.

मैं धर्म को जीने की कला कहता हूं

धर्म कोई पूजा-पाठ नहीं है

धर्म का मंदिर और मस्जिद से कुछ लेना-देना नहीं है

धर्म तो है जीवन की कला

जीवन को ऐसे जीया जा सकता है –

ऐसे कलात्मक ढंग से,

ऐसे प्रसादपूर्ण ढंग से –

कि तुम्हारे जीवन में हजार पंखुरियों वाला कमल खिले,

कि तुम्हारे जीवन में समाधि लगे,

कि तुम्हारे जीवन में भी ऐसे गीत उठे जैसे कोयल के,

कि तुम्हारे भीतर भी हृदय में ऐसी-ऐसी भाव-भंगिमाएँ जगें,

जो भाव-भंगिमाएँ प्रकट हो जाएँ तो उपनिषद बनते है,

जो भाव-भंगिमाएँ अगर प्रकट हो जाएँ

तो मीराँ का नृत्य पेदा होता है, चैतन्य के भजन बनते है

 .

( ओशो )

પ્રત્યેક ગલી-નગર-મુલકમાં શોર થઈ શકે

કંઈ જાણકારી ના હો છતાં જોર થઈ શકે !

 .

અત્યારે સહેલગાહ પૂરી થઈ ગઈ છતાં,

પરવાનગી આપો તો બીજો દોર થઈ શકે.

.

રસ્તા તરફ જે પૂજ્યભાવ રાખતો હતો,

પગથી કચડવા જેટલો કઠોર થઈ શકે ?

 .

પાનાં કિતાબનાં હવાઓ ફેરવી શકે,

કિન્તુ શરીર ક્યાં ફરી કિશોર થઈ શકે.

 .

અઘરી નથી અહીં ચળકતી લોકપ્રિયતા,

લોકો વિદૂષકોથી યે વિભોર થઈ શકે.

.

કહેવું પડે કે મિત્રોનાં હૃદય છે ફૂલનાં,

એકાદ પણ ન ખેલદિલ ટકોર થઈ શકે.

 .

( હેમેન શાહ )

હાથમાંઆ જામ લૈ બેઠા છીએ;

લ્યો, મજાનું કામ લૈ બેઠા છીએ.

 .

મિત્ર અંતે ક્યાં ગયા કોને ખબર ?

દુશ્મનોનું નામ લૈ બેઠા છીએ.

.

કોઈપણ અમને ઉઠાડો ના હવે;

આ જગાના દામ લૈ બેઠા છીએ.

 .

રાફડા છોને પછી ઘેરી વળે;

કેટલો આરામ લૈ બેઠા છીએ.

 .

સૂર્ય ઊગે તો અહીં દેજો ખબર;

જિંદગીની શામ લૈ બેઠા છીએ.

 .

આ ગઝલ અમથી લખાતી હોય ના-

વેદનાના ડામ લૈ બેઠા છીએ.

 .

( આહમદ મકરાણી )

डाल से बिछुडे परिन्दे आसमाँ में खो गए

इक हकीकत थे जो कल तक, दास्ताँ में खो गए

 .

जूस्तजू में जिसकी हम आए थे वो कुछ और था

थे जहाँ कुछ और है हम जिस जहाँ में खो गए

 .

हसरतें जितनी भी थीं सब आह बन करा उड गई

ख्वाब जितने भी थे सब अश्के-रवाँ में खो गए

 .

लेके अपनी अपनी किस्मत आए थे गुलशन में गुल

कुछ बहारों में खिले और कुछ खिजाँ में खो गए

 .

जिन्दगी, हमने सुना था चार दिन का खेल है

चार दिन अपने तो लेकिन ईम्तिहाँ में खो गए

 .

( राजेश रेड्डी )

૨.

મારા ફળિયામાં આવ્યા હરિ

મને અણથક આંખોથી દેખતી કરી.

.

મારી ધૂળભરી ઓસરીમાં બેઠા

મારે કાજ અસખ કેવાં વેઠ્યાં !

હું તો નઘરોળ લાજી મરી…

 .

હરિને જોયા આંસુની સોંસરા

હરિ બોલ્યા : ‘ના થઈએ અણોસરા

કદી ખોઈએ નહીં ખાતરી…’

 .

૩.

મારા ઓરડામાં આવ્યા હરિ

મને આંખોથી ચાખીને એંઠી કરી

 .

મારાં કુંવારકા વ્રત બટક્યાં

હરિ રુંવે રુંવે એવું ચટક્યા

એની સોડે અવશ હું સરી…

.

હું તો આંસુની ખારી તલાવડી

ઓહો, તરસ્યું હરિવરને આવડી !

એણે હોઠ ઝપ્પ દીધા ધરી…

 .

( રમેશ પારેખ )

.

[આ ઝુમખાનું “મારા સપનામાં આવ્યા હરિ” અને “મારા રુદિયામાં આવ્યા હરિ” અન્ય બ્લોગ પર પોસ્ટ થઈ ગયેલ હોવાથી અહીં ફરી મૂકતી નથી.]

શ્યામની પાસે તો દરિયામાં દ્વારિકા

રાધાની પાસે ગોકુળિયું

શ્યામની ઝગમગતી ઝળહળતી નગરી ને

રાધાનું ગામ સાવ ધૂળિયું

 .

