ઉછીનાં શ્વાસને આધાર જીવી તો જવાનું છે,

મળે આ પાર, સામો પાર જીવી તો જવાનું છે.

 .

મળે છે ક્યાં કદી ચાહ્યું હતું એ જિંદગીમાં તો,

પરોઢી સ્વપ્નને અણસાર જીવી તો જવાનું છે.

 .

કરે છે કલ્પના એનાં વિશે પણ કોઈ ફાવ્યું છે ?

ભલે ને હોય જે આકાર જીવી તો જવાનું છે.

.

વને ફરતાં મળે પંખી અને ટૌકાય મધમીઠાં,

કદી હો રણ, કદી હો ખાર જીવી તો જવાનું છે.

 .

રચાતાં છળકપટ ને વળગણો પણ સામટાં પજવે,

ઉપાડી જિંદગીનો ભાર જીવી તો જવાનું છે.

 .

( હરીશ પંડ્યા )

એકાન્તની એકે’ક ક્ષણ ઝળહળ કરી હતી

તારા વિશે મેં સેંકડો અટકળ કરી હતી.

 .

ભીની હવાની લ્હેરખી આવી નહીં ફરી;

દ્વારે પ્રતિક્ષા વાંઝણી પળપળ કરી હતી.

 .

દરિયા તણી વ્યાકુળતા જોયા પછી તરત;

આ માર્ગમાં થીજી નદી ખળખળ કરી હતી.

 .

ઓઢી ઉદાસી ઉંબરે એ રાતભર રડી;

કોણે ક્ષણોને આટલી વિહવળ કરી હતી.

 .

આવ્યું અચાનક ‘શ્યામ’ વાદળ ક્યાંકથી ચડી;

સુક્કી ધરા પળવારમાં જળજળ કરી હતી.

 .

( શ્યામ ઠાકોર )

કારણ વિના તડપે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

ચાતક જેવું તરસે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

ઘરગૃહસ્થી, દુનિયાદારી સઘળું નેવે મૂકીને,

અમથો અમથો ભટકે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

હોઠોં પર છે પ્યાસ ગજબની, કંઠ હજી વ્યાકુળ તો પણ-

વાદળ માફક વરસે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

કોઈ આવે ના આવે, એને ક્યાં છે ફેર કશો !

બન્ને આંખો ફરકે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

સાવ લગોલગ રહીને પણ, સ્પર્શ્યો ના અમને સહેજે,

આઘે જઈને અડકે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

રોજ નવી ઈચ્છાને, વેતાળ સરીખું વળગીને,

ઊંધે માથે લટકે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

ઊંડા ઝખ્મો, ઘેરી પીડા, મનમાં ધરબીને ‘નાદાન’,

જો, મૂછોમાં મલકે છે, આ માણસને શું કહેવું ?

 .

( દિનેશ ડોંગરે )

ગામ પાદર છોડી મોર ક્યાં ગયો ?

થોર વાડ તોડી મોર ક્યાં ગયો ?

 .

ટહુકામાં ડૂબવા આવી’તી દરિયેથી

કાંઠે મૂકી હોડી મોર ક્યાં ગયો ?

.

ઝાંઝર તાલે અરમાની ઓઢણીના

શમણાં આંખે ખોડી મોર ક્યાં ગયો ?

 .

આભ ધરા વચ્ચે રૂપાળો રેશમી

ગુંજતો નાતો જોડી મોર ક્યાં ગયો ?

 .

‘પ્રીતમ’ ઊછળતા લાગણીના દરિયાને

પરપોટે પરપોટે ફોડી મોર ક્યાં ગયો ?

 .

( પ્રીતમ લખલાણી )

गीत ठुकराया हुआ, उच्छवास-क्रंदन,

मधु मलय होता उपेक्षित हो प्रभंजन,

बाँध दो तूफान को मुसकान में तुम;

बाँध दो बिखरे सुरों को गान में तुम.

 .

कल्पनाएँ आज पगलाई हुई हैं,

भावनाएँ आज भरमाई हुई हैं,

बाँध दो उनको करुण आह्वान में तुम;

बाँध दो बिखरे सुरों को गान में तुम.

.

व्यर्थ कोई भाग जीवन का नहीं हैं,

व्यर्थ कोई राग जीवन का नहीं हैं,

बाँध दो सबको सुरीली तान में तुम;

बाँध दो बिखरे सुरों को गान में तुम.

 .

मैं कलह को प्रीति सीखलाने चला था,

प्रीति ने मेरे हृदय को छला था,

बाँध दो आशा पुन: मन-प्राण में तुम;

बाँध दो बिखरे सुरों को गान में तुम.

 .

( हरिवंशराय बच्चन )

Welcome, My Woman !

 .

Welcome, my dear wife, welcome !

You must be tired :

How can I wash your little feet ?

I have neither a silver basin nor rose water.

You must be thirsty :

I have no iced sherbet to offer you,

You must be hungry :

I cannot give you a banquet

Laid on white embroidered cloth-

My room is as poor as my country.

 .

Welcome, my dear woman, welcome !

