तारों की झिलमिल-मुनि रूपचन्द्र

तारों की झिलमिल से

कोई बिछुडा दिल यदि मिलता है तो मिल लेने दो.

 

तुम ने था जो दीप जलाया

साँझ हुई तो वह घबराया

तम-किरणों की घुल-मिल में

नव-दीपक कोई जलता है तो जल लेने दो.

तुम ने था जो फूल खिलाया

वह तो पतझर में मुरझाया

मन सावन की रिमझिम से

यदि नया सुमन कोई खिलता है, खिल लेने दो.

नभ से जो सरिता है आयी

उस से प्यास नहीं बुझ पायी

आँसू की निर्मल कल-कल से

कोई गंगा ढलती है तो ढल लेने दो.

अब तक जो हैं गीत सुनाये

वे मेरे थे या कि पराये

उन गीतों की सरगम से

यदि कोई पीडा हँसती है तो हँस लेने दो.

( मुनि रूपचन्द्र )

સમુદ્ર-સિતાંશુ યશચંદ્ર

 દેવો અને દાનવોએ સરળ કરી નાખ્યો

તે પહેલાંનો સમુદ્ર મેં જોયો છે

મેં વડવાનલના પ્રકાશમાં પાણી જોયા છે.

આગ અને ભીનાશ છૂટા પાડી ન શકાય.

ભીંજાવું અને દાઝવું એ એક જ છે.

સાગરને તળિયેથી જ્યારે હું બહાર આવું

ત્યારે મારા હાથમાં મોતીના મૂઠા ન હોય

હું મરજીવો નથી

હું કવિ છું

જે છે તે છે કેવળ મારી આંખોમાં.

( સિતાંશુ યશચંદ્ર )

અમે મળીએ-ઉત્પલ ભાયાણી

અમે મળીએ છીએ ત્યારે

માત્ર વરસાદની મોસમ હોય છે

અને અમે મન મૂકીને પલળીએ છીએ

ગ્રહો બહુ જ નબળા થઈ જશે ત્યારે

કે બિલાડી આડી ઊતરશે ત્યારે

કે ડાબી આંખ ફરકશે ત્યારે

વીજળી અમારા પર ત્રાટકશે જ

પણ એથી પલળવાનું થોડું જ ગુમાવાય છે !

( ઉત્પલ ભાયાણી )

 

તરવાના થાકનો-પ્રીતિ સેનગુપ્તા

તરવાના થાકનો

માછલીને

વિચાર જ ક્યાંથી હોય? 

પંખીને તે વળી

ઊડવાનો કંટાળો?

મને તો એ જ ડર છે

કે પૂછ્યા વગર,

વિચાર્યા વગર,

શ્વાસ લેવાનો ભાર લાગતો હશે

એમ માનીને

કોઈ

મને અટકાવી દે તો?

( પ્રીતિ સેનગુપ્તા )

મારી આંખોમાંથી-કપિલા મહેતા

મારી આંખોમાંથી

બહાર ધસી આવતાં આંસુઓ

ત્યાં જ અટકો.

પાછા આંખોની બખોલમાં લપાઈ જાઓ.

તમે ક્યાં અષાઢનાં મેઘબિન્દુ છો?

અહીં કોઈ ચાતક તમને આવકારશે નહીં

તમે ક્યાં સ્વાતિ નક્ષત્રનું જળબિન્દુ છો?

અહીં કોઈ છીપલાં મોતી બનાવશે નહીં

તમે ક્યાં હળધરની આંખનો વિસામો છો?

કોઈ રોપાઓને તમારી જરૂર નથી.

એટલે જ કહું છું:

મારી આંખનાં આંસુઓ

પાછા આંખની બખોલમાં લપાઈ જાઓ.

( કપિલા મહેતા )

લખ મને-દિલીપ પરીખ

કાગળમાં તારી યાદના કિસ્સાઓ લખ મને,

જો શક્ય હોય તો પ્રેમના ટહુકાઓ લખ મને !

તારા વિના અહીં તો છે ધુમ્મ્સ ફક્ત બધે,

તારી ગલીમાં કેવા છે તડકાઓ લખ મને !

અકળાઈ જાઉં એવા અબોલા ન રાખ તું,

તારા જ અક્ષરો વડે ઝગડાઓ લખ મને !

