.
“સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી”
હું તો તારી ઉપર વહાલા જાઉં છું વારી વારી
.
મારા ઘડામાં ગંગા, જમના ને આખું આકાશ
ઝારીની ઝીણી જળધારે રસિયા ! તારો રાસ
ક્યારેક હું પણ શ્યામ થઈને લઉં મોરપિચ્છ ધારી
સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી
.
સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી
હીરાની ઈંઢોણી : મારા હરિવરની બલિહારી
મધુર મુરલિયા સાંવરિયાની રૂમઝૂમ ઘુઘરયાળી
હું તો તારી ઉપર વહાલા જાઉં છું વારી વારી
.
( સુરેશ દલાલ )
.
[ પ્રથમ પંક્તિ ’લક્ષ્મીવલ્લભ’ની છે. ]
.
रात की काली चादर ओढे
मुंह को लपेटे
सोइ है कब से
रुठ के सबसे
सुबह की गोरी
आँख न खोले
मुंह से न बोले
जब से कीसीने
कर ली है सूरज की चोरी
आओ
चल के सूरज ढूंढे
और न मिले तो
किरन किरन फिर जमा करें हम
और इक सूरज नया बनाये
सोई है कब से
रुठ के सब से
सुबह की गोरी
उसे जगायें
उसे मनायें
.
( जावेद अख्तर )
.
અને ઈશ્વરે આત્માને કહ્યું :
વિશ્વનો પ્રારંભ થયો એ પહેલાંથી
મેં તારી ઈચ્છા કરી હતી.
અત્યારે પણ તને ઈચ્છું છું
જેમ તું મને ઈચ્છે છે એમ
જ્યાં બે જણની ઝંખના એકાકાર થતી હોય
ત્યાં પ્રેમ પૂર્ણ થતો હોય છે.
.
.
પ્રભુ ! તમે મારા પ્રિયતમ
મારી ઝૂરણા
મારું વહેતું ઝરણ
મારો સૂર્ય
અને હું તમારું પ્રતિબિંબ
.
.
મારી પ્રકૃતિ છે
કે હું તને સતત ચાહું છું
કારણ કે હું સ્વયં પ્રેમ છું
ઝૂરાપા અને મારી પ્રતીક્ષાને કારણે
હું તને ચાહું છું આટાઆટલી તીવ્રતાથી
કારણ કે તું એને હૃદયથી ચાહે
એવું ઝંખું છું, ઝૂરું છું
આ મારી શાશ્વતી તને
પ્રલંબકાળ માટે ચાહવા પ્રેરે છે
કારણ કે તેનો અંત નથી
.
.
ઈશ્વર કઈ રીતે આત્મા પર અવતરે છે –
હું મારા ભક્ત પર અવતરું છું :
ફૂલ પર ઝાકળની જેમ
.
( મેકટીલ્ડ, અનુ. સુરેશ દલાલ )
.
(તેરમી સદીની કવયિત્રી )
.
કોઈક નાનકડા શહેરમાં
મને તારી સાથે રહેવું ગમે,
અનંત સંધ્યાકાળ
અને અનંત ઘંટનાદ.
શહેરની નાની અમથી હોટેલ-
કોઈ પ્રાચીન ઘડિયાળમાંથી આવતો ઝીણો ધ્વનિ,
જાણે કે કાળનાં ઝીણાંઝીણાં બુંદ.
અને ક્યારેક સાંજના કોઈક ભંડારિયા ખંડમાંથી
વાંસળી,
બારી પાસે ઊભેલો બાંસુરીને બજાવનાર
બારીમાંથી દેખાતાં આંખ ભરાઈ જાય એવડાં મોટાં ફૂલો
અને પછી
તું મને પ્રેમ નહીં કરે તોપણ હું ચલાવી લઈશ.
.
(મરીના સ્વેતાચાવા, અનુ. રજની મહેતા )
.
મૂળ કૃતિ : રશિયન
.
હજી મારે
અહમના કેટલાયે ખૂણા
કરવાના કૂણા.
.
હજી ઘણીયે વાર
અભાનપણે
જાણે બીજાની જ વાતો કરતો હોઉં, એમ-
કોઈકની નિષ્ફળતાની આડે
મારી સફળતાની વાતો કરી લઉં છું.
કંઠમાં હાર ઝૂલતો હોય
તોય મને
એક પાંદડીની સ્પૃહા.
