હિન્દુ ધર્મમાં શ્રદ્ધાનો અર્થ છે – ભગવાન પ્રત્યેનો વિશ્વાસ, પ્રેમ અને ભક્તિ. શ્રદ્ધા વગર કોઈ પણ પૂજા, જપ કે પ્રાર્થના પૂર્ણ મનાતી નથી.

.

ભગવદ્ ગીતા કહે છે કે જે કોઈ શ્રદ્ધાથી ભગવાનને સ્મરે છે, તેની ભક્તિ નિષ્ફળ નથી જતી. શ્રદ્ધા એટલે અંધવિશ્વાસ નહીં, પણ હૃદયથી ઊંડો વિશ્વાસ કે ભગવાન મારા રક્ષક છે અને મારી પ્રાર્થનાને સાંભળે છે.

.

જે ભક્ત શ્રદ્ધાથી પોતાના ઈષ્ટદેવને યાદ કરે છે, તેનાં જીવનમાં શાંતિ, શક્તિ અને આશીર્વાદનો પ્રવાહ આવે છે. એટલે જ કહેવામાં આવ્યું છે – શ્રદ્ધા વિના ભક્તિ નથી, અને ભક્તિ વિના મુક્તિ નથી.

.

આવા જ એક શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલા ઈતિહાસને આજે યાદ કરવો છે. વલસાડમાં સંવત ૧૮૬૨ના ભાદરવા વદ સાતમે અનાવિલ કોમના દેસાઈ રૂઘનાથજી લાલભાઈના ધર્મપત્ની મીઠીબાઈ પોતાના પતિની પાછળ સતી થયા હતા. હાલ સંવત ૨૦૮૧ ચાલી રહ્યું છે. એટલે કે આ વાતને ૨૧૯ વર્ષ થયા. પરંતુ હજુ આજે પણ વલસાડે આ સતીમાતાનું માન જાળવ્યું છે અને તેમને એક માતા તરીકે જ માનવામાં અને પૂજવામાં આવે છે. 

.

તેઓ જે જગ્યાએ સતી થયા હતાં તે તરીયાવાડમાં સતીમાતાનું મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર પરિસરમાં અન્ય મંદિરો પણ છે. જેમાં સતીમાતા ઉપરાંત બાલેશ્વર મહાદેવ (જેનો ઉલ્લેખ સતીમાતાના ગરબામાં કરવામાં આવેલ છે), હનુમાનજી, ગણપતિ અને અન્ય એક સતીમાતાનું મંદિર આવેલું છે. આસો સુદ આઠમ એટલે કે નવરાત્રીની આઠમે સતીમાતાના મંદિરે ભવ્ય મેળો ભરાય છે. વલસાડ અને આજુબાજુના વિસ્તારના લોકો આઠમને દિવસે સવારે પહેલા પારનેરા ડુંગર ઉપર માતાજીના દર્શન કરવા જાય છે. અને વળતા સાંજે સતીમાતાનાં મેળે જાય છે. 

.

સતીમાતા જ્યાં રહેતા હતા ત્યાં હનુમાન શેરીમાં હજુ પણ તેમના વંશજો રહે છે. આઠમના દિવસે તેમના ઘરે હવન અને નૈવૈદ્ય થાય છે. નવરાત્રી પછી આસો સુદ અગિયારસના દિવસે હનુમાન શેરીમાં સતીમાતાનો ગરબો ગવાય છે. શરૂઆત ગણપતિના ગરબાથી થાય છે. પછી સતીમાતાનો ગરબો ગવાય છે. જેમાં વિસ્તારથી સતીમાતાનાં જીવન વિષે અને તેમના સતી થવા વિશેના પ્રસંગો વર્ણવવામાં આવ્યા છે. આ ગરબો બ્રાહ્મણો દ્વારા ગાવામાં આવે છે. અને માત્ર પુરુષો આ ગરબો રમી શકે છે. ખૂબ જ પરંપરાગત રીતે અને સાદાઈથી આ ગરબો થાય છે. 

.

.

