ધોમ ધખ્યો મધ્યાહ્ન તણો ને સ્થંભ્યા રણવગડાના વા,

સ્થંભ્યો શિર પર સૂરજ આવી લૂક લાગી તન સળગાવા,

ગરમીના સંધાયા દોર, બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

સૂમસામ સૌ દુનિયા દીસે વગડો તો સુનકાર પડ્યો,

ઉજ્જડમાં વેતાલ સમો ત્યાં ચકર ચકર વંટોળ ચડ્યો;

એ તો ભારે મસ્તીખોર  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

ફરફરફર ફુદડી ફરતો મેદાનેથી ભ્રમણ ચડ્યો,

વન-વસ્તીમાં ધૂમ મચવતો વૃક્ષ સાથે જાય લડ્યો;

ઉન્મત સરખો એનો તોર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

ધૂળ જુએ ત્યાં ધમાલ કરતો ગાંડો થઈ આળોટી પડે,

ઉડાડી આકાશે ગોટા ઊંચો ઊંચો ખૂબ ચડે;

વધતું વધતું કરતો જોર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

સૂકાં પર્ણો, કૂચો, કચરો ઉછાળી ઊંચા લઈ જાય,

જ્યાં જ્યાં આગ ઝરે ત્યાં ત્યાં એ જરાકમાંથી જબરો થાય;

ઘરરરર ફર છર કરતો શોર, બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

માંકડાંનાં માથાં ફાટે એવો તીખો તાપ તપ્યો,

અકળાયો તરસ્યો મુસાફર રડ્યો ખડ્યો કો જાય ધપ્યો;

જોતો એ વિશ્રાંતિ ઠોર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

મહેલ બગીચા કુંજભવનમાં શ્રીમંત દુનિયા થાતી ગેબ,

નિર્ધનનાં તન કરે મજૂરી પરસેવે તો ઝેબેઝેબ;

કેવા જીવનવિગ્રહ ઘોર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

ચાર ઘડીના વૈભવ જેવાં ઝાંઝવાં ઝળ ઝળ ઝળ ઝળ બળે,

તેની સામે દોડી દોડી હરણાંઓ તરસે ટળવળે;

તોય અજબ આશાની દૌર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

ગીધ ને સમડી ગગન ચડ્યાં જો કપોત બેઠો ઘૂઘૂ કરે,

તેતર ચકલાં ગુપચુપ છૂપ્યાં બાજ શિકારી ફેરા ફરે;

જંપ્યાં મધુરાં કોયલ મોર,  બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

ધગધગતી ધરતીની ઝાળે ખેડૂતો શેકાતા અંગ,

બળદિયાનાં પૂંછ મરડતા આવે સાંતીડાં લઈ સંગ,

ધીંગા ધડબા સાવ નકોર, બળબળતા જામ્યા બપ્પોર.

 .

( ત્રિભુવન ગૌરીશંકર વ્યાસ )

કોઈનું ફૂલ, કોઈને દીધું-

ચોતરફ, જોઈ-જોઈને દીધું !

.

ઈશ્વરે, સુખ મને ય દીધું, પણ-

આંસુમાં સહેજ ધોઈને, દીધું !

.

જાતની પેઠે જાળવી શકશો ?

જાત પેઠે જે ખોઈને દીધું !

.

રસ નથી કૈ ઉછી-ઉધારામાં

વહાલ મેં, મારું હોઈને, દીધું !

.

ઊંચકીને ફરે ભરમ-દુલ્હન

કામ કયું જીવ-ભોઈને દીધું ?!

.

વેતર્યો એ જ માપમાં મુજને-

માન કેવું-જનોઈને દીધું !

.

એક દીધું કિરણ અને એ પણ,

ઝાકળે કેમ પ્રોઈને દીધું ?

.

( હરેશ તથાગત )

બિસ્માર ઓરડાનું પર્યાવરણ નવું છે

તારા ગયા પછીનું, વાતાવરણ નવું છે

.

બદલાઈ ગયો જમાનો, એકાદ-બે દિવસમાં

મહેફિલમાં આવનારું, એકેક જણ નવું છે

.

ઈતિહાસ તો કહે છે માયાવી મૃગ છળે છે

કિન્તુ નવી કથાનું, મોહક હરણ નવું છે

.

મારી વ્યથા ઘણાનાં રસનો વિષય રહી છે

વ્યક્તિ વિશેષ રૂપે, તારું સ્મરણ નવું છે

.

અહેવાલની ભૂમિકા રસપ્રદ બની ચૂકી છે

કાલે બનેલ ઘટના, આજે વલણ નવું છે

.

( ચિન્મય શાસ્ત્રી )

દર્દ ઓછું ભીતરે થાતું નથી,

આ ગઝલથી એમ છૂટાતું નથી.

.

બાગમાં હાજર નથી માળી ભલે,

ફૂલ છાનું એક ચૂંટાતું નથી.

