કોણ રોકી શકે – ભાવિન ગોપાની

એક પંખી ગગનમાં ઊડી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

ને હૃદય વૃક્ષનું જો તૂટી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

 સ્વપ્નના વૃક્ષને ના ધરી હો ધરા ક્યાંય ઉગવા છતાં

વૃક્ષ દીવાલમાંથી ઊગી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

આ જીવનમાં પ્રથમ વાર માણીને વરસાદની સાંજ જો-

કોઈ ફૂદાંને પાંખો ફૂટી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

આપણે બે મળી પ્રેમની દોરશું એક રંગોળી પણ,

ત્યાં વિરહનો પવન પગ મૂકી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

બંધ ઘરમાં પવનથી ખુલી જાય બારી કદી એમ જો,

મનને માળવાનો મારગ ખૂલી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

સાવ સુક્કી ને તરસી નજર પાસથી નીકળે તે છતાં,

એક વાદળ વરસવું ભૂલી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

આંગણે હોય અવસર ને સરભરા લાખ રાખો છતાં,

કોઈ મહેમાન થઈને દુ:ખી જાય તો કોણ રોકી શકે ?

 .

( ભાવિન ગોપાની )

મા એટલે…(અગિયારમી માસિક શ્રદ્ધાંજલિ)

Mummy-1

(23/08/1938 – 25/12/2012)

* * *

VID-20130601-WA0007

* * *

Maa

* * *

जाड़े की जब धूप सुनहरी
अंगना में छा जाती है
बगिया की माटी में तुलसी
जब औंचक उग आती है
माँ की याद दिलाती है

हो अज़ान या गूँज शंख की
जब मुझसे टकराती है
पाँवों तले पड़ी पुस्तक की
चीख हृदय में आती है
माँ की याद दिलाती है

कटे पेड़ पर भी हरियाली
जब उगने को आती है
कटी डाल भी जब कातिल का
चूल्हा रोज़ जलाती है
माँ की याद दिलाती है

अदहन रखती कोई औरत
नन्हों से घिर जाती है
अपनी थाली देकर जब भी
उनकी भूख मिटाती है
माँ की याद दिलाती है

सुख में चाहे याद न हो, पर
चोट कोई जब आती है
सूरज के जाते ही कोई
दीपशिखा जल जाती है
माँ की याद दिलाती है

( मंजु रानी सिंह )

* * *

बेसन की सोंधी रोटी

 

बेसन की सोंधी रोटी पर
खट्टी चटनी जैसी माँ
याद आती है चौका बासन
चिमटा फुँकनी जैसी माँ

 

बान की खूर्रीं खाट के ऊपर
हर आहट पर कान धरे
आधी सोई आधी जागी
थकी दुपहरी जैसी माँ

 

चिड़ियों की चहकार में गूँजे
राधा-मोहन अली-अली
मुर्गे की आवाज़ से खुलती
घर की कुंडी जैसी माँ

 

बीवी बेटी बहन पड़ोसन
थोड़ी थोड़ी सी सब में
दिनभर एक रस्सी के ऊपर
चलती नटनी जैसी माँ

 

बाँट के अपना चेहरा माथा
आँखें जाने कहाँ गईं
फटे पुराने इक अलबम में
चंचल लड़की जैसी माँ

 

( निदा फ़ाज़ली )

* * *

चीटियाँ अंडे उठा कर जा रही हैं
और चिड़ियाँ नीड़ को चारा दबाए
थान पर बछड़ा रंभाने लग गया है
टकटकी सूने विजन पथ पर लगाए

थाम आँचल थका बालक रो उठा है
है खड़ी माँ शीश का गट्ठर गिराए
बाँह दो चुमकारती-सी बढ़ रही हैं
साँझ से कह दो बुझे दीपक जलाए

शोर डैनों में छिपाने के लिए अब
शोर माँ की गोद जाने के लिए अब
शोर घर-घर नींद रानी के लिए अब
शोर परियों की कहानी के लिए अब

एक मैं ही हूँ कि मेरी साँझ चुप है
एक मेरे दीप में ही बल नहीं है
एक मेरी खाट का विस्तार नभ-सा
क्यों कि मेरे शीश पर आँचल नहीं है

( सर्वेश्वर दयाल सक्सेना )

ગંગાસતી – પ્રણવ પંડ્યા

એકતારાનો મળ્યો છે વારસો, ગંગાસતી

તોય બેધારુ જીવે છે માણસો, ગંગાસતી

 .

રાંક થઈને ર’યા, ન ભક્તિ થઈ છતાંયે, કેમકે

કો’ક અંદરથી કરે છે કારસો, ગંગાસતી

 .

એક રાશિ ને પ્રવાસી બેય એક જ પંથના

પાનબાઈ શો મને પણ જાણશો, ગંગાસતી

 .

શબ્દ છે શીલવંત સાધુ, વારેવારે હું નમું

શીખવે જે જીવવાના સાહસો, ગંગાસતી

 .

ભાગ્યમાં તો એકપણ વીજળીનો ચમકારો નથી

શું કરું મોતીનું ? એ સમજાવશો, ગંગાસતી !

.

