મારી ઉપર છે આળ હું દોડી શક્યો નહીં
તેં તો દીધો’તો ઢાળ હું દોડી શક્યો નહીં
.
ભાગી જવામાં સાથ ચરણનો ન સાંપડ્યો
ઠેકી શક્યોના પાળ હું દોડી શક્યો નહીં
.
દાવાનળોમાં એટલે સળગી જવું પડ્યું
લાગી’તી જ્યારે ઝાળ હું દોડી શક્યો નહીં
.
એ આવશે એંધાણ મળ્યું એનું એ છતાં
એવી પડી’તી ફાળ હું દોડી શક્યો નહીં
.
આજે સૂતો છું આમ અહીં એ જ કારણે
પાછળ ઊભો’તો કાળ હું દોડી શક્યો નહીં
.
( ઉર્વીશ વસાવડા )
જે હતું મારું જ ઘર એમાં પ્રવેશી ના શક્યો,
મસ્ત્ય છું ને તોય હું જળમાં પ્રવેશી ના શક્યો.
.
જાતરા મારી હતી મૂળથી તે ટગલી ડાળ લગ,
ફૂલને અડકી લીધું ફળમાં પ્રવેશી ના શક્યો.
.
હું મને જાણી ચૂક્યો છું લોહી ને મજ્જા સુધી,
જાણ કે સમજણ થકી તળમાં પ્રવેશી ના શક્યો.
.
વારતા લખતો રહ્યો છું ઝાંઝવાં ને જળ તણી,
બુંદ થઈ ક્યારેય વાદળમાં પ્રવેશી ના શક્યો.
.
જે સકળમાં છે અકળ એનો મને અહેસાસ છે,
એ જ કારણથી હવે છળમાં પ્રવેશી ના શક્યો.
.
( મધુમતી મહેતા )
તૂટ્યો મ્હારો તંબૂરાનો તાર, ભજન અધૂરું રે
રહ્યું ભગવાનનું…
.
એક તૂટ્યા બીજા રે તાર અસાર છે,
જીવાળીમાં નહિ હવે જીવ જી :
પાસ પડ્યા પોચા રે નખલિયું નામનું…
તૂટ્યો મ્હારો…
.
તરડ પડી છે રે બાતલ તુંબડે,
લાગે નહીં ફૂટિ જતાં વાર જી :
ખૂંટીનું ખેંચાવું રે કાંઈ ન કામનું…
તૂટ્યો મ્હારો…
.
સ્વર મેળવિયે શેમાં રે તાલ બેતાલ છે,
ઢોલકમાં પણ કાંઈ ન ઢંગ જી :
બંધ થયું છે બારું રે હરિરસ પાનનું…
તૂટ્યો મ્હારો…
.
ખર્ચી હવે ખૂટી રે બૂટી હવે બીજી નથી,
હરિ હવે ઝાલો તમે હાથ જી :
કહું છું કામ ન મ્હારે રે ધનજનધામનું…
તૂટ્યો મ્હારો…
.
કેશવ હરિની કરણી રે કોઈ ન જાણી શકે,
વાણી મન પાછાં વળી જાય છે :
બલ ચાલે નહિ એમાંરે મહા બલવાનનું…
તૂટ્યો મ્હારો…
.
( કેશવલાલ હરિરામ ભટ્ટ )
મળે આકાર એ પહેલાં જ માટીને ભૂંસી નાખી
મથ્યો જ્યાં નામ લખવા ત્યાં જ પાટીને ભૂંસી નાખી.
.
સગડ મળશે નહીં તમને, તમે કોશિશ કરો તો પણ
અમારી જાત ઊંડે ખૂબ દાટીને ભૂંસી નાખી.
.
ઉપાડી એક કંકર જળ મહીં ફેંક્યો વિના કારણ
યુગોથી સ્થિર જંપેલી સપાટીને ભૂંસી નાખી.
.
હવે રોમાંચ કંપનમાં કે સ્પંદનમાં રહ્યો છે ક્યાં ?
ખબર પડતી નથી કોણે રુંવાટીને ભૂંસી નાખી.
.
નયન વીંચ્યા હતાં, ચારે તરફના દ્રશ્યને નિરખીને
મૂકીને હાથ ખભ્ભે કમકમાટીને ભૂંસી નાખી.
.
( ઉર્વીશ વસાવડા )
મૌનના તળિયે રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
કોરા આભલીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
મેં ક્યાં મંદિરીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
મેં તો સગપણીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
હું ઋષિઓ શબ્દ…હું લેખિની દાદાગણપતિની
તોય કાગળીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
ત્યારે ઘરમાં ઝીણા ઝીણા મોરલા ગાતાં મળ્યાં છે
ઠેઠ ડુંગરીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
ઝાંખું ઝાંખું અજવાળું…એથીય ઝાંખી ઝાંય હોજી
ઝાંખી દેહડીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
માવડી ! દેજે અવિચળ નીર એની આંખડીને
જેણે ઝળઝળીએ રહીને ધ્યાન એક તારું ધર્યું છે
.
( લલિત ત્રિવેદી )
ફૂલની એક ડાળીને
કાચની બારી સાથે પ્રેમ થયો.
.