આ વિષે જરૂરી માહિતી સતીમાતા કુટુંબના જનકભાઈ, તેજશભાઈ, કેતનભાઈ, નિયતીબેન, દર્શનાબેન વગેરે પાસેથી મને મળી છે. સતીમાતાનો ગરબો તથા તેનો વિડીયો લેવાની અનૂકૂળતા કરી આપવા બદલ હું સતીમાતા પરિવારનો આભાર માનું છું. 

.

આ વલસાડનો એક ઈતિહાસ છે, વારસો છે, ત્યાગ-સમર્પણ અને સતીત્વની વાત છે, શ્રદ્ધાની વાત છે. જેમાં કોઈ તર્ક કે વિચારને સ્થાન નથી. તમે માનો તો સતી એ માતા છે. 

.

( હિના એમ. પારેખ )

.

શ્રી ગણપતિનો ગરબો

.

પ્રથમે ગજાનન વિનવું ને, પ્રેમે લાગું પાય રે ..

ઉમિયા અંગથી ઉપન્યા તે, શંકર સુત કહેવાય…

ગણપતિ સેવો ને.

.

સકલ પ્રારંભે આધ્ય  ગજાનન પૂજન સઘળે થાય રે–

શીશ અનૂપમ મુગર બીરાજે, પીતાંબર ધર્યું. કાય… 

ગણપતિ સેવો ને.

.

ચતુર ભૂજ ચંચળ બે લોચન, લંબોદર કહેવાય રે

સીંદુર લેપન ચરચિત અંગે, પુષ્પ સેવંત સોહાય 

ગણપતિ સેવો ને.

.

રૂમઝુમ ચરણે નેપુર વાગે, નાદ અનૂપમ થાય રે

મૂષક વાહન મોદિક ભોજન, સુધ્ધ બુધ્ધ નાર કહેવાય

ગણપતિ સેવો ને.

.

કૃપા કરો ગણરાય વિનાયક, કૃપાનિંધી કૃપાળ રે

સંકટ ચોથનો મોટો મહિમા, સંકટ નિવારણ થાય.

ગણપતિ સેવો ને.

.

ભાવે ભજે મનવાંછિત આપે, વિદનો દૂર પલાય રે—

સેવક જન તમ ચરણ પ્રપ્રતાપે, પ્રેમે ગરબો ગાય-~-

ગણપતિ સેવો ને.

.

વલસાડના સતી માતા શ્રી મીઠીબાઈનો ગરબો

.

પ્રથમ શિવસુત નંદકુમારને ચરણે નમું શીશ રે, 

સતી તણો મહીમા વિસ્તારૂં સહાય થજો જગદીશ રે, 

અંબે તું સાચી, 

માંહે મોટાં રાખ્યાં રે ધીર, કાયા છે કાચી

.

આગળ કવિજન થઈ ગયા મોટા, મારી બુધ છે થોડી રે, 

તેહ તણી કિરપા થઈ મુજને, આ લીલા મેં જોડી રે, અંબે…. 

.

ભાદરવા વદ ષષ્ઠી શનીએ, રાત રહી મધરાત રે, 

સ્વામી તણી આતુર વેળાએ, મન કર્યો વિચાર. 

સંવત અઢારસો બાંસેઠને ભાદરવા વદ સાત રે…

રોહિણી નક્ષત્ર ને ભાનુ સપ્તમીએ, સત ચઢ્યું નિરધાર, અંબે…. 

.

દેસાઈ કુંવરજી, જઈને વિનવે તમને ન ઘટે એહ રે, 

આ જુગનો મહિમા છે ખોટો હાસ્ય થશે તતખેવ – અંબે….

.

વચન સાંભળી માતા વદે છે, મારે જવું નિરધાર રે, 

રૂદરજી, વશનજી તમને સોપ્યાં, સહાય થજો મહારાજ; અંબે….

.

માતાનું જો વચન સાંભળી, જોશી ભટ્ટ તેડાવ્યા રે, 

મારે જવું સ્વામીની સંગે, સામાન સર્વે મંગાવો રે; અંબે…..

.

