ક્યારેક

સ્ટિરિયો પરથી વહેતા

બેગમ અખ્તરના શબ્દોને

ઘૂંટડેઘૂંટડે પીએ છે મારા કાન.

એમ થાય કે

શબ્દો સાથે વહ્યા કરું, બસ વહ્યા કરું

પણ

આ સવાદશ તો થયા

અને

હજી તો મારે … … …

ક્યારેક

ઝરૂખે બેઠો

જોઈ રહું છું શ્રાવણની જલધારા

થાય છે કે

નાહ્યા કરું બસ નાહ્યા કરું

અને

ભીંજવી દઉં મારા કોરાકોરા જીવનને

પણ … … …

 .

( ગુણવંત શાહ )

હું જે ગીત ગાવા આવ્યો હતો તે મારું ગીત તો હજી ગાવાનું રહી ગયું છે !

 .

મારો ઘણો સમય તો મારા વાજિંત્રના તાર મેળવવામાં જ ચાલ્યો ગયો. હજી ગીતની એ પળ મને આવી મળી નથી, હજી એ શબ્દો હૈયામાં ઊગ્યા નથી. માત્ર હૃદયમાં ઊંડું ઊંડું દર્દ છે, – પણ ન ગવાયેલાં ગીતનું !

 .

પરિમલનો ભંડાર તો અણઊઘડ્યો રહ્યોછે : માત્ર પવનની એકાદ બે લેરખીના નિ:શ્વાસ જ આવ્યા છે !

 .

મેં એ સૌન્દર્યસાગરની તો ઝાંખી પણ ક્યાં કરી છે ? કે એના શબ્દો – એમને પણ ક્યાં સાંભળ્યા છે ? કેવળ મારા ઘર પાસેથી પસારા થતા એના આછા પદધ્વનિને જ મેં ક્યારેક સાંભળ્યો છે !

 .

સારો દિવસ પસાર થવા આવ્યો છે. સંધ્યાનાં આછાં અંધારાં આ બાજુ ઢળે છે. માત્ર એની બેઠકની તૈયારીમં જ આટલો બધો વખત વીતી ગયો ! પણ હજી મારું કોડિયું પ્રગટ્યું નથી, ઘરમાં અજવાળું આવ્યું નથી. એને અંદર આવવાનું કયે મોંએ હું કહું ?

 .

કોઈક દિવસ, અનંતતાને પંથે કોઈક દિવસ, હું એને મળીશ, એ દૂર દૂરની આશામાં હું જીવું છું, પણ હજી એ ઝાંખીની પળ દેખાતી નથી !

 .

( રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, ભાવાનુવાદ :ધૂમકેતુ )

પાર પહોંચીને પ્રવાહિત થઈ જશું

પુલકમાં પ્રગટીને પુલકિત થઈ જશું

.

ક્યાં જરૂર છે અસ્ત્રની કે શસ્ત્રની ?

માત્ર દ્રષ્ટિ ફેંક ખંડિત થઈ જશું !

 .

હાથમાં મેં સાચવ્યા હસ્તાક્ષરો

સ્પર્શતાં અક્ષરમાં અંકિત થઈ જશું

 .

ઓળખાણો આ અભાગી જીવને

નેતિના નાતે પરિચિત થઈ જશું

 .

તું વિભક્તિ સાત છોડે, તો જરૂર

માત્ર સંબોધે સંબંધિત થઈ જશું

 ,

ઉત્ખનન કર મારા તું અવશેષને

જર્જરિત રૂપેય શોભિત થઈ જશું

 .

બૂમ પાડી તો સ્મરણ હાજર થયાં

યાદ કર અમને તો ગ્રંથિત થઈ જશું

 .

એ જ તો આપણી અસ્ક્યામતો

વેદના વેચો તો વંચિત થઈ જશું

 .

( ભરત યાજ્ઞિક )

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

हर बात कहकर ही क्या कोई जाने

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

 .

बहुत सी बातें कही न जायें

बहुत सी कहनी न आयें

बहुत सी कहने लायक न पायें

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

 .

यों तो बहुत सी वातों में

कुछ बात होती नहीं

किंतु कभी कुछ नहीं में बहुत हो जाये

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

 .

मुख से चाहे मैं और कुछ कह जाऊं

फिर भी तू भीतर की असली जाने

तो मैं जानूं

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

 .

बात तो वह हुई

जो मैं न जानूं फिर भी तू जाने

मुझसे ज्यादा मुझसे आगे

तू मेरी जाने

तभी तू मुझसे मेरा अधिक माना जाये

मैं ना कहूं तो क्या तू मेरी बात ना जाने

 .

( नन्दिनी मेहता )

હું નક્કી કરું છું કે તને પહાડ જેટલો ભાર આપીશ,

પણ જ્યારે તું સામે આવે છે

ત્યારે તને ફૂલ દેવાનું જ મન થાય છે.