મારા ભર્યા ભર્યા ખંડ મને લાગી રહે ઊણા.
.
હજી ઘણીયે વાર
મારા કાન
ઝાઝો સમય કોઈને હું દઈ નહીં શકું.
બીજાની પ્રશંસાને ઘણીયે વાર હું સહી નહીં શકું.
વૈશાખના આકાશ જેવું મારું આ હૃદય,
-હજી કોરું.
ભીંજવશે મને ક્યારે કોની કરુણા ?
.
હજી મારે
અહમના કેટલાયે ખૂણા
કરવાના કૂણા.
.
( સુરેશ દલાલ )
.
પ્રેમનું પાગલપન એ નસીબની વાત છે
આટલું સમજાય પછી : બધું બાકાત છે
.
છિન્નવિછિન્નને એ કરે છે એક
કડવાશ તો થાય દ્રાક્ષ જેવી મીઠી :
આ છે સત્યમય લેખ
પારકાને એ તો કરે પોતીકાં
અધમને એ તો ઉન્નત કરે
પામરને એ તો પરમ કરે :
એવી એની લાખેણી લીલા
.
( હાડેવીજે, અનુ. સુરેશ દલાલ )
.
[તેરમી સદીની કવયિત્રી]
.
.
આંખ જો દદડી પડે તો શું કરો
શ્વાસ જો લથડી પડે તો શું કરો
.
કેટલું ચાહો તમે તો મૌન રહેવા
હોઠ જો ફફડી પડે તો શું કરો
.
હોય ચાહત ઘરમહીં એકાંતની
દ્વાર જો ખખડી પડે તો શું કરો
.
કેટલી જહેમત પછી પહોંચો ઉપર
ટોચ જો ગબડી પડે તો શું કરો
.
( ક્રિષ્ના પંડ્યા )
.
શબરી મીરાં થઈને આવી !
ગયા જનમનાં બોરાંઓને
બાજુ પર મૂકી દઈને એ
મંજીરા લઈ આવી
.
રામ-શ્યામ તો એક છે :
પણ જુદા છે અવતાર
શબરી-મીરાં અલગ નથી
ને રણઝણ એક જ તાર.
મોહનજીને મન તો મીરાં
અઢળક અઢળક ભાવી.
.
શામળિયાનો શ્યામ રંગ
મીરાંનો કંબલ કાળો
દૂજો કોઈ ડાઘ નહીં.
મારો હરિવર રહ્યો હૂંફાળો.
શિવધનુષ તો થયું મુરલિયા :
ઘટઘટમાં એ સૂરને જોને
દઈ દીધાં છલકાવી.
.
( સુરેશ દલાલ )
.
જડી, જડી, હું જડી હરિને માઝમ રાતે જડી,
મંદિર માથે ધજા ચડે એમ હુંય ઢોલિયે ચડી !
.
ચુમું મારા ભાયગને કે ચુમું હરિને, સૈ
ખરી પડેલી ડાળ હું પાછી ઝાડે વળગી ગૈ,
.
કેમ કરી ઓળંગું, પરબત શી અવઢવની ઘડી !
.
ખાલીખમ કૂવામાં આપોઆપ પ્રગટિયાં અમી
હરિ જેટલા ગમ્યા એટલી મુંને મૂઈ હું ગમી !
.
મુંને આબંવા મુજ સોંસરવી હરિ કાઢતા હડી…..
.
( રમેશ પારેખ )
.
છે આંખમાં જેની ફક્ત ભૂતો, વિગત, પાછળ અને…
ચૂકી જશે દ્રશ્યો ઘણાં નીચે, ઉપર, આગળ અને…
.
પરબીડિયામાં સાચવીને સૂર્ય મોકલ્યો હતો
આવ્યાં જવાબી પત્રમાં ધુમ્મસ, બરફ, ઝાકળ અને…
.
ખરતું, વરસતું ને કદી સરસર સરે ભીતર કશું
જાણે ત્વચા હેઠળ હશે વૃક્ષો, પવન, વાદળ અને…
.
ઊભો હતો ઉંબર ઉપર અજવાશ સાયંકાળ લગ
ખૂલ્યાં નહીં એકે ય બારી, બારણાં, સાંકળ અને…
.
છાતી સમાણાં જળ મહીં તેથી જ તો રસ્તો થયો
સ્પર્શ્યા બનીને અંગૂઠો શાહી, કલમ, કાગળ અને…
.
( વીરેન મહેતા )
મોરપીંછ 