ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ

કવિઓ તો અઘરું ને ઝાઝું બોલે છે ચાલ સહેલું ને થોડું કંઈ માણીએ

 .

ટિટોડી કકળીને કહેતી પણ હોય કે આ આખું તળાવ મારું આણું

એમાં જો કલકલિયો ઊંધો પછડાય અને સોંસરવું પાડી દે કાણું

કાળોકોશી તો એને શીખવવા બેસે કે ચાલો કલકલિયાને મારીએ

ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ.

 .

બગલાનું કહેવું કે આખાં તળાવ કોઈ આણામાં માગે એ કેવું ?

ચકલી કે’ અમને તો આટલુંક આપેલું ધૂળ મહીં નાહ્યાની જેવું

પોપટ કાં પારેવાં બોલતાં રહે કે આવા ઝગડાઓ ઘરમાં ના ઘાલીએ

ચાલ પંખીની ભાષા કંઈ જાણીએ

 .

( ધ્રુવ ભટ્ટ )

પ્રેમ એટલે શું ?

મને નથી ખબર

પણ હા,

આપણી વચ્ચેનો ‘કેવળ’

વાર્તાલાપ

પ્રેમ હોઈ શકે

અથવા તો

એવું પણ હોઈ શકે કે

પ્રેમ એટલે

હું કોઈ પુષ્પને જોઉં

ને એ જ ક્ષણે

તારો વિચાર ઝબકે

હું ખીલી ઊઠું,

મારું સ્મિત મહેકી ઊઠે,

હું તરબતર થઈ જાઉં

કદાચ ભૂલી જાઉં મને ખુદને જ

ને

પછી, અચાનક જ સભાન બની ઊઠું

પુષ્પની હાજરીનો ખ્યાલ આવતાં

શરમાઉં, સંકોચાઉં

ને

દોડી જાઉં દૂર….

એટલે દૂર…

એટલે દૂર…

કે

આપણી ‘છાની’ વાત

કોઈ પુષ્પ પણ

સાંભળી ન લે…

 .

( વર્ષા બારોટ )

તારે જે કહેવું છે મને,

એ જ

મારે કહેવું છે તને

અને

મારે જે કહેવું છે એ જ

કદાચ

તારે પણ મને…

પણ

શબ્દ એકેય મળતો નથી

અને

મૌન એવા આપણે

એકબીજાને

બતાવીએ છીએ-

સૂર્ય,

ફૂલો, પતંગિયાંઓ, વૃક્ષો…

વેલી, નદી, તળાવ, ઝરણાંઓ,

ખેતરો, પહાડો, પંખીઓ,

દૂર ક્ષિતિજે

રેલાતા રંગો

અને

હસી પડતા

ચાંદ-તારાઓ…

 .

( વર્ષા બારોટ )

મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા

મારી પાનીએ બેઠાં પતંગિયાંને ટોક મા

મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા

 .

અધખુલ્લી બારીથી જોયાં આકાશ,

અને જોયાં છે પંખીનાં ટોળાં;

હફળક દેતુંને કાંઈક અંદર જાગે,

ને પછી આંખોમાં સપનાંના મેળા;

પગલાંમાં હોંકારા પહેર્યા મેં આજ,

હવે બેસાડી ના દે તું ગોખમાં

મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા

 .

હોવું આ આપણું તો ઝાકળની જાત,

નથી પથ્થરમાં કંડાર્યા લેખો;

દરિયાને તળિયેથી ઊગી નીકળીએ,

જરા કાંકરિયું સાદની જો ફેંકો;

સાતે જન્મારાના સગપણને બે પળના

અળગાપણાથી તું જોખ મા.

મારું કાંડું પકડીને મને રોક મા

 .

( મધુમતી મહેતા )

બાળપણમાં ભેટ મળેલી

પરીકથાઓની ચોપડી

જીર્ણ-શીર્ણ હાલતમાં-

છતાંયે,

આજે પણ સાચવી રાખી છે – મેં !

 .

એકડદંડિયા મહેલમાં

પુરાયેલી રાજકુમારીને

છોડાવવા આવતો રાજકુમાર

એમાં સફેદ ઘોડા પર સવાર તો થયો છે…

પણ, એનો ચહેરો ફાટી ગયો છે !

 .

વારંવાર વાંચેલી એ વાર્તામાં

શબ્દેશબ્દ મને યાદ રહી ગયો છે

પણ

રાજકુમારનું નામ

કેમેય કર્યું યાદ આવતું નથી

નામ કે ચહેરો…

…મળશે ખરાં ?

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

એક મુઠ્ઠી છલના લઈને

તૂટ્યાં-ફૂટ્યાં સપનાં લઈને

સંબંધોના સરવૈયામાં શૂન્ય શૂન્યના ઢગલા લઈને….

કહે, હવે ક્યાં જાવું….?

 .

વાતોના કોરા વરસાદે નથી હવે ભીંજાવું

મારે આંસુમાં નથી નહાવું…..

 .

તારી મારી હથેળીમાં લખી હતી જે ખાલી વાતો….

