વેરાન મારા ઘરના આંગણની વાત કર મા !

તૂટેલ-દ્વાર કેરા તોરણની વાત કર મા !

 .

થંભી જશે કદાચિત દુ:ખતા હૃદયની ધડકન,

દે તું દવા, દરદના કારણની વાત કર મા !

 .

એકાંતના કિનારે બેસી નિહાળ દુનિયા,

દીવાના લોકો પાસે સમજણની વાત કર મા !

 .

આ જિન્દગી કરી દઉં બસ ઓળઘોળ તુ જ પે,

તું ફૂલ કે ભ્રમરના સગપણની વાત કર મા !

 .

સીવી લે હોઠ તારા મોસમ ભલેને છલકે,

પિંજરમાં કેદ થઈને ફાગણની વાત કર મા !

 .

સોમલને તું ગઝલમાં ઘૂંટીને પી જા મીરા!

તારી તરસના ધારાધોરણની વાત કર મા !

 .

( મીરા આસીફ )

ખુદ જાતને સુધારવાનું મન થયું;

શેતાનને પડકારવાનું મન થયું.

 .

કોઈ છબી રળિયામણી એવી હતી,

એ દિલ મહીં ઉતારવાનું મન થયું.

 .

લો, રણ વટાવ્યું ને સરોવર સાંપડ્યું;

‘છે’- સાંઢણી ઝોકારવાનું મન થયું.

 .

આ કાગડો બોલ્યા કરે ઘરઆંગણે,

આ આંગણું શણગારવાનું મન થયું.

 .

કે મૌનને ઘેરી વળી છે શૂન્યતા;

કો’ શબ્દને પોકારવાનું મન થયું.

 .

( આહમદ મકરાણી )

આયના પર ચાલવું મુશ્કેલ છે,

બિંબને પડકારવું મુશ્કેલ છે !

 .

સાવ કોરું છે સરોવર આંખનું,

એ જ તો છલકાવવું મુશ્કેલ છે.

 .

એક વર્તુળમાં તમે જીવી શકો,

વૃક્ષની સમ ફાલવું મુશ્કેલ છે.

 .

વાટ પકડે છે તમસ, પડતાં નજર,

તેજથી ટકરાવવું મુશ્કેલ છે.

 .

નામ એનું ભીંત પર ને ખેસ પર,

કાળજે કંડારવું મુશ્કેલ છે.

 .

સદ પ્રસાદી, શબ્દ તો ચાવી ગયા,

સાંભળ્યું, ગણકારવું મુશ્કેલ છે !

 .

( આબિદ ભટ્ટ )

વાદળું થૈ જાઉં છું, વરસાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે;

કેટલા છાંટા બનીને સાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.

 .

કેમ પથ્થરની બની છાતી અને આ વ્રજ શી સંવેદના-

એજ પથ્થર ગાળતો સંવાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.

 .

મેં અહીં વરસો પછી મારી જ સાથે ગોઠડી માંડી હતી,

છેક રોમેરોમમાં ઉન્માદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.

 .

આ નગર આખું અહીં ખાલી જ જાણે પીંજરા જેવું પડ્યું-

મુક્તપંખીંપ જરૂર અવસાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.

 .

આથમીને મેં જ અંધારું તમારા નામનું ઓઢ્યું ‘મનીષ’,

કેટલાં આકાશ ભેદી, ચાંદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.

 .

( મનીષ પરમાર )

શ્વાસ હો, ઉચ્છવાસ હો, પૂરતું નથી,

જિંદગીનો ભાસ હો, પૂરતું નથી.

 .

આપણા ઘરમાંય દીવો જોઈએ,

ચોતરફ અજવાસ હો, પૂરતું નથી.

 .

ઊડવાની હામ પણ હોવી ઘટે,

એકલું આકાશ હો, પૂરતું નથી.

 .

બા-અદબ ‘ચિયર્સ’પણ કરવું પડે,

માત્ર પીણું ખાસ હો, પૂરતું નથી.

 .

સૂર્ય નામે ઊંટ પડછાયા ચરે-

ક્ષણ સમું કંઈ ઘાસ હો, પૂરતું નથી.

 .

