અજનબી તે નામ પણ ભૂલી ગયા
ઘર ગલી ને ગામ પણ ભૂલી ગયા

ક્યાં જવાનું હોય ? પહોંચી ક્યાં ગયા
રામ પણ ને શ્યામ પણ ભૂલી ગયા

ખુદ સ્વયંને પણ મળી શકતા નથી
એટલા ગુમનામ પણ ભૂલી ગયા

છેવટે દર દર ભટકતા થઈ ગયા
આખરી પયગામ પણ ભૂલી ગયા

કોઈ માટે કંઈ કરી ના પણ શક્યા
યાર, ખુદનું કામ પણ ભૂલી ગયા

જ્યાં ખુદા બેફામ વરસે દિલ ભરે
ત્યાં છલોછલ જામ પણ ભૂલી ગયા

કેટલી માદક અને મોહક હતી
તે ગઝલની શામ પણ ભૂલી ગયા

( કંચન અમીન )

બની જઉં હું
તારા માટે તારું દર્પણ, મારા માટે મારું.

તું જુએ ત્યારે તને આવકાર મળે,
હું જોઉં ત્યારે મને

આમ રહું ચૂપ, નિર્ભાર….
અ અપેક્ષા, ન અભિપ્રાય
ન કોઈ તિરાડ છાતી પર
સદાના પોતપોતાના સંઘર્ષની-
જેમાં હોઈએ છીએ તું ને હું
રાતદિવસ રત, સતત

ભલે લડે તું યુદ્ધો તારાં
મારે પણ હોય છે મારાં.
તું મારામાં ઝાંકે-ન-ઝાંકે
સમાવવા ને પી લેવાં મારે મારાં અજવાળાં
બની જાઉં હું દર્પણ
તારા માટે મારું, મારા માટે મારું.

પણ બહાર કદી જો મળું-
મળું તો ઝાડ થઈને મળું
તું આવે તો છાંયો આપું
હું આવું તો ફૂલ
ગમન-આગમન, કદર-ઉપેક્ષા
બધું સદા અનુકૂળ

રહું ઊભી મારાં જ મૂળ પર
ને આભ તરફ હું વધુ
વિસ્તરું, વિકસું સાવ અકારણ
અમથું અમથું ડોલું
કોલાહલના દરિયા વચ્ચે રચું
નાનો લીલો ટાપુ
જેના પર હો ઝાડ, ઝાડમાં દર્પણ,
તેમાં જવું આવવું રહે ચાલતું
મારું, ક્યારેક તારું.

( સોનલ પરીખ )

આજ આ આકાશ મારા હાથમાં છે.
સૂર્યને હું શોધવા નીકળી શકું છું,
એટલો અજવાસ મારા હાથમાં છે.

તૂટલો આ શ્વાસ મારા હાથમાં છે.
જિંદગીનો દાવ હું હારી ગયો છું,
ના કશો અવકાશ મારા હાથમાં છે.

ખૂટતો વિશ્વાસ મારા હાથમાં છે.
કોઈ નકશો, કોઈ સરનામું નથી કે,
ધૂંધળો આભાસ મારા હાથમાં છે.

શબ્દ એવો ખાસ મારા હાથમાં છે.
પગ તળે તો હોય તપતું રણ ભલેને,
છમ્મ લીલું ઘાસ મારા હાથમાં છે.

( પરાજિત ડાભી )

ક્યાંક કોઠે હું ગઝલ થૈ ને ગવાતો જાઉં છું,
શ્વાસ થૈ ને પાન સાથે હું ચવાતો જાઉં છું.

સાવ સામી છાતીએ હું ઘા ઝીલું તલવારના,
ક્યાંક નાના શબ્દથી ભારે ઘવાતો જાઉં છું.

હું સખત થૈ તાપ રણ શી જિંદગી જીવી ગયો,
ક્યાંક લીલી ડાળ થૈ માળે છવાતો જાઉં છું.

ક્યાંક છલકી જાઉં છું નાળાં અને નદીઓ સમુ,
ક્યાંક પ્યાસા હોઠ પર જળ થૈ પીવાતો જાઉં છું.

ગોઠવતો હોઉં છું મોંઘાં પ્રદર્શનમાં કદી
થૈ બટનમાં-હાથથી કપડે સીવાતો જાઉં છું.

હરપળે આ મોત ઊભીને હસે છે કારમું,
જિંદગીના હાથથી તોયે જીવાતો જાઉં છું.

( આહમદ મકરાણી )

શબ્દ સાંભળતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા
ઘેનમાં સરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

રંગબેરંગી પતંગિયા ઘેરી લઈ દીવાની શગ
નૃત્ય કંઈ કરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

કેટલા ચહેરા પ્રકાશિત જ્યોત ઊપસી ગયા
મિત્રો સાંભરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

કેટલી જગ્યા હતી બાકી કથાના ચિત્રમાં
એમાં રંગ ભરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

કેટલા પડછાયા કાળા શ્વેત દીવાલે ફરે
સ્વજનો ડરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

ઓરડો આખો ઝળાહળ થઈ ગયો સાહિલ અને
શ્વાસ આ સરતા રહ્યા, દીવાઓ ઝળહળતા રહ્યા

( હનીફ સાહિલ )

દિલ પર ભલેને બોજ ને મુખ પર તનાવ છે,
લોકોને મળતાં રહેવું એ મારો સ્વભાવ છે.

મારી નજરમાં મારા પ્રણયનું મહત્વ પણ,
લોકોની દ્રષ્ટિમાં એ ફક્ત એક બનાવ છે.

