પ્રશ્ન પૂછો કે ન પૂછો ફેર કૈં પડતો નથી,

સહેજ અથવા સાવ ઝૂકો ફેર કૈં પડતો નથી.

.

આજ સુકાઈ ગયું છે એ સુગંધોનું સરોવર,

ફૂલ ચૂંટો કે ન ચૂંટો ફેર કૈં પડતો નથી.

.

સાવ લાગે છે બધિર લોકો નગરના આ બધા,

ચીસ પાડો કે ટહુકો ફેર કૈં પડતો નથી.

.

છેક તળિયેથી તૂટેલો છે ઘડો સામે ભર્યો,

હોય આખો કે અધૂરો ફેર કૈં પડતો નથી.

.

કોઈ મીઠો આવકારો ના મળે તો સાવ સામે,

આંખ હો કે હો ઝરૂખો ફેર કૈં પડતો નથી.

.

( નીતિન વડગામા )

મહોરાં ઉતારો તો દેખાય કદાચ

.

શિયાળનો ચહેરો

વાઘ વરુ કે લોંકડીનો ચહેરો

શ્વાન ઝરખ કે ગર્દભનો ચહેરો

.

ચહેરા તો કેટકેટલા

મહોરાં ઉતારીને જોતાં રહેવું

.

નરો વા કુંજરો વા કહ્યા પછી

ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરનો ચહેરો

.

એકલવ્યનો અંગૂઠો માગી લીધા પછી

ગુરુવર્ય દ્રોણાચાર્યનો ચહેરો

.

સીતાને વનમાં મૂકી આવવાની આજ્ઞા પછી

મર્યાદા પુરુષોત્તમ શ્રીરામનો ચહેરો

.

ચહેરા તો કેટકેટલા

મહોરાં ઉતારીને જોતાં રહેવું

.

કદાચ ક્યારેક દેખાઈ જાય

ભલા ભોળા માનવીનો ચહેરો

.

( જયા મહેતા )

લગની ઐસી લગ રહી, બસ લગ રહી, મૈં હારી

ઘટ અલખની એકતારી બજ રહી, મૈં હારી

.

મારે તોરણ શ્યામ પધારે, થારે તોરણ કુણ-કુણ ?

પૂછ-પૂછ કર શરમ સે મારી મર રહી, મૈં હારી

.

અંગ-અંગ પર જગ સુહાવે સોના ઔર સુહાગા

મૈં તો ભીતર, ખૂબ જ ભીતર સજ રહી, મૈં હારી

.

એક પાંવ પર થિરક રહી ઔર એક પાંવ ત્રિભુવન મેં

એસો નાચ નચાયો અનહદ, થક રહી, મૈં હારી

.

કૈસા બદરા, કૈસી બિજુરી, કૈસા બરખા-પાની

ખુદ કે બીચ ખુદ બરસ રહી, ભૈ બરસ રહી, મૈં હારી

.

( સુરેન્દ્ર કડિયા )

આવ

આ આછા ઘેરા ઉજાસમાં

ચીતરીએ એક પદ્મ.

માંહ્ય પાથરીએ

લોહીની મરમાળુ છાંય

પછી તો..,

શ્વાસ-શ્વાસનું સારસ જોડું રેલશે ટહુકા

ટહુકો તારી આંખનું અંજન

ટહુકો મારી પાંખનું સ્વજન.

ચાલ ટહુકો ઓઢીને…

આ અવાવરું એકાન્તની અંદર

ઓગળી જઈ,

ગૂંથી લઈએ અતલસી આકાશ

આકાશને અડતાં તો…

ઝગમગ ઝગમગ તાસકિયો ખીલશે ચાંદ

ચાંદ તો ટોડલે ઝૂલશે લોલ !

ચાંદ તો ગોખલે ખૂલશે લોલ !

