નજર સામે તમન્નાનું પતન જોયું નથી જાતું

ખીલ્યાં પહેલાં જ એ ખરતું સુમન જોયું નથી જાતું

 .

બુઝાવી નાખવા દોડ્યો મૂકીને મોહ જીવનનો

પતંગાથી શમા કેરું જલન જોયું નથી જાતું

 .

જરા જોયું જો તેજસ્વી, તુરત એ છેનવી લે છે

ગગનવાળાથી ધરતીનું રતન જોયું નથી જાતું

 .

તમારી લાગણીને હું ભલા ! કઈ રીતની સમજું ?

ખુશી જોઈ નથી જાતી, રુદન જોયું નથી જાતું !

 .

ગ્રહણ આ ચંદ્ર ફરતું ક્યાં સુધી રે’શે ભલા ‘નાઝિર’

હવે મુજથી વદન પરનું ગવન જોયું નથી જાતું

 .

( નાઝિર દેખૈયા )

તારા ગણવાથી રાત પૂરી ન થાય

હવે તારા ગણવાથી વાત પૂરી ન થાય

એકલવાયા રે સખી, ઘરના રહેવાસ એમાં આવા ને આવા ઉજાગરા

ફાગણના દિવસોમાં ફળિયે તો ઠીક, મારાં લોચનમાં મ્હોર્યાઁ છે ખાખરા

 .

લંબાતી ઝંખનાને છેડો નહીં ક્યાંય

હું તો પગલે પગલે રે સાવ તૂટું

કાંકરીઓ વાગવાથી ફૂટતી’તી હેલ્ય

હવે એવા દિવસો કે હું જ ફૂટું

આથમણી મેર ડૂબે સૂરજ છતાં ય મારે રોમ રોમ તડકાઓ આકરા

 .

કોડ ને કમાડ કદી ઘૂંટેલા લાભશુભ

રાતું ચટ્ટાક હજી જાગે

ઓસરીમાં આભલાનું તોરણ

તે કોઈ એક આવે તો કેટલાય લાગે

ભણકારો સ્હેજસાજ વાગ્યાથી લોહીઝાણ થઈ જાતા જોયાના કાંગરા

 .

( રમેશ પારેખ )

बात किस से करे के मन भी नहीं

हमजबाँ कोई हमरुखन भी नहीं

 .

न तो कमरा है और न तनहाई

पहले जैसी वो अंजुमन भी नहीं

 .

अजनबी लोग अजनबी चहेरे

हम वतन में है बेवतन भी नहीं

 .

कितनी लाशों को दफन करना है

घर में दो गज कफन भी नहीं

 .

ले के जाउं कहां उन्हें ‘सागर’

अब तो अकबर के नौ रतन भी नहीं

 .

 ( ‘सागर’ बुरहानपुरी )

આપણે બધાં જ બળ્યા કરીએ છીએ…

ઝીણું ઝીણું

અગરબત્તી જેવું નહીં

સિગરેટ જેવું – લીલાં લાકડાંની ચિતા જેવું,

આપણા ધુમાડા

કોઈએ ‘એક્સેલ’કરેલા –

પણ નુકશાન બીજાને કરે એવા !

‘પેસિવ સ્મોકિંગ’ કરાવતા, સતત.

 .

પેટ્રોલમાં કેરોસીન મેળવીને ચલાવાતી

રિક્ષામાંથી નીકળતા ‘સ્મોક’ જેવા.

બધા મળીને ‘ઓક્યા’ કરીએ છીએ

કાર્બન ડાયોક્સાઈડ, સતત !

 .

એકબીજાને તાકીને ‘એક્સલ’કરીએ છીએ,

અને

ઘર – ગલી – ગામ – શહેરમાં

કાળા- ધોળા – કાબરચીતરા…

ધૂમ –ધૂમ ધુમાડાનાં વાદળો,

પાછાં વાતો ‘સન-સેટ’ની કરીએ છીએ !

મરીન ડ્રાઈવ પર બેસીને

આપણે સૌ

‘ક્લિન અને ગ્રીન’ના પાટિયા નીચે… બરાબર !

 .

ચણા ‘ચોર’ ગરમનાં ખાલી પડીકાં, સિગરેટનાં ઠૂંઠાં,

ચોકલેટના રેપર અને કોલાકોલાનાં ટીન.

“જરા આઉટિંગ – સાંજનું… બીજું શું ?”

 .

વળી પાછા

કારના ધુમાડા…

“અમે શું કરીએ ?…

પેટ્રોલ જ ખરાબ આવે છે !”

 .

રાત્રે ‘જસ્ટ ડેસર્ટ’

કે

‘શામિયાના’માં

કોફીના ટેબલ પર

સુડો વાતો સાથે

પોલિટિક્સ, ફિલ્મ અને

બ્રાન્ડ ઈક્વિટીની ચર્ચાઓ સાથે,

ફરી – ધુમાડા…

 .

‘નાઈટ ઈઝ સ્ટીલ યંગ’ના

ચવાઈ ગયેલા ચ્યુઈંગમ જેવા

ચીકણા શબ્દો સાથે

વળી એકબીજા સામે ‘એક્સલ’

 .