નારણ ભટ્ટ તે એમ કહી બોલ્યા, કાગળ ખડીયા મંગાવો રે, 

દેસાઈ કુંવરજીએ આજ્ઞા કીધી, ઘેરથી પત્ર મંગાવ્યો રે; અંબે….

.

નારણ ભટ્ટ તો ઘેર આવીને, પુસ્તક સર્વે ખોળે રે….. 

વિધિ તણા જો પત્ર જ લઈને, સામાન સર્વે મંગાવ્યો રે, અંબે….

.

ચોળી, ચૂંદડી, શ્રીફળ મંગાવો, ફોફળ મંગાવો સાર રે, 

અબીલ, ગુલાલ, અનુપ મંગાવો, કપૂર મંગાવો નિરધાર, અંબે…..

.

કુમકુમ નાડાછડી મંગાવો, છાબડી મંગાવો બાર રે.. 

અષ્ટ સૌભાગ્યનું સુપડું મંગાવો, રેજ મંગાવો બાર, અંબે…..

.

મોડ મંગાવો ને હાર મંગાવો, પોત મંગાવો સાર રે,

સિંદુરીયા કંકાવટી મંગાવો, કાંસકી મંગાવો બાર અંબે…. 

.

કાવરી મંગાવો, આરસી મંગાવો, ચાંલ્લા મંગાવો બાર રે

તેહ પ્રમાણે સામાન મંગાવો પત્ર લખ્યો નિરધાર, અંબે…..

.

ચીખલી મધ્યે માણસ મોકલો, ભાઈને કરાવો જાણ રે,

જો મળવાની ઈચ્છા હોય તો, આવી મળો નિરધાર, અબે…….

.

નિશા સર્વે વહી ગઈ, ને પ્રેમે થયુ પ્રભાત રે.

સૂર્યનારાયણ પ્રગટ થયા, ત્યારે સૌ જન કરે વિચાર, અંબે….

.

ઘરમાંથી માતાજી નિસર્યા, આવ્યા કુપની પાસ રે,

સ્ત્રીઓ સર્વે ટોળે મળીને માતાને નમે શિશ, અંબે….

.

બત્રીસ વૃક્ષના દાતણ મંગાવ્યા, નીર મંગાવ્યા સાર રે,

દંત ધાવન જો કરી ઉઠીને, સૂર્યને લાગ્યાં પાય, અંબે…

.

સ્નાન કરી રામેશ્વર જઈને પૂજા કીધી સાર રે,

મારે જવું સ્વામીની સંગે આવી થાજો સહાય, અંબે…..

.

ગોર ઘામટની પૂજા કરીને ધેનુના દીધાં દાન રે, 

સાત પ્રદક્ષિણા ભાવે ફરીને મુખે વદ્યા શ્રીરામ, અંબે…..

.

સાંકરબાઈને સાડી પહેરાવી, ભટાણીને ઘરચોળું રે, 

ગોરાણીને સાડી સાંગલું, આપીને લાગ્યા પાય, અંબે…

.

હાલરથી વળી વહુને તેડાવી, પુત્રી લીધી હાથ રે, 

પાંચ રૂપૈયા રોકડા આપી, મસ્તક મૂકયો હાથ, અંબે….

.

માતા ઘરમાં પરવર્યાને, બેઠાં સૂર્યની સામા રે,

ગોરાણી ભટાણીને તેડી, તતક્ષણ ભોજન કીધાં રે, અંબે…..

.

નાગરવેલનાં બીડલાં પ્રાસ્યાં કુમકુમ લીધાં હાથ રે,

પૂર્વ દ્વારે છાપા દઈને, ચાલ્યાં પશ્ચિમ દ્વાર,અંબે…..

.

કર મધ્યે નાળિયેર જ લઈને, આવ્યાં સ્વામીની પાસ રે,

સાત પ્રદક્ષિણા ભાવે ફરીને, માતા નિસર્યા બહાર, અંબે…

.

કુમ કુમ કેરા છાપા દઇને, કુમ કુમ છાંટયા સાર રે,

ચાર ખુણાનો દિપક કરીને, ધીની કીધી મસાલ, અંબે…….

