મેં ધાર્યું એવું નો’તું હરિવરને ત્યાં કાંઈ

ઘર, આંગણ ને ગાય હતાં; ગઈ એમાં વાત સમાઈ.

 .

નો’તી દેવસભા કે નો’તા દેવપરીનાં નર્તન,

ઝાડ પરે પારેવાં ઘૂ… ઘૂ… કરતાં’તાં બે કીર્તન,

હરજી દોડી ભેડ્યાં; રોમે ખીલી ગઈ વનરાઈ.

 .

મોર ટહુક્યા ભીંતે ભાંગી સરગાપરની ભ્રમણા,

લખમીજીએ હરખાતાં ઓસરીએ લીધા દ:ખણા,

ખેમ કુશળ જગનાં પૂછ્યાં કંઈ પાથરતાં ચટાઈ.

 .

( જગદીશ ઉપાધ્યાય )

તણખલું તોડું, લીલોછમ અકાળ વિસ્તાર કંપે છે,

હવા જેવી હવા પણ મોસમોની પાર કંપે છે.

 .

ગગનમાંથી ખર્યો છે તારલો ઝબકાર કંપે છે,

સમયની દોસ્ત મુઠ્ઠીમાં હજી અંધાર કંપે છે.

 .

નથી એકેય માળામાં ટહુકો પીંછું કે પગરવ,

સમીયે સાંજ વેળા પંખીનો ચિત્કાર કંપે છે.

 .

નદીના સ્થિર જળમાં કાંકરી નાખી તરંગાયો-

હજીયે ફીણ-પરપોટા ઉપર આકાર કંપે છે.

 .

હવે તો કંપનોની ભીંસમાં આવી ગયો હુંયે-

ગઝલ છેડી તમે જ્યારે હૃદયના તાર કંપે છે.

.

( મનીષ પરમાર )

હું રહેતો હતો

તારી આંખોમાં

એક અશ્રુની જેમ વહી ગયો

એક નિર્બળ ક્ષણે

કે વહેવું જ તો

અશ્રુનું ભાગ્ય છે

તો પણ

હું ખુશ છું

મને સમાઈ જવા માટે

તારું ઓશિકું મળ્યું

તું દરરોજ

મારા પર માથું ટેકવી

સ્વપ્નાં જુએ છે.

 .

( મુસ્તફા અરબાબ, અનુ. હનીફ સાહિલ )

બળે છે ક્યારનું ઝાકળ ! ઊલટતપાસ કરો

અગનને કેમ વળી કળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

હજુયે એ જ વિમાસણ છે બન્ને આંખોમાં

હજુ કાં શ્વેત છે કાજળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

ઘણું લખાય છે કિન્તુ કશું જ ના ઉકલે

લખે છે કોણ એ કાગળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

સુખી થશો તો સૂકાઈ જશે બધાં આંસુ

કરે છે કોણ આ અટકળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

હવે તો એવા ખયાલોથી મન અવાચક છે

કશું છે સ્વર્ગથી આગળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

પવન તો ઉંબરે જડબેસલાક ઊંઘે છે

ખખડતી હોય કાં સાંકળ ! ઊલટતપાસ કરો

 .

શું કોઈ ‘રાહી’ની માફક પડ્યું હશે ભૂલું !

અટૂલું કેમ છે વાદળ ! ઊલટતપાસ કરો

.

( એસ. એસ. રાહી )

જીવની સાથે જીવ મળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

સ્વપ્ન અચાનક કોઈ ફળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

 .

કંઈક રૂપેરી સમણાંઓ આળસ મરડીને ઊભા છે

હાથમાં એનો હાથ મળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

 .

આ તમસને સાવ ઉલેચી નાખવાનું તો કામ છે અઘરું

ઝાંખું ઝાંખુય ઝળહળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

 .

હૈયામાં જો હામ ન હો તો જીવવાનો પણ અર્થ નથી કંઈ

ઈચ્છાઓ કોઈ સળવળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

 .

એક દિવસ તો મરવાનું છે હમદમ એમાં ફેર નથી કંઈ

મનગમતું જો મોત મળે તો જીવવા જેવું લાગે છે કંઈ

 .

( તુરાબ ‘હમદમ’ )

લંબાવું  હાથ, તોય અડકી શકાય નહીં,

ભડભડતી આગ – તોય સળગી જવાય નહીં,

તારો ને મારો આ કેવો સંબંધ

જેમાં સામસામે બેસીને સામે જોવાય નહીં ?

 .

આંખોમાં ઊછળતા ખારાં પાણીનો

હવે ખળખળતો – ધસમસતો ધોધ

તારી છાતી પર મારી અટવાતી નજરોમાં

નકરા આધારની શોધ.

 .

અડધી રાતે મારી આંખો ખૂલે

ને, ભૂલે સ્વપ્નાંઓ ઈચ્છાની ભાષા,

ભૂરી, ઉફણતી ને ધગધગતી રાતમાં

તુંય હોય જાગતો, એ આશા !

 .

હોય તું – તોય, તારા હોવાની સાબિતી

માગ્યા કરે મારી જાત.

પડખામાં હોઉં ત્યારે ઊગે છે રાત,

ને તું જાય ત્યારે આથમે પ્રભાત.