( કુમાર જૈમિની શાસ્ત્રી )

મારે તને કહેવું છે કે હું તને પ્રેમ કરું છું

પણ મને ભય છે કે હું તને કહીશ

તો

તું હસીશ અને મને મૂરખ કહીશ

કારણ કે તું જાણે છે કે એ શબ્દ

એટલે મારે મન શું

અને તારે મન શું

અથવા મને ભય છે

કે તને પણ ભય છે

અને શરૂ થાય એ પહેલાં

આ રોમાન્સને તું અટકાવી દેશે

પણ પ્રેમને કાંઈ ગોંધી રખાય નહીં

અને એ એટલો મહામૂલો છે

કે એને ભીતર ભારી રખાય નહીં

એટલે જો હું કહું કે હું તને પ્રેમ કરું છું

આજે,

આજે,

તો તું સર્જન થઈ, સ્વજન થઈ, સજન થઈ

એને સાંભળજે

કારણ કે હું તો ફરી ને ફરી આ ને આ જ કહીશા

વિચાર્યા વિના

કે તારી પરવાનગી માંગ્યા વિના.

 .

( ટેરી રોવે )

બસ એકવાર તું આવી જા

પવનની લહેરખી સમી –

અને; હું ખીલી ઊઠીશ

ફૂલોની જેમ.

કદાચ,

તારું હોવાપણું જ

મારી જિંદગી છે.

મને ડર લાગે છે કે,

જિંદગીના અર્થ પામતા પહેલાં-

મારી ‘સાંજ’ ઢળી જાય.

અહીં સહરા વચ્ચે

ક્યારેક ઝંખુ છું ઝાકળ,

તો ક્યારેક ફૂલોભરી વસંત,

હા, અહીં વસંત છે-

પણ ફૂલો વગરની…

પણ તેને પાનખર તો ન જ કહી શકાય ને ?

હું,

સતત ઝંખુ છું-

વર્ષાની એક હેલી

જે ભીતરની આગ ઠારી શકે…..??…

 .

( દુર્ગેશ ઉપાધ્યાય )

તારા ઈશારામાં રહેલી અનકહી મોઘમ બધી વાતો ગઝલમાં હોય છે.

ને એ લિપી ઉકેલવા ઉજાગરાથી તર-બ-તર રાતો ગઝલમાં હોય છે.

 .

એ પણ ખરું કે પ્રેમને આવાઝ કે આકાર જેવું કાંઈ પણ હોતું નથી,

માનો ન માનો તે છતાંયે એનો પડઘો, એનો પડછાયો ગઝલમાં હોય છે.

 .

કેવો સમય તારી જુદાઈનો મેં કાઢ્યો’તો ક્ષણો સઘળી’ય જાણે છે છતાં,

ચૂપચાપ ઊભી મૂછમાં હસતી ક્ષણોનો સીધો સરવાળો ગઝલમાં હોય છે.

 .

હોઈ શકે ભગવી ગઝલ અથવા જુવાની જેમ પાણી રંગની હોઈ શકે,

સાથે જિગરના ખૂન જેવો એક ઘેરા રંગનો ડાઘો ગઝલમાં હોય છે.

 .

એ તરજૂમો છે જાતનો,  સઘળી’ય અંગતવાતનો, છુપાયેલા જઝબાતનો,

એકાંતના ગૌરવ સમા ખુદની જ સાથે ખુદના સંવાદો ગઝલમાં હોય છે.

 .

દેખાય છે એવો નથી સાદો-સીધો સ્ફોટક બને છે અર્થમાં એ સામટો,

હા, સાવ સીધા લાગતા અળવિતરાં આ શબ્દની ચાલો ગઝલમાં હોય છે.

 .

( અલ્પેશ ‘પાગલ’ )

પ્રતીક્ષા તરીકે આ નવતર પ્રણાલી

ચડી જાય હૈયે ઘણીવાર ખાલી.

. 

હવે આ ઉતરતી નથી ઝણઝણાટી,

છતાં પણ દશા ખૂબ લાગે વહાલી.

 .

કદી આપ તદ્દન વડીલ જેવું બોલો,

અમુકવાર વાણી શિશુથીય કાલી.

. 

તમે એમ ચાલ્યાં સુગંધી બનીને,

સભાખંડ મધ્યે ગઝલ જેમ ચાલી.

 .

નથી કોઈ ચોક્ક્સ દિશામાં જવાનું,

‘પવનની’ અમે આંગળી તોય ઝાલી.

 .

( ભરત ભટ્ટ ‘પવન’)