શ્વાસ ખૂટતા જાય છે આ જાત સંકેલો હવે
આ કૈંક સંકોચાય છે આ વાત સંકેલો હવે
.
ના તમે ઊડી શકો, ના સ્વપ્ન પણ ઊડી શકે
આ પાંખ પણ વહેરાય છે આ આભ સંકેલો હવે
.
આંખ મીંચી તીર મારીને નિશાનો સાંધતા
એ તીર ખાલી જાય છે આ હાથ સંકેલો હવે
.
સૂર્યની તો વાટ જોવાનું હવે રહેવા જ દો
આ આગિયા બુઝાય છે આ રાત સંકેલો હવે
.
એક પળ ઊભા રહે, ના એમ પણ ઈચ્છો તમે
આ લોક ક્યાં રોકાય છે આ સાથ સંકેલો હવે
.
( મુકેશ જોષી )
તારી કને આ મારું છેલ્લું નિવેદન છે
મારા અંતરતમ ઊંડાણમાંથી મારી સઘળી દુર્બળતા
દ્રઢ બળે છેદી નાખ, મારા પ્રભુ !
.
સંસારમાં તેં મને જે ઘરમાં રાખ્યો છે તે ઘરમાં
બધાં દુ:ખ ભૂલીને હું રહીશ.
.
કરુણા કરીને તારે પોતાને હાથે તેનું એક બારણું
નિશદિન ખુલ્લું રાખજે.
.
મારાં બધાં કાર્યોમાં અને બધી ફુરસદમાં
એ દ્વાર તારા પ્રવેશ માટે રહેશે.
તેમાંથી, તારા ચરણની રજ લઈને વાયુ મારા હૃદય પર વાશે
એ દ્વાર ખોલીને તું આ ઘરમાં આવશે
હું એ બારણું ખોલીને બહાર નીકળીશ.
.
બીજાં કોઈ સુખ હું પામું કે ન પામું, પણ આ એક સુખ
તું માત્ર મારે માટે રાખજે.
એ સુખ કેવળ મારું અને તારું હશે, પ્રભુ !
એ સુખ પર તું જાગ્રત રહેજે.
બીજું કોઈ સુખ તેને ઢાંકી ન દે
સંસાર તેમાં ધૂળ ન નાખે
બધા કોલાહલમાંથી એને ઊંચકી લઈને
તું એને જતન કરી તારા ખોળામાં ઢાંકી રાખજે.
બીજાં બધાં સુખો વડે ભલે ભિક્ષાઝોળી ભરાય
એ એક સુખ તું મારે માટે રાખજે.
.
બીજા બધા વિશ્વાસ ભલે ભાંગી પડે, સ્વામી!
એક વિશ્વાસ સદા ચિત્તમાં જોડાયેલો રહેજો.
.
જ્યારે પણ જે અગ્નિદાહ હું સહન કરું
તે મારા હૃદયમાં તારું નામ અંકિત કરી દેજો.
.
દુ:ખ જ્યારે મર્મની અંદર પ્રવેશે
ત્યારે તે તારા હસ્તાક્ષર લઈને આવે
કઠોર વચન ગમે તેટલા આઘાત કરે
સર્વ આઘાતોમાં તારો સૂર જાગી ઊઠે.
.
પ્રાણના સેંકડો વિશ્વાસ જ્યારે તૂટી જાય
ત્યારે એક વિશ્વાસમાં મન વળગેલું રહે.
.
( રવીન્દ્રનાથ ટાગોર )
.
प्रेम को जगाओ.
और मैं जानता हूं कि तुम परमात्मा के प्रेम में
एकदम नहीं पड सकते.
तुमने अभी पृथ्वी का प्रेम भी नहीं जाना.
तुम स्वर्ग का प्रेम कैसे जान पाओगे ?
इसलिए मैं निरंतर कह रहा हूं
कि मेरा संदेश प्रेम का है.
पृथ्वी के प्रेम को तो जानो.
तो फिर वही प्रेम तुम्हें
परमात्मा के प्रेम की तरफ ले चलेगा.
अभी तो तुमने प्रेम को जाना ही नहीं.
पृथ्वी का प्रेम नहीं जाना,
किसी स्त्री का प्रेम नहीं जाना,
किसी पुरुष का प्रेम नहीं जाना,
किसी मित्र का प्रेम नहीं जाना,
प्रेम से वंचित हो तुम,
तुम कैसे परमात्मा का प्रेम जानोगे ?
.
( ओशो )
ઉઘાડે પગે ન અમસ્તો ચમન તરફ દોડ્યો,
ઈજન વસંતે દીધું તો સુમન તરફ દોડ્યો !
.
બધા મુકામ નકામા થયા જો સાબિત તો,
વિહંગ-પાંખ સજી હું ગગન તરફ દોડ્યો !
.
પ્રગટતી આગ હતી દિલ મહીં કરુણાની,
ભડકતી રાખવા જ્વાળા પવન તરફ દોડ્યો !
.
કે મ્યાન કેમ ન તલવાર દુશ્મનોની હો ?
કલમ કરે ગ્રહીને હું કવન તરફ દોડ્યો !
.
જવાની ગઈ… ને ઠરી-ઠામ ના થવાયું તો,
ખભે ઉપાડી હું ઘડપણ વતન તરફ દોડ્યો !
