શક્યતાનાં દ્વાર સાંકળ બનીશું ક્યાં સુધી ?

ખુદ દિશાઓને સમેટી વિસ્તારીશું ક્યાં સુધી ?

.

આ હથેળીના અજાણ્યા, અટપટા માર્ગો ઉપર,

ક્યાં જઈ ખોવાઈશું ? કોને મળીશું ? ક્યાં સુધી ?

.

આમ તો મૃગજળ સમું ક્ષિતિજોને મળવા દોડવું;

તોય ઉંબરને અડી પાછા ફરીશું ક્યાં સુધી ?

.

અસ્તિત્વના ચગડોળ પર બે પળ ખુશી તો શક્ય છે,

પણ ધરીની વેદના ભૂલી શકીશું ક્યાં સુધી ?

.

રોજ સૂરજ તો ફસાવે છે કિરણની જાળમાં,

રોજ ઝાકળ થૈ સવારે અવતરીશું ક્યાં સુધી ?

.

જ્યાં પિલાવાનું સતત ઘડિયાળનાં ચક્રો વચે,

’ક્યાં સુધી’નો પ્રશ્ન પણ પૂછ્યા કરીશું ક્યાં સુધી ?

.

( ઘનશ્યામ ઠક્કર )

આપણી વચ્ચે નિકટતા એમ વીકસતી રહે

જેમ કોઈ વૃક્ષ ઉપર વેલ વિસ્તરતી રહે

.

ગામ ભૂલેલી નદીની જેમ અટવાયા કરું

નામ ભૂલેલી નદીની જેમ તું વહેતી રહે

.

દ્રશ્ય ને અદ્રશ્યનું ભેગા થવું સંભવ બન્યું

હું તને જોતો રહું ને તું મને સ્મરતી રહે

.

સ્પર્શક્ષમ સાંનિધ્ય સાચે બહુ જ દુર્લભ હોય છે

આમ તો બે-ચાર દિવસે તું મને મળતી રહે

.

છે મુબારક સૌને પોતાનું નિરાકારી ગગન

આપણી સામે હંમેશા આપણી ધરતી રહે

.

હોઈએ તખ્તા ઉપર કે હોઈએ નેપથ્યમાં

આપણામાં માણસાઈ સર્વદા શ્વસતી રહે

.

( હિતેન આનંદપરા )

હું તને મારા હ્રદયમાં સમાવવા માંગુ છું, જેમ એક મા પોતાના બાળકને જન્મ પહેલા જ સમાવી દે એમ. આંખો બંધ રાખીને પણ મા એની ઉપર હેલીઓ વરસાવતી હોય છે. જન્મ્યા પછી કેવું રૂપ હશે, કયા રૂપનું, કયા રંગનું હશે એની એને કશી ખબર હોતી નથી. પણ એનું એક સ્વરૂપ એની મન ઉપર અંકિત થયેલું હોય છે ને એ સ્વરૂપને એના જન્મ પહેલાં જ અપનાવી લે છે. તે પોતાના ઉપસેલા પેટને જોઈ જોઈ હરખાયા કરતી હોય છે કે આની અંદર મારા સ્વપ્નના સૂરની વાંસળી વાગી રહી છે અને જાણ્યે અજાણ્યે એ પોતાના પેટને પંપાળી અંદર પાંગરી રહેલ કૂંપળ ઉપર વ્હાલપનાં અમી ઝરણાં વરસાવ્યા કરતી હોય છે.

.

જે રીતે મા બાળકને એના જન્મ પહેલાં અણુએ અણુમાં રોમે રોમમાં સમાવી દે છે એમ હું પણ તને મારા રોમેરોમમાં સમાવી તારી ઉપર હેતનો વરસાદ વરસાવવા માંગુ છું. તને ખૂબ વ્હાલ કરવા માંગુ છું. મા જેમ બાળકની બધી જરૂરિયાતોનું ધ્યાન રાખે છે અને કોઈ પણ વાતે ઓછું આવવા દેતી નથી એમ હું પણ મારા દ્વારા દુ:ખ ન પડે એની કાળજી રાખવા માંગુ છું. તને મારા રોમરોમમાં વિસ્તારવા માંગુ છું. મને  ખબર છે આ માર્ગ ખૂબ જ કઠીન છે. જેટલો માને પ્રસૂતિની પીડાનો હોય એટલો, પણ આ પીડા ભોગવ્યા પછી માના કાને વાંસળીમાં વાગતા મધુર રૂદનનો સ્વર-સૂર સંભળાય છે અને મા પોતે ભોગવેલી તમામ પીડા ભૂલી જાય છે. તને મેળવવા આવી પીડા હું પણ ભોગવવા માંગુ છું. કારણ મારા હ્રદયમાં જાગેલી આશાઓના સ્પંદનનું તું બીજ માત્ર છે.

