પથ્થરે પથ્થર વમળમાં ફેરવાતા જાય છે,
પ્હાડ જેવા પ્હાડ જળમાં ફેરવાતા જાય છે.
.
એક છે એની નજરનો જાદુ એવો દોસ્ત કે,
આંસુ અટકળને અકળમાં ફેરવાતા જાય છે.
.
આંગણું મઘમઘ થઈ મ્હેંકી રહ્યું છે એટલે-
એમનાં પગલાં કમળમાં ફેરવાતા જાય છે.
.
સૂસવાડો મૂકીને ચાલ્યો સમયની રેતનો,
શ્વાસ આ કેમેય સળમાં ફેરવાતા જાય છે.
.
મોસમોની જેમ હું ખીલી અને ખરતો રહ્યો,
જિંદગીના રંગ પળમાં ફેરવાતા જાય છે.
.
( મનીષ પરમાર )
આપણું પહેલવહેલું મિલન.
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
..
આપણે નદીકિનારે બેઠાં હતાં
કે દરિયાકિનારે ?
વહેતાં હતાં પાણી કે
હતો મોજાંનો ઘુઘવાટ ?
હવામાં તરતી હતી, એ કોની હતી સુગંધ ?
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
.
મેં કઈ સાડી પહેરેલી ?
ગુલમહોરી કે
ચેરીબ્લોસમી ?
તારા સ્પર્શ જેવી રેશમી કે
વીંટીમાંથી પસાર થઈ જાય એવી ઢાકઈ ?
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
. ..
ઓઢી હતી મેં શાલ કે
પહેર્યું હતું ખૂલતું બ્લાઉઝ ?
તું જોતો હતો તે
હતો નભનો કે
મારા ભાલનો ચાંદલો ?
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
.
આપણે બેઠાં હતાં ત્યારે
વરસતી હતી ચાંદની ?
સંભળાતી હતી
વૃક્ષોનાં પાંદડાંમાંથી ચળાઈને આવતી
મર્મર ?
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
.
આપણા સંયોગની ભાગ્યરેખાની વાત
કરતાં કરતાં આપણે ઊઠેલાં
ને લંબાવેલા તારા હાથમાં મેં મૂકેલો મારો
હાથ
થોડો છેટો
કે
જરા નજીક ?
ત્યારે મોંસૂઝણું થયેલું
કે સમી સાંજ ?
મને કેમ યાદ નથી ?
તને યાદ છે ?
.
( પન્ના નાયક )
અમને છાંડી, એક દિવસ, ઉદ્ધવજી !
જો જો, માધવ બહુ પસ્તાશે !
.
સાત અશ્વનો રથ, પણ સૂરજ થાકે ચાર પ્રહરમાં;
દશે દિશામાં સૂસવી, બંદી થાય પવન ગહવરમાં !
છો કહેવાતો એ રત્નાકર, છો કૌસ્તુભ હૃદયે ઝગે;
છો દર્પ ધરે ઊંચા કુળનું, છો ગરજે વા છો ચગે !
.
અઢળક નદીઓનો સ્વામી છે છતાંય
ઉદધિ સૂનમૂન થઈ જાય અમાસે !
અમને છાંડી, એક દિવસ, ઉદ્ધવજી !
જો જો, માધવ બહુ પસ્તાશે !
.
છે પ્રેમ વિના માનવીનું સંવિદ, ચાપ વિનાનું બાણ;
જલ વિણ જ્યમ, અવનિ ઉદ્ધવજી ! ખંડ-ખંડ, નિષ્પ્રાણ !
ના, ગોકુળના પાયામાં, ઉદ્ધવ ! કોઈ વાસના નથી;
ને મથુરાના સહુ છદ્મ, અ-ધર્મો આજકાલના નથી !
.
મદ્ય ભરેલા ઘટમાં સો સો તીરથજળ ભર્યાથી
ઉદ્ધવ ! શું પાવન થઈ જાશે ?!
.
અમને છાંડી, એક દિવસ, ઉદ્ધવજી !
જો જો, માધવ બહુ પસ્તાશે !
.
( વીરુ પુરોહિત )
પારકો આધાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
રોજ માથે ભાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
રાહમાં તડકો બિછાવી, તું દિલાસો દે નહીં
કોઈનો ઉપકાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
એક તરફી લાગણીની હઠ મને ભારે પડી
રંજ પારાવાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
ગાર માટીની વસાહતનાં નિસાસા લાગશે
મેઘ અનરાધાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
પારકી પાંખે ઘણાં ઉડવા મથે છે આભમાં
કોઈના દરકાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
મેં હવાની દેખતાં, દીપક ઠાર્યા હતા
રોજની તકરાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
સાત સાગર મેં તરી લીધા અજાણી ધૂનમાં
હાથમાં પતવાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
ઘાટ હું કોના ઘડું, પથ્થર બધા ભાગી ગયા
ચો-તરફ ઓજાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
આપજે અંજુમ થોડા આગિયા તું દાનમાં
રાહમાં અંધાર લૈને, ચાલવું ગમતું નથી !
.
( અંજુમ ઉઝયાન્વી )
મન તે નથી આ મન તો છે શું ? સીધો જવાબ દે,
તન તે નથી આ તન તો છે શું ? સીધો જવાબ દે.
.
કંઈયે નથી ઉદાસ તો આ પાનખર છે શું ?
ફૂલો વિનાનો બાગ છે શું ? સીધો જવાબ દે.
.
એકાદ ભીનું સ્વપ્ન હજુ ઝરમરે અહીં,
વર્ષા નથી વેરાન છે શું ? સીધો જવાબ દે.
.
