લાવ,

ખભે ઝોળી ભેરવી નીકળી પડું ક્યાંક.

અંતહીન મેદાનોની મોકળાશ

આંખોમાં આંજી દઉં.

ગીચ જંગલોની ભૂલભુલામણીમાં

હરણના બચ્ચાની જેમ અટવાયા કરું.

નદીના ખળખળ પ્રવાહમાં

વહ્યા કરું માછલીના ચટાપટાળા રંગ પહેરી.

સૂર્યનાં કિરણ પીઠ પર બાંધી

છમછમ નાચું.

પક્ષી બની પહાડો પર ઊડતાં-ઊડતાં

આકાશને જરા અડીને

કલબલી ઊઠું.

વાદળોની આરપાર ઊતરીને

ભરી દઉં છાતીમાં તાજી હવા.

ખિસકોલી થઈ વૃક્ષો પર કર્યા કરું ચઢ-ઊતર…

પણ,

અહીં તો મકાનો

ને બારણાંઓ

ને સાંકળો

ને તાળાં.

બારીઓ તો ખરી

પણ પાછા સળિયા ને કાચ !

સામસામી દીવાલો પર પડછાયા ભીંસાય.

ઉપર ઝળૂંબતી છત-

માણસ ઊડે તો ક્યાં ?

ભોંય પર જડ્યા રે પથ્થર !

મૂળ ક્યાં પ્રસારે ?

બંધ બારીમાંથી મગતરું પણ જઈ ન શકે બહાર

શરીર બંધ

ને મન પણ બંધ.

બારીના કાચની ફાટમાંથી

ઝીણી-અમથી લહેરખી

કરે છે ટક ટક

ટકોરા…

લાવ,

ખભા પરની ઝોળીયે ફગાવીને

નાભિમાંથી છૂટતા શ્વાસની જેમ

નીકળી પડું ક્યાંક.

 .

( રીના ચિંતન મહેતા )

તું ફક્ત ના હાર જો કે જીત જો

યુદ્ધ કરવાનીયે એની રીત જો

 .

દુશ્મનો હથિયાર હેઠાં ફેંકશે

મ્યાનમાંથી કાઢશે તું સ્મિત જો

 .

હું ગઝલના ગામમાં રહેવા ગયો

યાદ આવ્યું તોય પાછું ગીત જો

 .

ભાગ અંદર આ પ્રસિદ્ધિની ક્ષણે

કોક બાંધે છે અહમની ભીંત જો

 .

કામ સહુ પૂરાં કરીને નીકળ્યા

યાદ આવ્યું રહી ગઈ લ્યાપ્રીત જો

 .

( મુકેશ જોષી )

શૈય્યા હો ભીષ્મસાત, ખીચોખીચ બાણ હો

ઢળતી હવાનો ઢાળ સહજ, સપ્રમાણ હો

 .

ડૂબે નજર તો કહ્હેક ડૂબે તળ-અતળ સુધી

કૂવાના સ્થિર જળમાં ખતરનાક તાણ હો

 .

કંડારું લાજવાબ ગઝલ-શેર મોજથી

વિચાર હો તો ખુદ-બ-ખુદ આરસપહાણ હો

 .

સામે મળેલ લહેરખીનું નામ-ઠામ શું ?

જાણું કશું ન હુંય ને એ પણ અજાણ હો

 .

કરવી પછી શું કામ ક્ષિતિજોની ખેવના !

આગળ જરી અનંતથી મારી પિછાણ હો

 .

( સુરેન્દ્ર કડિયા )

(૧)

તરસ્યો થા, મારા જીવ સદાય માટે

અને સહેજ પણ જંપ વિના

તલાશ્યા કર.

આ નીરવ ઝુરાપો

તારા હૃદયનેતળિયે

ભલે લપાઈ રહે.

તું તારા ઉચ્ચારાયેલા પ્રત્યેક શબ્દનું

બીજ થઈ જા.

.

(૨)

તારા ચહેરા પરનું સ્મિત

દ્રશ્ય માટે પૂરતું છે.

તારા નામનો ધ્વનિ

ગીત માટે પૂરતો છે.

તારી ચાબૂકનો પડછાયો

જ્યાં પૂરતો હોય

ત્યાં શા માટે

તારાં જીવલેણ તીરોથી

મારા કટકેકટકા કરે છે ?

.

(૩)

તારા પ્રકાશમાં

હું શીખું છું પ્રેમની રીત.

તારા સૌન્દર્યમાં શીખું છું

કાવ્ય અને સંગીત.

મારા હૃદયમાં થતા તારા નર્તનને

કોઈ જોઈ ન શકે

પણ ક્યારેક હું જોઉં છું

અને દ્રષ્ટિ થઈ જાય છે

કલામય.

.

(૪) .

તારે માટેનો પ્રેમ મને પગલાઈ તરફ લઈ ગયો

મારા જીવનના ખંડેરમાં કારણ વિના હું તડપું છું,

મારો પોતાનો ભૂતકાળ મને અપરિચિત લાગે છે.

