयाँ, खनके बाजू-बंद,
फागुन लिखे कपोल पर, रस से भीगे छंद।
फीके सारे पड़ गए, पिचकारी के रंग,
अंग-अंग फागुन रचा, साँसें हुई मृदंग।
धूप हँसी बदली हँसी, हँसी पलाशी शाम,
पहन मूँगिया कंठियाँ, टेसू हँसा ललाम।
कभी इत्र रूमाल दे, कभी फूल दे हाथ,
फागुन बरज़ोरी करे, करे चिरौरी साथ।
नखरीली सरसों हँसी, सुन अलसी की बात,
बूढ़ा पीपल खाँसता, आधी-आधी रात।
बरसाने की गूज़री, नंद-गाँव के ग्वाल,
दोनों के मन बो गया, फागुन कई सवाल।
इधर कशमकश प्रेम की, उधर प्रीत मगरूर,
जो भीगे वह जानता, फागुन के दस्तूर।
पृथ्वी, मौसम, वनस्पति, भौरे, तितली, धूप,
सब पर जादू कर गई, ये फागुन की धूल।
( दिनेश शुक्ल )
(૨)
चेतन खेले होरी
सत्य भूमि, छिमा बसन्त में
समता प्राण प्रिया संग गोरी
चेतन खेले होरी
मन को माट, प्रेम को पानी
तामें करुना केसर घोरी
ज्ञान-ध्यान पिचकारी भरी-भरि
आप में छारैं होरा-होरी
चेतन खेले होरी
गुरु के वचन मृदंग बजत हैं
नय दोनों डफ लाल कटोरी
संजम अतर विमल व्रत चोवा
भाव गुलाल भरैं भर झोरी
चेतन खेले होरी
धरम मिठाई तप बहु मेवा
समरस आनन्द अमल कटोरी
द्यानत सुमति कहे सखियन सों
चिर जीवो यह जुग-जुग जोरी
चेतन खेले होरी
( कविवर द्यानतराय )
હળવેથી ફાગણનો ઘૂંઘટ ખોલો તારણહારા,
શ્વેત રંગની અંદર બેઠા જાનીવાલીપીનારા.
ગુલાલની મુઠ્ઠીમાં છલકે સ્પર્શ કાજની આશા,
કોણ ત્વચા પર રંગો ઘૂંટી ઉકેલશે એ ભાષા,
આખી મોસમ તારી આંખે કેફ કસુંબલ પીનારા.
કેસૂડાંની ખિસકોલી ત્યાં બેઠી મહુડો ફોલે,
વાસંતી વૈભવને કાંઠે કલરવ ટહુકા ડોલે,
ગુલમ્હોરી ગીતોમાં પંખી કેમ કરે સિસકારા.
કોણ ઋતુમાં રંગ ભરે ને કોણ ભરે પિચકારી,
ગરમાળાના ઝુમ્મર નીચે કોણ કરે ચિચિયારી,
કુદરત પાસે અરજી લઈને આવ્યા છે રંગારા.
( ચેતન શુક્લ ‘ચેનમ’ )
તમે કેમ આ દુ:ખને સિમ્પલિફાઈ કરો છો ?
કે રહી રહીને એને ગ્લોરિફાઈ કરો છો ?
આંસુથી ધોઈ આંખને ફરી ફરી જુઓ,
શું એ રીતે વિષાદને પ્યોરિફાઈ કરો છો ?
તમામ રાત શાને જખ્મોને દો હવા ?
શું એ રીતે પીડાને આઈડેન્ટિફાઈ કરો છો ?
સુખ એમ નહિ ઊતરે કાગળ ઉપર કદાચ,
દુ:ખને ઘૂંટી ઘૂંટીને મોડીફાઈ કરો છો ?
અલ્લાહ છે જુએ છે, ઈશ્વર જેવો છે સાક્ષી,
તમે જ છો કે તમને મેગ્નીફાઈ કરો છો.
( શૈલેશ ટેવાણી )
તું જ્યારે અચેતન અવસ્થામાં
નહોતી ત્યારે
કોની સાથે વાતો કરતી હતી,
કહે ને !
વાત વાતમાં વચ્ચે વચ્ચે હસતી હતી !
વળી હકારમાં માથું ધુણાવતી
કોને જવાબો આપતી હતી ?
હું નજીક હોવા છતાંયે
પીઠ ફેરવીને તેં વાસી દીધા કમાડ !
તું મારી સાથે જ વાત કરવાની હોય તો
હું ઊભો છું, તારી સાવ પાસે.
વચ્ચેનો ડુંગર ઓળંગીને આવ,
જેમ ચંદ્ર આકાશમાં ઊગે છે તેમ !
જરા પરિચયની નજરે મને જો,
તો જીવમાં જીવ આવે !
અને એ નજરની આંગળી ઝાલીને
હું તારી સંગાથે ચાલતો રહીશ, ચાલતો રહીશ !
( ધર્મેશ ભટ્ટ )
સુકાયેલા એ પર્ણની વાતો, લીલીછમ નીકળે;
પાનખરની યાદોમાં આખેઆખી વસંત નીકળે !
ધનીઓને લૂંટી, એ ગરીબોમાં સાંજનું જમણ વહેંચે,
ગામનો પાક્કો વાણિયો પણ ક્યારેક મહંત નીકળે !
આપીશ તને દીકરો, કે જોઈએ છે નાર ગમતી તને?
ઈશે આપેલું ના ગમે તો, લાભ લેવા લેભાગુ સંત નીકળે !
અહીં એકલાનું શું છે ? ભલે રાજ્ય આખું તું જીતે,
એ વિજયયાત્રા પાછળ પણ પોતીકાનો ખંત નીકળે !
જીવનમાં વાત સૌની સાંભળ, જ્ઞાન ચારે દિશાઓ આપે,
મનની ગડમથલ સુલઝાવતો ઘરનો બાળ,સુમંત નીકળે.
( દિવ્યા સોની “દિવ્યતા” )
મોરપીંછ 