જીવનની બધી બાબતો કેવી મહત્વની છે,

મિત્રો અને માલિકીની વસ્તુઓ, રાજકીય સંઘર્ષો

અને માનવજાતનું ભવિષ્ય,

જાતીયતા અને રમતગમત અને કોણે કોને માટે શું કહ્યું,

અને કામધંધો અને ખરીદી,

અને થાકી જવું અને સુખી થવું

અને યુવાન થવું અને વૃદ્ધ થવું,

મૃત્યુ નજીક આવે છે

અને આપણી આસપાસની બધી રોજિંદી વસ્તુઓને હડસેલી દે છે,

ત્યાં સુધી રોજેરોજની બધી વસ્તુઓ કેવી મહત્વની છે

જ્યાંથી આપણે આવ્યાં

અને આખરે જ્યાં જવાનાં છીએ

એ મહારહસ્ય સમક્ષ

પછી આ બધી મહત્વની વસ્તુઓ

તુચ્છ બની જાય છે.

 .

( માર્જોરી પાઈઝર, અનુ. જયા મહેતા )

.

તમે મૃત્યુ પામ્યા છો એ યાદ રાખવું એટલું તો અઘરું છે,

કોઈ પણ ક્ષણે તમે ઘરમાં હરતાફરતા હશો

એ જ રીતે, જાણે તમે રસ્તા પર ખરીદી કરતા હો,

અથવા કંઈક લખવાનું હમણાં જ પૂરું કર્યું હોય.

તમારા મૃત્યુના ભયાનક માર્ગ પર

તસુએ તસુ હું તમારી સાથે ચાલી છું,

છતાં કોઈક વાર, હજીયે, હું યાદ રાખી શકતી નથી

કે તમે મૃત્યુ પામ્યા છો.

 .

( માર્જોરી પાઈઝર, અનુ. જયા મહેતા )

.

.

.

મોરલી ને મોરપીંચ્છને વાંકું પડ્યું

ને શ્યામને તે કંઈ કશું સૂઝ્યું નહીં

સૂરથી ઘવાયેલું રાધાનું હૈયું

મોરપીંચ્છના સ્પર્શે પણ રૂઝ્યું નહીં.

 .

યમુનાના વ્હેણમાં ખાલી ઘડાને

તરતો મૂકીને રાધા જોયા કરે.

વરસ્યા વિનાનાં શ્યામ શ્યામ વાદળાંઓ

આંસુ વિના પણ રોયા કરે.

રાસમાં રૂમઝૂમવું માંડી વાળ્યું

ને ગોપીએ કોઈને કાંઈ પૂછ્યું નહીં.

 .

કેવી આ રીસ કે વૃંદાવન કરમાયું :

ગોકુળિયા ગામની સૂની ગલી.

ઝાંઝરને કાઢીને રાધા તો એકલી

એકલી પોતાને મારગ ચલી.

પોતાનાં આંસુને પોતાના પાલવથી

રાધાએ કેમે કરી લૂછ્યું નહીં.

 .

( સુરેશ દલાલ )

.

શિયાળાની સવારનો

આ કૂણો કૂણો તડકો

કેટકેટલા રંગો લઈ રેલાય

તડકો સોનેરી, રૂપેરી

તડકો નાચે ઝાંઝર પહેરી

તડકો અડકો દડકો રમતો –

શૈશવની શેરીમાં ભમતો

નાચે કૂદે ગાય.

તડકો રોજ સવારે

ફૂલો સાથે ગેલ કરે ને

પંપાળે છે પાન

કે તડકો ધીમે રહીને

રેલાતું પંખીને કંઠે ગાન

તડકો વહી ગયેલા

સમય તણો

સચવાઈ રહેલો થડકો

ગમતો અમને એવું ગમતો

શિયાળાની સવારનો આ….

 .

( કૈલાસ અંતાણી )

.

હરિ, તમારાં ચરણકમળ પર હું ઝાકળનું બિંદુ,

તમે કરો દ્રષ્ટિ તો બનું હું શરદ પૂનમનો ઈન્દુ.

 .

ક્યારે રાત પડે-ની મારે કરવી પડી પ્રતીક્ષા,

સૂર્ય ઊગે તે પહેલાં મેં પણ પૂરી કરી પરીક્ષા

ઝમ્યું કમળદળ પર હું-જાણે મોતી મઢેલો સિંધુ…

હરિ, તમારા…

 .

