શબ આ કવિનું બાળશો નહીં રે!

જિંદગી ભર એ

બળતો જ હતો…

ફૂલો પણ તે પર

ચઢાવશો નહીં રે!

જિંદગી ભર એ

ખીલતો જ હતો…

( મનમોહન નાતુ, અનુ: જયા મહેતા )

મારી પાસે કોરો કાગળ તારા હૈયા જેવો

એના પર હું લખું છું મારું નામ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ

તું એને ચૂમશે તો મારા અહીં તહીં રઝળતા

નામને જાણે મળી જશે સરનામું

ભલે પછી રઘવાઈ દુનિયા પસાર થાય

કે થંભી જાય

કોણ જોશે એની સામું?

લઈ હાથમાં હાથ હવે તું ચલ મારી સંગાથ

વિશ્વમાં ઘુમાય એટલું ઘુમ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ.

આપણાં હળુ હળુ છે બંધન

એનાં મબલખ મબલખ સ્પંદન

એને ઝીલવા માટે કદાચ હૈયું નાનું પડશે

કૂણા કૂણા કોડ લઈને એકમેકની

સોડમાં ધીમે ધીમે રાત વહે

ને પરભાત ઊઘડશે

એકમેકમાં હળતો રહેશે,

એકમેકમાં ભળતો રહેશે,

લોહીનો લય ઉછળતો રહેશે

વહાલ ભરેલી વયમાં હવે તો ઝૂમી શકે તો ઝૂમ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ

( રજની મહેતા )

તને સ્પર્શીને આવેલો

પવન

મારી આંગળીઓનાં ટેરવાં ઉપર

જે લિપિ

લખી જાય છે

એને ઉકેલવા હું આકાશ સામે

હાથ ધરીને ઊભો રહું છું.

લિપિ ઊકલી રહે છે ત્યારે

આખું આકાશ

મારી આંગળીઓના ટેરવામાં

સમાઈ જાય છે.

એ આકાશમાં હું મને તો

શોધ્યો ય જડતો નથી

જ્યાં જોઉં-

સર્વત્ર તું જ તું!

( જ્યોતિષ જાની )

એય, તને મનમાં સમાવું તો ચાલશે?

રાતડીની નીંદરમાં ને નીંદરમાં સપનાં,

ને સપનામાં આવું તો ચાલશે?

પ્રશ્નો પર પ્રશ્નો હું પૂછ્યા કરું,

ને બસ પૂછ્યા કરું છું એ જ ધૂનમાં,

સૃષ્ટિમાં રોજ તને નીરખ્યા કરું

ને બસ નીરખ્યા કરું છું તને તૃણમાં.

એય, તને બોલાવું ત્યારે તું આવશે?

લાગણીના અણદીઠા શ્વેત શ્વેત રંગ મહીં,

ઈન્દ્રધનુષી એક વાત,

સંબંધો જોડાવા ઈચ્છાઓ જન્મે,

એ ઈચ્છાનો થામી લે હાથ.

એય, મારી ઈચ્છાનો બાગ હવે ફાલશે?

ઈચ્છાઓ જન્મે તો પૃચ્છાઓ જન્મે,

ને પ્રશ્નાર્થને સમજી તો લે,

ચૂપ ચૂપ રહીને પણ કહેવું જરૂર,

એ ભાવાર્થ સમજી તો લે

એય, સાથે રહેવું શું તને ફાવશે?

