અર્થની તલાશમાં – રઈશ મનીઆર

રઝળવું પડશે ગામગામ અર્થની તલાશમાં

મળે ન કાયમી મુકામ અર્થની તલાશમાં

.

કોઈ કરે છે રામરામ અર્થની તલાશમાં

કોઈ ઢળી પડે ધડામ અર્થની તલાશમાં

.

ઝૂકું કદી ન સાવ આમ અર્થની તલાશમાં

શબદને મેં કરી સલામ અર્થની તલાશમાં

.

ગુલાબમાં પલાશમાં વિરાગમાં વિલાસમાં

હું સહેજ તેમ, સહેજ આમ અર્થની તલાશમાં

.

કશેક સ્પર્શ એ મળે જ્યાં જીભ થાય જીવતી

અધર અડાડું જામ જામ અર્થની તલાશમાં

.

ધજા ધજા છે લિપ્ત લિપ્ત મુજ ચરણની ધૂળથી

વટાવ્યાં વેગે સઘળાં ધામ અર્થની તલાશમાં

.

છે હાલમાં તો પ્રાપ્તિ એ જ, સાંપડ્યાં જે માર્ગમાં

વિસામા, છાંયડા, વિરામ અર્થની તલાશમાં

.

હા, અર્થની તલાશમાં અર્થ તો મળ્યો જ નહીં

મળ્યું મજાનું એક કામ અર્થની તલાશમાં

.

સમુદ્ર આખે આખો ક્યારે ઓળખાતો છે ‘રઈશ’

લહર લહરનાં પાડ્યાં નામ અર્થની તલાશમાં

.

( રઈશ મનીઆર )

મને સહેજે રહ્યો જ નહીં ખ્યાલ – અનિલ ચાવડા

મને સહેજે રહ્યો જ નહીં ખ્યાલ

ઠૂંઠવતા જીવતરની ઉપર આવીને તમે ઓઢાડો ચાદર કે વ્હાલ ?

.

ક્યારની કરું છું હું એવી રે અટકળ કે

મ્હેંક્યા છે પુષ્પો કે શ્વાસ ?

સહેજ કરી આંખો જ્યાં બંધ અમે ત્યાં તો

સાવ નાનકડું લાગ્યું આકાશ

ગાલ ઉપર ફરતું’તું પીંછું કે પીંછા પર ફરતા’તા ગાલ ?

મને સહેજે રહ્યો જ નહીં ખ્યાલ

.

ક્યારે આવીને તમે પ્રગટાવી દીધો રે

છાતીના કોડોયામાં દીવો,

શરબતની જેમ મારા હોઠ લગી આવીને

હળવેથી બોલ્યા કે ‘પીઓ !’

શરમે રતુંબડા છે ગાલ થયા મારા કે ઊડ્યો છે સઘળે ગુલાલ ?

મને સહેજે રહ્યો જ નહીં ખ્યાલ

.

( અનિલ ચાવડા )

મને આજે ઊઠવાનું મન નથી થતું – નટવર ગાંધી

મને આજે ઊઠવાનું મન નથી થતું

ધારો કે આજે હું ન ઊઠ્યો તો ?

.

પહેલું એ કે બ્રેકફાસ્ટની મિટિંગ નક્કી કરેલ તે કે ન્સલ થશે.

જેની સાથે મિટિંગ નક્કી કરી છે એ “કાંઈક થયું હશે”

એમ માનીને પાછા જશે.

ભલે.

.

ઓફિસમાં સેક્રેટરી પણ “કાંઈક થયું હશે” એમ માનીને

મારી બધી એપોઈન્ટમેન્ટસ કેન્સલ કરશે.

.

ઘરે પણ “તમારી તબિયત બરાબર નથી ? એસ્પિરિન આપું ? ચા બનાવી આપું ?”

એમ પૂછીને

”આ માણસ આજે ઘરે પડ્યો છે તેનું શું કરવું ?”