 .

સળગતી જાતને, ભડકે બાળીને

મારે કરવું અજવાળું તારા ઓરડે…

સંબંધો બાંધવા કંઈ સહેલા નથી,

વડ વીંટ્યા વીંટાય નહીં દોરડે.

 .

એકાંત મારી આંખમાં, ને ખાલીપો કાંખમાં

તોય તારા હોવાનો ભાસ

પડખામાં તારા – કોઈ નિરાંતે ઊંઘતું

મારી મુઠ્ઠીમાં મારો નિ:શ્વાસ.

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

ચાલ થોડું હચમચીને વાત નક્કર કર હવે

શબ્દ જળમાં ઓગળીને જાત સદ્ધર કર હવે

 .

ખૂબ અઘરું હોય છે ઘરને સજાવી રાખવું

ભારપૂર્વક આપણા સગપણને અવસર કર હવે

 .

ખાતરીપૂર્વક હસેલું બારસાખે ટાંગવું

આપણું હોવું અડીખમ સહેજ પગભર કર હવે

 .

તું હવા છે રક્તમાં ઘોળાયને મ્હેકી ઉઠે

ટીંચવાને ટૂંપવાની વાત પથ્થર કર હવે.

 .

હાર સાથે જીતની વીંટી મળે છે હાથમાં

તું સમયની બાથ ભીડી એક ટક્કર કર હવે.

 .

( નરેશ સોલંકી )

મને હજીયે સંભળાય છે

ગરમ ગરમ શ્વાસનું એ લયબદ્ધ સંગીત !

તારા પ્રત્યેક ચૂંબનની સાથે,

મારા હાથમાંથી સરકતી ગયેલી…

રેશમી મુખવટાની લગામો.

 .

તારા દરેક આલિંગન સાથે

મેં મારી જાતને તારી વધુ ને વધુ નજીક,

તદ્દન – નજીક

અનુભવી હતી..

 .

…..ધુમ્મસ બધું જ હટી ગયું હતું !

ને

એ ઝાકળભીની સવારના સૂર્યોદય સમયે

મેં

તારો હાથ મજબૂતીથી પકડીને

ઘસઘસાટ ઊંઘી જવાની ભૂલ કરી

મને લાગ્યું કે તારા વિશાળ બાહુ પર મૂકાયેલું

મારું માથું તદ્દન સલામત છે

કમરામાં પડદા ખેંચીને કરેલા આછા અંધારામાં

મને લાગ્યું કે

તડકો હવે નહીં જ આવે !

 .

પણ..

 .

…સવારે

મને સમજાયું,

કે

એ આખીયે ઘટના

જિદે ચડેલા બાળકને મનાવવા માટેની

‘મેચ્યોર’ અને ‘સાવધ’

રમત માત્ર હતી.

…હતી ને ?!

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

ખાલી ખાલી પ્લેટફોર્મ નિહાળી, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

એ જ બાંકડે બેસી, ના કંટાળી, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

રોજ સવારે ટ્રેન આવે તે પ્હેલાં સ્ટેશન પર પ્હોંચી જઈને

થાંભલીયુંમાં ખુદનું હોવું ઢાળી, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

એક દિશામાં, એક જ સાથે ચાલે પણ ક્યાંયે ના મળતા પાટા

બે પાટા વચ્ચે ચડભડ સંભાળી, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

સાંધાવાળાથી સ્ટેશનમાસ્તર, સૌને પૂછે : ‘ટાઈમમાં છે ને ?’

આ ટ્રેન તને લાવે તો ‘દિવાળી’, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

ફૂટે છે ક્યાં કોઈ નવતર પર્ણો ? જૂનાં નિત-નિત ખરતાં જાતાં

પર્ણો પાછળ ખરશે એની ડાળી ? કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

જોવું ઝાંખું, સાંભળવું આછું, સીધા વાંસાનું થાવું વાંકું

લાઠીની ઠક-ઠકમાં તન ઓગાળી, કોઈ તારી રાહ જુએ છે

 .

( હર્ષદ ચંદારાણા )

સુનિયે સાહિબ ! સુનિયે હઝરાત ! નાના મોઢે મોટી વાત !

સપને આવ્યાં સરસ્વતીમાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

એ જ કરે છે કુમકુમપગલાં એ જ ઓળખે પંખીપગલાં

શું કાગળ શું કલમ દવાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

ફૂલો ઊગ્યાં તે ભીનાશ… પંખી ઊડ્યાં તે આકાશ…

ને ઋતુઓ મારાં જઝબાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

ભગત ભલી ભાળે છે કળ, જુએ કળી ઝાકળમાં તળ…

હું ક્યાં એવો છું રળિયાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

અંદરપૂર્યા ઝંઝાવાત, બા’ર બાંધ્યાં સમદર સાત…

પરપોટાજીની ઓકાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

સોળકળાએ ડામરખૂણે ખીલ્યું હોત એકાંત

હું ય રચત, ઋષિઓ ! વેદાંત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

કરત તને મારી રૂબરૂ… રૂહમાંથી જેમ પ્રગટે રૂ…

એવી ક્યાં મારી વિસાત, નાના મોઢે મોટી વાત !

 .

( લલિત ત્રિવેદી )