(૧)
મૃત્યુ,
અમૃત સરોવરમાં ઝબકોળાઈ
નવા નક્કોર થવાની ઘટના
એ જ મૃત્યુ !
જન્મ જન્માંતરના
અવિરત પ્રવાહે
ઓળખ બદલવાની વિરામ ક્ષણ
એ જ મૃત્યુ.
જિંદગીનું એકમેવ નિશ્ચિત
સનાતન સત્ય
એ જ મૃત્યુ.
.
તું અમૃત, અનિત્ય અમે !
.
(૨)
શબ્દ,
જાણભેદુની હાથવગી,
હૈયાવગી ઓળખ એ જ શબ્દ.
ઊર્મિઓના ઉત્સવનું સાવ સહજ,
સરળ આંગણું એ જ શબ્દ.
કરણીની એરણ ઉપર શબ્દ ઘડાય
એ જ શબ્દોત્સવ !
શબ્દ ચેતનાના ચમકારે
જાતને ઓળખી જવાની
‘પાનબાઈ’ રમતનું નામ
શબ્દબ્રહ્મ સાક્ષાત્કાર !
.
તું અર્થ, અક્ષર અમે !
.
( ડો. ભરતભાઈ મિસ્ત્રી )
(૧)
મૌન,
અ-મનના અફાટ વિસ્તારે સ્થિર
ચૈતન્યદીપ એ જ મૌન !
પ્રકૃતિના પ્રવાહે આયાસ
વિહીન તરણ
એ જ મૌન.
અનંત સાથે એકાકાર થઈ ગયેલ
અસ્તિત્વનો અનાહત નાદ
એ જ મૌન.
પૂર્ણ પ્રફુલ્લિત શબ્દ પુષ્પનો
નયનરમ્ય, સુગંધીત ગુચ્છ
એ જ મૌન !
.
તું કીર્તન, કરતાલ અમે !
.
(૨)
સંસ્કાર,
અનુભવની એરણ અને સમજણના
હથોડે ઘડાયેલ ઘાટના સમગ્ર સૌંદર્યની
ઓળખનું નામ સંસ્કાર.
અંદર જે પડેલું છે તેનો ઉજ્જ્વલ ઉઘાડ
એ જ સંસ્કાર.
કેળવણીની ખેડ, પુરુષાર્થનું પાણી,
સાતત્યના સલીલે અને પ્રેમની માવજતે
અંદરનું સત્વ પાક રૂપે લહેરાય
એ જ સંસ્કાર !
.
તું વૈભવ, વસ્ત્ર અમે !
.
( ડો. ભરતભાઈ મિસ્ત્રી )
ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ
કવિઓ તો અઘરું ને ઝાઝું બોલે છે ચાલ સહેલું ને થોડું કંઈ માણીએ
.
ટિટોડી કકળીને કહેતી પણ હોય કે આ આખું તળાવ મારું આણું
એમાં જો કલકલિયો ઊંધો પછડાય અને સોંસરવું પાડી દે કાણું
કાળોકોશી તો એને શીખવવા બેસે કે ચાલો કલકલિયાને મારીએ
ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ.
.
બગલાનું કહેવું કે આખાં તળાવ કોઈ આણામાં માગે એ કેવું ?
ચકલી કે’ અમને તો આટલુંક આપેલું ધૂળ મહીં નાહ્યાની જેવું
પોપટ કાં પારેવાં બોલતાં રહે કે આવા ઝગડાઓ ઘરમાં ના ઘાલીએ
ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ
.
( ધ્રુવ ભટ્ટ )
પ્રેમ એટલે શું ?
મને નથી ખબર
પણ હા,
આપણી વચ્ચેનો ‘કેવળ’
વાર્તાલાપ
પ્રેમ હોઈ શકે
અથવા તો
એવું પણ હોઈ શકે કે
પ્રેમ એટલે
હું કોઈ પુષ્પને જોઉં
ને એ જ ક્ષણે
તારો વિચાર ઝબકે
હું ખીલી ઊઠું,
મારું સ્મિત મહેકી ઊઠે,
હું તરબતર થઈ જાઉં
કદાચ ભૂલી જાઉં મને ખુદને જ
ને
પછી, અચાનક જ સભાન બની ઊઠું
પુષ્પની હાજરીનો ખ્યાલ આવતાં
શરમાઉં, સંકોચાઉં
ને
દોડી જાઉં દૂર….
એટલે દૂર…
એટલે દૂર…
કે
આપણી ‘છાની’ વાત
કોઈ પુષ્પ પણ
સાંભળી ન લે…
.
( વર્ષા બારોટ )
તારે જે કહેવું છે મને,
એ જ
મારે કહેવું છે તને
અને
મારે જે કહેવું છે એ જ
કદાચ
તારે પણ મને…
પણ
શબ્દ એકેય મળતો નથી
અને
મૌન એવા આપણે
એકબીજાને
બતાવીએ છીએ-
સૂર્ય,
ફૂલો, પતંગિયાંઓ, વૃક્ષો…
વેલી, નદી, તળાવ, ઝરણાંઓ,
ખેતરો, પહાડો, પંખીઓ,
દૂર ક્ષિતિજે
રેલાતા રંગો
અને
હસી પડતા
ચાંદ-તારાઓ…
.