પહેલાં હતું જે ઝાડ અહીં ઝાડ તે નથી,
ટહુકો ગયો તેં ત્યાં જ છે શું ? સીધો જવાબ દે.
.
લખવાનું કંઈ નથી તો હજુ તું લખે છે શું ?
તેનું સૂરણ નથી તો છે શું ? સીધો જવાબ દે.
.
( શૈલેશ ટેવાણી )
માટી નથી નથી એ મમત સીધો જવાબ દે,
દોસ્તો નથી નથી એ રમત સીધો જવાબ દે.
.
ઓચિંતુ કેમ આંસુ ખર્યું આ લિબાસમાં,
કેવી અહીં પડી’તી વિપત સીધો જવાબ દે.
.
ભૂલ્યો બધું જે તેજ મળ્યું માર્ગમાં બધે,
કોણે કરી છે ઊંધી શરત સીધો જવાબ દે.
.
ટોળું વળીને કોઈ તને પૂછે છે હર સવાલ,
સાચું શું છે ને જૂઠ ખપત સીધો જવાબ દે.
.
તારી કશી જ વાત હવે પૂછી શકું તને;
શાને વળ્યો છે તું ય પરત સીધો જવાબ દે.
.
( શૈલેશ ટેવાણી )
કશું કંઈ બદલવું નથી, ટેક લઈએ
સમય બ્રેકનો છે, જરા બ્રેક લઈએ !
.
સમુંદર ઉપરના ગણી મોજ થાક્યા
અને મોતિયા બેઉ આંખોના પાક્યા;
હવે તટની રેતીમાં જઈ શેક લઈએ
સમય બ્રેકનો છે, જરા બ્રેક લઈએ !
.
બધા માર્ગ અધવચ્ચે અટકી જવાના
મુસાફર થઈ વ્યગ્ર ભટકી જવાના
સફર કો’ સમય પારની છેક લઈએ
સમય બ્રેકનો છે, જરા બ્રેક લઈએ !
.
જુઓ, સૂર્ય ડૂબવાની વેળા નિકટ છે,
નયનસમ્ય કેસરિયો આકાશી પટ છે
ઈસુ સંગ વાળુ કરી કેક લઈએ
સમય બ્રેકનો છે, જરા બ્રેક લઈએ !
.
કયામતમાં એ ક્યાં ઈર્શાદ બોલે
શબદના તરાજુએ આપણને તોલે
જત વેળ સાથે ગઝલ બે’ક લઈએ
સમય બ્રેકનો છે, જરા રેક લઈએ !
. ( હરકિસન જોષી )
માણસ નામે પરબીડિયું ને જીવતર નામે કાગળ
લખતાં લખતાં સાંજ પડી ગઈ, લખી શકું ના આગળ
.
ટૂંકાટચ કાગળમાં લખવા
લાંબાચોડા અક્ષર
લખતાં-ભૂંસતાં વહી જવાનો
મોંઘો-મૂલો અવસર
.
ધારો કે આકાશ લખું તો ચડી આવતાં વાદળ
લખતાં લખતાં સાંજ પડી ગઈ, લખી શકું ના આગળ
.
પરબીડિયા ને કાગળ વચ્ચે
આમ કશો ક્યાં નાતો ?
કાગળ તોયે પરબીડિયામાં
ફૂલ્યો નથી સમાતો
.
સરનામામાં લખી દીધું બસ મુકામ પોસ્ટ ‘શામળ’
લખતાં લખતાં સાંજ પડી ગઈ, લખી શકું ના આગળ
.
( કુમાર જૈમિની શાસ્ત્રી )
એક ઝાટકે તોડી નાખ્યું અજગર સરિખું તાળું,
મેં દીઠું અજવાળું!
.
લખેલ એક્કે અક્ષર નહિ ને આખ્ખો કાગળ વાંચું,
કો’ સમજે કે ના સમજે પણ હું સમજું તે સાચું.
મેં દીઠું અજવાળું!
.
નિરાંતવાં બસ વ્હેતા રે’વું સાગર સરિખી મોજ,
પોતા સુધી પહોંચો ત્યાં તો પૂરી થાતી ખોજ.
ઝળહળ ઝળહળ જ્યોત ઝળહળે; સ્થિર થતું પાંખાળું,
મેં દીઠું અજવાળું!
.
( દત્તાત્રય ભટ્ટ )
લીલુંછમ સાવ કૂણું પાંદડું તોડ્યાની આખી વાત મેં સૌ ઝાડથી છુપાવી છે
ને ગમતું એક પંખી બાનમાં રાખ્યાની આખી વાત મેં સૌ ઝાડથી છુપાવી છે
..
ઘણાયે વ્હાલથી જ્યાં વૃક્ષને વાવ્યાં હતાં, પાણીય સીંચ્યું, એ જ ઉપવનમાં પછી
બહુ ઠંડા દિલે દિવાસળી ચાંપ્યાની આખી વાત મેં સૌ ઝાડથી છુપાવી છે
.
મને પૂછી રહ્યા છે પર્ણ, ફૂલો, ડાળખી આ સ્તબ્ધતાનો અર્થ ને હું ચૂપ છું
કુહાડીનું ઘરે મ્હેમાન થઈ આવ્યાની આખી વાત મેં સૌ ઝાડથી છુપાવી છે
.
બધાં વૃક્ષો કનેથી બંધ આંખે નીકળ્યો છું, કોઈથી મેં આંખ મિલાવી નથી,
આ મારી આંખમાં એક ઝાડવું ઉગ્યાની આખી વાત મેં સૌ ઝાડથી છુપાવી છે
.
( અનંત રાઠોડ ‘અનંત’ )
મોરપીંછ 