તારા પ્રેમને કારણે મેં ભૂતકાળ સાથે નાતો તોડી નાખ્યો છે.

તારા માટેનો ઝુરાપો મને આ ક્ષણમાં ધારણ કરે છે.

મારી કામનાઓ મને હિંમત આપે છે.

હું તને જોઉં છું મારા ભીતરની ભીતરના અસ્તિત્વમાં.

.

( રૂમી, અનુવાદ : સુરેશ દલાલ )

ઈશ્વરની હથેળી જેવા

પાંદડા ઉપર

હવા કોનું નામ લખે છે

એ જાણવાનો વિસ્મય

હજી હું જાળવી શક્યો છું

એના આનંદથી

હું રોજ નવાનકોર ઊગતા સૂર્યનું

પૂર્ણ ઉમળકાથી સ્વાગત કરું છું.

 .

હવે મને

વીતી ગયેલી રાત

પરાઈ લાગે છે

અને દિવસ મને મારો લાગે છે.

 .

કોઈક આપણું હોય

અને આપણે પણ કોઈકના હોઈએ

પછી એને પ્રેમ કહેવાય કે નહીં

એની પળોજણમાં પડ્યા વિના

હું મારી રીતે

મારું જીવન આમ ને આમ

ઊજવતો જાઉં છું

-અને આપણું ગીત

તરોતાજા લયમાં ગાઉં છું.

 .

( સુરેશ દલાલ )

બસ એ જ સંબંધો સાચા,
જેની પાસે સ્વયમ ખુલતી હોય હૃદયની વાચા.
.
લાલચોળ તડકાઓ જયારે જમાનો હાથ ઉગામે,
એવે ટાણે છત્રી લઈને મળી જાય છે સામે.
સાચવવાની લ્હાય નહીં ને છતાં રહે નાં કાચા.
.
સમજણનું આકાશ હોય ને હોય સ્મરણની સીડી,
બંને પાસે સાકાર તો બંને જાને કીડી.
ગમે તા થી સ્પર્શો, નાં હો ક્યાય અહમના ખાંચા.
.
( મુકેશ જોષી )

મને તારી પાસે સતત રાખજે,
તું કાંટો બને તો મને વાગજે.
.
હજી તો હું રૂ છું દીવો થઇ જઈશ,
પછી તારી ફૂંક ફૂંકે ચાખજે.
.
યુગોથી ઉઘાડો જનમ લઇ ફરું,
મને તારી પાંપણ વડે ઢાંક્જે.
.
ભલે તાવ રૂપે તું આવે મને,
પ્રથમ ટાઢ વાઈ ખબર આપજે.
.
મંદિરથી ઘર મારું પાસે પડે,
તું થાકે તો સીધો ઘરે આવજે.
.
(  મુકેશ જોષી )

સાયબાએ લઈ આપી ગુલ્લાબી સાડી,

પ્હેરી તો કહે છે કે આખા મલકમાં

જોઈ નથી આવી ગુલાબની મેં વાડી.

સાયબાએ…

 ,

માખણની કાયા પર શોભે છે સાડી

કે શોભે છે કોઈના અભરખા,

સાયબાનો પોતીકો રેશમી મિજાજ

અને સાડીનું પોત બેય સરખાં

સપનાના ક્યારામાં જિંદગી ઊગાડી

સાયબાએ…

 .

અંગો પર વહાલપનું વાવેતર કરવાનાં

સપનાંઓ જોવા હું જાગું,

સાડીને વીંટું તો ઓચિંતું થાય જાણે

સાયબાને વીંટળાતી લાગું

પાંખો પણ આપીને બાથમાં ઉડાડી

સાયબાએ…

.

( મુકેશ જોષી )

એમના ઉંબર સુધી જઈને નથી ફાવી શક્યા, અફસોસ છે

આંખ કે આંસુનું સરનામું નથી માગી શક્યા, અફસોસ છે

 .

એકસો ને આઠ મણકા આયખામાં ગોઠવી દીધા પછી

એક પગલું એક પગલામાં નથી માંડી શક્યા, અફસોસ છે

.

આભ, રેતી, મેઘ, ધરતી, કૈંક રૂપે લોક સરખાવ્યા કરે

પણ હતા એવા જરીયે પણ નથી લાગી શક્યા, અફસોસ છે

 .

મેં સિતારા ખેરવેલા જેટલા, બસ એટલા ઝાકળ થયા

પણ ફૂલોની સ્નિગ્ધ સુગંધો નથી દાગી શક્યા, અફસોસ છે

 .

રોજ મારા આંગણે એ સૂર્યને રમતો મૂકે તોયે

એક લાંબી ઊંઘ વચ્ચેથી નથી જાગી શક્યા, અફસોસ છે.

 .

( સુરેન્દ્ર કડિયા )