એક આખી જિંદગીનો છે એમાં અભાવ દોસ્ત,

આ ખાલી જામનું ય વજન છે ઉઠાવ દોસ્ત.

જીરવી શકશે પૂર્ણ ઉપેક્ષાનો ભાવ દોસ્ત,

પણ જીરવી ના શકાશે અધૂરો લગાવ દોસ્ત.

દરિયામાં મોજાં આવે, બધે આવતાં નથી,

અમથી જ રાહ જોયા કરે છે તળાવ દોસ્ત.

દરિયા-પહાડ-આભમાં જો ના સમાય તો,

નાની ચબરખીઓમાં પ્રણયને સમાવ દોસ્ત.

તાજા કલમમાં એ જ કે તારા ગયા પછી,

બનતો નથી આ શહેરમાં એકે બનાવ દોસ્ત.

( મુકુલ ચોકસી )

ખડક જેવો દેખાતો અચળ,

મહાકાય કાચબો હલવા માંડે

તેમ ગાડી ચાલી અને અચાનક

એને સેંકડો હાથ ફૂટ્યા,

જેમાં સચવાયેલો પ્રેમનો તરફરાટ

પ્લેટફોર્મ પર હલતા હાથોને

સ્પર્શ કરવા માંગતો, આતુર.

મેં હળવેકથી મારો હાથ છોડાવ્યો

અને અસહાય ઊભો રહ્યો,

એને ગાડીને સ્વાધીન કરી,

ત્યારે મારો હાથ પણ હલતો હતો.

દેહથી વિખૂટા પડેલા તરફડતા માથા જેવો.

પછી પ્લેટફોર્મ બોલતું હતું અસંબધ્ધ વાક્યો,

આવનારી-જનારી ગાડીઓની માહિતીના.

જો કે મારે માટે તો બહારનું શહેર પણ હતું

સાવ ઉદાસ,

રસ્તાઓ હતા પણ એ પાછા વળવા માટે નહોતા.

( વસંત અબાજી ડહાકે )

હાથ સામે હાથ નહીં;

હાથ સાથે હાથ,

હાથમાં જ હાથ : એ જ સ્નેહ!

આંખ સામે આંખ નહીં;

આંખ સાથે આંખ,

આંખમાં જ આંખ : એ જ સ્નેહ!

દેહ સામે દેહ નહીં;

દેહ સાથે દેહ,

દેહમાં જ દેહ : એ જ સ્નેહ!

સૂર સામે સૂર નહીં;

સૂર સાથે સૂર,

સૂરમાં જ સૂર : એ જ સ્નેહ!

મન સામે મન નહીં;

મન સાથે મન,

મનમાં જ મન : એ જ સ્નેહ!

તું સામે હું નહીં;

તું સાથે હું,

તું મહીં જ હું : એ જ સ્નેહ!

( ચંદ્રકાંત શેઠ )

વહેલી સવારે બગીચામાં

એક યુવાન પ્રેમીને તેની પ્રેમિકાને

આપવા માટે

તાજા ગુલાબનું ફૂલ તોડતો

જોઉં છું ત્યારે

હું ચૂપ નથી બેસતો.

હું તેને તેમ કરતાં જરૂર રોકું છું

કારણ…?

એક ગરીબ પિતા

તેની ઝૂંપડીની બહાર

તેનાં કુમળાં બાળકોને સોટીથી

મારતો જોઉં છું ત્યારે

હું તેને તેમ કરતાં ચોક્કસ અટકાવું છું

કારણ…?

લાકડીના ટેકે ધીમે ધીમે ચાલતો

એક વૃધ્ધ

રસ્તો ક્રોસ કરવા માટે

આજુબાજુ જુએ છે

હું તેની પાસે પહોંચી જાઉં છું અને

તેને હું મારા હાથનો ટેકો આપી

રસ્તો ક્રોસ કરાવું છું.

કારણ…?

સિટી બસ ચિક્કાર ભરેલી છે

એક બસ સ્ટેન્ડ પાસે એક યુવતી

તેના સાવ નાના બાળકને લઈને

બસમાં ચઢે છે

બેસવાની જ્ગ્યા માટે તે આમતેમ

જુએ છે

ત્યારે હું તેને મારી સીટ ખાલી

કરી આપું છું અને તેને ત્યાં

બેસવા કહું છું.

કારણ…?

કારણ કે જ્યારે આવું કશુંક બને છે

ત્યારે મારામાં સૂતેલો બાળક સફાળો

જાગી ઊઠે છે…

( એસ. એસ. રાહી )

આ તે કઈ રીત છે?

સંબંધના ચણતરમાં લાંબી તિરાડ

અને પાયામાં શરતોની ઈંટ છે.

શબ્દોને હોઠથી અળગા કરું

તો મને બોલવાની આપો છો આણ,

રણમાં અમથી જ મને એકલી મૂકીને,

પછી ચલાવવા આપો છો વ્હાણ!

પ્રશ્નોના કિલ્લામાં રોંધીને કો’છો કે

આ તો બસ પાણીની ભીંત છે!

આ તે કઈ રીત છે?

નસનસમાં ધગધગતા ખિલા ઠોકો

ને પછી અટકાવી કહેતા કે ‘જા’

ધસમસતા શબ્દોનું તીર એક છોડીને,

કહેતા કે ‘ઝીલવા મંડ ઘા’

આશાઓ-ઈચ્છાઓ બાળીને કો’છો કે

’તારી ને મારી પ્રીત છે!’