.

ઢોલ નાદ ને ભેરી વાજે, વૈષ્ણવ ગાય બહુ જન રે, 

અબીલ ગુલાલ સૌ જન પર ઉડે, અંબાના ગુણ ગાય, અંબે…..

.

જય જય અંબે, જય જગદંબે, મોટી તું ભવાની રે, 

આ કળી જુગમાં ધીરજ રાખી, સાચી તું ભવાની રે અંબે….

.

માતાજી ઘરમાંથી નિસર્યા, આવ્યા અંબાની પાસ રે,

પ્રણામ કરી વાણી ઓચરિયાં, માતા ! થાજો સહાય, અંબે…..

.

સરકાર વાડામાં આવી કરીને, ઊભાં રહ્યાં તતખેવ રે, 

રણછોડદાસને જાણ કરાવ્યું, આવી મળ્યા નિરધાર, અંબે….

.

સરકાર વાડેથી ચાલી કરીને, આવ્યા ગણપતિ દ્વાર રે, 

ઈષ્ટદેવ તું કહીએ સાચો, સિદ્ધ થયાં સૌ કાજ, અંબે….…

.

ઉભે ચૌટે માતા પધાર્યા, પછવાડે સહુ જન રે, 

પાન ફુલ લઈ વાણિયા વધાવે, માતાને લાગે પાય, અંબે…

.

કંસારવાડેથી આગળ ચાલ્યાં, પારસી વધાવે મોતી રે,

સતી તો ઘણી સાંભળી, પણ આવી ધીરજવાન ન દીઠી રે, અંબે….

.

ચોરે જઈ બેસી કરીને, સ્વામી સન્મુખ રાખ્યા રે, 

ભાઈસાને તેડી કરીને, સુરભાઈ તેને સોંપ્યો રે, અંબે….

.

ગામે ગામનાં લોક જ આવ્યા, માતાને સૌ મળવા રે, 

પગે લાગીને આશિષ માંગે, ભવના પ્રાયશ્ચિત ખોવારે, અંબે……

.

આધ્ય ગામ તો ઉંટડી કહીએ, વલસાડમાં વિશ્રામ રે, 

એના કુળમાં મીઠીબાઈ કહીએ, જુગમાં કીધાં નામ, અંબે….

.

ત્યાંથી માતા ઉઠી કરીને આવ્યાં કૃપની પાસ રે 

સ્નાન કરી માતાજી પધાર્યા, શિવજી કેરી પાસ અંબે…

.

ધન શિવજી બાલેશ્વર કહીએ, ધન છે તારૂ નામ રે,

ધન લાલાજીએ દેહરૂ બંધાવ્યું, જુગમાં કીધા નામ; અંબે….

.

શિવજી કેરી પૂજા કરીને, માતા નિસર્યા બહાર રે, 

વૃષભ તણા જો દાન કરીને, આયાં મઢુલી પાસ અંબે….

.

બ્રાહ્મણ કેરી પૂજા કરીને છાબડી આપી બાર રે,

સાત પ્રદક્ષિણા ભાવે ફરીને માતા લાગ્યા પાય, અંબે….

.

શલ્યાની જો પૂજા કરીને, દર્પણ લીધું હાથ રે, 

મુખ જોઈ માતાજી બોલ્યા પ્રથમ થયો અવતાર, અંબે….

.

ધન ધન વલસાડ ગામ જ કહીએ. ધન બ્રાહ્મણને વાસ રે, 

ધન નારાયણ દેવ જ કહીએ, તેથી ઉતર્યા પાર રે, અંબે….

.

ધન ધન ચીખલી ગામ જ કહીએ, ધન ભુલાભાઈ મોન રે, 

તેની કુંવરી મીઠીબાઈ કહીએ, જુગમાં કીધાં નામ, અંબે….

.

સોમજી ભીમજીનો વંશ જ કહીએ, દેસાઈઓનાં નામ રે, 

ધન રઘુનાથજી લાલા કહીએ, મોટા ભાગ્યવાન, અંબે…

.