.

( પલ્લવી શાહ )

મારી આંખનું પરબીડિયું ઉઘાડી તું જો…

તારે સરનામે લખ્યો કાગળ વાંચી તું જો…

.

મને રાષ્ટ્રધ્વજ જેમ તું ફરકાવ નહીં આમ

હું તો તારો રૂમાલ છું – રૂમાલ;

મને ફાવે તે રીતે તું સંકેલી નાખ-

આંખ લૂછે  લે – ચાલ.

.

તારી આંગળીમાં ગલગોટા વાવી તું જો…

તને પતંગિયું થૈ જતી અટકાવી તું જો…

.

મારી આંખનું પરબિડિયું…

તને હોય કે હું શ્વાસનું મેદાન છું તો ભલે

તું મને સાંજનો તડકો કહી દે;

પાણીમાં તરતી માછલીઓને જોઈ-

તને પૂછી જો તું – તારો દરિયો ક્યાં છે?

.

તારે ટોડલેથી મોરને ઉડાડી તું જો…

તારા જીવનાં દીવાને ફૂંક મારી તું જો…

મારી આંખનું પરબિડિયું…

.

( મનહર જાની )

मौन रात ईस भांति कि जैसे

कोई गत वीणा पर बजकर

अभी-अभी सोई खोई-सी

सपनों में तारों पर सिर धर.

.

और दिशाओं से प्रतिध्वनियॉ

जाग्रत सुधियों-सी आती हैं,

कान तुम्हारी तान कहीं से यदि सुन पाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

उत्सुकता की अकुलाहट में

मैंने पलक पॉवडे डाले

अंबर तो मशहूर कि सब दिन

रहता अपना होश सँभाले

.

तारों की महफिल ने अपनी

ऑख बिछा दी किस आशा से

मेरी मौन कुटी को आते तुम दिख जाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

तुमने कब दी बात रात के

सुने में तुम आनेवाले,

पर एसे ही वक्त प्राण-मन

मेरे हो उठते मतवाले,

.

सॉसे भूल-भूल फिर-फिर से

असमंजस के क्षण गिनती हैं

मिलने की घडियॉ तुम निश्चित कर जाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

बैठ कल्पना करता हूँ पग-

चाप तुम्हारी मग से आती

रग-रग से चेतनता खुलकर

आँसू के कण-सी झर जाती

.

नमक डली-सा गल अपनापन

सागर में घुल-मिल-सा जाता

अपनी बांहो में भरकर, प्रिय कंठ लगाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

( हरिवंशराय बच्चन )

શમણાને ફૂટી છે પાંખો

લઈને નસીબ આજ આવ્યું જીવનમાં અણિયાળી નમણી એ આંખો

.

વર્ષોથી સૂના આ આંગણમાં આજે શૈશવના પગરવ થયા

સંકોરી જાતને બેઠેલાં સ્પંદન અચરજથી ઊભાં થયાં

ઉજ્જડ વેરાન સાવ સુક્કી ક્ષિતિજે

ઘેરો અંધાર થયો ઝાંખો

.

ચહેરા પર વીખરાતી વ્હાલપની ભાષાને શોધવાની બોલવાની કેવી મજા

રેશમિયા ગાલો પર તરવરતી લજ્જાને છેડવાની તેડવાની કેવી મજા

પોતાની જાત કદી ઓર વ્હાલી લાગે

આયનામાં ઝીણવટથી ઝાંકો

.

રોમરોમ ઊગતી સવારોના ક્યારામાં સ્પર્શ એક મનગમતો ફૂટે

કૂંપળની સાથ પ્રેમ એવો વધે કે વૃક્ષોનાં વળગણ પણ ચૂટે

આંખોને સોંસરવી બંધ કરી ચેહેરાને

નાજુક હથેળીથી ઢાંકો

.

( હિતેન આનંદપરા )

કશે ના જવાનું, બધે પહોંચવાનું

કહે જીવ તારું હવે શું થવાનું

.

તસુભર જગા બસ મળે આ શિખર પર

અને આપણે ત્યાં જ ઘર બાંધવાનું

.

તરસ કૈંક જન્મોની ખિસ્સામાં લઈને

મથે શોધવા તું તીરથ ઝાંઝવાનું

.

મળે બેઘડી ના વિસામો નગરમાં

સતત દોડવાનું, સતત હાંફવાનું

.

વખત છે હવે કાળીને નાથવાનો

નથી આપણે જળકમળ છાંડવાનું

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

પ્રેમ એટલે સહિયારી સફર.

