અટકાવ તું ભલે ને, તો પણ ધરાર થાશે

આંખોની જેલ તોડી આંસુ ફરાર થાશે

 .

અહીંયા તો દિવસે પણ અંધારપટ છવાયું

કોઈ કહો, ખરેખર ક્યારે સવાર થાશે ?

 .

સમજવ એમને તું, છેટા રહે નહીંતર

તારા વિચાર મારા હાથેથી ઠાર થાશે

 .

વૃક્ષોની જેમ એજેવન જીવવાનું છે, અડીખમ

વરસાદ, ટાઢ, તડકો સઘળું પસાર થાશે

 .

પંખીની જેમ હું પણ બેસીશ એની માથે

સંજોગ જ્યારે જ્યારે વીજળીનો તાર થાશે

 .

( કુલદીપ કારિયા )

સંબંધોના મુલાયમ શ્વાસને સૌ ખોઈ બેઠા છે,

પરસ્પરમાં હવે વિશ્વાસને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

નગરનું પીંજરું ફાવી ગયું છે સર્વ લોકોને-

સ્વયંની આંખથી આકાશને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

બધા અંધારનો વિસ્તાર કરવામાં જ મશગૂલ છે,
નગરના ચોકમાં અજવાસને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

અહીં ખુદનો જ પડછાયો, નથી હું ઓળખી શકતો-

સમયની ભીડમાં સહવાસને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

કહો છો કેમ છો ? ત્યારે મજામાં હોય છે લોકો-

હૃદયથી હર્ષ ને ઉલ્લાસને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

અતિશય દુ:ખની ઘટના છતાં આવે નહીં આંસુ

અહીં તો આંખની ભીનાશને સૌ ખોઈ બેઠા છે.

 .

( મનસુખ નારિયા )

ગણી ગણીને શ્વાસો લેજો, મંદી છે,

સપનાંને સમજાવી દેજો, મંદી છે.

 .

ટોકન સંબંધોનું આપી રાખો પણ,

કદી ન કરજો દસ્તાવેજો, મંદી છે.

 .

મોટર, કૂલર, ફ્લેટ, ફ્રિજ ને મોજમજા,

છાનાંમાનાં બેસી રહેજો, મંદી છે.

 .

દૂર દૂર છે દરિયા ને રણ રસ્તામાં,

પર્વત પર્વતમાં જ વહેજો, મંદી છે.

 .

એક ખજાનો ભર્યો-ભાદર્યો ભીતરમાં,

કોઈને ના, કદી જ કહેજો, મંદી છે.

 .

( હરદ્વાર ગોસ્વામી )

હે જી એમ કરી બોલિયાં રે ગંગા સતી

પળનાં પરમાણ તારી પરછાંઈ, પાનબાઈ, તું ન કશું કરતી કે કારવતી

 .

ઓરતાને ઓગાળી નાખ, તારી ભાષામાં

મતલબ એનો જ પછી આરતી

વાણી તો વસ્તર છે, – એને વિદાર

થશે આપોઆપ ઝળહળતી જાત છતી

 .

હરિને તે દેશ સદા ફરફરવું : ક્યાંય નથી વાયરા ને ફોરમની ફારગતી

હે જી એમ કરી બોલિયાં રે ગંગા સતી

 .

મૂળે તો માણસની જાત નરી ભરમાળી,

જોગી ભોગી કે પછી હોય જતિ

મરવાની જુગતિ જો આવડી જશે તો

તારે અંગ અંગ ઊગશે અમરાવતી

 .

છેવટે તો હોવાનો અર્થ એ જ નીકળશે : હુંયે ન’તી બાઈ, તુંય ન’તી

હે જી એમ કરી બોલિયાં રે ગંગા સતી

 .

( હરીશ મીનાશ્રુ )

અલખ છે અગોચર, તો આ હાજરી કોની છે ?

નથી કૈં, કશું ના, સભા તો ભરી કોની છે ?

 .

પદારથ સકલ એનામાં સ્થિર છે તો પછી,

બજે વાંસળી ત્યાં નજર બહાવરી કોની છે ?

 .

નથી દ્વૈત કોઈ, ન જુદાપણું તો પછી,

વિરહ કોનો છે ? આંખ પણ ઝરમરી કોની છે ?

 .

સમયની બધી ગત-વિગત હાથમાં છે છતાં,

ઢળી સાંજ ત્યાં વાત બે સાંભરી કોની  છે ?

 .

