.

આ ઝરમર શ્રાવણ માસ ? કશુંય સમજાય નહીં

કે જળનો કેવળ ભાસ ? કશુંય સમજાય નહીં.

 .

કોઈ શમણું થૈને ઊડી જતું, કોઈ લોચન થૈને જાગે છે

કોઈ ફૂલ સમા દીધેલા કોલ ધરાર પાછા માગે છે !

.

આ મઘમઘતી સુવાસ ? કશુંય સમજાય નહીં

કે વસંતનો આ ભાસ ? કશુંય સમજાય નહીં

.

કોઈ મોલ થૈને હિલ્લોળે, કોઈ કોરુંધાકોર ખેતર છે

કોઈ બળી ગયેલું બીજ છે, કોઈ લીલુંછમ્મ વાવેતર છે !

.

આ ભીના ભીના ચાસ ? કશુંય સમજાય નહીં

કે કોરો કોરો ભાસ ? કશુંય સમજાય નહીં

 .

( લાલજી કાનપરિયા )

.

(૧)

ત્યાં તેણે લોગ ઈન કર્યું, ફ્રેન્ડ રિકવેસ્ટનું કહેણ મોકલ્યું

અજાણ પ્હાડ-પ્રદેશથી, અજાણી નદીનું વહેણ મોકલ્યું

કોણ હશે, કેવી હશે, ગોરી કે સાંવરી હશે ?

કેવું હશે શરીર, કેવી શરીરની ગંધ હશે ?

હશે કયા લોહીની, ક્યા વંશ-કુળની હશે ?

કેવાં ચન્દ્ર-તારા, નક્ષત્રોમાં પ્રહર બદલતી હશે ?

મને આવે હેડકી, શું એને પણ આવતી હશે ?

કાયા વિનાની માયા, શું તેને પણ સતાવતી હશે ?

 .

(૨)

પ્રોફાઈલમાં નામ લખ્યું છે અન્વિતા

હોય પણ ખરી, નહીંતર અન્વિતા કે મન્વિતા

રાધા, રોઝી, જુલિયટ કે જાહાન્વી પણ હોય

આમ તો જાણે સ્ત્રી, ખબર નહીં પુરુષ પણ હોય

ઉંમર લખી બાવીસ, બાવન પણ હોય

અહીં કોરું કટ્ટ, ત્યાં સાવન પણ હોય

બંધ બાજીથી તે મને ખેલે છે

નામ આપી, આખા શરીરને ઠેલે છે

શું કહું, ફેસના બદલે ટેડીબેર મેલે છે

(ને ટેડીબેર, ન પુલ્લિંગ, ન સ્ત્રીલિંગ)

સવાલ હવે એવો, અન્વિતાનો મેસેજ ટેડીબેરને આપવો ?

શરીરની અદલ-બદલમાં કયો નિયમ સ્થાપવો, ઉથાપવો ?

 .

(૩)

ફેસબુકના ફેસને હવાનાં શરીર હોય છે

મળે નહીં, ને મળવા હરદમ અધીર હોય છે

શરૂ શરૂમાં એકમેકને એકમેકનાં સપનાં આવે

ગમે ત્યારે લોગ ઈન, લોગ આઉટ કરાવે

શરૂ શરૂમાં ઘણું ઘણું શરૂ થઈ જાય

ધારે ત્યારે દિવસ, ધારે ત્યારે રાત થઈ જાય

આમ પાછું પૂછો તો ખાસ કાંઈ નહીં

મારા તમારા સમ, રીસ-મનામણાં નહીં

મળવા બેબાકળા કે વિરહે વ્યાકુળ નહીં

વૃક્ષ-વનસ્પતિ, પાંદ-ફૂલ, શોધો તો મૂળ નહીં

જે અહીં તે અહીં, ત્યાં તે બરાબર ત્યાં

આવડી મોટી પૃથ્વી પર, ખબર નહીં ક્યાં

 .