.
કફન-દફન તણી ચિંતા નથી ‘સિકંદર’ને,
કે દેહ-દાન કરીને જીવન તરફ દોડ્યો !
.
( સિકંદર મુલતાની )
દરિયો, પહાડો ભલભલા રસ્તો કરી આપે,
મારી પુકારોને હવા રસ્તો કરી આપે.
.
ઘરમાં કરીને કેદ નીકળ્યા છો તો જાણી લો;
અમને તે ઘરના આયના રસ્તો કરી આપે.
.
અટકી પડી છે સાવ અધવચ્ચે ગઝલ મારી;
શબ્દોને કહો, આવી જરા રસ્તો કરી આપે.
.
ઠોકર પછી પણ માર્ગના સૌંદર્યને નીરખે;
એવા જ પગલાને ખુદા રસ્તો કરી આપે.
.
તું તો ગણતરીમાં શિખર પર જઈ ચઢે ‘નીરવ’;
ક્યાંથી તને મિત્રો બધા રસ્તો કરી આપે ?
.
( નીરવ વ્યાસ )
વેરાન મારા ઘરના આંગણની વાત કર મા !
તૂટેલ-દ્વાર કેરા તોરણની વાત કર મા !
.
થંભી જશે કદાચિત દુ:ખતા હૃદયની ધડકન,
દે તું દવા, દરદના કારણની વાત કર મા !
.
એકાંતના કિનારે બેસી નિહાળ દુનિયા,
દીવાના લોકો પાસે સમજણની વાત કર મા !
.
આ જિન્દગી કરી દઉં બસ ઓળઘોળ તુ જ પે,
તું ફૂલ કે ભ્રમરના સગપણની વાત કર મા !
.
સીવી લે હોઠ તારા મોસમ ભલેને છલકે,
પિંજરમાં કેદ થઈને ફાગણની વાત કર મા !
.
સોમલને તું ગઝલમાં ઘૂંટીને પી જા મીરા!
તારી તરસના ધારાધોરણની વાત કર મા !
.
( મીરા આસીફ )
ખુદ જાતને સુધારવાનું મન થયું;
શેતાનને પડકારવાનું મન થયું.
.
કોઈ છબી રળિયામણી એવી હતી,
એ દિલ મહીં ઉતારવાનું મન થયું.
.
લો, રણ વટાવ્યું ને સરોવર સાંપડ્યું;
‘છે’- સાંઢણી ઝોકારવાનું મન થયું.
.
આ કાગડો બોલ્યા કરે ઘરઆંગણે,
આ આંગણું શણગારવાનું મન થયું.
.
કે મૌનને ઘેરી વળી છે શૂન્યતા;
કો’ શબ્દને પોકારવાનું મન થયું.
.
( આહમદ મકરાણી )
આયના પર ચાલવું મુશ્કેલ છે,
બિંબને પડકારવું મુશ્કેલ છે !
.
સાવ કોરું છે સરોવર આંખનું,
એ જ તો છલકાવવું મુશ્કેલ છે.
.
એક વર્તુળમાં તમે જીવી શકો,
વૃક્ષની સમ ફાલવું મુશ્કેલ છે.
.
વાટ પકડે છે તમસ, પડતાં નજર,
તેજથી ટકરાવવું મુશ્કેલ છે.
.
નામ એનું ભીંત પર ને ખેસ પર,
કાળજે કંડારવું મુશ્કેલ છે.
.
સદ પ્રસાદી, શબ્દ તો ચાવી ગયા,
સાંભળ્યું, ગણકારવું મુશ્કેલ છે !
.
( આબિદ ભટ્ટ )
વાદળું થૈ જાઉં છું, વરસાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે;
કેટલા છાંટા બનીને સાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.
.
કેમ પથ્થરની બની છાતી અને આ વ્રજ શી સંવેદના-
એજ પથ્થર ગાળતો સંવાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.
.
મેં અહીં વરસો પછી મારી જ સાથે ગોઠડી માંડી હતી,
છેક રોમેરોમમાં ઉન્માદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.
.
આ નગર આખું અહીં ખાલી જ જાણે પીંજરા જેવું પડ્યું-
મુક્તપંખીંપ જરૂર અવસાદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.
.
આથમીને મેં જ અંધારું તમારા નામનું ઓઢ્યું ‘મનીષ’,
કેટલાં આકાશ ભેદી, ચાંદ તારા ઘર સુધી આવ્યો હશે.
.
( મનીષ પરમાર )
શ્વાસ હો, ઉચ્છવાસ હો, પૂરતું નથી,
જિંદગીનો ભાસ હો, પૂરતું નથી.
.
આપણા ઘરમાંય દીવો જોઈએ,
ચોતરફ અજવાસ હો, પૂરતું નથી.
.
ઊડવાની હામ પણ હોવી ઘટે,
એકલું આકાશ હો, પૂરતું નથી.
.
બા-અદબ ‘ચિયર્સ’પણ કરવું પડે,
માત્ર પીણું ખાસ હો, પૂરતું નથી.
.
સૂર્ય નામે ઊંટ પડછાયા ચરે-
ક્ષણ સમું કંઈ ઘાસ હો, પૂરતું નથી.
.
( કુમાર જૈમિની શાસ્ત્રી )
મોરપીંછ 