Soon as you stepped into my room,

The forty-year-old concrete became grass;

When you smiled

The iron bars of the window blossomed with roses;

When you wept

My hands were filled with pearls.

My cell has become as rich as my heart

As bright as liberty.

Welcome, my own, welcome, welcome !

 .

( Nizzim Hikmet )

 .

( Original language : Turki )

ઠાકરની આંખમાં ઠળિયા રે જણ જીવો જી,

હૈયાનાં ખાલીખમ ફળિયાં રે જણ જીવો જી.

 .

તૂટ્યા કડડ સાત સળિયા રે જણ જીવો જી,

ખૂટ્યાં નાગર તારાં નળિયાં રે જણ જીવો જી.

 .

મારગમાં મોહનજી મળીયા રે જણ જીવો જી,

રાધાનાં હાડ સાવ ગળિયાં રે જણ જીવો જી.

 .

ઢાળથી ઊથલજી ઢળિયા રે જણ જીવો જી,

અધવચ પાથલજી મળિયા રે જણ જીવો જી.

 .

ખાવું શેં ? પીવું શેં ? લાળિયા રે જણ જીવો જી,

હાલતા ને ચાલતા પાળિયા રે જણ જીવો જી.

 .

ખટમાસ ઊંઘમાં ગાળિયા રે જણ જીવો જી,

ખટમાસ વ્હેણ સાવ વાળિયાં રે જણ જીવો જી.

 .

ભડભડ ચેહમાં બાળિયાં રે જણ જીવો જી,

અમથાં અલખ અજવાળિયાં રે જણ જીવો જી.

 .

( લાભશંકર ઠાકર)

તેજ આપે તે દિવાકર થાય છે,

કોડિયું રાતે પ્રભાકર થાય છે !

 .

એક તરસી દોડતી આવે નહીં,

આંખ મારી પણ સમંદર થાય છે !

.

માનવી રૂપે મળો, વળગો ગળે,

આ ધરા તો આપણું ઘર થાય છે !

 .

તું વિસર્જન જોઈ દિલને બાળ ના,

અવનવું સર્જન સમાંતર થાય છે !

 .

શ્વાસનો કબજો નહીં નિજ હાથમાં,

ત્યાં લગી ના કોઈ પગભર થાય છે.

 .

નૂરનો અભિષેક હો આકાશથી,

આદમી ત્યારે પયંબર થાય છે !

 .

( આબિદ ભટ્ટ )

અક્ષરો શબ્દના અર્થની સહુ કથા ફક્ત બકવાસ છે કે બીજું કાંઈ છે

ચિત્ત ચેતન અને વ્યક્તના વિસ્તારના ફક્ત આભાસ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

હું નથી તું નથી તે નથી તો પછી કોણ આ તંતના અંત કાજે મથે

વ્યર્થ વાદો નિરર્થક વિવાદો બધું સમયના શ્વાસ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

ચિત્ર ભાળો અને ફક્ત રેખા મળે કે પછી દર્શનો કોણ જાણી શક્યું

મન:સ્થિતિ મન અને હું વચાળે ઘણાં દીર્ધ આકાશ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

પ્રશ્ન તો છે જવાબો જડે કે નહીં એ વળી જો નવા પ્રશ્ન જાગ્યા કરે

પેઢી દર પેઢીએ સંસ્કૃતિ પારના આ જ ઈતિહાસ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

હું જ મારો નથી એ કહી મત કહે કોણ વિદ્વાન ને શું કરે ધારણા

ગ્રંથ કહેશે કહી શાહી ઢોળી ગયા એજ શાબાશ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

માર્ગ છે કે નથી ચાલવું છે સતત લો અડાબીડ નીકળી જવાનું રહ્યું

છો હવે થોભવું સૂચવતા ચોતરફ લાલ પરકાશ છે કે બીજું કાંઈ છે

 .

( ધ્રુવ ભટ્ટ )

એવું કરો કે કોઈ પણ અવશેષ ના રહે

કંઈ પણ ઉમેરો તો ય કશી શેષ ના રહે

 .

મરહમને એવી રીતે લગાવો ઓ વૈદ્યજી

જખ્મોનાં નામનો કોઈ પણ દેશ ના રહે

 .

જ્યાં જાઉં ત્યાં મારી ભૂમિની ધૂળ પણ મળે

ઈચ્છુ અલાયદો કોઈ પરિવેશ ના રહે

 .

ભજવાય બધાં નાટકો મ્હોરા વગર હવે

પહેરી શકાય એવો કોઈ વેશ ના રહે

 .

થાળીની ભાખરી ફરી રોપું જમીનમાં

મારી દુવા છે કે એક પણ દરવેશ ના રહે

 .

તેનાથી માણસોનાં જુદાં મન થયાં છે દોસ્ત

એકે ય રંગનો ભલે ગણવેશ ના રહે

 .

એવી દુવા છે કોઈ પણ સરહદ રહે નહીં

માંથી વછોયા પુત્ર પણ પરદેશ ના રહે

 .

( એસ. એસ. રાહી )