( આશા પુરોહિત )

દરિયાકાંઠે

હાથમાં હાથ ઝાલી

ચાર આંખો નિહાળે સૂર્યને

અસ્ત થતાં બે હથેળીઓ વચ્ચે ઉષ્મા

ધબકતા નવા સહઅસ્તિત્વની

રોમેરોમમાં ફેલાય ઉષ્મા

હવે સૂર્યની શોધ

પરસ્પરની આંખોમાં

( ધર્મેશ ભટ્ટ )

છે-ની બારીમાંથી સામે

કદાચ

લીમડાભાઈ લહેરાય છે

મંજરીઓના મઘમઘતા થર આવીને

કદાચ

હાલક ડોલક નાક સુધી પથરાય છે

ડાળ પરે કોઈ અજાણ્યું પંખી

કદાચ

ઉત્કટ એકલતાને ગાય છે

પાંદડાં પવનરહિત રૂપેરી તડકામાં

ફરફર ફરફર ન્હાય છે

ઘોળીને ચૂસેલી પડી ગયેલી પક્વ લીંબોળીનો

મીઠો કડવો સ્વાદ

કદાચ

અધરોષ્ઠના ચસકારામાં સંભળાય છે

ટબ્બા જેવીના સ્પર્શમાં ટેરવાં

કદાચ

રણઝણ રણઝણ થાય છે

છે

છે-ની હાલક ડોલક સ્મૃતિઓમાં

કદાચ

છે-ને તાકે છે…ચાખે છે…સૂંઘે છે…સ્પર્શે છે…

એવું

છે-ને

ઊંઘ ભરેલાં ઝોકામાં લયભર

કદાચ

લાગે છે.

( લાભશંકર ઠાકર )

મ્હોતાજ ના કશાનો હતો કોણ માનશે?

મારોય એક જમાનો હતો કોણ માનશે?

ડાહ્યો ગણી રહ્યું છે જગત જેને આજકાલ,

એ આપનો દિવાનો હતો કોણ માનશે?

માની રહ્યો છે જેને જમાનો જીવનમરણ,

ઝગડો એ ‘હા’ ને ‘ના’ નો હતો કોણ માનશે?

મસ્તીમાં આવી ફેરવી લીધી જગતની આંખ

એ પણ સમય નશાનો હતો કોણ માનશે?

હસવાનો આજ મેં જે અભિનય કર્યો હતો

આઘાત દુર્દશાનો હતો કોણ માનશે?

( રુસ્વા મઝલૂમી )

મા, મારા જીવતદાન માટે

ઠાકોરજીને ક્યાં સુધી ધર્યા કરીશ

આંસુઓના થાળ?

તને ખબર તો છે જ કે

બહેરી થઈ ગયેલી મારી કરોડરજ્જુમાં

ક્યારેય લીમડાની કૂંપળો ફૂટી શકી નથી

છતાંય તું બ્રાહ્મણોને મૃત્યુંજયના જપ

કરવાનું શા માટે કહે છે?

હવે તો ટેબલેટ્સ ગળવાથી પણ

જ્ઞાનતંતુમાં થીજેલા પતંગિયાઓ

ઊડી શકે તેમ નથી

ને ઊલટાના આવે છે મૃત્યુના વિચારો.

એટલે તો કહું છું કે

શીશીમાં રહી-સહી દવા ઢોળી નાખ

મને મારા લોહીના બળવાની વાસ આવે છે.

હવે બની શકે તો-

આ પલંગ પર ખેતરની માટી પાથરી દે,

માથા પરથી છત ઉડાડી દે,

આકાશને કહે-અહીં આવે

આ દીવાલોને ખસેડીને લઈ જા,

વૃક્ષોના હસતા ચહેરાઓને બોલાવી લાવ

(પ્લીઝ, ડોકટરને નહીં)

મારી પીઠ પર લગાડેલી

આ સ્ટ્રીપ્સ ઉખેડી લે,

પંખીઓને કહે-અહીં આવી બેસે,

કપાળ પરથી હઠાવી કે મીઠાનાં ભીનાં પોતાં,

શિશુઓ જેવાં વાદળોને બોલાવી લાવ-

મારા વાળમાં ભીની હથેળીઓ ફેરવે…

અને ફરી વાર કહું છું

આ ટેબલ પરની શીશીઓમાંથી-

દવા ઢોળી નાખ

ને તારાં સ્તનોનું

પહેલાંનું તાજું દૂધ પા

-કદાચ હું જીવી જઈશ!

( મહેન્દ્ર જોશી )