કેશરેલ, મોગરેલ શોભતા ને કુમકુમ તપે લેલાટ રે, 

મોડ મસ્તક ઉપર વળ્યો, વરત્યો જયજયકાર, અંબે…….

.

બ્રાહ્મણ કેરી આજ્ઞા લઈને પેઠાં મઢુલી માંહે રે, 

અષ્ટ સૌભાગ્યનું સુપડું લઈને, મુખે વદ્યા શ્રીરામ, અંબે….

.

માતાજી મઢુલીમાં પધાર્યાં, મસ્તક લીધું હાથ રે, 

હાથ કાકડા લઈ કરીને ફેરવ્યા ચારે પાસ, અંબે….

.

લોક પ્રદક્ષિણા ફરવા લાગ્યા, માતાને નમે શિશ રે, 

એહ તણા જો મોટા ભાયગ, સહાય થયા જગદીશ, અંબે..

.

માણસ દશની ચોકી બેસાડી, આવ્યાં સર્વે જન રે 

ઘેર આવી એકેકને કહે છે, એ માતાને ધન્ય, અંબે……

.

નિશા બે ત્યાં વહી ગઈને, ત્રીજું થયું પ્રભાત રે, 

ભટ જોશી કૃષ્ણારામ કહીએ, દીક્ષિત લીધા સાથ રે, અંબે…

.

રુદ૨જી, વશનજી, સુરભાઈ આદિ માતાના સૌ ભ્રાત રે, 

સ્નાન કરી, સમીપ પધાર્યા, રક્ષા લીધી હાથ…. અંબે….

.

રક્ષા લેતાં એંધાણી લાગી, ચાંદલો ને સોપારી રે,

હાથ કેરી મુદ્રિકા લાધી કાવરી, ચુંદડી સાર, અંબે….

.

દૂધ દહી ના છાંટણાં છાંટયાં, મોતીડે વધાવ્યા રે, 

ફુલહાર લઈ કરીને વધાવે મહિમાનો નહિ પાર અંબે….

.

પંચ કૃપાથી ગરબો કીધો, માતાની છે સહાય રે, 

ગાય શીખેને સાંભળે, તેના ભવના પ્રાયશ્ચિત જાય, અંબે….

.

.

मैं असभ्य हूँ क्योंकि

औपचारिक गोष्ठियों में बैठकर

सहित्य, कला, संस्कृति पर

बात नहीं करता

मेरे चेहरे से आभिजात्य नहीं टपकता

मैं कहीं से भी

बुद्धिजीवी नहीं लगता

मैं असभ्य हूँ क्योंकि

मैं हिंदी माध्यम स्कूल में पढ़ा हुआ हूँ

मैं औपचारिक होने का नाटक नहीं कर सकता

शिक्षित लोगों में बैठकर

बात-बात में अँग्रेज़ी शब्दों का

उच्चारण नहीं करता

मैं असभ्य हूँ क्योंकि

मैं व्यवहार कुशल नहीं हूँ

मैं व्यक्तियों का उपयोग करना नहीं जानता

संबंधों को भुनाना मुझे नहीं आता

मुझमें प्रभावित करने के

गुण नहीं हैं न ही मैं

उपयोगी प्राणी हूँ

मैं असभ्य हूँ क्योंकि

मैं झूठ नहीं बोलता

किसी को गाली नहीं देता

किसी को हिक़ारत से नहीं देखता

किसी की चापलूसी नहीं करता

मैं असभ्य हूँ क्योंकि

मैं भावुक हूँ संवेदनशील हूँ

मैं ठहाका लगाकर हँसता हूँ

कभी-कभी

लोगों के बीच रो भी देता हूँ

मुझे सभ्य लोगों के

बीच बैठना नहीं आता

क्योंकि मैं असभ्य हूँ

.

( गोविंद माथुर )

.

