प्यास होती तो सलिल में डूब जाती,

वासना मिटती न तो मुझको मिटाती,

पर नहीं अनुराग है मरता किसी का;

प्यार से, प्रिय, जी नहीं भरता किसी का.

 .

तुम मिलीं तो प्यार की कुछ पीर जानी,

और ही मशहूर दुनिया में कहानी,

दर्द कोई भी नहीं हरता किसी का;

प्यार से, प्रिय, जी नहीं भरता किसी का.

 .

पाँव बढते, लक्ष्य उनके साथ बढता,

और पल को भी नहीं यह क्रम ठहरता,

पाँव मंजिल पर नहीं पडता किसी का;

प्यार से, प्रिय, जी नहीं भरता किसी का.

 .

स्वप्न से उलझा हुआ रहता सदा मन,

एक ही इसका मुझे मालूम कारण,

विश्व सपना सच नहीं करता किसी का;

प्यार से, प्रिय, जी नहीं भरता किसी का.

 .

( हरिवंशराय बच्चन )

રોજ સવારે

હું જાગું છું એક અધૂરું ગીત લઈ !

 .

સપનાંના ધુમ્મસમાં ઝીણા સ્વરની સાથે લાડ કરું છું:

સૂરજનો ઉઘાડ થતાં હું હળવેથી ઉપાડ કરું છું

લયનો ચંચલ શો સંગાત !

રોજ સવારે

હું મ્હાલું છું એક મધૂરું સ્મિત લઈ !

 .

રોજ સવારે

હું જાગું છું અણજાણ્યું સંગીત લઈ;

-એક અધૂરું ગીત લઈ !

 .

( સુરેશ દલાલ )

સૂરજ આથમે એ પહેલાં

હું મારો વગડાઉ ફૂલ જેવો હાથ

મૂકીશ તારા હાથની શ્વેત સૌમ્ય છાબમાં.

 .

અને બુલંદ-નાજુક-લજ્જાથી હું તને વીંટળાઈ વળીશ

જેમ દિવસ અને રાત વીંટળાઈ વળે છે

દિવસ અને રાતના વૃક્ષને.

 .

અને મારાં ચુંબનો જીવશે તારા ખભા પરના પંખીની જેમ.

 .

( આસ્ટ્રિડ એન્ડરસન, અનુ. સુરેશ દલાલ )

 .

મૂળ : નોર્વે

પ્રેમ સર્વસ્વ નથી: એ નથી અન્ન કે નથી જળ

નથી નિંદ્રા, નથી એ વરસાદથી રક્ષતું છાપરું;

વળી નથી એ તરતા જહાજનો કૂવાસ્તંભ એ લોકો માટે જે

ડૂબે છે અને તરે છે અને ડૂબે છે અને તરે છે ને

ફરી પાછા ડૂબે છે,

પ્રેમ ખીચોખીચ ફેફસાંને હવાથી ભરી શકતો નથી,

નથી એ લોહીને શુદ્ધ કરી શકતો, નથી કરી શકતો ભાંગેલા

હાડકાને સમુંસૂતરું

તોયે કેટલાયે લોકો મૃત્યુ સાથે દોસ્તી કરે છે

હું બોલી રહી છું એ દરમ્યાન કેવળ પ્રેમના અભાવે

કદાચ એમ પણ બને મુશ્કેલીના સમયમાં

પીડાથી જકડાયેલી અને છુટકારા માટે નિસાસા નાખતી કે

ઊણપથી પીડાતી હું મારા પર અંકુશ ન રાખી શકું.

શાંતિ માટે કદાચ તમારો પ્રેમ વેચવા હું દોરાઈ જાઉં.

ખોરાક માટે હું તમારાં આ રાત્રિનાં સ્મરણોનો સોદો કરું.

કદાચ એમ પણ બને. હું નથી ધારતી કે હું એમ કરું.

 .

( એડના સેન્ટ વિન્સેન્ટ મિલે – અનુ. જયા મહેતા )

 .

મૂળ : અમેરિકન

ફૂલના

આસન પર બેસીને

ઝાકળ

સૂર્યની પ્રાર્થના કરે છે.

* * *

મંદિરના ઘંટનાદમાંથી

સવારનું અજવાળું

ટપકવા લાગ્યું.

* * *

રાતની કાળી બિલાડી

સવારના પહોરમાં

સૂરજના અશ્વમાં

પલટાઈ ગઈ.

* * *

જંગલનું ઝાડ

ખુરશીની જેમ

બેઠાડું થઈ ગયું.

* * *

વૃદ્ધાવસ્થા આવે છે

પછી જ ખ્યાલ ફરકી જાય

કે જુવાની તો ગઈ.

* * *

રાતે મને તારા જ વિચાર આવે

અને ઊંઘ ન આવે તો

તું જ કહે મારે શું કરવું ?

