રાત આખી સેવાયેલું

સ્વપ્ન

ઊડી ગયું છે ઝાકળની જેમ

કાળા કાળા ઉજાસમાં

રહી ગયા છે

લાંબા લાંબા ઓળાઓ.

અડીખમ પહાડમાંથી

જન્મી છે નદી.

ભગવન ખાતર

રહેવા દો, વહેવા દો

મારી એકલતાને…

મારે ઝીલવું છે

મારા કાળા ડિબાંગ પ્રારબ્ધના આકાશને

મારી નદીના જળમાં

.

( અનિલા જોશી )

અરે !

મેં તો કૈં પણ કહ્યું નથી

તો પછી

આ ફૂલો

એકાએક કેમ ચીમળાઈ ગયાં ?

.

મેં તો કૈં પણ કહ્યું નથી

તો પછી

આ ધોધમાર વરસતો વરસાદ

અચાનક કેમ અંદર ને અંદર સૂકાઈ ગયો ?

.

મેં તો કૈં પણ કહયું નથી

તો પછી

આ ઝંઝાવાતી પવન

અચાનક ગગનની કઈ ગુફામાં લપાઈ ગયો ?

.

કદાચ હું કૈં નથી બોલ્યો

એની તો વેદના નહીં હોય ?

.

( અમી મહેતા )

જીવનમાં તો ઘણા એવા સરસ મુકામ આવે છે;

અમે કરતા નથી કૈં પણ અમારું નામ આવે છે.

.

અમે તો એટલા માટે વિગતને સાચવી બેઠા;

ઘરે હો સંઘરેલો સાપ તો એ કામ આવે છે.

.

‘નથી પીતો’, ‘નહીં પીઉં’, હકીકત કોણ સમજાવે ?

છતાં સાકીના હાથે કાં ભરેલા જામ આવે છે ?

.

ડરો ના મોતથી હરદમ, ખરેખર આવશે નક્કી;

ખુદાના હાથથી મળતું સહજ ઈનામ આવે છે.

.

ન છેડો કોઈ પણ એને, જવા દો એકલો એને;

બળેલું દિલ લઈને કોઈ એ ગુલ્ફામ આવે છે.

.

( અહમદ મકરાણી )

જીવ પેઠે જાળવ્યાં’તાં એ જ સપનાં ચૂરચૂર,

એ કયું વહેતું ઝરણ અટક્યું કે દરિયા ચૂરચૂર.

.

સાવ સાચું છે કશું સાચું નથી આ વિશ્વમાં,

સંત, તારી જેમ છે મારીય ઈચ્છા ચૂરચૂર.

.

સાતસો વાનાં કર્યાં, આકાશના તારા ધર્યા,

તોય આંખોની અડોઅડ સાત પગલાં ચૂરચૂર.

.

રાજિયો તો કૈં જ સિરિયસલી કદી લેતો નથી,

થઈ ગયા ‘રાજેશ’ના એકેક ચહેરા ચૂરચૂર.

.

( રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’ )

છાની છપની ચણભણ ને હોબાળા વચ્ચે,

ક્ષેમકુશળ છે શાયર લોહીઉકાળા વચ્ચે !

.

આજ નહીં તો કાલે એણે ભરવા પડશે,

ભડભાદર છે, તાણે સોડ ઉચાડા વચ્ચે !

.

થીજેલા શબ્દો પણ એને કામ ન આવે,

ઉષ્મા ક્યાં છે ? પૂછે ધોમ ઉનાળા વચ્ચે !

.

એનું સાચું સરનામું આ, ક્યાંક લખી લો

મળતાં મોતી છીપ અને પરવાળા વચ્ચે !

.

ચીવટ રાખી ટીપાંનો હિસાબ લખે છે,

ભૂલ પડે છે તાળા ને સરવાળા વચ્ચે !

.

મૂંગે મોંએ મરણતોલ એ ઘાવ સહે છે,

ચિત્કારે છે, સહેજ અડો જો આળા વચ્ચે !

.

જોકે મોત ભમે છે એના માથા ઉપર,

તો ય સલામત કોના એ રખવાળા વચ્ચે ?