( વર્ષા બારોટ )
(૧)
જીવનકલા,
સ્વમાં કુદરતનો
સહજ આવિર્ભાવ અને
તેની અભિવ્યક્તિ
એ જ કલા.
પ્રકૃતિનો શતપ્રતિશત પડઘો
એ જ કલા.
પ્રકૃતિના રંગ, રસ, રૂપ, નાદ
અને લય સુધી પહોંચવું,
તેને પામવું અને તેમાં પ્રગટ થવું
એ જ જીવન કલા,
અસ્તિત્વનો ઉત્સવ !
.
તું કલમ, કાગળ અમે !
.
(૨)
માણસ,
નિશ્ચિત આકાર અને
ઈન્દ્રિયોના સમુહના
સજીવ ઢીંગલા ઢીંગલી એ માણસ નહીં
પણ પોતાના મૂળ સુધી પહોંચવાનો
પ્રયત્ન કરી તેને ઓળખી,
તેનો અહર્નિશ આભાર માનતાં
જીવંત મંત્રો એ જ માણસ !
પરમોચ્ચ સત્તાના પ્રેમનો પડઘો
એ જ માણસ,
વિશ્વેશ્વરના વિશ્વાસનો ધબકાર
એ જ માણસ.
.
તું જ્યોત, કોડિયું અમે !
.
( ડો. ભરતભાઈ મિસ્ત્રી )
મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા
મારી પાનીએ બેઠાં પતંગિયાંને ટોક મા
મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા
.
અધખુલ્લી બારીથી જોયાં આકાશ,
અને જોયાં છે પંખીનાં ટોળાં;
હફળક દેતુંને કાંઈક અંદર જાગે,
ને પછી આંખોમાં સપનાંના મેળા;
પગલાંમાં હોંકારા પહેર્યા મેં આજ,
હવે બેસાડી ના દે તું ગોખમાં
મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા
.
હોવું આ આપણું તો ઝાકળની જાત,
નથી પથ્થરમાં કંડાર્યા લેખો;
દરિયાને તળિયેથી ઊગી નીકળીએ,
જરા કાંકરિયું સાદની જો ફેંકો;
સાતે જન્મારાના સગપણને બે પળના
અળગાપણાથી તું જોખ મા.
મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા
.
( મધુમતી મહેતા )
બાળપણમાં ભેટ મળેલી
પરીકથાઓની ચોપડી
જીર્ણ-શીર્ણ હાલતમાં-
છતાંયે,
આજે પણ સાચવી રાખી છે – મેં !
.
એકડદંડિયા મહેલમાં
પુરાયેલી રાજકુમારીને
છોડાવવા આવતો રાજકુમાર
એમાં સફેદ ઘોડા પર સવાર તો થયો છે…
પણ, એનો ચહેરો ફાટી ગયો છે !
.
વારંવાર વાંચેલી એ વાર્તામાં
શબ્દેશબ્દ મને યાદ રહી ગયો છે
પણ
રાજકુમારનું નામ
કેમેય કર્યું યાદ આવતું નથી
નામ કે ચહેરો…
…મળશે ખરાં ?
.
( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )
એક મુઠ્ઠી છલના લઈને
તૂટ્યાં-ફૂટ્યાં સપનાં લઈને
સંબંધોના સરવૈયામાં શૂન્ય શૂન્યના ઢગલા લઈને….
કહે, હવે ક્યાં જાવું….?
.
વાતોના કોરા વરસાદે નથી હવે ભીંજાવું
મારે આંસુમાં નથી નહાવું…..
.
તારી મારી હથેળીમાં લખી હતી જે ખાલી વાતો….
ભૂત – ભૂતાવળ થઈને પજવે
હવે બધી એ ઠાલી વાતો-
આસપાસ વીંટળાતી સાપણ થઈને બધી મારી રાતો-
રાતોના એ ડંખને જાણે કદી નથી રૂઝાવું….
હું કોને ઘાવ બતાવું
મારે આંસુમાં નથી નહાવું……
.
હશે, હવે એ સપનાં તૂટ્યાં
સબંધોના આયખાં ખૂટ્યાં
ગુંગળાયેલા ડૂસ્કાં છૂટ્યાં
બાંધી રાખ્યાં વરસો સુધી
એકપળમાં તીર વછૂટ્યાં
ઘટનાઓના સંદર્ભોથી ક્યાં લગી વીંધાવું
મારે નથી હવે બંધાવું….
વાતોના કોરા વરસાદે નથી હવે ભીંજાવું !
.
( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )
મારી અંદર ક્યાંક – કોઈક ખૂણે
આજે પણ એક ભીની રાત જીવે છે.
એકાંતમાં – લપાઈ – છુપાઈને
એની સુંવાળપને અડકું,
ત્યારે
સાપની ચામડીને અડક્યા જેવો
ભયનો ધ્રાસકો પડે છે.
.
એની તેજાબી ભીનાશની છાલક
મારી આંખમાં ન ઊડે,
એનો ડર
મને સતત સતાવે છે…
.
રેતીના નગરમાં
વગર સિંચ્યે
સંવેદનાઓની વેલ વધતી જ જાય છે
પણ હવે, જડમૂળથી ઉખાડીને ફેંકી દેવી
છે,
એ રાતને….
.
મૃગજળના કુંજાને
હું – તમે કે બીજું કોઈ પણ,
ક્યાં લગી સાચવે ?
.
( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )
મોરપીંછ 