સખી, પીડા તો પિયરનું વહાલસોયું ગામ.

સખી, પીડા તો અંગતના આંગણાનું નામ.

.

સુખ આપે પોતાનાં એવું કોણે કીધું?

દુઃખ દે છે પરાયાં એવું માની લીધું!

સખી, સુખ અને દુઃખ તો રાધા ને શ્યામ.

સખી, પીડા તો પિયરનું વહાલસોયું ગામ.

.

હોય આંસુ અઢળક એ તો મોટાં છે ભાગ,

કોણ આંસુ વિણ અંતરની ઓલવશે આગ?

સખી પારકાના પાણીનું આપણે શું કામ?

સખી, પીડા તો પિયરનું વહાલસોયું ગામ.

.

હશે વૈશાખી તાપ તો આવશે અષાઢ,

ઊગે ઊજળું પ્રભાત હશે અંધારું ગાઢ,

સખી, સમજણના સથવારે જીવવાનું આમ.

સખી, પીડા તો પિયરનું વહાલસોયું ગામ.

.

વેદના ને વહાલ તો બે સખીઓનો સાથ,

એક હશે આગળ બીજું પાછળ સંગાથ,

સખી, દુ:ખો તો સાવ કાચાં ઠ્ઠીકરાનાં ઠામ.

સખી, પીડા તો પિયરનું વહાલસોયું ગામ.

.

( ઈસુભાઈ ગઢવી )

તડકા ઉપર

કાળી રાત ઢોળીને

આ કોણ ચાલ્યું ગયું?

તડકાને અડતા જ

બેઉ હાથ કાળા થઈ જાય છે.

હાથ જ્યાં જ્યાં અડકે

દીવાલ કાળી

બારી કાળી

બારી બહાર હાથ લાંબો કરતા

સમગ્ર ક્ષિતિજ કાળી

કાગડો રાજી

કોયલ રાજી

રાજી થાતું અંધારું

નથી ભેદ

હવે લાલ પીળા લાલનો

કાળી ધોળી ખાલનો.

.

છેદ કર્યો છે કોણે

આમ કાળી રાતમાં?

કોણે તેની આંખમાં

નાખી છે કાળી શાહી

કે પછી લોહી જ સુકાઈને

બની ગયું છે કાળું.

.

( નરેશ સોલંકી )

.

(૧)

હોળીના રંગે

કાનજી સંગ રાધા

થ્યો રંગોત્સવ,

તેથી મંદિર દ્વારે

મળે તેનો સંગમ.

.

(૨)

લાગણીને ક્યાં ?

હોય છે ભેદ કશા

રંક રાયના,

કૃષ્ણએ ખાધી ભાજી

હેતથી વિદુરની !

.

(૩)

લાગણી ભલે

અભણ રહી ગઈ

સાચી તો ખરી,

શબરીના બોર જો

એટલે ચાખે રામ.

.

( ફિરોઝ હસ્નાની )

.

मैं फटी जींस नहीं पहनती।
क्योंकि मेरी प्रगति
कपड़ों के छेदों से नहीं मापी जाती।
मेरी आज़ादी
घुटनों से झांकती खाल में नहीं है।
वो तो मेरी रीढ़ की उस सीध में है
जो भीड़ की तालियों पर नहीं डगमगाती।

.

मेरा नारीत्व
कपड़ों के चिथड़ों में नहीं टंगा,
वो मेरी आवाज़ में बसता है —
जो झूठ को झूठ कहने की हिम्मत रखती है।
मेरा नारीवाद
शरीर की परतें खोलकर वाहवाही पाने में नहीं,
सच बोलने की ताकत में है।

.

मुझे दिखावे की आज़ादी नहीं चाहिए।
मेरी आज़ादी वो है
जो अपने घर की देहरी से लेकर
दुनिया की पंचायत तक
अपना सच कह सके।

.

हाँ, मैं जींस पहनती हूँ —
वो जींस जो मेरे डीएनए में बुनी है।
वो जींस जिसमें गार्गी की बुद्धि है,
मीराबाई की जिद है,
रानी लक्ष्मीबाई की जंग का साहस है,
कल्पना चावला का आकाश छू लेने का सपना है,
पी.वी. सिंधु की हर स्मैश में गूंजती गरज है,
मेरी कोम की हर मुक्के में भरी असंभव जीत है,
और इसरो की उन बेटियों की वो आग है
जिन्होंने मंगल की ज़मीन पर
भारत का निशान जड़ दिया।

.

मेरी प्रगति उस लड़की की तरह है
जो गाँव से शहर आई,
किताबें उठाईं, सपनों की सीढ़ियाँ खुद बनाई।
जो रैम्प पर नहीं चढ़ी,
पर अपनी मेहनत से
ज़िंदगी की ऊँचाईयों पर पहुँची।

.