હું નક્કી કરું છું કે તારી પાસે હું ખૂબ ખૂબ વ્હાલ માગીશ,

પણ જ્યારે તું મળે છે

ત્યારે તને ખૂબ ખૂબ વ્હાલ દેવાનું મન થાય છે

હું નક્કી કરું છું કે તારી સામે ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડી પડીશ,

પછી તારી છાતીની ઓથે તો હસી પડાય છે

હું જ્યારે તારી સાથે હોઉં છું,

ત્યારે મેં નક્કી કરેલું હું ભૂલી જાઉં છું

અથવા એવું કરવાનું મને સારું લાગતું નથી….

મારાં નક્કી કરેલાં સમીકરણો મારે છોડવાં પડે છે

અથવા મારાથી છૂટી જાય છે.

આ તો લાગણી જેવું, ધોળાં-ધોળાં સુગંધી ફૂલ જેવું જ

કંઈક થયું, કેમ ?

મારી આ વાત તને કરવી છે.

પણ હું જ્યારે તને આ વાત કહેવાનું મનોમન નક્કી કરું છું,

અને આપણે મળીએ છીએ

ત્યારે તો આ વાતને બદલે

આકાશ, વાદળાં, ચંદ્ર-સૂરજ કે વૃક્ષ-તારાની વાતો જ શરૂ થઈ જાય છે,

વસંત કે વરસાદ

અથવા ગુલમ્હોર કે ગરમાળો –

આવી વાતોની વેલ વધતી હોય છે –

મારે જેવું થાય છે, તેવું તને તો નથી થતું ને ?

હું એવું માની લઉં કે મારી નક્કી કરેલી વાતો

તેં નક્કી કરેલી વાતોને ગુપચુપ મળતી હશે ?!!!!……

અને

એટલે હું નક્કી કરું છું પણ…..

 .

( કવિતા ચોકસી )

છે કઝા જીવનની તલાશમાં ને જીવન કઝાની તલાશમાં,

હું નવાઈ કેમ ન પામું કે છે હવા – હવાની તલાશમાં.

 .

સહેલાઈથી પહોંચી જવાયે ઉજાસના ઘરે એટલે,

તમે જે દિશામાં વળી ગયાં – અમે એ દિશાની તલાશમાં.

 .

તમે બંદગીમાં ડૂબી ગયાં – અમે મયકશીમાં ડૂબી ગયાં,

તમે પણ ખુદાની તલાશમાં – અમે પણ ખુદાની તલાશમાં.

 .

નથી અમને ભૂલા પડ્યા તણો – હવે રંજ યા કોઈ વસવસો,

પહોંચી ગયા છીએ મંઝિલે અમે કાફલાની તલાશમાં.

 .

અહીં ખુદના બિંબને ઝાલવાના પ્રયત્ન કરતાં મળ્યા સહુ,

અમે ખુદ વસંતને જોઈ છે અહીં ઝાંઝવાની તલાશમાં.

 .

વીતે સામ-સામે જીવન છતાં નથી ઓળખી શક્યા જાતને,

સહુ આઈનામાં સમાઈને-રહ્યા આઈનાની તલાશમાં.

 .

ભલે હોય સરખાં જખમ છતાં – છે ઈલાજ સાહિલ અલગ અલગ,

તમે છો દવાની તલાશમાં – ને અમે દુવાની તલાશમાં.

 .

( સાહિલ )

મારી જમણી તરફની દીવાલ પાછળ

દારુડિયો ધણી

પોતાની બૈરીને મા-બહેન સમાણી ગાળો દેતો

રોજ કકળાવે છે.

ડાબેની દીવાલે

માંદલી, આધેડ બાયડીનું માથું અફાળતો વર

એને છૂટી ખુરશી મારવા દોડે છે.

સામેના બારણે

ચાર મહિના પહેલાં પરણેલી વહુને એનો પતિ

માની ફરિયાદે

ધબોધબ ધીબી નાખી કહે છે :

તારા બાપને ઘેર ચાલી જા.

ત્યારે

રાતના અંધારામાં

એમના ભેગી મારી આંતરડી

એવી તો કકળે છે કે

સવારે

પાછલી ઉઘાડી પૂર્વ દિશામાં

ઊગેલો લાલ સૂરજ

મને કાળો લાગે છે.

.

( રીના મહેતા )

સંબંધના સમુદ્રને ડહોળી રહ્યો છું હું,

નિર્મળ હૃદયના પ્રેમને ખોળી રહ્યો છું હું.

.

હું કંઈ અમસ્તો જોતો નથી એની આંખમાં,

વરસોની ઓળખાણને ખોળી રહ્યો છું હું.

.

મારી કશી દખલ નથી, દિલનો વિવેક છે,

જેના ઉપર પસંદગી ઢોળી રહ્યો છું હું.

.

નિખરીશ એવો, નિરખીને સૌ દંગ થઈ જશે,

આંસુના જળમાં ખુદને ઝબોળી રહ્યો છું હું.

.

તાસીર એની કે’શે એ અમૃત કે ઝેર છે,

જાણું છું એટલું કશું ઘોળી રહ્યો છું હું.

.

આ સ્વપ્નવત જીવનમાં કશું બીજું ના થયું,

બાળકની જેમ આંખને ચોળી રહ્યો છું હું.

.

( ‘રાઝ’ નવસારવી )