હું અસભ્ય છું

કેમ કે

ઔપચારિક ગોષ્ઠીઓમાં બેસી

સાહિત્ય, કળા, સંસ્કૃતિ વિષે

ચર્ચા નથી કરતો

મારા ચહેરેથી આભિજાત્ય નથી ટપકતું

હું કોઈ રીતે બુદ્ધિજીવી નથી લાગતો

હું અસભ્ય છું

કેમ કે

હું સ્થાનિક માધ્યમમાં ભણ્યો છું

હું ઔપચારિકતાનું નાટક નથી કરી શકતો

શિક્ષિત લોકો વચ્ચે બેસી

વાતવાતમાં અંગ્રેજી શબ્દોનું ઉચ્ચારણ નથી કરી શકતો

હું અસભ્ય છું

કારણ કે

હું વ્યવહાર કુશળ નથી

મને માણસનો ઉપયોગ કરતાં આવડતું નથી

સંબંધો વટાવતાં આવડતું નથી

મારામાં સામા માણસને પ્રભાવિત કરવાનો ગુણ નથી

ન તો હું ઉપયોગી પ્રાણી છું

હું અસભ્ય છું

કારણ કે

હું જૂઠ બોલતો નથી

કોઈને ગાળ આપતો નથી

કોઈને તિરસ્કારથી જોતો નથી

કોઈની ચાપલુસી કરતો નથી

હું અસભ્ય છું

કારણ કે

હું ભાવુક છું

સંવેદનશીલ છું

મોટેથી હસું છું

ક્યારેક તો લોકો વચ્ચે

રડી પણ લઉં છું

મને સભ્ય લોકો સાથે ફાવતું નથી

કારણ કે

હું અસભ્ય છું…

.

( ગોવિંદ માથુર, – હિન્દી પરથી અનુવાદ : ભગવાન થાવરાણી )

.

પગાર પહેલી તારીખે આવે છે પરંતુ મહિનાની પંદર તારીખે તો આખર તારીખ આવી જાય છે.

.

25-35 વર્ષના વયજૂથના કે એનાથી વધુ ઉંમરના ઘણાંની પાસેથી આ વાત સાંભળવા મળે છે. આના માટે શું કરવું?

.

પ્રાઇવેટ કે પબ્લિક સેક્ટરમાં કામ કરી રહેલા કર્મચારીઓ (વેપારી કે એન્ટ્રેપ્રેન્યોરને પણ લાગુ પડી શકે છે) વર્ગ માટેની અનુભવોક્તિ:

.