બારી તો બંધ
ને ડાળી તો અંધ
આ કેવો સંબંધ !
રે, પૂછો નહીં કેમ થયો ?
ફૂલની એક ડાળીને કાચની બારી સાથે પ્રેમ થયો.
.
કોઈક દિવસ બારી તો ખૂલશે એ આશામાં,
ડાળી તો ઝૂલ્યા કરે : સૌરભની ભાષામાં
ગુનગુનતી ગીત : પણ અંતે નિરાશામાં.
.
ફૂલપાન ખરી ગયાં
સ્વપ્નો સૌ મરી ગયાં
ને જીવવાનો વ્હેમ થયો
રે, પૂછો નહીં કેમ થયો ?
.
( સુરેશ દલાલ )
સ્વીકારી ના શકાય, નકારી શકાય ના;
સપનું, સમય ને આભ મઠારી શકાય ના.
.
સહેજે તરાવી કે પછી તારી શકાય ના,
તરણાંથી આખી જાત ઉગારી શકાય ના.
.
કાગળ ઉપર કલમથી વ્યથા, વંચના, વિરહ;
અંધાર, આંસુ, આહ ઉતારી શકાય ના.
.
ભાલે ઊગેલ સૂર્ય અચાનક ડૂબ્યા પછી-
આકાશ ખાલીપાનું વિચારી શકાય ના.
.
ખાલી કૂવામાં એ જ ઉતારી પછી કહે :
તારા જ કર્મફળ છે વિદારી શકાય ના.
.
ભીંતો વિહોણાં ઘરમાં ફરે ચામાચીડિયાં-
ટોળાં કબૂતરોનાં નિવારી શકાય ના.
.
અભિશાપને લીધે જ મળી છે ભલે મતિ,
‘ગુણવંત’ નામે ઊંઘ ઉધારે શકાય ના.
.
( ગુણવંત ઉપાધ્યાય )
ભાઈ દે તો મિત્ર જેવો ભાઈ દે,
જિન્દગી અથવા તો એકલવાઈ દે !
.
તું ખુદા શિખર દે અથવા ખાઈ દે,
પણ મને જીવનમાં બેપરવાઈ દે !
.
લાખ અપરાધો ભલેને એ કરે,
જીભ પર એની ફક્ત સચ્ચાઈ દે !
.
એ પછી તો સો વરસ જીવી શકીશ,
મોતને વાતોમાં તું અટવાઈ દે !
.
જ્યાં ને ત્યાં જોયા કરે છે ચોતરફ,
એની આંખોમાં નજર સલવાઈ દે !
.
જો વિવેચક, હું સરળ રસ્તો કહું ?
આ ગઝલને મોરથૂથૂં પાઈ દે.
.
મુખ્ય લોહીની સગાઈ પણ ખલીલ,
મા પછી તું મિત્રને સરસાઈ દે !
.
( ખલીલ ધનતેજવી )
(૧)
પ્રાર્થના,
જે પ્રાપ્ત, તેની પ્રસન્ન પહોંચ
એ જ પ્રાર્થના !
પ્રત્યેક પળમાં પરમની
પ્રગટ હાજરીનાં
અહેસાસનો શબ્દોચ્છવ
એ જ પ્રાર્થના.
એકત્વના આરાધનની
અખંડ આનંદધારા
એ જ પ્રાર્થના !
.
તું વાદક, વાંસળી અમે !
.
(૨)
ધર્મ,
વ્યવહારે ઉઠતી અને
વિશ્વે ફેલાતી વિવેક સુગંધ
એ જ ધર્મ.
શૂન્ય સ્વથી અસીમ સર્વેશ્વર
ભણીની ગતિનું યાત્રાગાન
એ જ ધર્મ
પ્રકૃતિ, પુરુષ, પદાર્થ
અને પ્રાણીમાં વિલસી રહેલ
પરમને પૂર્ણે પામવા
એ જ સ્નેહધર્મ !
.
તું ધર્મધજા, દંડ અમે !
.
( ડો. ભરતભાઈ મિસ્ત્રી )
(૧)
પંખીના ટહુકાથી ઊઘડે એવું
વહેલી સવારનું મૌન મને આપો.
.
દિવસની ડાળ પર ઝૂલ્યા કરું
શબ્દોને અર્થોને ભૂલ્યા કરું
ભીતર ને ભીતર હું ખૂલ્યા કરું
ફૂલની સુવાસથી છલકે એવું
ઊજળી સવારનું મૌન મને આપો.
.
મનની મિરાતનો હોય એક પ્રાંત
સરોવર જેવો હોય રસ્તો પણ શાંત
ચાલું પણ પગલાંમાં નીરવ એકાન્ત
પોતાના આભથી પ્રકટે એવું
ખુલ્લી સવારનું મૌન મને આપો.
.
(૨)
કવિતા અને જીવનના રાજમાર્ગે ઊભેલો હું
શબ્દનો મિત્ર છું
અને અનુભવનો પરમ મિત્ર.
.
જ્ન્મ પહેલાંની
અને મૃત્યુ પછીની ક્ષણ સાથે
મારો નાતો બાંધું છું
નિરાકાર મૌન સાથે.
.
( સુરેશ દલાલ )
મોરપીંછ 