ચાલ, ઝૂલતાં ખૂલતાં…

ચાલ, ખૂલતાં ઝૂલતાં…

આ શૂન્યતાનું બરછટ રણ ચીતરીને

અંદર ભરીએ વાદળ

વાદળ ભરતાં તો,

ફણગાતા ઊગી આવશે લીલુડા મોર

મોરને બારણે મેલશું લોલ !

મોરને પારણે મેલશું લોલ !

બારણું પારણું એક બનાવી

પારણું બારણું એક બનાવી,

આ સૂનકારમાં ડૂબી ગયેલા ઘરમાં

આજે રૂપ થઈને ભળી જઈએ

ઢળી જઈએ તો,

એક ઝમઝમિયું જાગશે તળાવ

તળાવને ખોળિયે પાળશું લોલ !

તળાવને ઢોલિયે ઢાળશું લોલ !

તળાવમાં રોજ તરતાં તરતાં…

તળાવમાં રો સરતાં સરતાં…

આવને હવે

જીવનો ઝીણો તાંતણો બાંધતાં જઈએ

સાત ભવના ધોડા થેકવા

આપણે આપણું આયખું સાંધતાં જઈએ

આવ,

આ આછા ઘેરા ઉજાસમાં…

.

( રામચન્દ્ર બ. પટેલ ‘સુક્રિત’ )

મને ડૂબતાને કોઈ ક્યારે તારી શકો.

ખૂબ થાક્યો છું થાકને ઉતારી શકો.

.

નહિ કહેવું ગમે,

નહિ જોવું ગમે,

નહિ હોવું ગમે,

નહિ હસવું ગમે,

નહિ રોવું ગમે.

.

કોઈ મારા આ થાકને સુવાડી શકો

મને તાજા કોઈ ફૂલ જેમ ઉઘાડી શકો.

.

નથી ઊભા રહેવું,

નથી ચાલવું જરી,

આંખ સામેનો રસ્તો

ભલે જાયને સરી.

.

કોઈ વેદનાને શબ જેમ ઉપાડી શકો

કોઈ મારા આ થાકને સુવાડી શકો.

.

( સુરેશ દલાલ )

ક્યારેક આપણે બે એકમેક સાથે ગેલ કરતાં

બિલાડીનાં બચ્ચાં બની જઈએ છીએ.

ના, ત્યારે આપણે માત્ર આનંદ થઈ એકમેકને વીંટળાઈ વળીએ છીએ.

ના, ના,

તે ક્ષણે આપણને શરીર જ ક્યાં હોય છે ?

તું હરહંમેશ મને એનો એ જ પ્રશ્ન ફરી ફરી પૂછે છે :

‘તમે મને ભૂલી તો નહીં જાઓ ને ?’

હું ઢોંગ કરીને કહું છું,’ હા, ભૂલી જઈશ’.

અને

આપણે ખડખડાટ હસી પડીએ છીએ.

ત્યારે

તું ડાબા હાથે સૂર્યને પૂર્વ ક્ષિતિજ ઉપર રોકી રાખે છે

અને કહે છે

(મારા મોં ઉપર હાથ મૂકી કહે છે)

‘પાછા બોલો તો ?’

તે ક્ષણે

આપણે બે ગુલાબનાં ફૂલ હોઈએ છીએ

ના તે ક્ષણે

આપણે માત્ર સુવાસ જ હોઈએ છીએ.

.

( વિપિન પરીખ )

દોરીથી ખેંચાય ને ફરવા માંડે ભમરડો

માણસની જેમ

.

પોતાની આસપાસ ફરતો રહે ભમરડો

માણસની જેમ

.

જરા આગળ પાછળ થતો રહે ભમરડો

માણસની જેમ

.

ગતિ ધીમી પડતી જાય ભમરડાની

માણસની જેમ

.

ગતિ થંભે કે ભોંય ભેગો થાય ભમરડો

માણસની જેમ

.