1. 💰 તમારા મહિના ના પગારનો 50%થી વધુ ખર્ચ ન કરો. ➖ 50:40:10 આ એક સાદો નિયમ છે. 50% સુધી જીવન જરૂરિયાતનો ખર્ચ. 40% બચત રોકાણ અને લોન ઇએમઆઇ અને 10% લાઇફસ્ટાઇલ ખર્ચ..
2. 💹 બાકી 40% બચાવો અને ઓછામાં ઓછી 3 જુદા-જુદા સ્થળે રોકાણ કરો. ➖ તમે તમારા પોતાના રિસ્ક પ્રોફાઈલ અનુસાર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, પી.પી.એફ., ઇક્વિટી, સોનું, એન.પી.એસ., FD, જીવન વીમા જેવી જગ્યાએ રોકાણ કરી શકો છો.
3. 🧾 હંમેશા બીજી આવકના સ્ત્રોત માટે પ્રયત્નશીલ રહો. ➖ રોકાણ પરના ડિવિડન્ડ, વ્યાજની આવક, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે વીમા સલાહકાર તરીકે કામ કરી શકાય છે. ➖ જો જીવનસાથી પણ કામ કરતા હોય તો જીવનસાથીની આવકને બીજી આવક ન માનો, એ આવકને તાત્કાલિક જરૂરિયાત માટેનો “ઇમર્જન્સી ફંડ” સમજો.
4. 🏥 તમારા પરિવાર માટે હેલ્થ ઈન્શ્યોરન્સ અને વાર્ષિક આવકના 12-20 ગણો ટર્મ ઈન્શ્યોરન્સ જરૂર હોવો જોઈએ.
5. 🚫 બીજાઓની લાઈફસ્ટાઇલ જોવા જઈને પોતાનું જીવન ના ચલાવો. દરેકની પોતાની વિચારસરણી હોય છે. કોઈને દેખાદેખીથી અનુસરવાની જરૂર નથી. ➖ તેના બદલે, તેમને મળતી સફળતાના પાછળનો પરિશ્રમ સમજો અને તે પ્રમાણે સેલ્ફ ડેવલપમેન્ટ પર રોકાણ કરવું જોઈએ.
6. 🏦 લોન લો ત્યારે એને “એસેટ – મિલકત” બનાવવા ઉપયોગ કરો, ‘લાયબિલિટી’ નહીં. ✔️ એસેટ તરીકેની લોન: ➖ ખુદના પ્રોફેશનલ ડેવલપમેન્ટ માટે કે બાળકોના શિક્ષણ માટે એજ્યુકેશન લોન
   ➖ ઓછા જોખમ વાળા વ્યવસાય માટેની લોન (જ્યાં નિયમિત આવક હોય)
   ➖ હોમ લોન – ત્યારે જ લો જ્યારે EMI તમારું ભૂતકાળનું ભાડું જેટલું કે થોડું વધારે હોય ❌ લાયબિલિટી તરીકેની લોન: ➖ લક્ઝરીયસ ફ્લેટ માટે લોન (જરૂરિયાત કરતાં વધુ અને રિપેમેન્ટ ક્ષમતાથી વધુ એવોઇડ કરવો)
   ➖ લક્ઝરીયસ કાર ખરીદવી – કાર આમ તો ડેપ્રીસીએટીંગ એસેટ ગણાય એટલે બેઝિક જરૂરિયાત પૂર્ણ થાય એ કાર પહેલી પસંદગી હોય તો ઇએમઆઇ મેનેજેબલ રહેશે.
   ➖ વિદેશમાં વેકેશન માટે કે અન્ય આવા મોજશોખ માટે પર્સનલ લોન
7. 👪 ક્યારેય તમારા માતા-પિતાની સંપત્તિ પર આધાર રાખશો નહીં – કારણ કે તેઓ પણ તમારી આવક પર આધાર રાખતા નથી.
8. 💸 ખર્ચ ઘટાડવાના રીતો: ➖ ફૂડ ડિલિવરી કે ક્વિક કોમર્સ એપ્સ પર ખરીદી વખતે આંગળી પર કાબુ રાખો. ફ્રી ડિલિવરી અને ફ્રી કેશ કારણે બીનજરૂરી ખર્ચ બમણો થઈ શકે છે.
   ➖ મોલમાં કે શોપિંગ એપ્સ પર ખરીદી વખતે પહેલેથી તૈયાર લિસ્ટ ઉપયોગી પુરવાર થાય છે. એના કારણે બિનજરૂરી ખરીદી ટાળી શકાય છે.
   ➖ શક્ય હોય ત્યારે સીટી બસ, મેટ્રો (જ્યાં લાગુ પડે છે), ઑટો રિક્ષા – ઓલા ઉબર ટેક્સીનો ખર્ચ ટાળી શકાય છે. ➖ આ બધી એપ્સ અને સરળ યુપીઆઈ પેમેન્ટ સિસ્ટમ એ માટે બનાવવામાં આવી છે કે તમે ઇમ્પલસીવ બાયર બની જાવ છો અને જરૂર ન હોય ત્યારે પણ ખર્ચ કરતા રહો છો.
9. 🎉 “YOLO – You Only Live Once – જિંદગી એક જ મળી છે, મોજ કરીને જીવો” જેવા માર્કેટિંગના વમળમાં માં પડીને ખોટા ખર્ચા ન કરો. ➖ આવું ઘણીવાર ક્ષણિક આનંદ આપે છે, પણ લાંબા ગાળે જીવનમાં સંતોષ આપે એવું નથી.

.

નિયમિત બચત, સમજદારીપૂર્વક રોકાણ અને કરકસર એ લોભ નથી. આ રીતે પણ આનંદથી જીવી શકાય એ રીત શીખવી જરૂરી છે.

.