ભૂત – ભૂતાવળ થઈને પજવે

હવે બધી એ ઠાલી વાતો-

આસપાસ વીંટળાતી સાપણ થઈને બધી મારી રાતો-

રાતોના એ ડંખને જાણે કદી નથી રૂઝાવું….

હું કોને ઘાવ બતાવું

મારે આંસુમાં નથી નહાવું……

 .

હશે, હવે એ સપનાં તૂટ્યાં

સબંધોના આયખાં ખૂટ્યાં

ગુંગળાયેલા ડૂસ્કાં છૂટ્યાં

બાંધી રાખ્યાં વરસો સુધી

એકપળમાં તીર વછૂટ્યાં

ઘટનાઓના સંદર્ભોથી ક્યાં લગી વીંધાવું

મારે નથી હવે બંધાવું….

વાતોના કોરા વરસાદે નથી હવે ભીંજાવું !

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

મારી અંદર ક્યાંક – કોઈક ખૂણે

આજે પણ એક ભીની રાત જીવે છે.

એકાંતમાં – લપાઈ – છુપાઈને

એની સુંવાળપને અડકું,

ત્યારે

સાપની ચામડીને અડક્યા જેવો

ભયનો ધ્રાસકો પડે છે.

 .

એની તેજાબી ભીનાશની છાલક

મારી આંખમાં ન ઊડે,

એનો ડર

મને સતત સતાવે છે…

 .

રેતીના નગરમાં

વગર સિંચ્યે

સંવેદનાઓની વેલ વધતી જ જાય છે

પણ હવે, જડમૂળથી ઉખાડીને ફેંકી દેવી

છે,

એ રાતને….

 .

મૃગજળના કુંજાને

હું – તમે કે બીજું કોઈ પણ,

ક્યાં લગી સાચવે ?

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

આપો તો આપો રે અમને નાવડી,

આપો આપો દરિયાલાલ

ડૂબ્યાં તો મઝધારે તળિયાં તાગશું.,

તર્યા તો ઊતરશું ભવપાર.

આપો તો આપો રે અમને નાવડી…

 .

આપો તો આપો રે એક સાંઢણી,

આપો માથે માઝમરાત;

ઝાંખે રે અજવાળે જાશું પાંસરા,

જાવું એને રે દરબાર.

આપો તો આપો રે એક સાંઢણી…

 .

આપો તો આપો રે લેખણ લાકડી,

માથે સરસતીના હાથ;

લોહીને ટશિયે રે લખવાં નોતરાં,

ઈને દેશું હાથોહાથ.

આપો તો આપો રે લેખણ લાકડી…

 .

આપો તો આપો તે કેડી સાંકડી,

આપો ડુંગરાની ધાર;

પીગળતે પંડ્યે રે પગલાં માંડશું,

ના ક્યાંય પહોંચ્યાની દરકાર.

આપો તો આપો રે કેડી સાંકડી…

 .

( મધુમતી મહેતા )

મરતા – જીવતા

ઊઠતા – પડતા

દરેક હથોડા પાસે જાણે

બચવા માટે કરગરતા…

સંબંધોની વારતા !

 .

વારતા રે વારતા

ભાભા ઢોર ચારતા

એક હતો છોકરો

ન જાણે કોઈ એનું નામ

ન ગામ કોઈ,

ન ઠામ…

 .

દૂરદૂરથી આવતો-

એક ગુલાબનું ફૂલ આપી

છોકરીને સમજાવતો !

ને,

છોકરી કાયમ સમજી જ જતી,

કે

સમજવાનો પ્રયત્ન તો કરતી, કમસે કમ !

 .

એક દિવસ રિસાણી,

સમજણના બોજે ભીંસાણે….

શ્વાસે શ્વાસે બોજ લઈને,

દોષનો ટોપલો રોજ લઈને,

દોડી આગળ….

આગળ… આગળ ને આગળ.

 .

છોકરી ગુલાબનું શોધે ફૂલ !

સપનાંઓના ડબ્બા ગુલ !

હાથ જોડી,

ઘૂંટણ તાણી માગ્યા કરે એ રહેમ…રહેમ…

પાછળ બધું હેમખેમ

જેમ હતું એમનું એમ

તૂટી પડ્યો સઘળો વહેમ.

 .

પણ, છોકરો જેનું નામ-

અજબ એનું કામ,

ન ઠામ કોઈ, ન ગામ…

વાપરી જાણે બધાં પ્યાદાં

દંડ-ભેદ, સામ ને દામ.

 .

ઊઠે હથોડા – પડે હથોડા

વાગે ચાબૂક ઊછળે ઘોડા

હાથી- ઊંટ – દિવાન ને રાજા….

જીતતા ને હારતા,

અંદરોઅંદર મારતા.

 .

જાતે બિછાવેલી બાજી-

જાત સામે હારતા.

એક બીજાની સામે લડતી

સોગઠીઓ ને વારતા-

વારતા રે વારતા.

 .

જીવતા – મરતા

મરતા – જીવતા

ઊઠતા- પડતા

દરેક હથોડા સાથે

જાણે બચવા માટે કરગરતા…

સંબંધોની વારતા !

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )