મારી જ શ્રદ્ધાનો હવે એ જાદુ લાગે છે મને
કે લીમડો કડવો હવે આ સ્વાદુ લાગે છે મને
.
જો ભીતરે ઊતરી જતું ગત જન્મ જેવું આ નગર
કોઈ ગઝલના શેર જેવું દાદુ લાગે છે મને
.
તારાં સ્મરણનાં ડાકુ મનના ડુંગરા ઘમરોળતા-
ને આંસુના અસવાર પ્રસંગો કાદુ લાગે છે મને
.
આ શ્વાસ મારા સ્થળ-સમયની સોગઠાંબાજી જ છે !
અર્થાત મારું જીવવું આ પ્યાદું લાગે છે મને
.
દિવાસળી પેટાવીને બેસી રહો મનવા ! તમે
જીવી જવાનું એ જ સૂત્ર સાદું લાગે છે મને
.
( જયેન્દ્ર શેખડીવાળા )
કૈં અજબ તરસીને તરસાવી ગયા,
આપણે ફાવટ વગર ફાવી ગયા.
.
કોણ ભીતર ભાવનું ભૂખ્યું હતું,
જે મળ્યું એ સર્વ અપનાવી ગયા.
.
એક પણ પાનું ન વાંચ્યું કોઈ દી,
ગ્રંથ સઘળા એ જ સમજાવી ગયા.
.
જિંદગીભર સાથ મન ઝંખ્યા કરે,
હાથ છેલ્લે એમ લંબાવી ગયા.
.
સાવ તરસી આંખમાં એનાં સ્મરણ,
આજ પણ છલક્યાં ને છલકાવી ગયા.
.
મ્હેં બચાવ્યા જેને કપરા કાળમાં,
તક મળી ત્યારે એ સપડાવી ગયા.
.
તોડતો પળપળના પથ્થર એકલો,
એ સહજ પાતાળ પ્રગટાવી ગયા.
.
એ બધા તો નીકળ્યા સપના ફક્ત,
ભરબપોરે રણમાં રઝળાવી ગયા.
.
નામ કોનાં કોનાં ગણશું ક્યાં લગી?
સૌ કલા પોતાની અજમાવી ગયા.
.
( રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’ )
શૂન-ચોકડી રમતાં રમતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
વળ ચઢાવી વાતો કરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
૯-૧૫ની ટ્રેન પકડતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
બાજી હારી પાછા ફરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
દર્પણના નગરોમાં ફરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
ખુદની સામે ખુલ્લાં પડતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
ભીડ વચાડે રસ્તો કરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
ખોવાયેલો ચહેરો જડતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
મહેરામણથી બહાર નીકળતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
સામે પૂરે તરતાં તરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
સપનાંના ઓશીકે સૂતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
બિસ્તર ઉપર પડખાં ઘસતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
ખાલીપાને ભરતાં ભરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
આદિલજીને સ્મરતાં, સ્મરતાં; ઝળઝળિયાંએ ઘેરી લીધા
.
[ આદિલ સાહેબની સ્મૃતિને અર્પણ ଓ]
.
( હરિહર જોશી )
મળી…
ફ્રોકમાં.
ખુશ થઈ.
રિબિન બંધાવી-
લખોટી ટીંચી-
દોડ્યાં, ગબડ્યાં-
આળોટ્યાં રેતીમાં…
પાંચીકા ઉછાળ્યા..
ધબ્બાં, ચૂંટીઓ…
ને કીટ્ટા !!
પછી થોડાં ગંભીર-
પ્લાઝામાં-
બ્લેક કોફી ને ફ્રેંચ ટોસ્ટ,
નક્કી કર્યું
પપ્પાને મળી લેવાનું
ડેઈટનું,
હનીનું !!!
ચિમ્પુ-મીનીનું… !..!!…
બેતાળાંની ફ્રેઈમનું-
પછી બોખાં થવાનું-
નદીના કિનારેની બેંચનું-
ચૂંચી આંખે
હાથમાં હાથનું
ને ગળચટ્ટી
મિઠાઈવાળા શ્રાદ્ધનું-
બસ, ને
છૂટાં પડ્યા
.
(જયંત દેસાઈ)
યમુનાના તીરે, છલકાતાં નીરે;
ભીના સમીરે ક્યાંક વાગે,
મોરલીના વેણ ક્યાંક વાગે;
મારાં સૂતાં સંભારણાં જાગે,
યમુનાને તીરે ક્યાંક વાગે
મોરલીના વેણ ક્યાંક વાગે.
.
ઊભા છે ઘાટ શ્યામ સૂરની સમાધિમાં
નીર શ્યામ નયણે નિહાળી,
યમુનાનાં વ્હેણ સંગ તાલ રે મોલાવી
ડોલે ડોલે કદમ્બની ડાળી;
મઘમઘતા સૂર મહીં મ્હેકે કસ્તૂરી મન
મૃગલો વૃંદાવનમાં ભાગે….
.
નયણામાં શ્યામ, મારા સમણામાં શ્યામ
મારી ભ્રમણામાં શ્યામ રૂપ જાગે,
બહાવરી બનીને દોડું વૃંદાવન વાટ પાય
મટકીની ઠીકરીયું વાગે;
વ્રજવનિતા વાટ મળી પૂછે થઈ બહાવરી
કે આવ્યો કહાનો શું દાન માગે?…
.
( મહેશ સોલંકી ‘બેનામ’ )
હું અળખી, પણ વ્હાલું તુજને
કોણ – કહે તો જાણું !
કદંબ વ્હાલું ? યમુના વ્હાલી –
કે વ્હાલું ગોકુળનું વ્હાણું ?
મથુરાની મ્હોલાતો વ્હાલી ?
કે વ્હાલું વંશીનું ગાણું ?
વ્હાલી વનરા, ધેનુ વ્હાલી;
વ્હાલું કાં તો રણનું ટાણું !
પટરાણીનાં ઓઝલ-ભોજન,
વળી સુદામાનું તરભાણું !
સુવર્ણનગરી અતિશે વ્હાલી:
રાજ-રખાપત હું શું જાણું ?
જાણું મેઘલ રાત્રે મીઠું
દરદ દીધું જે છાનું !
કાચી કુમળી છાતી ભીતર
રે કોનું આ નામ લખાણું !
હુંય ભૂલી હઈ હોત તને,
(પણ) હાય ! દૂઝે આ હૈયું કાણું !
સૂધબૂધ વીસરી ભટકું વગડે
હર કંકરમાં કરસન માણું.
હું અળખી છો, પડખે તારી
કોણ – કહે તો જાણું !
હું અળખી તો વ્હાલું તુજને
કોણ – કહે તો જાણું…
.
( કેશુભાઈ દેસાઈ )
લયબદ્ધ વિસર્જનની વ્યથા કોણ આપશે ?
સર્જનના નામે એવી દશા કોણ આપશે ?
.
ચિક્કાર બસમાં પહેલાં ચડી જા તું અબઘડી,
વિચારજે પછી કે જગા કોણ આપશે.
.
મેં શું ગુનો કર્યો છે મને ખબર નથી,
છે એટલી ખબર કે સજા કોણ આપશે.
.
કળથી તેં બારણાં તો ઉઘાડી લીધાં છે પણ,
અંદર તને જવાની રજા કોણ આપશે ?
.
આ બોગદું કથનનું પૂરું થાય તે પછી,
મનમાં પ્રકાશવાની મજા કોણ આપશે ?
.
( અશરફ ડબાવાલા )
વર્ષો પછીથી વાત કરી એય આમતેમ,
એકેક પળ અમૂલી સરી એય આમ…તેમ.
.
સઘળું તો યાદ હુંય કરાવી શક્યો નહીં,
એણેય સ્મૃતિ તાજી કરી એય આમતેમ.
.
લે ! તું જ કહે કઈ રીતે ગોઠે આ જીવવું,
આંખોમાં એક સાંજ ઠરી એય આમતેમ.
.
સંગાથ સરસ જોઈ યાદ મોકલી હતી,
શું થઈ ગયું કે પાછી ફરી એય આમતેમ.
.
મિસ્કીન એ પછી તો બહુ લાગ્યો એકલો,
એક સાંજ હતી આશા ભરી, એય આમતેમ.
.
રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’
મારી કાયામાં સૂતેલું એક પશુ ક્યારે જાગી જશે એ કહેવાય નહીં.
મારામાં સમાયેલું એક બાળક ક્યારે વિકસે કે કરમાય, એ કહેવાય નહીં
મારી ભીતર એક અંગારો છે, વધુ પ્રજ્જવળે પણ ખરો અથવા
એવું પણ થાય કે અચાનક એના પર રાખ રાખ વળી જાય.
.
સોયના નાકામાંથી દોરો નીકળે એમ વરસો નીકળતાં જાય છે
ક્યારેક સીધે સીધા તો ક્યારેક ક્યાંક ગાંઠ પણ વળે છે
ટનલમાંથી પસાર થતી ટ્રેનની જેમ પસાર થતાં વર્ષો અંધારાથી
ટેવાઈ ગયાં છે અને ટનલ પૂરી થશે ત્યારે અજવાળું હોય તો સારું.
.
આંખને વૃક્ષને દેખાય તો કૈંક શાતા વળે, પછી ભલે એ
પાનખરનું હોય. વૃક્ષ એટલે વૃક્ષ. એની મોસમની મને
પરવા નથી. વસંતના વૈભવની કોઈ અપેક્ષા નથી.
મને તો રાતદિવસ વળગ્યો છે મૂળમાંથી ઊગતો વૃક્ષ-ઝુરાપો.
.
જો ક્યાંક વૃક્ષ મળી જાય તો હું હળુહળુ ઝાકળ જેમ જીવી લઉં.
ઝાકળ તો કહેવાતી વાત બાકી વૃક્ષની પડખે નદી થઈને વહેવું છે.
.
( સુરેશ દલાલ )
ત્રણ ત્રણ પગલામાં લીધું ત્રિભુવન હવે લઈ લો ને મારું મકાનજી
તમે એકવાર મળવા આવોને કા’નજી…
.
પરથમ પરભુજી તમે આવો મારા આંગણિયે પાડો પગલાં ધીરેધીરે,
કો’ક દિ નાચ્યા’તા તાથૈયા થૈયા કાલિયા પર કાલિંદી તીરે.
મારી નસનસમાં દોડે એવા નાગ કે હું ભૂલું છું સાનભાનજી
તમે એકવાર મળવા આવોને કા’નજી…
.
પછી વાલાજી તમે ભૂલા રે પડો મારી ઓંસરીમાં રૂમઝૂમ ઉમંગથી,
ખાલીખમ સુના ઝૂલા ઉપર બેસોને શામળિયા તમે નવરંગથી.
મંદિર બનાવો મારા માયાવી મનને પછી બિરાજો સુખે સિંહાસનજી,
તમે એકવાર મળવા આવોને કા’નજી…
.
હવે પિયુજી તમે ઉઘાડો જુગજુગના અભાગિયા એવાં આ બારણાં,
હળવેથી પસવારો શામજી મને કે ઊડે પતંગિયા એવાં આ સંભારણાં.
અવાવરુ ઓરડા આતમના અજવાળો પછી થાવ વિરાટ તમે વામનજી
તમે એકવાર મળવા આવોને કા’નજી…
.
( અવિનાશ પારેખ )
મોરપીંછ 