(૪)

કહે છે ત્યાં તેની કૂખ ફરકી રહી છે

આવ્યા-મળ્યાના અણસાર નહીં,આંખ ફરકી રહી છે

હવાનાં શરીરોને શું ગર્ભ રહે છે ?

હું તો રહ્યો અહીં, તો કોણ ત્યાં રહે છે ?

ફેસબુકના સંબંધોમાં મન હોય, માન્યું

ફેસબુકના સંબંધોમાં તન હોય, જાણ્યું ?

ખેર ! આ ખટપટ, આ કિસ્સો રહેવા દો

નવજાત શિશુને અપલોડ કરવા દો

આમ તો સ્ક્રીન ઈમેજ સૂંઘાય નહીં, પણ સૂંઘીશ

મારા-તેના ચહેરાના સરવાળે, ચહેરો એક ઢૂંઢીશ

 .

(૫)

આ ફેસબુક બડું બખડજંતર છે

કહેવા આમ આતુર, આમ મૂંગુમંતર છે

ક્યારેક લાગે નામોનું આખું જંગલ છે

તલવાર-બંદૂક વિના લડાતું યુદ્ધ-દંગલ છે

ચાહો તો સુકાન વિનાનાં વહાણોનો સમંદર કહી શકો

જેના કાંઠે ઊતરે પંખીઓ, એવું એક સરવર કહી શકો

ગૂંચ હોય તો મૂક, રહેવા દે રિસ્પોન્ડ ન કર !

લોગ ઈન કર્યું હોય તો લોગ આઉટ કર !

 .

( બકુલ ટેલર )

.

“સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી”

હું તો તારી ઉપર વહાલા જાઉં છું વારી વારી

 .

મારા ઘડામાં ગંગા, જમના ને આખું આકાશ

ઝારીની ઝીણી જળધારે રસિયા ! તારો રાસ

ક્યારેક હું પણ શ્યામ થઈને લઉં મોરપિચ્છ ધારી

સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી

 .

સોના રૂપાના ઘડા ઘડૂલા, રૂપાની છે ઝારી

હીરાની ઈંઢોણી : મારા હરિવરની બલિહારી

મધુર મુરલિયા સાંવરિયાની રૂમઝૂમ ઘુઘરયાળી

હું તો તારી ઉપર વહાલા જાઉં છું વારી વારી

.

( સુરેશ દલાલ )

 .

[ પ્રથમ પંક્તિ ’લક્ષ્મીવલ્લભ’ની છે. ]

.

रात की काली चादर ओढे

मुंह को लपेटे

सोइ है कब से

रुठ के सबसे

सुबह की गोरी

आँख न खोले

मुंह से न बोले

जब से कीसीने

कर ली है सूरज की चोरी

आओ

चल के सूरज ढूंढे

और न मिले तो

किरन किरन फिर जमा करें हम

और इक सूरज नया बनाये

सोई है कब से

रुठ के सब से

सुबह की गोरी

उसे जगायें

उसे मनायें

 .

( जावेद अख्तर )

.

અને ઈશ્વરે આત્માને કહ્યું :

વિશ્વનો પ્રારંભ થયો એ પહેલાંથી

મેં તારી ઈચ્છા કરી હતી.

અત્યારે પણ તને ઈચ્છું છું

જેમ તું મને ઈચ્છે છે એમ

જ્યાં બે જણની ઝંખના એકાકાર થતી હોય

ત્યાં પ્રેમ પૂર્ણ થતો હોય છે.

.

.

પ્રભુ ! તમે મારા પ્રિયતમ

મારી ઝૂરણા

મારું વહેતું ઝરણ

મારો સૂર્ય

અને હું તમારું પ્રતિબિંબ

.

.