કોઈની બૈરીની – કોઈના ધણી સામે

ગૂંચવાતી નજરના ગોટેગોટા

બિઝનેસની વાતો સાથે –

બાટલીમાં ગૂંગળાતા ધુમાડા

ને ઉપરથી બૂચ !

 .

આમ ક્યાં સુધી

ગોટામાં જીવવું છે આપણે ?

આપણી અંદર ગોટમોટ થઈને…

..સામાને ગૂંગળાવીને ?

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

તું મને આપી શકે તો બેખુદી આપી શકે,

ને જવાનીના શુકરથી મયકશી આપી શકે !

 .

પ્યારની સાથે અહીંયા જિંદગી સંગીન છે;

તું મને તારા સ્મરણની બંદગી આપી શકે !

 .

ગાઢ આ સંબંધ છે ને ગાઢ આ એકાંત છે,

કૈંક ઈચ્છા હોય તો બસ તાજગી આપી શકે.

 .

આ વ્યથા બુઝાવવા આંસુ અને તડપન સહિત;

હું હજુયે માંગુ છું કૈં સાહ્યબી આપી શકે ?

 .

એટલો સંતોષ છે કે આ ગઝલ દીવો બની;

તું કદી તારી નજરની રોશની આપી શકે.

 .

કાળ-સાગરને કિનારે એકલો હું હોઉં તો;

તું મરણ આવે પછીની જિંદગી આપી શકે ?

 .

( ભરત ભટ્ટ “તરલ” )

તમારી પાસે મારી કોઈ જ

માંગ નથી.

બસ,

મારે તમને એટલું જ કહેવું છે

કે

જ્યારે તમે હિંસા તરફ વળો

એ પહેલા

બસ એક વાર

ફૂલોના ચહેરા જોજો

કોઈ પંખીનું ગીત સાંભળજો

રમતાં બાળકોમાં થોડું રમી લેજો

વૃક્ષોને વ્હાલ કરજો

મજૂરી કરતા ગરીબ લોકોની વચ્ચે જઈને

છુટ્ટા હાથે થોડાંક ચુંબન વેરજો

આકાશને બાથમાં લેજો

ખેડૂતોના હાથ-પગમાં ચોંટેલી માટીમાં

આખા વિશ્વને જોજો

ને છેલ્લે

આ ધરતીને સલામી ભરજો

બસ એક વાર

હિંસા તરફ વળો એ પહેલાં…

 .

( વર્ષા બારોટ )

ચકચૂર થઈને ચારણામાં ચાળતા રહ્યાં

જનમો જનમનું વેર તમે વાળતા રહ્યાં

 .

દીવો, દીવાસળી, રૂ કે ઘી કૈં જ ક્યાં હતું

હૈયું હતું જે રોજ અમે બાળતા રહ્યાં

 .

રણની તરસ બુઝાવવા રણમાં જ ઘર કરી

વીરડો અમેય રણ વચાળે ગાળતા રહ્યાં

 .

ના તો રડી શકી ના જરા એ હસી શકી

કેવી ક્ષણોને આપણે પંપાળતા રહ્યાં

 .

બાંધીને એ બેઠા છે ક્ષણેક્ષણનાં પોટલા

ને આપણે વરસોનાં વરસ ટાળતા રહ્યાં

 .

આંખોના ઓરડામાં અછતના દીવા ધરી

મનના ખૂણેખૂણાને અજવાળતા રહ્યાં

.

( ચંદ્રેશ મકવાણા )

જળમાં ઝૂરે માછલી ને વનમાં ઝૂરે ફૂલ :

ભર વસંતે છાનું ઝૂરે કોયલ ને બુલબુલ

અમારી તે એવી તે કઈ ભૂલ :

તમે તો પાસે તોયે દૂર દૂર ને દૂર…

 .

દરિયામાં એક ઝૂરે હોડી અને હલેસાં ઝૂરે :

નાવિકને અહીં આવવાનું કેમ કહો નહીં સ્ફુરે ?

અમારી તે એવી તે કઈ ભૂલ :

તમે તો પાસે તોયે દૂર દૂર ને દૂર…

 .

વૃંદાવનમાં ઝૂરે વાંસળી; ઝૂરે મીરાંનું મન :

જે મુખડાની માયા લાગી ક્યાં છે એ મોહન ?

અમારી તે એવી તે કઈ ભૂલ :

તમે તો પાસે તોયે દૂર દૂર ને દૂર…

 .

( સુરેશ દલાલ )

આપણા હકનું મળે તો પણ ઘણું,

એક બે સપનાં ફળે તો પણ ઘણું.

 .

એ જ આશયથી રહે જલતી શમા,

એક પરવાનો બળે તો પણ ઘણું.

 .

છે નગર બહેરું ને પાછું આંધળું,

સ્પર્શથી જો સાંભળે તો પણ ઘણું.

 .

ભરબપોરે સૂર્ય તો ઊંઘે નહીં,

આ કળિયુગ પીગળે તો પણ ઘણું.

 .

જિંદગી ‘બેનામ’ છે બાજીગરી,

શાનથી પાસાં ઢળે તો પણ ઘણું.

 .

( મહેશ સોલંકી ‘બેનામ’ )