શ્યામના તડકાના સોનલ ઉઘાડથી

દ્વારિકા સોનાની લાગે

આ બાજુ ઝાંખી ને ઝાંખી રાધિકા

આવી ગોકુળિયાને ભાગે

શ્યામનાં પાન અને ફૂલો દ્વારિકાને :

ગોકુળની ધરતીને મૂળિયું….

 .

આખી વસંત એના ઠાઠમાઠ સાથે

જઈ દ્વારિકે કરતી વસવાટ

રાધાની આંખમાં ચોમાસે ચોમાસાં

ગોકુળિયા ગામમાં ઉચાટ

તાંબાના કળશો મુકાય મહેલટોચે

ને, રાધાનું તૂટતું રે નળિયું….

 .

રાજાના મહેલમાં ઓછપ શી હોય ?

છતાં ઓછપ એક ગોકુળિયા ગામથી

ગોકુળિયું ગામ સાવ ખાલી ને તોય

હતી રાધિકા ભરચક ઘનશ્યામથી

શ્યામની આંખે ના ક્યારેય ભૂંસાયું

ના ક્યારેક સુકાયું ઝળઝળિયું….

 .

( મુકેશ જોષી )

એક ઉંબરા પર ઝાટકા સાથે તોડીને જે ફેંકી દીધું તેં,

એ તારે માટે બંધન હતું…

અને, મારે માટે અવલંબન.

ભૂલો હોય છે –થાય છે, સૌની,

પ્રમણભાન તો હોય ને, સજા આપતી વખતે ? !

 .

પહેલી વાર પોતાના પગ પર ચાલતાં શિખેલું બાળક

કદાચ, પડી જાય..પડી પણ જાય !

એક કે એકથી વધુ વખત,

તોય,

પગ કાપીને ફેંકી શકાય ? માત્ર સજારૂપે ?

 .

પંખીને પાંજરાની સલામતીનો અહેસાસ થયા પછી

મુક્તિની સજા ફટકારવાનો અધિકાર છે, કોઈને ?

 .

માગણીઓ નકારી શકાય…

અધિકારો અવગણી શકાય…

પણ લાગણીઓને – સંવેદનાઓને

આમ સાવ ખંખેરીને સ્વસ્થતાપૂર્વક

કેમ ચાલી જઈ શકે, કોઈ પણ ?

 .

એક વ્યક્તિ પાસે એનો અર્થ – એનું અસ્તિત્વ

એનું અવલંબન ખૂંચવી લેવાની સજા…..

…શું આટલો મોટો કોઈ પણ ગુનો છે ખરો?

 .

( કાજલ ઓઝા વૈદ્ય )

એવું બની શકે કે,

હું જે જોઉં એ તું ન ય જોઈ શકે;

કારણ કે મારી આંખો તારી આંખો થોડી છે ?

 .

એવું ય બની શકે કે,

હું જે સમજું એ તું ન ય સમજી શકે;

કારણ કે મારું મૌન તારું મૌન થોડું છે ?

 .

એવું ય બની શકે કે,

હું જે ગાઉં એ તું ન ય ગાય;

કારણ કે મારું ગીત તારું ગીત થોડું છે ?

 .

એવું ય બની શકે કે,

હું જેને જીવું એને તું ન ય જીવી શકે;

કારણ કે મારી મંઝિલ તારી મંઝિલ થોડી છે ?

 .

પણ એવું બની શકે કે,

હું તને ચાહું ને તું મને ચાહે

કારણ કે

મારો પ્રેમ – તારો પ્રેમ

આપણો પ્રેમ ચોક્ક્સ થઈ શકે !….

 .

( કવિતા ચોકસી )

ગઈ કાલે મારી આંખમાં સહેજ આંસુ આવી ગયાં.

એક વૃદ્ધ મા મારી સાથે બસસ્ટેન્ડ પર ટોળામાં

ઊભાં હતાં.

એક ભળતી જ બસ આવી.

માજી ખોડંગાતા પગે દોડી બસ આગળ પહોંચી

કશું પૂછ્વા લાગ્યાં.

કન્ડક્ટર હાથ રોકીને ઊભો રહ્યો.

બસ થોભાવી નહિ.

કહે ‘લાઈનમાં ઊભા રહો,’

એને ખબર છે અહીં લાઈન નથી, ટોળું છે.

ઘંટડી વગાડે છે. બસ ચાલી જાય છે.

માજી કશું સમજ્યાં નહીં.

એ બસ એમને માટે નહોતી.

તો પણ અફસોસ કરે છે. થોડું બડબડે છે.

એક ટેક્સી જોઈ હાક મારે છે, વળી થોડુંક

ખોડંગાતું દોડે છે.

“ભાઈ, જરા….”

ટેક્સીવાળો ગરદન પણ ફેરવતો નથી.

ટેક્સી દોડાવી જાય છે.

જાણે કે એને આંખ-કાન નથી, માત્ર મીટર છે.

માજી ફરી બડબડ કરી ટોળામાં ઊભાં રહે છે.

કોઈ સાંભળતું નથી.

બધાના કાન થાકેલા છે.

શહેરમાં પુષ્કળ બસો છે અને ટેક્સીઓ પણ.

પણ

મારી પાસે એક કાવડ નથી,

એટલે જ….

 .

( વિપિન પરીખ )