.

આ હથેળી પણ દગો દેશે કદી,

પાન આડું, દૂર તો જાતું નથી.

.

પર્ણ સૂકાં આંખમાં ભોંકાય છે,

એક પંખી ગીત પણ ગાતું નથી.

.

વાંક શો છે, કે બધાં નફરત કરે,

એક બાળક કેમ મલકાતું નથી.

.

.ખેપ લાંબી ને ક્ષુધા પીડે હવે,

સાથમાં બાંધ્યું ભલા, ભાતું નથી.

.

સાવ ખાલી ઝૂંપડી છે રંકની,

ને મહાલયમાં કશું માતું નથી.

.

( હરીશ પંડ્યા )

સૂર્ય આથમવાનાં એંધાણ છે ?

‘હા’ કહેવામાં હવે ક્યાં હાણ છે ?

.

અડફટે આવ્યાં પગેરું એમનાં,

એક જૂની યાદ કચ્ચરઘાણ છે.

 .

જો, સમય અટકી ગયો છે મ્હાડ પર,

ને હજી તો મૂળ ઊંડી ખાણ છે.

 .

કોઈ રીતે મોત નહીં અટકી શકે,

તું હવે છૂટી ગયેલું બાણ છે.

 .

સાવ સોનાની જણસ ‘ઈર્શાદ’ છે,

બોલ, એની કેટલાને જાણ છે ?

 .

( ચિનુ મોદી )

दस्तक दे कर वापिस आया,

नकली था घर वापिस आया.

.

एक अजुबा हमने देखा,

पानी अकसर वापिस आया.

 .

मयखाने में मुल्लाजी थे,

गंगा तट पर वापिस आया.

 .

चारो ओर तबाही देखी,

कटा कटा सर वापिस आया.

.

( चिनु मोदी )

માણસની વચ્ચે રહું છું, પણ ભાર-ભાર લાગે,

પ્રત્યેક શ્વાસ લઉં છું તે મૂઢ માર લાગે.

 .

મારું તો આવવાનું નક્કી જ છે, છતાંયે

એવું બને કે તુજને તે ઈન્તજાર લાગે.

 .

કણસી રહ્યા ટકોરા આ મારી આંગળીમાં;

પ્રત્યેક દ્વાર અહીંયા તો બંધ દ્વાર લાગે.

 .

માણસ ને વેદનાનો સંબંધ છે અનાદિ;

ખીલા વિના યે છાતી ઉપર પ્રહાર લાગે.

 .

હાર્યો જુગારી છું હું,  બમણું રમ્યા કરું છું;

શ્વાસોની આવ-જા પણ આજે ઉધાર લાગે.

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

રોજ એની પ્રતિક્ષા કરતા રહો

પ્રેમ છે તો તિતિક્ષા કરતા રહો

 .

ખુદના દ્વારે કદી કરો આહલેક

એમ નિજનીય દીક્ષા કરતા રહો

 .

કેમ બેઠાં છે અડોઅડ આજે

ખાસ એની સમીક્ષા કરતા રહો

.

પામવા એક ભવ પડે ઓછો

આ ગઝલ છે વિવક્ષા કરતા રહો

 .

પારખાં અન્યના બહુ કીધાં

‘મીર’ નિજની પરીક્ષા કરતા રહો

.

( રશીદ મીર )

સર્વ સંજોગો અનુકૂળ છે, આવ

શ્વેતવસ્ત્રો હવે પટકૂળ છે, આવ

 .

તું ય વિહ્વળ છું મથુરામાં સખે

હું ય ગોકુળ મહીં વ્યાકુળ છે, આવ

 .

મોરપીછું ય પડ્યું છે અબખે

આ ફરતિયાળ રંગ મૂળ છે, આવ

 .

તારે કારણ હતા રસરંગ બધે

સર્વ ઘટનાઓ હવે સ્થૂળ છે, આવ

.

હોવું પ્રત્યક્ષ તારું ઈતિઅલમ

જ્ઞાન ઉદ્ધવનું સર્વ ધૂળ છે, આવ

 .

( રશીદ મીર )

કૂવા સમા સંબંધની એક જ કડી રહી છે

પાણી ગયું સુકાઈ ને બસ ગરગડી રહી છે.

 .

ફેંકાઈને તારાપણાના આ તળાવ બાહર,

મારાપણની માછલીઓ તરફડી રહી છે.

 .

મરવા પડેલી સઘળીયે ઘરડી જિજિવિષાઓ,

ખુદની નહીં તો કોની એ સામું લડી રહી છે ?

.

આંખો ભરીને નૈં પરંતુ મન ભરીને જોઈ,

અમથી જ આંખો તો બધે આંખે ચડી છે.

 .

છે જીવવાની રીત મારી કૈંક એવી જાણે,

લાગે બધાને જિંદગી મને પરવડી રહી છે.

 .

( અનિલ ચાવડા )