.

છૂટા પડતી વેળાએ ‘આવજે !’ કહેવાનું ગમે નહીં એ છે પ્રેમ.

.

પ્રિય પાત્રની વાટ જોઈ તેને બારણેથી પસાર થતા જોવું એ છે પ્રેમ.

.

ગાલે હાથ ટેકવીને કલ્પનાની પાંખે વિચારે છે કે અત્યારે મારો દોસ્ત શું કરતો હશે ? આ પણ છે પ્રેમ.

.

ફોનની ઘંટડી વાગે… ને હડી કાઢીને ફોન પર વાત કરવી એનું નામ પ્રેમ.

.

દિલોજાન દોસ્તને ગુલાબી કાગળમાં લખાતી કાલીઘેલી વાતોમાં છતો થાય એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે ગુલાબી મીઠી મજાક. એ દ્વારા કરીએ બીજાને ખુશખુશાલ.

.

મળેલો ભાગ અરસપરસ વહેંચીને ખાવો એનું નામ દિલની દિલાવરી.

.

સોનેરી વાળવાળી ગમતી નાનકડી છોકરી સાથે વાતો કરવાની અને હરવા-ફરવાની છૂટ બીજાને આપવાની શુભેચ્છા પાઠવવામાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

બીજાનું સુખ જોઈ રાજી થઈ જિગરમાંય જીરવવું, આ છે પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે માંદા મિત્રની મુલાકાત વેળાએ તાજગી અને ખુશબૂભરી હાજરી.

.

ભરત ભરેલો રેશમી કિનારવાળો ટચુકડો રૂમાલ હોય તોય તેમાં પ્રેમના ટેભા ભરાય.

.

પ્રેમ એટલે સહકારની ભાવના. લાવ, તારી પેન્સિલને સરસ મજાની અણી કાઢી દઉં?

.

સોગઠાબાજી જીતી જવાની પળે પણ સામાને જીતવાની તક આપવામાં છે મૈત્રી.

.

પ્રેમની ઝંડી ચાહે તેવી લાલ કેમ ન હોય, તેમાં જુદાઈની ભાવના નથી.

.

ભાઈબંધના આળા હૈયાને હૂંફ ન અપાયા બદલ અફસોસ થવો એ પણ પ્રેમ.

.

છાનું વહાલ કરીને દોસ્તનું દિલ ખોલવા બે અક્ષરના પત્રમાં જે જાદુ લખેલ તે પ્રેમ.

.

શાળા-જીવનમાં છૂપી ચબરખીઓની આપ-લે એ છે : નિર્દોષ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે કાલાંઘેલાં અડપલાં : ક્યારેક વાળ વીંખીને, તો ક્યારેક ચૂંટી ખણીને.

.

પ્રેમ એટલે હળવી ધીંગામસ્તી, બાલમસ્તીનાં અડપલાં, કિલકિલાટ હાસ્ય.

.

રસોડામાં બેસીને નવીન વાનગી બનાવવાની મજા એ પ્રેમ.

.

એકાએક દુ:ખરૂપી વરસાદ વરસે ત્યારે સાથે રહી જેની ઓથે સહન કરે એ પ્રેમની છત્રી.

.

આપકમાઈમાંથી ખરીદીને અપાયેલી ભેટમાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

રમતના મેદાન પર પાર વિનાનાં લોક વચ્ચે મીટ મંડાઈ છે જિગરજાન દોસ્ત પર. આ પણ છે પ્રેમ.

.

ઘર પરિવાર સાથે જમતી વખતે કિલકિલાટ ને કાલીઘેલી વાતોની મિજલસ એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે પોતાના મનપસંદ ગીતની લ્હાણી.

.

અનોખી મસ્તી ભરી છે માનવી અને પ્રાણીની મૈત્રીમાં પણ.

.

ઊંઘમાંથી ઊઠીને અડધી રાત્રે કોઈને પાણીનો પ્યાલો ધરવો એ પણ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે વિશ્વબંધુત્વની હાકલ.

.

( ચાર્લ્સ શુલ્ઝ )

સૂતું છે ગામ સન્નાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

પુરાણા સ્વપ્નને સાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

ન આવે સહેજ અંદેશો કે છે જૂની જણસ આ તો

સજાવીને ફરી હાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

ખબર છે ખેલ ખતરાથી ભરેલો છે અને તો પણ

લઈ પાસાઓ ચોપાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

કશું બાકી નથી બીજું કે હું વેચી શકું જેને

કદાચિત એટલા માટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

સમયના કાફલા કરતા રહે છે આવ-જા જ્યાંથી

ઊભીને રોજ એ વાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )