દે હથેળી ઉપર ડામ દે,
ભાગ્યરેખાને આરામ દે.
.
સ્પર્શનો અર્થ સમજાવ તું,
સુપ્ત તૃષ્ણાને વ્યાયામ દે.
.
રાત-દિન હું તને જોતો રહું,
તું મને એટલું કામ દે.
.
દઈ શકે જો અગર તો મને,
એક સગપણ તું નિષ્કામ દે.
.
આવનારો સમય સખ્ત છે,
સૌની ભીતર તું એક રામ દે.
.
છાનો-છપનો જીવનરસ નહીં,
મોત દે પણ સરેઆમ દે.
.
( નઈમ શેખ ‘મસીહા’)
ચાલ…એકાન્તવાસ માણીએ,
બસ, સ્મરણની સુવાસ માણીએ !
.
છત ઉપર અઅવ…હોલવી ફાનસ,
ચન્દ્રમાનો ઉજાસ માણીએ !
.
ઝાંઝવા સાથ સાથ ભીડીએ,
રણ વચાળે જ પ્યાસ માણીએ !
.
ઓગળી જાય જાત જ્યાં તુજ-મુજ,
એક એવો પ્રવાસ માણીએ !
.
કંઈ નવું ને અનોખું જોઈએ,
ક્યાં સુધી ઈતિહાસ માણીએ ?
.
જેનો મત્લા કે કોઈનો મક્તા,
એ ગઝલને જ ખાસ માણીએ !
.
પીરસે ભાવથી ‘સિકંદર’તો-
રોટલો-મરચું-છાસ માણીએ !
.
( સિકંદર મુલતાની )
કોરેકોરી આંખોમાંથી ભર ઉનાળે આખેઆખું ચોમાસું ઠલવાય !
રે સાજણ કેમ કરી રહેવાય?
કે સાજણ કેમ કરી સહેવાય !?
.
લયલીલા ટહુકાના ટોળાં ઊડતા આવી કમખે મારે ચાંચો ઘસતા જાય,
કે સાજણ કેમ કરી સહેવાય !?
રે સાજણ કેમ કરી રહેવાય?
.
રણની છાતી જેવી સૂની સેજલડીમાં સળગી ઊઠે ભીની ભીની આગ,
તારા પગરવનો પરપોટો ક્યાંય નહિ ને દિવસ આખો નેવે બોલે કાગ !
લોહીને કરડે છે કાળો ખાલીપો ને ઝેર ગળચટ્ટું રૂંવે રૂંવે એવું તો રેલાય !
કે સાજણ કેમ કરી સહેવાય !?
રે સાજણ કેમ કરી રહેવાય?
.
આંગણ ઊગી કરેણ હવે તો સાવ સૂકાઈ થઈ ગઈ છે કાળો કાળો સોટો,
ઝળહળ ઝળહળ સપનાં મારાં ઘેઘૂર અંધારું પી પીને વળી ગયા છે ગોટો !
ભીતર તડકા, આંખે વાદળ પંડ્ય ઉપર શિયાળુ પવનો પ્હાણા થૈ ઝીંકાય,
કે સાજણ કેમ કરી સહેવાય !?
રે સાજણ કેમ કરી રહેવાય?
.
( વિસ્મય લુહાર )
પેલી તરફ જવા
હું
દાખલ થયો
અરીસાની અંદર
ને
મારું પ્રતિબંબ
આ તરફ
નીકળ્યું બહાર…
.
અમે બંને
એકમેકમાંથી
પસાર થયા
આરપાર…
.
તોય
કેમ
હજીયે
સાવ
અજાણ્યા ?!
.
( યોગેશ જોષી )
(૧)
તારી પીઠની બરાબર મધ્યમાં
ધારદાર ચાકુ પકડીને લંબાવીને
ખંજવાળવાના શૌર્યને હવે અટકાવ.
ના, મારે એ ખાજખૂજલીનું કાઢવું છે.
એ નથી માનતો અને દદડતું લોહી
દદડતું
દદડતું મારા દિવાસ્વપ્નને
રક્તિમ રક્તિમ કરી રહ્યું છે.
હાસ્તો ગાઉં છું ઘાયલા કી ગત ઘાયલ જાને
ઔર ન જાને કોઈ.
દિવાસ્વપ્નની પૂંછડી મેં પકડી લીધી છે
ને શ્વસું છું નિજમાં નિમગ્ન.
.
(૨)
મૃત્યુ મારા બારણા પાસે આવીને ઊભું છે.
ક્યારનું ?
છું ત્યારનું.
એ મારી નિદ્રા-જાગૃતિની સરહદમાં
આવીને બુચકારા સાથે મને ચૂમે છે.
અમે બે-હદ સચ્ચિદાનંદની ક્રીડા મલક મલક મલકાવે છે.
.
(૩)
ઊંઘના ઘોડિયામાંથી મા, મને ઊંચક નહિ.
મારું સ્વપ્નસુખ ઢોળાઈ જશે.
.
(૪)
પરીક્ષાની કરવતથી મને વહેરી નાખનારાઓ
રહેમ કરી મને ડસ્ટબિનમાં ફેંકી દો.
.
( લાભશંકર ઠાકર )
(૧)
મારા ઘરથી
તારા ઘર સુધીના
રસ્તા કરતાં
તારા ઘરથી
મારા ઘરા સુધીનો
રસ્તો
કેમ
વધુ લાંબો હોય છે
હંમેશાં ?
.
(૨)
I miss you,
તેં કહ્યું.
.
ખાલી થઈ ગયેલા
ગામની વચ્ચે
વરસોથી અપૂજ
દેરીમાં
કોઈએ
દીવો પ્રગટાવ્યો
જાણે.
.
( સંદીપ ભાટીયા )
લૈ જશે એ તરફ કદમ મારાં,
જ્યાં જઈ ભાંગશે ભરમ મારા.
.
દૂઝતા છો રહે જખમ મારા,
એમ ગળશે બધા અહમ મારા !
.
તું ઈશારો તો કર સનમ મારા,
તોડી આવું બધા જ સમ મારા !
.
એક પછી એક છૂટશે કરમ મારાં,
બાદ હો શ્વાસ પણ ખતમ મારા !
.
આખરી હો ભલેને દમ મારા,
ઝૂઝશું પામવા પરમ મારા !
.
એમ વચ્ચેની કાપું છું દૂરી,
લઉં છું પગલાં રૂપે જનમ મારા !
.
એક તું, એક આ ગઝલ ‘સુધીર’,
એ જ છે ફક્ત દો અલમ મારા !
.
( સુધીર પટેલ )
હું મને ઘરમાં ગયો છું શોધવા,
છેક અક્ષરમાં ગયો છું શોધવા.
.
દોસ્ત પરપોટા પડેલા જોઈને,
પાણી પથ્થરમાં ગયો છું શોધવા.
.
એ નદી પાછી વળીને ક્યાં ગઈ ?
પગલું સાગરમાં ગયો છું શોધવા.
.
કેટલા મારગ વળે એની તરફ,
વાટ ઈશ્વરમાં ગયો છું શોધવા.
.
પંખીની પાસે જ આવીને બેસતું,
આભ પિંજરમાં ગયો છું શોધવા.
.
( મનીષ પરમાર )
જે ક્ષણે પીડા ઘરે આવેશમાં આવી,
અમને લાગ્યું કે ગઝલ ગણવેશમાં આવી.
.
કોઈ પણ રીતે ઉદાસી ગાંઠતી ન્હોતી,
પડતી મૂકી… તો ખુશીના વેશમાં આવી.
.
ઝાડ તો ઊગે, જીવે, બોલ્યા વગર તો પણ,
વાત એની સંતના ઉપદેશમાં આવી.
.
જ્યારથી મેં આદતોની વર્તણૂંક બદલી,
જે વિનંતીઓ હતી આદેશમાં આવી.
.
આ ગમા ને અણગમા કેવળ કહ્યા તમને,
ક્યાં અમારી કોઈ વાત ઉદ્દેશમાં આવી.
.
જ્યાં થયું કે કોઈની હું જિંદગી જીવું,
એ જ મુદ્દે જિંદગી ઝુંબેશમાં આવી.
.
સાવ ખાલી છે છતાં પણ આપવા બેઠો,
લ્યો અમીરાઈ જુઓ દરવેશમાં આવી.
.
( ગૌરાંગ ઠાકર )
તમારી ગલી પહોંચ્યા પછી – તમારી ગલીમાં ભૂલા પડ્યા,
છીએ દેવસ્થાનના આંગણે અને આરતીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
અમે હાથ ફેલાવ્યો હોત તો તમે હાથ ચોક્કસ ઝાલતે,
કથા કમનસીબીની ના પૂછો અમે બંદગીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
પહોંચી ગયા છીએ ઘર સુધી અને ઘરનો ઉંબરો ના મળે,
કહો કોને કહીએ કરમકથા અમે ઓસરીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
હતી સુખની વાત કે દુ:ખની વાત – નથી નક્કી કાંઈ થયું હજી,
કદી અંધકારે જડી ગયા – કદી રોશનીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
પછી કેમ કોઠે પડે નહીં સ્મૃતિ-વિસ્મૃતિની પળોજણો,
પણે તમને એ જ ઘડી મળ્યા અહીં જે ઘડીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
અમે વીંધ્યા કૈંક વમળ છ્તાં હજી પાર પહોંચી શક્યા નથી,
છે અચંબો અમને એ વાતનો અમે નાવડીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
રહ્યું યાદ ‘સાહિલ’ એટલું પડ્યા છીએ ભૂલ્યા અમે જગે,
શું ખબર ખુશીમાં ભૂલા પડ્યા – શું ખબર ગમીમાં ભૂલા પડ્યા.
.
( સાહિલ )
મોરપીંછ 