તેવો વિચાર કરતી એ પણ પોતાને કામે લાગશે.

ભલે.

.

અને હું પણ “મૂકોને, કાલે કરશું” એમ કહીને

પડખું ફરી પાછો સૂઈ જઈશ.

ભલે.

.

પણ ધારો કે હું સાવ જ ન ઊઠ્યો તો ?

.

( નટવર ગાંધી )

આપી શકે તો આપજે – શૈલેષ પંડ્યા “ભીનાશ”

જિંદગીનો હાથ પકડી શ્વાસને આધાર તું આપી શકે તો આપજે.

આપણા સંબંધને વિશ્વાસનો અણસાર તું આપી શકે તો આપજે.

,

બોલવા દે, ડોલવા દે, છોડવા દે, તોડવા દે, જોડવા દે તોય પણ,

દ્રશ્ય ખટકે તો નવું નાટક, નવો શણગાર તું આપી શકે તો આપજે.

.

એક સાથે એક દસ્તાવેજ પણ તૈયાર થઈ ઊભા રહ્યા મારી ઉપર,

વાત આવે ઓરડાની તો જરા સહકાર તું આપી શકે તો આપજે.

.

હાથ પગ જોઈ તરત સમજી ગયું છે બારણું અંદર કઈ રીતે જવું?

લાગણીનું પીંછું ખોસી મોરનો આકાર તું આપી શકે તો આપજે.

.

શું હસ્યા…સાચ્ચું કહો ? શું એ જ કારણ પણ હજી ડોલી રહયં છોને તમે ?

માગવાનું છે છતાં બોલું છું વારંવાર તું આપી શકે તો આપજે.

.

( શૈલેષ પંડ્યા “ભીનાશ”)

ક્યાં સુધી ? – ઘનશ્યામ ઠક્કર

શક્યતાનાં દ્વાર સાંકળ બનીશું ક્યાં સુધી ?

ખુદ દિશાઓને સમેટી વિસ્તારીશું ક્યાં સુધી ?

.

આ હથેળીના અજાણ્યા, અટપટા માર્ગો ઉપર,

ક્યાં જઈ ખોવાઈશું ? કોને મળીશું ? ક્યાં સુધી ?

.

આમ તો મૃગજળ સમું ક્ષિતિજોને મળવા દોડવું;

તોય ઉંબરને અડી પાછા ફરીશું ક્યાં સુધી ?

.

અસ્તિત્વના ચગડોળ પર બે પળ ખુશી તો શક્ય છે,

પણ ધરીની વેદના ભૂલી શકીશું ક્યાં સુધી ?

.

રોજ સૂરજ તો ફસાવે છે કિરણની જાળમાં,

રોજ ઝાકળ થૈ સવારે અવતરીશું ક્યાં સુધી ?

.

જ્યાં પિલાવાનું સતત ઘડિયાળનાં ચક્રો વચે,

’ક્યાં સુધી’નો પ્રશ્ન પણ પૂછ્યા કરીશું ક્યાં સુધી ?

.

( ઘનશ્યામ ઠક્કર )

આપણી વચ્ચે – હિતેન આનંદપરા

આપણી વચ્ચે નિકટતા એમ વીકસતી રહે

જેમ કોઈ વૃક્ષ ઉપર વેલ વિસ્તરતી રહે

.

ગામ ભૂલેલી નદીની જેમ અટવાયા કરું

નામ ભૂલેલી નદીની જેમ તું વહેતી રહે

.

દ્રશ્ય ને અદ્રશ્યનું ભેગા થવું સંભવ બન્યું

હું તને જોતો રહું ને તું મને સ્મરતી રહે

.

સ્પર્શક્ષમ સાંનિધ્ય સાચે બહુ જ દુર્લભ હોય છે

આમ તો બે-ચાર દિવસે તું મને મળતી રહે

.

છે મુબારક સૌને પોતાનું નિરાકારી ગગન

આપણી સામે હંમેશા આપણી ધરતી રહે

.

હોઈએ તખ્તા ઉપર કે હોઈએ નેપથ્યમાં

આપણામાં માણસાઈ સર્વદા શ્વસતી રહે

.

( હિતેન આનંદપરા )

મારી આંખનું – મનહર જાની

મારી આંખનું પરબીડિયું ઉઘાડી તું જો…

તારે સરનામે લખ્યો કાગળ વાંચી તું જો…

.

મને રાષ્ટ્રધ્વજ જેમ તું ફરકાવ નહીં આમ

હું તો તારો રૂમાલ છું – રૂમાલ;

મને ફાવે તે રીતે તું સંકેલી નાખ-

આંખ લૂછે  લે – ચાલ.

.

તારી આંગળીમાં ગલગોટા વાવી તું જો…

તને પતંગિયું થૈ જતી અટકાવી તું જો…

.

મારી આંખનું પરબિડિયું…

તને હોય કે હું શ્વાસનું મેદાન છું તો ભલે

તું મને સાંજનો તડકો કહી દે;

પાણીમાં તરતી માછલીઓને જોઈ-

તને પૂછી જો તું – તારો દરિયો ક્યાં છે?

.

તારે ટોડલેથી મોરને ઉડાડી તું જો…

તારા જીવનાં દીવાને ફૂંક મારી તું જો…

મારી આંખનું પરબિડિયું…

.

( મનહર જાની )

શમણાને ફૂટી છે પાંખો – હિતેન આનંદપરા

શમણાને ફૂટી છે પાંખો

લઈને નસીબ આજ આવ્યું જીવનમાં અણિયાળી નમણી એ આંખો

.

વર્ષોથી સૂના આ આંગણમાં આજે શૈશવના પગરવ થયા

સંકોરી જાતને બેઠેલાં સ્પંદન અચરજથી ઊભાં થયાં

ઉજ્જડ વેરાન સાવ સુક્કી ક્ષિતિજે

ઘેરો અંધાર થયો ઝાંખો

.

ચહેરા પર વીખરાતી વ્હાલપની ભાષાને શોધવાની બોલવાની કેવી મજા

રેશમિયા ગાલો પર તરવરતી લજ્જાને છેડવાની તેડવાની કેવી મજા

પોતાની જાત કદી ઓર વ્હાલી લાગે

આયનામાં ઝીણવટથી ઝાંકો

.

રોમરોમ ઊગતી સવારોના ક્યારામાં સ્પર્શ એક મનગમતો ફૂટે

કૂંપળની સાથ પ્રેમ એવો વધે કે વૃક્ષોનાં વળગણ પણ ચૂટે

આંખોને સોંસરવી બંધ કરી ચેહેરાને

નાજુક હથેળીથી ઢાંકો

.

( હિતેન આનંદપરા )

કશે ના જવાનું – ઉર્વીશ વસાવડા

કશે ના જવાનું, બધે પહોંચવાનું

કહે જીવ તારું હવે શું થવાનું

.

તસુભર જગા બસ મળે આ શિખર પર

અને આપણે ત્યાં જ ઘર બાંધવાનું

.

તરસ કૈંક જન્મોની ખિસ્સામાં લઈને

મથે શોધવા તું તીરથ ઝાંઝવાનું

.

મળે બેઘડી ના વિસામો નગરમાં

સતત દોડવાનું, સતત હાંફવાનું

.

વખત છે હવે કાળીને નાથવાનો

નથી આપણે જળકમળ છાંડવાનું

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

પ્રેમ એટલે સહજીવન યાત્રા

પ્રેમ એટલે સહિયારી સફર.

.

છૂટા પડતી વેળાએ ‘આવજે !’ કહેવાનું ગમે નહીં એ છે પ્રેમ.

.