દોરીથી ખેંચાય ને ફરવા માંડે માણસ

ભમરડાની જેમ-

પછી

દોરીને માણસને કાંઈ નહીં.

,

( જયા મહેતા )

ગીતમાંથી નીકળેલો સૂર થાતો જાઉં છું

હું છું તારા કંઠમાં ને દૂર થાતો જાઉં છું

.

આ કસોટીની ઘડીઓ છે ઓ મારી નમ્રતા

હું બધી રીતે જરા મજબૂર થાતો જાઉં છું

.

હું વધારે પડતો રસ મારામાં લેતો થઈ ગયો

ધીમે ધીમે હું હવે મગરુર થાતો જાઉં છું

.

ના શિખામણ નહીં દિલાસો દો મને ઉપદેશકો

જિંદગીના થાકથી હું ચૂર થાતો જાઉં છું

.

જોવા જેવી તો પરિસ્થિતિ હવે સર્જાય છે

હું બધી વાતે હવે મજબૂર થાતો જાઉં છું

.

‘રાઝ’ એની રાઝદારીનો જ આ અંજામ છે

હું પરાયા નામથી મશહૂર થાતો જાઉં છું

.

( ‘રાઝ’ નવસારવી )

તારામાં ચાલે છે એક જણ મશાલ લઈ

માન્યામાં આવતું ન હોય તો જોઈ લે

અજવાળા જેવા અજવાળાએ કીધી છે

શ્વાસના કાગળ પર અંતે એ લાલ સહી…

.

ગાડાં ભરીને કોઈ તારલાઓ ઠાલવે

એનાથી બમણું છે તેજ તારે ચહેરે

ઝગમગતાં ઝળહળતાં વસ્ત્રો છે પાસ

છતાં કેમ તારું મન આમ અંધારાં પહેરે

તારામાં ચાલે છે એક જણ ઢાલ લઈ

માન્યામાં આવતું ન હોય તો જોઈ લે

.

તલવારો જેવી તલવારોએ તૂટીને

રણના મેદાન ઉપર માની છે હાર ભઈ

.

તારામાં હજ્જારો યુદ્ધો લડવાની છે

હજારો હાથીઓથી બમણી તાકાત

એક વ્હેંત તારાથી જીત હોય છેટીને

એવે ટાણે જ કેમ માને તું મ્હાત

તારામાં ચાલે છે એક જણ વ્હાલ લઈ

માન્યામાં આવતું ન હોય તો જોઈ લે

.

ખડકો જેવા કૈંક ખડકોએ માન્યું છે

એકધાર જળ સામે આપણું કામ નહીં

.

તારામાં લાગણીના ઘૂઘવતા દરિયાઓ

દરિયામાં ફાટફાટ પ્રેમનાં જ મોજાં

તારાથી કોઈ તને સાતગણું ચાહે ને

તોય કાં જુદાઈના રાખે છે રોજા

એક જણ ચાલે છે તારો ખયાલ લઈ

માન્યામાં આવતું ન હોય તો જોઈ લે

.

તારા રસ્તા પરથી કાંટા હટાવતાં

એની હથેળીયું કંકુ શી લાલ થઈ…

.

( મુકેશ જોશી )

જ્યારે

જ્યારે

હું કાવ્ય

લખવા,

હાથમાં

પેન

ઉપાડું છું

કે

પવનમાં

ફફડતું પાનું

ચિત્કારી

ઉઠતું લાગે

છે,

અને ત્યારે

પેનને

બાજુએ

મૂકીને

જેવો હું

એના પર

પેપર વેઈટિયો

બળાત્કાર

કરું છું,

તેવી જ

પેનની

નીબમાંથી

ડબકી પડે છે,

લોહિયાળ

આંસુઓ જેવી

ભૂરી શાહી !!

મને

સતત

લાગ્યા કરે છે ‘:

‘હવે હું

કવિ નથી

રહ્યો….!!!’

.

(જયંત દેસાઈ)