( પ્રણવ પંડ્યા )

અધૂરી વાત – પ્રણવ પંડ્યા

સવાયા શબ્દનો સ્વસ્તિક કરીને મૌન થઈ જાઉં

મને આવડતા બે ટહુકા ધરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

બધે અંધારપટ છે લાગણીનો જાણું છું, તો પણ

હું કોઈ આગિયા શો સંચરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

નથી ઊંચકી શકાતો ભાર ભાવુકતાનો ભાષાથી

નજરથી વાત કરું, તુર્ત જ કરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

અવાજો પર્ણને નહિ, બસ પવનને હોય છે અહીંયા

સતત થાતું મને : હું પણ ખરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

ઘણીયે વાત બાકી છે, જરા શી રાત બાકી છે

અધૂરી વાત પાછી આદરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

ઉઘાડ્યા હોઠ એને ના સમય ઝાઝો થયો તોયે

હવે લાગ્યા કરે છે કે ફરીને મૌન થઈ જાઉં

 .

( પ્રણવ પંડ્યા )

નગર – શીતલ જોશી

હતું શું, છે નગરમાં આપના બોલો

રહ્યું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

અજાણ્યા થઈ મળે છે એકબીજાને

થયું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

ગલી, ઘર, બારણાં, બારી અને ભીંતો

નવું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

તળિયેથી ઉલેચીને બધ્ધું પી ગયાં

વધ્યું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

ન ખાલીપો, ન પડછાયા નથી ડૂમો

બચ્યું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

ગયા જેઓ, કદી પાછા નથી આવ્યા

જવું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

હકીકત સાવ પોલી છે હકીકતમાં

નર્યું શું છે નગરમાં આપના બોલો

 .

( શીતલ જોશી )

સારું છે તમને – શીતલ જોશી

સારું છે તમને એની જાણ નથી

મારા ભાથામાં એક્કે બાણ નથી

 .

હું તને ઓળખું છું એ રીતે

આપણે કોઈ ઓળખાણ નથી

 .

એ જ હાંફી ગયા જે કહેતા’તા

જિંદગી ઢાળ છે ચઢાણ નથી

 .

અવગણ્યો એટલે સલામત છું

એકે બાજુથી ખેંચતાણ નથી

 .

ભીંત પર બેઉ હાથના થાપા

આથી સાદું બીજું લખાણ નથી

 .

( શીતલ જોશી )

દોડતા દોડતા – શીતલ જોશી

દોડતા દોડતા હાંફવાનું નહીં

જિંદગી જીવતા થાકવાનું નહીં

 .

આથમે સૂર્ય માથે ચડેલો છતાં

રાત પડશે એવું ધારવાનું નહીં

 .

પ્રેમ જેવું કશું આપવું જો પડે

આપવાનું, કદી માગવાનું નહીં

 .

એક ખીલ્લી હલે છે હજી ભીંત પર

ભારપૂર્વક કશું ટાંગવાનું નહીં

 .

એક બે વેંત ઊંચા ફરે, છો ફરે

કોઈનું કદ કદી માપવાનું નહીં

 .

આપવો હોય તો જીવ આપો ‘શીતલ’

કાળજું કોઈને આપવાનું નહીં.

 .

( શીતલ જોશી )

કરામત – દિનેશ કાનાણી

તોપખાનામાં સલામત હોય છે

એ જ શાંતિની કરામત હોય છે

.

સ્થાન સૌને ના મળે કૈં સ્વર્ગમાં

એ જગાઓ તો અનામત હોય છે !

 .

પાનખર જેને કહીએ આપણે

વૃક્ષની ઝીણી મરામત હોય છે

 .

એમ લાગે છે હવે આ જીવને

હર ઘડી જાણે કયામત હોય છે

 .

છે પનારો કાવ્ય સાથે દિલ તણો

દોસ્ત ! બાકી તો ખુશામત હોય છે.

 .

( દિનેશ કાનાણી )

તો જ આવું – દિનેશ કાનાણી

છળકપટથી દૂર રાખે તો જ આવું

વાતને મંજૂર રાખે તો જ આવું

 .

પાનખર તો કોઈને પણ ક્યાં ગમે છે ?

આંગણુ ઘેઘૂર રાખે તો જ આવું

.

આવવું છે એટલે તો હું કહું છું

જીવને મજબૂર રાખે તો જ આવું

 .

એક બે છાંટા નથી ગમતા કદીયે

લાગણીનું પૂર રાખે તો જ આવું

 .

મેં પ્રતીક્ષા ક્યારની પડતી મૂકી છે

મળવું છે, દસ્તુર રાખે તો જ આવું

 .

( દિનેશ કાનાણી )

સરનામું – તેજસ દવે

આંખોના ઓરડામાં બેઠેલી ઈચ્છાએ

સપનાનું સરનામું પૂછ્યું…

 .

ઉંમરનો થાક હવે વરતાતો જાય અને

સુઝેલા ઘાવ નહિ રુઝે

શૈશવના વીતેલા દિવસોની યાદ હવે

આંખો ને કેમ કરી સૂઝે ?

 .

આંખોની આરપાર આવેલા આંસુને

સહેજ અમે ટેરવાથી લૂછ્યું

આંખોના ઓરડામાં બેઠેલી ઈચ્છાએ

સપનાનું સરનામું પૂછ્યું

 .

હમણાં લગ જે દીવો અજવાળા પાથરતો

આજે એ અંધારે બીતો

ઓરડાના અંધારે ટોળે વળીને આજ

વાતે ચડી છે ચાર ભીંતો

 .

ખાલીપો રોજ રોજ મોટો થયો છે ભાઈ

ઊગી છે આજ એને પૂછ્યું

આંખોના ઓરડામાં બેઠેલી ઈચ્છાએ

સપનાનું સરનામું પૂછ્યું

 .

આંગળીના ટેરવાથી આપતો દિલાસાને

આંસુ ના થાય તોય રાજી

શેરીમાં દોડતા એ શૈશવના દિવસોથી

કેટલીક હારવાની બાજી ?

 .

( તેજસ દવે )