જે નિર્ણય 25-35 વર્ષની ઉંમરે લેતા હોઈએ છીએ એની અસર લાંબાગાળાના ભવિષ્ય માટે અસર કરે છે.

.

Adopted.

Photo courtesy Meta Ai

.

( મિતેષ પાઠક )

उसके मन में उतरना

मानो कुएँ में उतरना था

सीलन-भरी

अन्धेरी सुरंग में

उसने बड़े निर्विकार ढंग से

अंग से वस्त्र हटा

सलाखों के दाग दिखाए

वैसे ही जैसे कोई

किसी अजनान चित्रकार के

चित्र दिखाता है

बयान करते हुए–

एक दिन दाल में नमक डालना भूल गई

उस दिन के निशान ये हैं

एक बार बिना बताए मायके चली गई

माँ की बड़ी याद आ रही थी

उस दिन के निशान ये वाले हैं

ऐसे कई निशान थे

शरीर के इस या उस हिस्से में

सब निशान दिखा

वो यूँ मुस्कुराई

जैसे उसने तमगे दिखाए हों

किसी की हार के…

स्तब्ध देख

उसने मुझे हौले से छुआ..

जानती हो ?

बेबस की जीत

आँख की कोर में बने बाँध में होती है

बाँध टूटा नहीं कि बेबस हारा

आँसुओं के नमक में सिंझा कर

मैंने यह मुस्कान पकाई है

तब मैंने जाना कि

उसके मन में

उतरना

माने कुएँ में उतरना था

सीलन-भरे

अन्धेरी सुरंग में

जिसके तल में

मीठा जल भरा था..!

.

( सुमन केशरी )

भीमकाय

चकित करने वाली विशालता

बिना प्रयास जहां आप ऊपर जा सकते हैं

नीचे भी।

भरसक कोशिश आपको

बरगलाने, ललचाने की

कि आप जरूरत, पसंद की चीजों के अलावा

गैर-जरूरी चीजों को भी रखें धकियाते ट्राली में।

शहर के बड़े होने का अहसास

जुड़ा इस विशालता से

ज्यादा खाने, बे-जरूरत बे-वजह खाने से भी

जुड़ा है बड़े होने का अहसास।

लादे-लादे इसे

घूम रहे हैं जहां-तहां

देख रहे हैं पुतलों को,

सिर नहीं है जिनके

पहने हैं उन्होंने आकर्षक कपड़े

सब आ-जा रहे हैं ऊपर-नीचे

दूसरे तीसरे चौथे माले

सब बे-फिक्र हैं, मस्त हैं, खरीददार हैं

और बेचने वाले आश्वस्त हैं।

.

( प्रताप राव कदम )

.

|| મોલ ||

મહાકાય

ચકિત કરનારી વિશાળતા

વિના પ્રયાસ જ્યાં તમે

ઉપર જઈ શકો

નીચે પણ

પૂરેપૂરી કોશિષ

તમને ભરમાવવા, લલચાવવાની

જેથી તમે જરૂરિયાત અને પસંદગીની વસ્તુઓ ઉપરાંત

બિનજરૂરી ચીજો પણ મૂકતા જાઓ ટ્રોલીમાં

નગરના વિકાસની અનુભૂતિ

જોડાઈ છે આ વિશાળતા સાથે

વધારે પડતું ખાવા, અનાવશ્યક, અકારણ ખાવા સાથે પણ જોડાયેલ છે આ વિશાળતાનો સંદર્ભ

એ બધું લાદીને જ્યાં જ્યાં ફરો છો

એ બધે જુઓ છો પૂતળાં

જેમને શીર્ષ નથી

પણ એમણે પહેર્યા છે આકર્ષક કપડાં

બધા ભાગમભાગ કરે છે ઉપર નીચે

બીજા – ત્રીજા – ચોથા માળે

બધા બેફિકર

બધા મસ્ત

બધા ગ્રાહક

અને વિક્રેતાને નિરાંત છે..

.

( પ્રતાપ રાવ કદમ, હિન્દી પરથી અનુવાદ : ભગવાન થાવરાણી )