ક્યારેક

સ્ટિરિયો પરથી વહેતા

બેગમ અખ્તરના શબ્દોને

ઘૂંટડેઘૂંટડે પીએ છે મારા કાન.

એમ થાય કે

શબ્દો સાથે વહ્યા કરું, બસ વહ્યા કરું

પણ

આ સવાદશ તો થયા

અને

હજી તો મારે … … …

ક્યારેક

ઝરૂખે બેઠો

જોઈ રહું છું શ્રાવણની જલધારા

થાય છે કે

નાહ્યા કરું બસ નાહ્યા કરું

અને

ભીંજવી દઉં મારા કોરાકોરા જીવનને

પણ … … …

 .

( ગુણવંત શાહ )

પાર પહોંચીને પ્રવાહિત થઈ જશું

પુલકમાં પ્રગટીને પુલકિત થઈ જશું

.

ક્યાં જરૂર છે અસ્ત્રની કે શસ્ત્રની ?

માત્ર દ્રષ્ટિ ફેંક ખંડિત થઈ જશું !

 .

હાથમાં મેં સાચવ્યા હસ્તાક્ષરો

સ્પર્શતાં અક્ષરમાં અંકિત થઈ જશું

 .

ઓળખાણો આ અભાગી જીવને

નેતિના નાતે પરિચિત થઈ જશું

 .

તું વિભક્તિ સાત છોડે, તો જરૂર

માત્ર સંબોધે સંબંધિત થઈ જશું

 ,

ઉત્ખનન કર મારા તું અવશેષને

જર્જરિત રૂપેય શોભિત થઈ જશું

 .

બૂમ પાડી તો સ્મરણ હાજર થયાં

યાદ કર અમને તો ગ્રંથિત થઈ જશું

 .

એ જ તો આપણી અસ્ક્યામતો

વેદના વેચો તો વંચિત થઈ જશું

 .

( ભરત યાજ્ઞિક )

હું નક્કી કરું છું કે તને પહાડ જેટલો ભાર આપીશ,

પણ જ્યારે તું સામે આવે છે

ત્યારે તને ફૂલ દેવાનું જ મન થાય છે.

હું નક્કી કરું છું કે તારી પાસે હું ખૂબ ખૂબ વ્હાલ માગીશ,

પણ જ્યારે તું મળે છે

ત્યારે તને ખૂબ ખૂબ વ્હાલ દેવાનું મન થાય છે

હું નક્કી કરું છું કે તારી સામે ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડી પડીશ,

પછી તારી છાતીની ઓથે તો હસી પડાય છે

હું જ્યારે તારી સાથે હોઉં છું,

ત્યારે મેં નક્કી કરેલું હું ભૂલી જાઉં છું

અથવા એવું કરવાનું મને સારું લાગતું નથી….

મારાં નક્કી કરેલાં સમીકરણો મારે છોડવાં પડે છે

અથવા મારાથી છૂટી જાય છે.

આ તો લાગણી જેવું, ધોળાં-ધોળાં સુગંધી ફૂલ જેવું જ

કંઈક થયું, કેમ ?

મારી આ વાત તને કરવી છે.

પણ હું જ્યારે તને આ વાત કહેવાનું મનોમન નક્કી કરું છું,

અને આપણે મળીએ છીએ

ત્યારે તો આ વાતને બદલે

આકાશ, વાદળાં, ચંદ્ર-સૂરજ કે વૃક્ષ-તારાની વાતો જ શરૂ થઈ જાય છે,

વસંત કે વરસાદ

અથવા ગુલમ્હોર કે ગરમાળો –

આવી વાતોની વેલ વધતી હોય છે –

મારે જેવું થાય છે, તેવું તને તો નથી થતું ને ?

હું એવું માની લઉં કે મારી નક્કી કરેલી વાતો

તેં નક્કી કરેલી વાતોને ગુપચુપ મળતી હશે ?!!!!……

અને

એટલે હું નક્કી કરું છું પણ…..

 .

( કવિતા ચોકસી )

છે કઝા જીવનની તલાશમાં ને જીવન કઝાની તલાશમાં,

હું નવાઈ કેમ ન પામું કે છે હવા – હવાની તલાશમાં.