.

( કિશોર જીકાદરા )

શિર ઉપર તડકો ભલે ને ધોમ છે

ફૂલથી લથબથ ભીતરની ભોમ છે.

.

કોઈ પણ વાતે નથી એ માનતી

કામનાની શું હઠીલી કોમ છે.

.

આહુતિ સુખની સતત માંગ્યા કરે

આપણો અવતાર છે કે હોમ છે.

.

એટલે તો હોઉં છું મદહોશ હું

છે હવા સાકી ને શ્વાસો સોમ છે.

.

તોય ઈર્ષા બેઉ જગ કરતાં રહ્યાં

સાહ્યબીમાં તો અમારે ઓમ છે.

.

પાર એનો પામશું કેવી રીતે !

આંખમાં આખ્ખુંય ‘સાહિલ’ વ્યોમ છે.

.

( સાહિલ )

યાત્રા જીવનની એટલે આવી સરસ રહી,

તારા મિલનની દિલને બરાબર તરસ રહી.

.

એને વિતાવવાનું પણ ભારે થઈ પડ્યું,

દુ:ખની ઘડીઓ આમ તો બેપાંચ દસ રહી.

.

તો પણ જુઓને કેટલા તરસ્યા જતા રહ્યા,

વરસાદ સાથે વાઝડી વરસોવરસ રહી.

.

સૌને નિમિત્ત રાખી તમે સાચવ્યો મને,

જીવી જવાયું આમ બસ આભારવશ રહી.

.

અસ્તિત્વ સાથે વિશ્વ સમેટાઈ ગયું લ્યો,

હોવું અહીં તો આખરે એક વાત બસ રહી.

.

( હરકિસન જોષી )

રોજ ઊઠીને એ જ ફરીથી દળવાનું

મળવાનું, છુટ્ટા પડવાનું, મળવાનું

.

સુખ નામે એક સ્વપ્ન ગલોફામાં રાખી

ધીરે ધીરે એને ખૂબ ચગળવાનું

.

એક તણખલું છું, કેવળ ક્યાં મેરું છું ?

ગમે તેમ ને ગમે તેટલું ચળવાનું

.

કાળ કરી દે બંધ આપણી મુઠ્ઠીઓ

શું ભીતર છે એ ય આપણે કળવાનું

.

બીજ ઉપાડ્યો છે સ્મરણોની પૃથ્વીનો

કારણ એક જ પીઠ અમારી વળવાનું.

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

કંઠમાં કાળી તરસનું ગાન પામેલા અમે,

કંટકોના હારનું સન્માન પામેલા અમે !

.

જન્મના ઝભલાની સાથોસાથ પહેરેલું કફન;

અવતરણ સાથે જ બસ અવસાન પામેલા અમે !

.

પર્ણની મર્મર કે પંખીના ટહુકા માણવા –

સાવ ડઠ્ઠર, પથ્થરોના કાન પામેલા અમે !

.

જિંદગીની જર્જરિત ઝોળીમાં સુખદ શ્વાસનું –

કોઈ કંજૂસની કનેથી દાન પામેલા અમે !

.

કે વસંતી વાયરે છોડી અધૂરી વારતા –

પતઝરી લૂમાં અનુસંધાન પામેલા અમે !

.

( કરસનદાસ લુહાર )

ભડકો કરે એ જ્યોતનો ભરોસો શું ?

આવે ગમે ત્યાં, મોતનો ભરોસો શું ?

.

પાસે હંમેશા આઈકાર્ડ રાખું છું !

આ શહેર છે, શહેરનો ભરોસો શું ?

.

ચાટી રહે એકાંતમાં અડધાં થૈ થૈ –

પણ લોકવચાળે એમનો ભરોસો શું ?

.

ભેળા મળીને પીઠ થાબડતા પરસ્પરની

મોટાઈના આ વહેમનો ભરોસો શું ?

.

કોણે કહ્યું આ બધું બદલાઈ ચાલ્યું ?

અંદરથી છે એ જ ! બહારનો ભરોસો શું ?

.

( યોસેફ મેકવાન )