મુજથી ભીનાં કમળપુષ્પને મળ્યાં તમારાં ચરણ,

ધન્ય થયો અવતાર ને મારું પલળ્યું અંત:કરણ.

પળ બે પળનું આયખું મારું-જાણે ઊડ્યું પરિન્દુ !

હરિ, તમારા…

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું;

ગાયોની ઘંટડીઓ સાથે મોકલશો ને આણું ? હરિ.

 .

સૂર્ય ઢળે તો થાય તમારા અસલ તેજની ઝાંખી;

જૂઠા ઝબકારા સામે મેં આંખ ઉઘાડી રાખી;

બળબળતી બપોરનું મારે શું લેવું ઉપરાણું ?

હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું…

 .

શિંગડીઓના ઉજાસમાં રજકણને આછી ડમરી;

ખરીઓના ભણકારામાં હું તમને લઉં છું સમરી;

ઘરને ખૂણે ધૂંધવાય છે ધીમું છેલ્લું છાણું;

હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું…

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

ઉગામે છે બધા પથ્થર, હવે તું સાબદો રહેજે.

મથે છે ડહોળવા અવસર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

ભલે મરજાદ એની જાળવે તું જિંદગી આખી,

છતાં અટકાવશે ઉંબર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

સજાવે છે સવારે રોજ તું જે ફૂલનો ગજરો,

થઈ જશે સાંજના ખંજર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

અહીં સઘળી દિશાઓમાં સ્વજનના સ્વાંગમાં આજે,

ઊછરતું જાય છે લશ્કર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

નરી આંખે નહીં દેખાય એ તલવાર કે ભાલા,

નહીં રોકી શકે બખ્તર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

ફરે છે મોજથી તું જિંદગીના ગાઢ જંગલમાં,

અચાનક ભેટશે અજગર, હવે તું સાબદો રહેજે.

.

હકીકતમાં અહીં ‘જે પોષતું તે મારતું’ અંતે,

મળે છે બહુ તને આદર, હવે તું સાબદો રહેજે.

 .

( નીતિન વડગામા )

હરિ, હું રટું તમારા શ્લોક

આજ લગી જે જાણ્યું સઘળું

અગડમ બગડમ ફોક ! – હરિ, હું…

 .

શબ્દ-સાધનાનો વરવો શો

મને ચઢ્યો’તો કેફ !

હ્સ્વ ઇ દીર્ઘ ઈ કાંઈ ન સમજું

અનુસ્વાર કે રેફ !

નામ તમારું ચઢ્યું અધર પે

પૂર્યા મંગલ ચોક ! – હરિ, હું…

 .

નામ રટણના દીવા ઝળહળ

ઉજાસ બત્રીસ કોઠે;

રહી કશી ના અવઢવ અબ તો

જે હૈયે તે હોઠે !

ઓચ્છવ આઠે પ્રહર મંત્રના

નહીં સંતાપ કે શોક ! – હરિ, હું…

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

.

ભરેલું પાત્ર ઢોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

સરોવર સાવ ડહોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

 .

ધરીને ધ્યાન ઊભો એ જ બગલો શાંત પાણીમાં,

અચાનક ચાંચ બોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

 .

નથી વાવ્યું-ઉછેર્યું ઝાડ એણે તોય એ પાછો-

અકારણ પાન તોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

 .

હતું ખંડેર જેવું ઘર હજી છે એમનું એમ જ,

ફક્ત દીવાલ ધોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

 .

નથી કૈં પંથ નક્કી કે પ્રયોજન પણ નથી નક્કી,

અમસ્તો સાવ દોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

.

પ્રથમ સૌ મારતા ભેગા મલીને હાથમાં ખીલા,

પછી બે હાથ જોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.

 .

( નીતિન વડગામા )

.

સ્વપ્ન ફંફોસ્યા કરું છું હાથથી;

આંખને ચોળ્યા કરું છું હાથથી.

 .

યાદ આવી એ રીતે અમને અહીં;

મત્સ્ય થૈ જીવ્યા કરું છું હાથથી.

 .

‘છે’ પ્રસાદી પણ મળી છે કેવડી !

ભેટ એ આપ્યા કરું છું હાથથી.

 .

એટલે અટકી ગયાં છે આંખમાં;

અશ્રુઓ સીવ્યા કરું છું હાથથી.

.

અર્થ હોવાનો હવે મળતો ગયો;

હરઘડી વાંચ્યા કરું છું હાથથી.

 .

( આહમદ મકરાણી )