* * *

મારી કને

આવવામાં તું આટલો વિલંબ કેમ કરે છે ?

મારી આંખ

તારા આવવાના રસ્તા પર છે

અને મારી નજર

ઘડિયાળના કાંટા પર.

* * *

હું તને ચાહું છું

એ વાત મેં તને

કહ્યા વિના કરી દીધી છે

પણ

તારા અભણ કાનને

કેમ કશું સંભળાતું નથી ?

* * *

તુલસી સહસ્ત્ર પાન

ને વચ્ચે લાલ ગુલાબ

જુઓ, મારા સાહ્યબા

વિષ્ણુનો રુઆબ.

* * *

નાની અમથી થાળી

એમાં દોર્યો સ્વસ્તિક

વચ્ચે ઘીની દીવી

આંખને અજવાળે પંપાળી.

* * *

( સુરેશ દલાલ )

क्यों आंसु की धारा है ?

छत पर टूटा तारा है.

.

सुखे खेत को मालूम है

बादल है, आवारा है ?

 .

‘अमां, यहां हूं’, बोल न पाया

अल्ला है, बेचारा है.

 .

करीब आकर सिकूड गया

साया मारा मारा है.

 .

सांस की बाजी, मत खेलो;

जो भी जीता, हारा है.

 .

( चिनु मोदी ‘ईर्शाद’ )

छाई घटा घनघोर,

सखीरी सावन बरसे.

वीज चमकत है ठोर,

सखीरी तन-मन तरसे.

 .

मोरे पियु भये परदेश,

नाही को’ सार-संदेहा.

जीवतर लागै भार,

सखीरी सावन बरसे.

छाई घटा…

 .

मोर-पपीहा शोर मचावत,

बाल करत कलशोर.

भीतर गरजै घोर,

सखीरी तन-मन तरसे

छाई घटा…

.

( दुर्गेश उपाध्याय )

આંખોને શીશે પૂરી અટકળથી કામ લઉં છું;

અંધાર છે ચસોચસ; હું છળથી કામ લઉં છું;

 .

લડવું પડે છે મારે મારા હૃદયની સાથે;

કોમળ પતંગિયું છે, હું કળથી કામ લઉં છું.

 .

આંખો હસી રહી છે, ઝાકળ દડી રહ્યું છે;

મોતીની સાથે સાથે હું જળથી કામ લઉં છું.

 .

આજે પ્રતિક્ષા પોતે મારી રહી ટકોરા;

છે ઈંતજાર આદિમ, હું પળથી કામ લઉં છું.

 .

હડતાળ પર ટપાલી; કાગળ-કલમ છે ગાયબ;

આવું છું તારી પાસે; વાદળથી કામ લઉં છું.

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

ઈશ્વરના ઉમદા જગત વિશે

ખડેપગે તૈયાર છીએ ફરિયાદ કરવા આપણે.

ભૂખરાને કોરાકટ પેલા આકાશની ટોચ

ને તેના તળનીય પેલે પાર

આપણો આશાતંતુ લંબાતો ન હોત

તો કરુણાસ્વરે કહી શકત :

મુમુક્ષુ આતમની આસપાસ છે

નિયતિના અવરોધોની પાસ;

પણ મળે છે અવસર

વ્યાપક ને વેળાસર;

વેઠ્યા થોડા દિવસો, દુ:ખોના, ડંખોના

શાને તે માટે બનવું લાચાર ?

નિર્બળ હૃદય, સ્વસ્થ થા,

થોરની વાડ પાસે ગાતા ગાતા ચાલ્યા જતા

મોજીલા મુસાફરની જેમ, મારગે આગળ થા.

કડવી મળે વીશીમાં રોટી, તેથી શું ?

ને ઉઘાડા પગે વાગે અણિયાણા કાંકરા, તોયે શું ?

એટલું તો કહી શકાય ને :

‘આભાર ઈશ્વર તારો; રસ્તો બહુ ટૂંકો છે.’

 .

( એલિઝાબેથ બેરેટ બ્રાઉનિંગ, અનુ. મહેશ દવે )

(૧)

જ્યારથી

સરકારની

નોટિસ આવી છે

ત્યારથી,

કંઈ સમજાતું નથી,

ઘર કપાતમાં ગયું છે

કે

હૃદય ??

 .

(૨)

‘મા’

ને

મગ્ન થઈ

કપડાં ધોતી જોઉં છું

ત્યારે

મનની મલિનતાઓ પણ

ધોવાઈ જાય છે !!

 .

(૩)

ધૂળમાં

ચકલીને

ન્હાતી જોઈને

મારી આંખો

થઈ ગઈ

મેઘધનુષી !!

 .

( રાકેશ હાંસલિયા )