मैं जानती हूँ —
फटी जींस पहनना आसान है।
उससे ज़्यादा मुश्किल है
सोच के छेदों को सीना,
संस्कारों की सिलाई को बचाना।

.

अब बाजार में
जींस के छेद बिकते हैं,
आत्मा की सच्चाई नहीं।
दिखावे का गर्व बिकता है,
विचारों की गहराई नहीं।

.

अब सवाल ये नहीं कि कपड़े कितने फटे हैं,
सवाल ये है कि सोच कितनी बची है।
सवाल ये नहीं कि घुटने दिखे या छुपे,
सवाल ये है कि हिम्मत कितनी सच्ची है।
सवाल ये नहीं कि तुमने क्या ओढ़ा है,
सवाल ये है कि आँधियों के सामने
तुम कितना अडिग रह सके।

.

( पंकज प्रसून, लखनऊ )

आषाढ़,

तुमने ये क्या किया?

अमलतास के बदन से

पीली मोतियां छीन लीं!

.

ज़मीन पर बिखरी

बारिस की बूंदों में लिपटी

धूल में सनी

ये पीली मोतियां

कितनी बेबस दिख रही हैं

.

मेरे अमलतास !

तुम अपने मौसम में

फिर खिलना

अपने यौवन को फिर पाना

.

आषाढ़ नहीं आ सकता

चैत, बैसाख और जेठ में

वरना तुम्हारे यौवन को देख

मचल जाता

.

फिर नहीं आती

पृथ्वी के हिस्से ये बारिस

.

मेरे अमलतास!

मैंने

तुम्हारी अनगिनत पीली मोतियां

अनगिनत प्रेमी जोड़ों के पास

संभाल के रख दी हैं

.

तुम्हें मिट्टी होते

ये जोड़े नहीं देख सकते

.

( भानु प्रताप सिंह ) 

નિસરણીથી ઊતરવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?
તણખલાથી જ તરવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

ખૂલી આંખે મેં જોયું’તું સપન એ તું જ પરગટ કર હવે,
બધાં સપનાંઓ લખવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

નથી સમજણ ગુલાબોની ચમેલી રાતરાણી, જૂઈની
કમળ સઘળે ખીલવવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

તમે ઊભા નદીકાંઠે અને હું રણ મહીં ભટક્યા કરું
નદીકાંઠે વરસવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

નહીં છોડે જગતમાંથી ભલે ભગવાન આવે સ્વર્ગથી
ફૂદરડીભેર ફરવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

નશો તો આ કલમની દેણગી એ પારખો, પંડિતજી રે !
નથી બાક્સ ? સળગવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

ઢળે છે રાત ને દિવસ અવિરત સૂર્ય ને આ ચંદ્રમા
ઉમળકાભેર ઢળવાનું મને ક્યાં આવડે છે હેં ભૂરા ?

.

( દીપક ત્રિવેદી )

हताशा से एक व्यक्ति बैठ गया था

व्यक्ति को मैं नहीं जानता था

.

हताशा को जानता था

ईसलिए मैं उस व्यक्ति के पास गया

.

मैंने हाथ बढाया

मेरा हाथ पकडकर वह खडा हुआ

.

मुझे वह नहीं जानता था

मेरे हाथ बढाने को जानता था

.

हम दोनों साथ चले

दोनों एक दूसरे को नहीं जानते थे

.

साथ चलने को जानते थे

.

( विनोदकुमार शुक्ल )

तुम आओ तो जरा बता देना⁣

मैं थोड़ा घर अपना सजा दूंगा⁣

बहुत काँटे चुभते हैं यूँ तो⁣

तन्हाई की इस राह पर मुझे⁣

तुम आओ तो जरा बता देना⁣

मैं कुछ फूल प्रेम के बिछा दूंगा⁣

⁣.

बायीं तरफ से टूटा हुआ है सोफा⁣

जरा दायीं तरफ ही बैठना तुम⁣

मैं चाय बना कर लाऊं तब तक⁣

दीवार पे अपनी तस्वीरें देखना तुम⁣

ऊब लगे तुम्हें तो,बेहिचक जता देना⁣

मैं कोई गीत तुम्हारे लिए गा दूंगा⁣

⁣.

घर के हर कोने में रखी हैं यादें⁣

प्रतीक्षा में पथरा गई हैं अधूरी बातें⁣

उन्हें आहिस्ता-आहिस्ता छूना तुम⁣

छूना मेरी आँखों के आंसुओं को भी⁣

इंतज़ार में ठोस हुए हृदय को छूकर⁣

पुनः पत्थर से अहिल्या करना तुम⁣

असहज हो मन भीतर तो इशारे से बता देना⁣

मैं दो चेयर बालकनी में लगा दूंगा⁣

⁣.