 .

સહેલાઈથી પહોંચી જવાયે ઉજાસના ઘરે એટલે,

તમે જે દિશામાં વળી ગયાં – અમે એ દિશાની તલાશમાં.

 .

તમે બંદગીમાં ડૂબી ગયાં – અમે મયકશીમાં ડૂબી ગયાં,

તમે પણ ખુદાની તલાશમાં – અમે પણ ખુદાની તલાશમાં.

 .

નથી અમને ભૂલા પડ્યા તણો – હવે રંજ યા કોઈ વસવસો,

પહોંચી ગયા છીએ મંઝિલે અમે કાફલાની તલાશમાં.

 .

અહીં ખુદના બિંબને ઝાલવાના પ્રયત્ન કરતાં મળ્યા સહુ,

અમે ખુદ વસંતને જોઈ છે અહીં ઝાંઝવાની તલાશમાં.

 .

વીતે સામ-સામે જીવન છતાં નથી ઓળખી શક્યા જાતને,

સહુ આઈનામાં સમાઈને-રહ્યા આઈનાની તલાશમાં.

 .

ભલે હોય સરખાં જખમ છતાં – છે ઈલાજ સાહિલ અલગ અલગ,

તમે છો દવાની તલાશમાં – ને અમે દુવાની તલાશમાં.

 .

( સાહિલ )

મારી જમણી તરફની દીવાલ પાછળ

દારુડિયો ધણી

પોતાની બૈરીને મા-બહેન સમાણી ગાળો દેતો

રોજ કકળાવે છે.

ડાબેની દીવાલે

માંદલી, આધેડ બાયડીનું માથું અફાળતો વર

એને છૂટી ખુરશી મારવા દોડે છે.

સામેના બારણે

ચાર મહિના પહેલાં પરણેલી વહુને એનો પતિ

માની ફરિયાદે

ધબોધબ ધીબી નાખી કહે છે :

તારા બાપને ઘેર ચાલી જા.

ત્યારે

રાતના અંધારામાં

એમના ભેગી મારી આંતરડી

એવી તો કકળે છે કે

સવારે

પાછલી ઉઘાડી પૂર્વ દિશામાં

ઊગેલો લાલ સૂરજ

મને કાળો લાગે છે.

.

( રીના મહેતા )

સંબંધના સમુદ્રને ડહોળી રહ્યો છું હું,

નિર્મળ હૃદયના પ્રેમને ખોળી રહ્યો છું હું.

.

હું કંઈ અમસ્તો જોતો નથી એની આંખમાં,

વરસોની ઓળખાણને ખોળી રહ્યો છું હું.

.

મારી કશી દખલ નથી, દિલનો વિવેક છે,

જેના ઉપર પસંદગી ઢોળી રહ્યો છું હું.

.

નિખરીશ એવો, નિરખીને સૌ દંગ થઈ જશે,

આંસુના જળમાં ખુદને ઝબોળી રહ્યો છું હું.

.

તાસીર એની કે’શે એ અમૃત કે ઝેર છે,

જાણું છું એટલું કશું ઘોળી રહ્યો છું હું.

.

આ સ્વપ્નવત જીવનમાં કશું બીજું ના થયું,

બાળકની જેમ આંખને ચોળી રહ્યો છું હું.

.

( ‘રાઝ’ નવસારવી )

પ્રિય,

તારી સંમોહક નજરનું આકર્ષણ સાચે જ મારક છે.

કોઈક વાર થાય છે હું છુપાવી દઉં મારી જાતને

તારાથી દૂર.

ખેંચાઈ જાઉં છું હું તારા આકર્ષણના વમળમાં !

પણ હવે આવા ધસમસતા પ્રવાહમાં ખળખળ

વહેતા રહેવાની તેં એવી મોહિની વળગાડી છે કે કિનારે

બેસી રહેવાનું મુશ્કેલ થઈ જાય છે મારે માટે…

મારા સહવાસમાં તું છેક નિર્બઁધ…

પણ તું જો ક્યારેક મને ટાળીશ તો

જવું ક્યાં ?