પ્રિય પાત્રની વાટ જોઈ તેને બારણેથી પસાર થતા જોવું એ છે પ્રેમ.

.

ગાલે હાથ ટેકવીને કલ્પનાની પાંખે વિચારે છે કે અત્યારે મારો દોસ્ત શું કરતો હશે ? આ પણ છે પ્રેમ.

.

ફોનની ઘંટડી વાગે… ને હડી કાઢીને ફોન પર વાત કરવી એનું નામ પ્રેમ.

.

દિલોજાન દોસ્તને ગુલાબી કાગળમાં લખાતી કાલીઘેલી વાતોમાં છતો થાય એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે ગુલાબી મીઠી મજાક. એ દ્વારા કરીએ બીજાને ખુશખુશાલ.

.

મળેલો ભાગ અરસપરસ વહેંચીને ખાવો એનું નામ દિલની દિલાવરી.

.

સોનેરી વાળવાળી ગમતી નાનકડી છોકરી સાથે વાતો કરવાની અને હરવા-ફરવાની છૂટ બીજાને આપવાની શુભેચ્છા પાઠવવામાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

બીજાનું સુખ જોઈ રાજી થઈ જિગરમાંય જીરવવું, આ છે પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે માંદા મિત્રની મુલાકાત વેળાએ તાજગી અને ખુશબૂભરી હાજરી.

.

ભરત ભરેલો રેશમી કિનારવાળો ટચુકડો રૂમાલ હોય તોય તેમાં પ્રેમના ટેભા ભરાય.

.

પ્રેમ એટલે સહકારની ભાવના. લાવ, તારી પેન્સિલને સરસ મજાની અણી કાઢી દઉં?

.

સોગઠાબાજી જીતી જવાની પળે પણ સામાને જીતવાની તક આપવામાં છે મૈત્રી.

.

પ્રેમની ઝંડી ચાહે તેવી લાલ કેમ ન હોય, તેમાં જુદાઈની ભાવના નથી.

.

ભાઈબંધના આળા હૈયાને હૂંફ ન અપાયા બદલ અફસોસ થવો એ પણ પ્રેમ.

.

છાનું વહાલ કરીને દોસ્તનું દિલ ખોલવા બે અક્ષરના પત્રમાં જે જાદુ લખેલ તે પ્રેમ.

.

શાળા-જીવનમાં છૂપી ચબરખીઓની આપ-લે એ છે : નિર્દોષ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે કાલાંઘેલાં અડપલાં : ક્યારેક વાળ વીંખીને, તો ક્યારેક ચૂંટી ખણીને.

.

પ્રેમ એટલે હળવી ધીંગામસ્તી, બાલમસ્તીનાં અડપલાં, કિલકિલાટ હાસ્ય.

.

રસોડામાં બેસીને નવીન વાનગી બનાવવાની મજા એ પ્રેમ.

.

એકાએક દુ:ખરૂપી વરસાદ વરસે ત્યારે સાથે રહી જેની ઓથે સહન કરે એ પ્રેમની છત્રી.

.

આપકમાઈમાંથી ખરીદીને અપાયેલી ભેટમાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

રમતના મેદાન પર પાર વિનાનાં લોક વચ્ચે મીટ મંડાઈ છે જિગરજાન દોસ્ત પર. આ પણ છે પ્રેમ.

.

ઘર પરિવાર સાથે જમતી વખતે કિલકિલાટ ને કાલીઘેલી વાતોની મિજલસ એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે પોતાના મનપસંદ ગીતની લ્હાણી.

.

અનોખી મસ્તી ભરી છે માનવી અને પ્રાણીની મૈત્રીમાં પણ.

.

ઊંઘમાંથી ઊઠીને અડધી રાત્રે કોઈને પાણીનો પ્યાલો ધરવો એ પણ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે વિશ્વબંધુત્વની હાકલ.

.

( ચાર્લ્સ શુલ્ઝ )