સ્વયમ નાદ થૈ વ્યાપ્ત છે ચૌદ ભુવન ‘સુધીર’,

હરે ચૈન એનુંય એ ઝાંઝરી કોઈ છે ?

 .

( સુધીર પટેલ )

આજે ખૂણા યાદ આવ્યા,

કેસરી, લીલાં, ભૂરાં કિરણો વચ્ચે રચાતા

દેખા, અણદેખા કરી આગળ વધતા,

સ્મૃતિપટ પર વિહરતા

કાળમીંઢ પથ્થર જેવા

 .

એ તરફ પહોંચી જોઉં તો-

ખૂણા મૃગજળ થયા

દ્રષ્ટિ એની લગોલગ છતાં દૂર

 .

આજે તો આંખથી જ સ્પર્શ કરું-

ભય હંમેશાં રોકે

ખબર નહીં ખૂણા શું દેખાડે ?

સ્મૃતિ વીખરાઈ જશે તો ?

વીણવામાં જીવન વીતી જશે તો ?

 .

વધુ પાસે પહોંચી જોયું-

એક નથી

આવા અગણિત ચારે તરફ દટાઈને પડ્યા છે ખૂણા :

આ ખૂણા મારા ?

ક્યારે ભેગા કર્યા ?

એકેનો ભાર કેમ ના લાગ્યો ?

 .

આજે ખૂણા ખોલવા છે

હાથ લંબાવું તો ખૂલે

શક્ય છે એમાં વિવિધ રંગી આકાશી તેજ હશે

પતંગિયાં ને મધુરસ હશે

ઈચ્છાઓનાં મૂળ હશે

 .

આટલો અમથો ખૂણો ને આટલું મોટું વિશ્વ ?

નિરાકાર ?

એમાંનો કયો તારશે ?

શક્તિનો સંચાર કરશે ?

વિસ્તારશે ?

 .

( આકાશ નાયક )

.

મને ગમે છે

મારું એકાંત.

 .

ઘોંઘાટ શમી ગયો હોય છે,

ચિત્ત શાંત થયું હોય છે,

પછી

મારી મારે માટેની શોધ

આરંભાતી હોય છે,

 .

અને

કાવ્યની પ્રથમ પંક્તિ

રૂમઝૂમ કરતી આવતી હોય છે

મારી પાસે,

 .

અને

હરજી હળવે હળવે

મૂકતા હોય છે હાથ

મારે ખભે…

.

( પન્ના નાયક )

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને બહેકાવી છે.

 .

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને

પોતાની સુષુપ્ત સંવેદનાને

ઢંઢોળવાનું કહ્યું છે

 .

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને

પગમાં પહેર્યાં છે એ ઝાંઝર નહીં

પણ સદીઓથી પહેરાવેલી બેડીઓ છે એમ મનાવી

એ બેડીઓને

ફગાવી દેવા કહ્યું છે

 .

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને

પતિના અવસાન પછી

મુરઝાયેલા ફૂલ જેમ

બાકીની જિંદગી જીવવાના આપણા રિવાજને

તિરસ્કૃત કરવા કહ્યું છે

 .

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને

છોકરીઓની સદાયે અવગણના કરતા

આપણા દંભી હિંદુ સમાજને

વખોડવા કહ્યું છે

 .

એની કવિતાએ

સ્ત્રીઓને

“પુરુષની બુદ્ધિના પાંજરામાં

લાગણીનું પંખી થઈ ટહુક્યા કરવાનું

મંજૂર નથી”

એવો છડેચોક

પડકાર કરવાનું કહ્યું છે

 .

એની કવિતાએ

હિંદુ લગ્નજીવનની કઠોરતા અને વિષમતાને

કોઈ છોછ વિના

નિર્ભિક રીતે રજૂ કરી

બીજી સ્ત્રીઓને

બોલવાનું કહ્યું છે

 .

આવો,

આપણે બધા ભેગા થઈ

એની કવિતાનો બહિષ્કાર કરીએ !

 .

( પન્ના નાયક )

રોજ રાતે

ભૂલું પડેલું

ચામાચીડિયું

મારા ઘરમાં પેસે;

ઊંધે માથે લટકવા

ગોતે જગા

ને

આમતેમ ભટકે

અહીંતહીં ભટકાય…

ઊંધમૂંધ પડ્યો હું

જોયા કરું,

ઊંધે માથે લટકવા

કેટલો પુરુષાર્થ !

 .

( ધીરેન્દ્ર મહેતા )