મારી પ્રકૃતિ છે

કે હું તને સતત ચાહું છું

કારણ કે હું સ્વયં પ્રેમ છું

ઝૂરાપા અને મારી પ્રતીક્ષાને કારણે

હું તને ચાહું છું આટાઆટલી તીવ્રતાથી

કારણ કે તું એને હૃદયથી ચાહે

એવું ઝંખું છું, ઝૂરું છું

આ મારી શાશ્વતી તને

પ્રલંબકાળ માટે ચાહવા પ્રેરે છે

કારણ કે તેનો અંત નથી

.

.

ઈશ્વર કઈ રીતે આત્મા પર અવતરે છે –

હું મારા ભક્ત પર અવતરું છું :

ફૂલ પર ઝાકળની જેમ

 .

( મેકટીલ્ડ, અનુ. સુરેશ દલાલ )

 .

(તેરમી સદીની કવયિત્રી )

.

કોઈક નાનકડા શહેરમાં

મને તારી સાથે રહેવું ગમે,

અનંત સંધ્યાકાળ

અને અનંત ઘંટનાદ.

શહેરની નાની અમથી હોટેલ-

કોઈ પ્રાચીન ઘડિયાળમાંથી આવતો ઝીણો ધ્વનિ,

જાણે કે કાળનાં ઝીણાંઝીણાં બુંદ.

અને ક્યારેક સાંજના કોઈક ભંડારિયા ખંડમાંથી

વાંસળી,

બારી પાસે ઊભેલો બાંસુરીને બજાવનાર

બારીમાંથી દેખાતાં આંખ ભરાઈ જાય એવડાં મોટાં ફૂલો

અને પછી

તું મને પ્રેમ નહીં કરે તોપણ હું ચલાવી લઈશ.

.

(મરીના સ્વેતાચાવા, અનુ. રજની મહેતા )

 .

મૂળ કૃતિ : રશિયન

.

હજી મારે

અહમના કેટલાયે ખૂણા

કરવાના કૂણા.

 .

હજી ઘણીયે વાર

અભાનપણે

જાણે બીજાની જ વાતો કરતો હોઉં, એમ-

કોઈકની નિષ્ફળતાની આડે

મારી સફળતાની વાતો કરી લઉં છું.

કંઠમાં હાર ઝૂલતો હોય

તોય મને

એક પાંદડીની સ્પૃહા.

મારા ભર્યા ભર્યા ખંડ મને લાગી રહે ઊણા.

 .

હજી ઘણીયે વાર

મારા કાન

ઝાઝો સમય કોઈને હું દઈ નહીં શકું.

બીજાની પ્રશંસાને ઘણીયે વાર હું સહી નહીં શકું.

વૈશાખના આકાશ જેવું મારું આ હૃદય,

-હજી કોરું.

ભીંજવશે મને ક્યારે કોની કરુણા ?

 .

હજી મારે

અહમના કેટલાયે ખૂણા

કરવાના કૂણા.

 .

( સુરેશ દલાલ )

.

પ્રેમનું પાગલપન એ નસીબની વાત છે

આટલું સમજાય પછી : બધું બાકાત છે

 .

છિન્નવિછિન્નને એ કરે છે એક

કડવાશ તો થાય દ્રાક્ષ જેવી મીઠી :

આ છે સત્યમય લેખ

પારકાને એ તો કરે પોતીકાં

અધમને એ તો ઉન્નત કરે

પામરને એ તો પરમ કરે :

એવી એની લાખેણી લીલા

 .

( હાડેવીજે, અનુ. સુરેશ દલાલ )

 .

[તેરમી સદીની કવયિત્રી]

.

.

આંખ જો દદડી પડે તો શું કરો

શ્વાસ જો લથડી પડે તો શું કરો

 .

કેટલું ચાહો તમે તો મૌન રહેવા

હોઠ જો ફફડી પડે તો શું કરો

 .

હોય ચાહત ઘરમહીં એકાંતની

દ્વાર જો ખખડી પડે તો શું કરો

 .

કેટલી જહેમત પછી પહોંચો ઉપર

ટોચ જો ગબડી પડે તો શું કરો

 .

( ક્રિષ્ના પંડ્યા )