કોઈ મને બીજા તો સહારા નહીં મળે,

અમથા જ તારે હાથે દિલાસાઓ લખ મને !

મારા જીવનનો પંથ હજી તો અજાણ છે,

ક્યાં ક્યાં પડ્યાં છે તારાં એ પગલાંઓ લખ મને !

( દિલીપ પરીખ )

 

-તો કહેજે-અવન્તી દવે

તું ક્યારેક પેલાં કિરણોની પાર પહોંચી શકે

                તો કહેજે-

        સૂરજ ક્યારેય આવો કાજલ ન,તો !

તું ક્યારેક જળની આરપાર ખૂંપી શકે

                તો કહેજે-

        દરિયો ક્યારેય આવો આગ ન,તો !

તું ક્યારેય ચાંદના ગવનને ખોલી શકે

                તો કહેજે-

        રાત ક્યારેય આવી શ્વેત ન,તી !

તું ક્યારેય જિંદગીને પેલે સીમ પૂગી શકે

                તો કહેજે-

        મોત ક્યારેય આવું કિનખાબ ન,તું !

( અવન્તી દવે )

સૂરજ-વિનોદ અધ્વર્યુ

 પરબીડિયામાં

        તમે પાઠવ્યો સૂર્ય….

        નવો નક્કોર….

        અસલ કેસર ઝબકોળ્યો !

        અમે હરખનાં આંસુ મહીં ઘૂંટીને ઘોળ્યો.

        કરી લલાટે તિલક, જહીં દીઠું દર્પણમાં,

        ગયો ઓગળી-વહી સનેહી ! તવ સમરણમાં !….

રે !

        કેટકેટલા સૂરજ, આજલગણ, દૈ તાલી

        ગયા ઓગળી આમ, પછી પરબીડિયાં ખાલી !

અને-

        વળી આ-

        તમે પાઠવ્યો સૂર્ય….

        ભલે તો-આજ, અમેયે

        એ જ પરબીડિયામાં

        ભરી ચાંદ પાઠવશું કોડે

        સૂરજ થૈ જે મળશે તમને-

                                  -કોક પરોઢે !

( વિનોદ અધ્વર્યુ )

दर्द का लालच-हेमेन्द्र चण्डालिया

अहसास के सैलाब में

डूबत-उतराते

बहुत बार भींच लेता हूं पलकें

कण्ठ हो जाता है अवरुध्ध

फूटने लगती हैं अनायास

दिल से, आँखों से

कुछ तरल संवेदनाऍ

शब्दों की सीमाओं से परे.

अपने आप से

जो कहा है तुमने

अपने आप

जो सहा है तुमने

उस दर्द को

छू भी नहीं सकता मैं

देखता हूँ, बस दूर से

लालच से

एक टूकडा कहीं से

हाथ लग जाए

मेरे भी.

 

( हेमेन्द्र चण्डालिया )

તૂટી ગયેલી ચપ્પલને-કૈલાસ પંડિત

તૂટી ગયેલી ચપ્પલને કાઢી નાંખતા પહેલા, 

પહેરવાના કેટલા મરણિયા પ્રયાસ, 

કર્યા હતા મેં.

 

ક્યારેક સ્કૂલના કે કોલેજના કોઈ ફ્રેન્ડને, 

કોઈ વાતે ઓછું આવી જતું ત્યારે, 

કેટકેટલા ખુલાસા કરતો હતો હું?

આજે નોકરીએ લાગ્યા પછી,

મારી પાસે ચપ્પલ બૂટના ઢગલા છે,

કોઈ ખોવાઈ પણ ગયા હોય,

મને યાદ પણ નથી.

હું હવે ફોનના ડાયલમાં કેટલાયને,

બર્થ-ડે વિશે કહી હાશ કરી દઉં છું,

એક વાર વીડિયો જોતા જોતા જ,

જમ્યા વગર સૂઈ ગયો ત્યારે,

તૂટેલું ચપ્પલ સ્વપ્નામાં આવ્યું અને

હું ઝબકી ગયો.

હવે ગોળી ખાઈ સૂઈ જવાની,

આદત પડી ગઈ છે મને.

( કૈલાસ પંડિત )