આજે તો આ વિચાર જ લાગે છે

આયુષ્યના અંતિમ બિંદુ સમો

કોઈ નવી કેડી ઊઘડશે પણ કદાચ…

પણ આજે તો જીવનના રાજમાર્ગમાં

પ્રત્યેક વળાંક પર ઊભેલો તું જ જોઈએ છે મને !

.

( હેમા લેલે, અનુવાદ : શેફાલી થાણાવાલા )

તમે આવી ગયા ? ઘણું સારું થયું,

આંખ્યોનું મન સાવ મોળું હતું,

ચલો એ બહાને થોડુંક તો ખારું થયું !

તમે આવી ગયા ?

.

તમે આવ્યા તો પાંપણમાં ઝળહળ થયું,

જાણે સૂરજનું હોવું એ ઝાકળ થયું,

કોઈ અક્ષર થયું કોઈ કાગળ થયું,

હતું પથ્થર એ પળભરમાં ખળખળ થયું,

તમે ન્હોતા ને એમાં અંધારું થયું !

તમે આવી ગયા ?

.

તમે આવો ઝુરાપો શું કામે સહો ?

તમે આંખ્યોથી અળગા શું કામે રહો ?

હવે આવી ગયા છો તો ધીમે વહો,

જરા માંડીને ભીની બે વાતો કહો,

લ્યો આ કીકીનું ઘર એ તમારું થયું !଒

તમે આવી ગયા ?

.

( કૃષ્ણ દવે )

પ્રિય,

તારી નજરની ભાષાઓ ખરેખર અસંખ્ય.

એ જ ભાષા વાપરીને

તું તને જ ઘૂંટતો રહે છે મારા વળાંકો પર.

ને ઉન્માદિત થઈ ઊઠે છે મારું રોમરોમ.

દેહ લયબદ્ધ આવર્તનોમાં વહેવા માંડે છે અને

મન પણ ઘૂમે છે એ જ તાલે.

આપણે વીંટળાઈ વળીએ છીએ એકમેકને અને

જીવને પણ-પાર્થિવથી પરમ સુધીની આ આનંદયાત્રામાં !

ખીલવતાં જઈએ છીએ એક એક સ્પર્શથી જીવનની

કેટલીક અવિકસિત પણ સુગંધી પાંખડીઓ-

પ્રિય… આવે વખતે તારું એક વાક્ય

મને જચી જાય છે કે – ‘એકંદરે જ દૂરથી

પ્રેમ કરવો જરા મુશ્કેલ જ-

પછી એ જીવન પર હોય કે તારા પર !’

.

( હેમા લેલે, અનુવાદ : શેફાલી થાણાવાલા )

વાલમજીને મળવાની થઈ છે વેળા હવે વાદળી ચંદરવા બાંધુ મધુવનમાં

સખી, છલક છલક છલકે માધવ નયનનમા…

.

વૃંદા તે વનમાં મુજને મેલી આઘેરી ઝરમર ઝરમર એવી રાતમાં,

કોણ હવે થાશે મારો બેલી આછેરી ઝળહળ ઝળહળ જેવી વાતમાં,

ભૂલી રે પડી રાસની રમઝટ હેલીમાં જાણે સુગંધ સરે છે ઉપવનમાં

સખી, છલક છલક છલકે માધવ નયનનમા…

.

ઝરણાને ઊગે છે આંખ તેના તળમાં પ્રગટે સંગસંગ સૂરના ઉજાસ રે,

હરણાને ફૂટે છે પાંખ એના પળમાં પ્રસરે અંગઅંગ દૂરના પ્રવાસ રે.

ઊછળે છે મન અને ઊડે છે તન માઝમ મધરાતના મદભર્યા બગિયનમાં

સખી, છલક છલક છલકે માધવ નયનનમા…

.

પાછલા પહોરમાં પાંખા અજવાસમાં કો’ક છેડે છે રાગ સકળ ગુલતાનમાં,

આગલા જનમ કેરા ઝાંખા ઈતિહાસમાં કોણ ખેડે અનુરાગ અકળ ભાનસાનમાં.

ગોધુલિ ગુલાલ ગોરંભાયા ગોકુળિયાની ગમતીલી ગમતીલી ગલિયનમાં

સખી, છલક છલક છલકે માધવ નયનનમા…

.

( અવિનાશ પારેખ )