आ ही जाओ तो जरा ⁣

शाम तक ठहरना तुम⁣

खाना अच्छा बना लेता हूँ अब⁣

चख कर जरूर देखना तुम⁣

मुझे देखना,घड़ी मत देखना तुम⁣

जान बूझ कर बिखराई है मैंने किताबें⁣

अपने हाथों से एक बार समेटना तुम⁣

जाने का हो समय जब⁣

अपना सर मेरे कांधे से बस सटा देना⁣

मैं यह कविता तुम्हें सुना दूंगा।⁣

.

तुम आओ तो जरा बता देना⁣

मैं थोड़ा घर अपना सजा दूंगा⁣।

.

⁣.( हेमन्त परिहार )⁣

हर तरफ़ तेज़ आँधियाँ रखना
बीच में मेरा आशियाँ रखना

.

धूप छत पर हो, हवा कमरे में
लॉन में शोख़ तितलियाँ रखना

.

चाँद बरसे तसल्लियों की तरह
घर में दो-चार खिड़कियाँ रखना

.

अपनी दुनिया है दिल-फ़रेब बहुत
एक दिल को कहाँ कहाँ रखना

.

तूम रहोगे, जहाँ ज़मीं है तेरी
मैं जहाँ हूँ, मुझे वहाँ रखना

.

लफ़्ज़ मिल जाएँ तो बयाँ होगा
होंट काँपे तो उँगलियाँ रखना

.

बाँह फैले तो तुम को छू आए
फ़ासला इतना दरमियाँ रखना

.

मेरे लफ़्ज़ों में दर्द दे या रब
मेरे मुँह में मेरी जुबाँ रखना

.

( ध्रुव गुप्त )

They called you the black sheep.

Not because you were wrong — but because you were different.

.

While the herd followed the path without question, you paused. Looked up. Listened to the wind.

And whispered, “There must be another way.”

.

The black sheep doesn’t blend in.

Not because they can’t…

But because they won’t.

.

They’ve seen too many cliffs disguised as traditions. Too many cages called “normal.”

.

So they step out. Alone, maybe. But awake. 🖤✨

They ruffle feathers. Stir waters. Break silence.

And sometimes — they build the bridges the flock never knew it needed.

.

To every black sheep out there:

You are the quiet revolution.

The shift in the pattern.

The wild note in the chorus.

.

You don’t need to fit in.

You were born to stand out — and lead forward. 🖤

.

(Unknown)

.

એમણે તમને કાળું ઘેટું કહી બોલાવ્યા.

એટલા માટે નહીં કે તમે ખોટા હતા – પરંતુ

તમે અલગ અને અનોખા હતા એટલે!

.

જ્યારે ટોળું વગર સવાલે એકમાર્ગી ચાલતું હતું,

તમે થંભી જઈ શ્વાસ લેતા હતા,

આંખો ઉઘાડીને ઉપર જોતા હતા અને પવનની દિશામાં નજર રાખી ગણગણતા હતા,

“બીજો કોઈ રસ્તો જરૂર હશે.”

.

કાળું ઘેટું એમાં સમરસ થયું નહીં.

એટલા માટે નહીં કે એને ન આવડે

પણ એણે થવું ન હતું.

.

કંટાળાજનક બુઝર્વા પરંપરાઓગ્રસ્ત

એમણે ઘણી પથરાળ-કંકર જમીન જોઈ હતી.

ઘણાં પિંજરાઓ સહજપણે જોયાં હતાં.

.

તેથી એઓ થંભી ગયા હતા.

વખતે એકલાં જ, પરંતુ સજાગ અને સચેત.

.

એમણે પાંખો પસારી એને ભીંજવી, પછી

મૌન તોડ્યું.

અને ક્યારેક—એમણે ટોળાંની જાણબહાર

સેતુ બાંધીને ચલાવ્યું

.

દરેક કાળા ઘેટાંથી તમે અલગ રીતે બહાર જઈ:

ટોળામાં જંગલીસૂરે,

નોખી શૈલીથી પરિવર્તિત, 

તમે શાંત ક્રાન્તિકારી બની રહ્યા.

.

તમને એમાં ભળવાની જરૂર જ નો’તી, કારણ

તમે તો જન્મજાત અલગ અને અડગ આગળ વધી સીમા પાર કરી

સુકાન સંભાળનાર.

.

 ( અજ્ઞાત, ગુજરાતી અનુવાદ : બકુલા ઘાસવાલા )