મૂલ્ય મારે શ્વાસના કરવા હતા;
ને અજંપા ઊરમાં ભરવા હતા.
.
નાવ કાગળની બનાવીને પછી;
સાગરો કૈં રેતના તરવા હતા.
.
ને પ્રસાદી રૂપે મારે દેવને;
વેદનાના આંસુઓ ધરવા હતા.
.
ટાંકણું એકાંતનું કરવું અને;
યાદના આકારને ઘડવા હતા.
.
અન્યની તો વાત પણ કરવી નથી;
જાત સાથે યુદ્ધ કૈં લડવા હતા.
.
સમજ કેરા ધ્વજને ફરકાવવા;
અણસમજના શિખરો સરવા હતા.
.
( ફિલિપ ક્લાર્ક )
કેમ કરીને તને પ્રેમનું ગીત મજાનું લખવું ?!
શબ્દો કેરા સાગરમાંથી મોતીને જ પરખવું…કેમ કરીને.
.
બે-ચાર હજી જ્યાં અક્ષર માંડું કલમ બિચારી અટકે,
લખું પરાણે જેવું તેવું-ટાંક ઓચિંતી બટકે !
.
તને ગમે એ વાત વિચારી લખવા કાજ વલખવું,
દિવસે-રાતે ભઠ્ઠીમાંના અંગારા-શું ધખવું !…કેમ કરીને.
.
‘પ્રેમ’ નામની ચીજ પ્રથમ કથવી-લખવી અઘરી,
ગાવાં જાતાં ભુલાય સઘળું, બાઝે કંઠે ખખરી !
.
નભમાં તરવું, જલમાં સરવું, છંદ-સ્પંદને ચખવું,
પળમાં પ્રગટે, છળમાં પલટે, કદીક વળી હરખવું…!…કેમ કરીને.
.
( દેવેન્દ્ર દવે )
સમયનું અજબ આચરણ નીકળ્યું છે
સ્મરણનાં તળેથી સ્મરણ નીકળ્યું છે
.
ગમે ત્યારે ઘર મૃગજળોનું જો ખોલ્યું
સદા હાંફ્યા કરતું હરણ નીકળ્યું છે
.
સૂરજ નામે એ ઓળખાયું જગતમાં
તમસ ચીરીને જે કિરણ નીકળ્યું છે
.
બપોરી સફરમાં તમારી કૃપાથી
મને આંબવાને ઝરણ નીકળ્યું છે
.
અચંબો થયો અંગજડતી લઈને
સમંદરના તળિયેથી રણ નીકળ્યું છે
.
જીવ્યા સામસામે છતાંયે મિલનમાં
કોઈ ને કોઈ આવરણ નીકળ્યું છે
.
અમસ્તો નવાઈ નથી પામ્યો ‘સાહિલ’
જીવન જો નીચોવ્યું-મરણ નીકળ્યું છે
.
( સાહિલ )
તમે બે ઘડી જ રહી જુઓ કદી ચાહનાની કતારમાં
પછી આપોઆપ તમે હશો નરી વેદનાની કતારમાં
.
નથી ખુદની પણ પડી કોઈને-પછી વાત અન્યની શું કરું
જો મળી તો મા-ની જાત બસ મળી ખેવનાની કતારમાં
.
જો કરે તો કેમ કરે કહો એ વિવેચના કોઈ બિંબની
મળ્યા જોવા અંધજનો બધે મને આયનાની કતારમાં
.
અમે પણ જરૂર જશું કદી-દસ બાય દસના મહેલમાં
જીવ્યાં ફૂટપાથની ધૂળમાં એ જ કલ્પનાની કતારમાં
.
બહુ ઊંચા આસને બેસવાથી ફરક ગજામાં પડે નહીં
ઘણા મોટા માણસો જોયા છે મેં ટૂંકા પનાની કતારમાં
.
કદી સુખની સેજે યા રંગમોલે સગડ મળે નહીં એમના
સ્વની જાણવાની જીદે ચડેલા મળી ફનાની કતારમાં
.
જશે સર્વ એષણા અવગતે એ વિષે રુંવેરુંવુ જાણતું
છતાં સહુને સાહિલ જોઉં છું અહીં કામનાની કતારમાં
.
( સાહિલ )
(૧)
વજન
.
એક કોરા કાગળનું
વજન કર્યું…
પછી એ કાગળ પર
કવિતા લખી…
પછી ફરી તેનું વજન કર્યું…
પણ વજનમાં
કોઈ ફેર ન પડ્યો !
-સમજાયું કે
કવિતા વજન માટે નહીં,
સ્વજન માટે લખાય છે.
.
(૨)
ભ્રમ
.
મારી સહાયતા વગર
સીધી લીટી
દોરી શકાતી નથી.
-એવા ભ્રમમાં રાચતી
ઓ ફૂટપટ્ટી !
તારી મદદ
ન લેવાની શરતે જ
વર્તુળ દોરી શકાય છે.
.
(૩)
એમ માનવામાં લાભ છે
કંઈ ખોટ નથી,
કે સાંજ એ કંઈ
દિન-દરિયાની ઓટ નથી.
.
(૪)
હવાનાં સાવ પારદર્શક
વસ્ત્રો પહેરે છે,
છતાં સાંજ
મર્યાદાવાન
સન્નારી જેવી લાગે છે !
.
(૫)
કમભાગ્ય તો
સૂર્યોદયને પણ નડે છે !
-એના નસીબમાં
સાંજ નથી હોતી.
.
(૬)
અસ્તાચળના ઓશિકે
સૂરજને ઊંઘી જવાનો
ઢોંગ કરતો જોઈને
ક્ષિતિજ હસી પડે !-
-તે સાંજ !
.