આ તે કઈ રીત છે?

( આશા પુરોહિત )

ખુલ્લું ખાલીખમ આકાશ,

ફીક્કો પડી ગયેલો ચંદ્ર,

એકલાં-અટૂલાં તારાઓ,

બાલ્કનીમાં ડોકિયું કરતાં વૃક્ષની ડાળી પરથી

ખરું ખરું થતાં પર્ણો,

અધખૂલી આંખોનાં કોઈક ખૂણે

ચમકવા મથતા અશ્રુઓની મથામણ,

મારી કવિતાની ખુલ્લી પડેલી ડાયરી,

કોરાં પાનાં,

અનેક જનમેદની વચ્ચે તદન એકલો દરિયો,

એનાં ઉછાળાં મારતાં મોજાં,

ને કૂંડામાં ઉગેલું તને ગમતું ગુલાબનું ફુલ,

આ બધાંના સથવારે,

રોજ વિતાવું છું,

તારા વગરની ઉદાસ સાંજ….!

( એષા દાદાવાળા )

જળની વચ્ચે થળની વચ્ચે

ટળવળતી અટકળની વચ્ચે

હું ને તું તો મળતાં રહેતાં

પ્રેમ ને પ્રેમની પળની વચ્ચે

અંતર વગરના રસ્તા ઉપર

અંત વગરનો સાથ લઈ

દિવસ ભરના થાક પછી તું આવ

મહેકતી રાત થઈ

પરપોટાના પડછાયે ને

સમય સીવે તે સળની વચ્ચે

હું ને તું તો મળતાં રહેતાં

પ્રેમ ને પ્રેમની પળની વચ્ચે

શબ્દ વગર ને સૂર વગર ને

નાદ વગર પણ જે ગૂંજે

એકાન્તોની અવરજવરમાં

મૌન મૌનને કહે તે શું છે?

હોવાની હદ પાર કરી

ખોલે અનહદ તે કળની વચ્ચે

હું ને તું મળતાં રહેતાં

પ્રેમ ને પ્રેમની પળ વચ્ચે

( સોનલ પરીખ )

મારી પાસે કોરો કાગળ તારા હૈયા જેવો

એના પર હું લખું છું મારું નામ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ

તું એને ચૂમશે તો મારા અહીં તહીં રઝળતા

નામને જાણે મળી જશે સરનામું

ભલે પછી રઘવાઈ દુનિયા પસાર થાય

કે થંભી જાય

કોણ જોશે એની સામું?

લઈ હાથમાં હાથ હવે તું ચલ મારી સંગાથ

વિશ્વમાં ઘુમાય એટલું ઘુમ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ.

આપણાં હળુ હળુ છે બંધન

એનાં મબલખ મબલખ સ્પંદન

એને ઝીલવા માટે કદાચ હૈયું નાનું પડશે

કૂણા કૂણા કોડ લઈને એકમેકની

સોડમાં ધીમે ધીમે રાત વહે

ને પરભાત ઊઘડશે

એકમેકમાં હળતો રહેશે,

એકમેકમાં ભળતો રહેશે,

લોહીનો લય ઉછળતો રહેશે

વહાલ ભરેલી વયમાં હવે તો ઝૂમી શકે તો ઝૂમ

તું એને ચૂમી શકે તો ચૂમ

( રજની મહેતા )

તને સ્પર્શીને આવેલો

પવન

મારી આંગળીઓનાં ટેરવાં ઉપર

જે લિપિ

લખી જાય છે

એને ઉકેલવા હું આકાશ સામે

હાથ ધરીને ઊભો રહું છું.

લિપિ ઊકલી રહે છે ત્યારે

આખું આકાશ

મારી આંગળીઓના ટેરવામાં

સમાઈ જાય છે.

એ આકાશમાં હું મને તો

શોધ્યો ય જડતો નથી

જ્યાં જોઉં-

સર્વત્ર તું જ તું!

( જ્યોતિષ જાની )

એય, તને મનમાં સમાવું તો ચાલશે?

રાતડીની નીંદરમાં ને નીંદરમાં સપનાં,

ને સપનામાં આવું તો ચાલશે?

પ્રશ્નો પર પ્રશ્નો હું પૂછ્યા કરું,

ને બસ પૂછ્યા કરું છું એ જ ધૂનમાં,

સૃષ્ટિમાં રોજ તને નીરખ્યા કરું

ને બસ નીરખ્યા કરું છું તને તૃણમાં.

એય, તને બોલાવું ત્યારે તું આવશે?

લાગણીના અણદીઠા શ્વેત શ્વેત રંગ મહીં,

ઈન્દ્રધનુષી એક વાત,

સંબંધો જોડાવા ઈચ્છાઓ જન્મે,

એ ઈચ્છાનો થામી લે હાથ.

એય, મારી ઈચ્છાનો બાગ હવે ફાલશે?

ઈચ્છાઓ જન્મે તો પૃચ્છાઓ જન્મે,

ને પ્રશ્નાર્થને સમજી તો લે,

ચૂપ ચૂપ રહીને પણ કહેવું જરૂર,

એ ભાવાર્થ સમજી તો લે

એય, સાથે રહેવું શું તને ફાવશે?

( આશા પુરોહિત )