કારણ વગરનું હસીયે તો પાગલ ગણાઈએ,
હસતા રહો તબીબોનો એવો સુઝાવ છે.

પહેલાં કદી ભર્યું ભર્યું મારુંય ઘર હતું,
આજે સમય છે કેવો, ન કંઈ આવજાવ છે.

મારી જ સાથે થાય છે ઘટનાઓ અવનવી,
દરિયો દીસે છે શાંત ને મુશ્કિલમાં નાવ છે.

મા’ની દુઆઓ શું છે પરિચય ન માગ તું,
આ તો વિશેષ લાગણીનો રખરખાવ છે.

શ્વાસોની આ સફરમાં રહે પ્યાસી આત્મા,
રસ્તામાં ના તો કૂવા છે ના કોઈ વાવ છે.

મંઝિલ ગણીને સ્થાપી ગણતરીઓ ના મૂકો,
‘નાસાદ’ જિંદગી અહીં કેવળ પડાવ છે.

( ગુલામ અબ્બાસ ‘નાસાદ’ )

તરંગો હોય ના નહિતર સપાટી પર,
વ્યથા છે ડૂબનારાઓની પાણી પર.

બળીને પણ ન છોડ્યો સિંદરીએ વળ,
હતું સર્વસ્વ એનું એજ આંટી પર.

તમારી આંગળી મેળામાં જ્યાં છૂટી,
રહ્યો વિશ્વાસ ના જાહોજલાલી પર.

ગમે તે રીતે ક્ષણ અવઢવની આ વીતે,
અમે છોડી દીધો ઉત્તર સવાલી પર.

ઉકેલી ના શક્યા એક નામ જીવનભર,
લખ્યું’તું સૌપ્રથમ જે પેમ-પાટી પર.

કિનારે પહોંચીને પણ ના મળી મંઝિલ,
હતો તરવાનો બીજો દરિયો છાતી પર.

ગઝલ ખ્વાનીએ પતને ‘મીર’ રાખી છે,
છે એનો દબદબો ગુજરાતી વાણી પર.

( રશીદ મીર )

છું પ્રતીક જડનું તો શું થયું – નિરંતર ગતિમાં મળીશ હું
ભલે હોઉં દાખલો પૂર્ણનો – છતાં હર ક્ષતિમાં મળીશ હું

ન મળે જગતના કોઈ ખૂણે નખ જેટલાયે સગડ છતાં
મને શ્રદ્ધા એટલી છે સદા તમારી સ્મૃતિમાં મળીશ હું

બધાયે નિયમ મહીં હોય છે અપવાદ એક-બે એ રીતે
છું નગણ્યમાંયે નગણ્ય પણ તમને અતિમાં મળીશ હું

હવે હુંય ખુદ કોઈ માર્ગ ભૂલ્યો પ્રવાસી માની રહ્યો મને
છતાં રાહબર થવા ઈચ્છતી બધીયે મતિમાં મળીશ હું

આ જગત ભલે મને મોભી માનતું ક્ષણજીવીની જમાતનો
તને કાળ સામે ટકી રહેલી કલાકૃતિમાં મળીશ હું

વીખરાવું મારું થયું છે ‘સાહિલ’ લાભદાયક કેટલું
હતો કાલ એકલો સાવ પણ હવે બહુમતીમાં મળીશ હું

( સાહિલ )

એ જે અફવા હતી કથા છે હવે,
આવ, જોવા સમી દશા છે હવે.

દૂર ઊડતો ગુબાર જોઉં છું,
કાફલો છે કે ના દિશા છે હવે.

તું હતી તો ખુદા હતો મારો,
ના ઈબાદત, ના આસ્થા છે હવે.

એક મારા જ પ્રાણ રૂંધાયા,
નહિ તો ચારે તરફ હવા છે હવે.

રંગ ગેરુઓ હોય કે લીલો,
જે પતાકા હતી, ધજા છે હવે.

સાતસો છ્યાસીથી શરૂ થઈને,
આ ગઝલ પોતે શ્રીસવા છે હવે.

‘મીર’ ઘરના ખૂણામાં બેઠો છું,
મારે આઠે પ્રહર મજા છે હવે.

( રશીદ મીર )

નથી જોયો જેને કોઈએ હજી આદમીના લિબાસમાં
પૂરી શક્યતા છે એ શખ્શ જોવા મળે નબીના લિબાસમાં

હુંય જાણું છું છે ભરમ નર્યા-છતાં ક્યાં ટૂટ્યો છે ભરમ હજી
મને રણની રેત મળ્યા કરે છે સદા નદીના લિબાસમાં

મને માફ કર ખુદા શું કરું સ્વીકારી તમારી રહેમતો
મને સ્વર્ગ સાતેય સાંપડ્યાં-ગમતી ગલીના લિબાસમાં

કરે બાહ્ય-રૂપની જગ સ્તુતિ અને જગનો અંશ છું એટલે
હુંયે ગટગટાવી ગયો ગરલ જો મળ્યું અમીના લિબાસમાં

નથી ડૂબવાના ડરે ગયા કદી સ્વપ્નમાં દરિયા તરફ
અહીં એ જ લોકને જોઉં છું દરિયા-દિલીના લિબાસમાં

બધા યત્ન સાજા થવાના બસ હવે સ્વપ્ન થઈને રહી જશે
મળ્યા જગમાં ચારે-તરફ જખમ મને લાગણીના લિબાસમાં

ભલે જન્મી ફારસીના ઘરે-અને ખોળે ઉર્દૂના ઊછરી
મેં ગઝલને ‘સાહિલ’ પૂજી છે, ગિરા ગુર્જરીના લિબાસમાં

( સાહિલ )