(૭)
બધું સમજ્યાની ભ્રમણમાં અકળ સાંજે,
ચલિત થઈ નીકળ્યા ફરવા અચળ સાંજે !
ફુવારા વચ્ચે પણ પહેરી જ રાખ્યાં છે,
હતાં ઘડિયાળ વોટરપ્રૂફ સજળ સાંજે !
.
( મદનકુમાર અંજારિયા ‘ખ્વાબ’ )
આશિકીનો કમાલ છે જાનાં
માત્ર તારો ખયાલ છે જાનાં
.
ફૂલ ખુશ્બૂ કે ચાંદ તારા હો
તું ફક્ત બેમિસાલ છે જાનાં
.
આઈનો પણ તડાક દઈ તૂટે
એવો તારો જમાલ છે જાનાં
.
હું તો ખુશહાલ છું જુદાઈમાં
તું કહે કેવા હાલ છે જાનાં
.
આપવું હોય જો તો આપી દે
દિલના ક્યાં ભાવતાલ છે જાનાં
.
એક તારા થકી હતી આબાદ
જિંદગી પાયમાલ છે જાનાં
.
શોકગ્રસ્ત એકલો હનીફ નથી
ચાંદ પણ પુરમલાલ છે જાનાં
.
( હનીફ સાહિલ )
रास्तों में गुमरही अच्छी लगी
ये तलाशे-बेखुदी अच्छी लगी
.
मैंने देखा है उसे बस एक बार
एक लडकी अजनबी अच्छी लगी
.
सारा दिन तो शोर रहता है यहां
शाम होते ही गली अच्छी लगी
.
गम से गेहरा कोई भी दुश्मन नहीं
गम से अपनी दोस्ती अच्छी लगी
.
गमकदे में तीरगी जब बढ गई
खूने-दिलकी रौशनी अच्छी लगी
.
एक बस तेरी कमी खलती रही
वरना हमको जिंदगी अच्छी लगी
.
शायरी से क्या मिला तुमको हनीफ
हां मगर ये सरखुशी अच्छी लगी
.
( हनीफ साहिल )
ભીંત ફાડીને ઉગેલા પીપળાની જેમ,
આપણને જીવવાનું ફાવે છે એમ.
.
એંધાણી આપતા પગલાંઓ ભૂંસીને
નવલા હું પગલાં કંડારુ.
જાણીતા મારગને ચાતરીને ચાલુ જ્યાં
દિવસે પણ ભેટે અંધારુ.
વગડાની ધૂળ મને ચૂમે ને પૂછે-મને ભૂલે છે કેમ ?
આપણને જીવવાનું ફાવે છે એમ.
.
ફાડીને આભ ભલે વરસે વરસાદ
મને ધરતી ભીંજાય તો જ ગમશે.
પાણી તો પથ્થરનાં ફોડી પાતાળને
ઝરણું થઈ આસપાસ રમશે.
.
હું તો મારામાં, નવ્વો નક્કોર હેમખેમ,
આપણને જીવવાનું ફાવે છે એમ.
.
( પરાજિત ડાભી )
मैं गौतम नहीं हुं
.
मैं गौतम नहीं हुं
मगर मैं भी जब घरसे निकला था
ये सोचता था
के मैं अपने ही आपको ढूंढने जा रहा हुं
किसी पेड की छांव मे मैं भी बैठुंगा
एक दिन मुझे भी कोई ज्ञान होगा
मगर जिस्म की आग
जो घर से लेकर चला था
सुलगती रही
घर से बहार हवा तेज थी
और भी ये भडकती रही
एक इक पेड जल कर राख हुआ
मैं ऐसे सेहरा में अब फिर रहा हुं
जहां मैं ही मैं हुं
जहां मेरा साया है
साये का साया है
और दूर तक
बस खला ही खला है !
.
હું ગૌતમ નથી
.
હું ગૌતમ નથી
પરંતુ હું પણ જ્યારે ઘેરથી નીકળ્યો હતો
એમ વિચારતો હતો
કે હું મને શોધવા જઈ રહ્યો છું
કોઈ વૃક્ષના છાયડામાં હું પણ બેસીશ
એક દિવસ મને પણ કોઈ જ્ઞાન લાધશે
પરંતુ દેહની આગ
જે હું ઘરેથી લઈને ચાલ્યો હતો
સળગતી રહી
ઘરની બહાર પવન સખત હતો
આગ વધુ ભડકતી ગઈ
એક એક વૃક્ષ બળીને રાખ થયું
હવે હું એક એવા રણમાં ફરી રહ્યો છું
જ્યાં હું જ હું છું
જ્યાં મારો પડછાયો છે
પડછાયાનો પડછાયો છે
અને દૂર સુધી
માત્ર અવકાશ છે
અવકાશ માત્ર !
.
( ખલીલુર રહેમાન આઝમી, અનુ. હનીફ સાહિલ )
રાતનો ઉજાગરો લાલાશ આંખોમાં હજી,
છે ગઝલના શે’રનો અજવાસ આંખોમાં હજી.
.
રોજ બંધાતો-સુકાતો ભેજ તારા નામનો,
આંસુઓની શોધ તો ભીનાશ આંખોમાં હજી.
.
થાપ આપી વન ગયું વેરાનમાં ચાલી હવે-
પાંદડાંની કંપતી લીલાશ આંખોમાં હજી.
.
જોઈ લીધી છે ધરાઈને તને, તરસ્યો થયો,
ક્યાં બુઝાતી હોય તારી પ્યાસ આંખોમાં હજી.
.
આ નજરની ગૂઢ ભાષાને સમજવાની મનીષ,
મેળવું છું કાફિયાને પ્રાસ આંખોમાં હજી.
.
( મનીષ પરમાર )
મોરપીંછ 