મારું વચન આ પહેલું નથી કે છેલ્લું નથી

માણસ થવું એ કંઈ સહેલું નથી

.

માણસ થવું એટલે ભૂલતા જવું

પળપળમાં કમળ જેમ ખૂલતા જવું

આભ જેવું આભ ક્યાંય મેલું નથી

માણસ થવું એ કંઈ સહેલું નથી.

.

પારકાની ચિંતા ને પોતાની વાત નહીં

એના જેવા કોઈ દિવસ કે રાત નહીં

આપણું નસીબ એ કાંઈ એકલું નથી

માણસ થવું એ કંઈ સહેલું નથી

.

( સુરેશ દલાલ )

નીચે મેદાનમાં છોકરાઓ

ક્રિકેટ રમે છે.

હું પાંચમે માળેથી

તેમને જોઈ રહું છું

જોરથી ફટકો વાગતાં

દડો દૂર ઘાસમાં જઈ અટકે છે

એક છોકરો

ઘાસમાં દડો શોધવા ફાંફા મારે છે

દડો નજીક છે

છતાં તેને નજરે નથી પડતો

હું મારા મન જોડે વાત કરું છું

કે

આ વિશ્વમાં

હું ખોવાયેલો દડો છું

કે

દડાને શોધી રહેલો છોકરો ?

.

( કિશોર શાહ )

जिन्दगी आप की कुर्बत के सिवा कुछ भी नहीं

मौत क्या है ? गमे-फुर्कत के सिवा कुछ भी नहीं

.

वो हकीकत है उन्हें ख्वाब में भी देखते है

यानी हर ख्वाब हकीकत के सिवा कुछ भी नहीं

.

आप की याद है सहरा में गुलिस्ताँ की तरह

आप का जल्व: कयामत के सिवा कुछ भी नहीं

.

बेकरारी को करार आता है रफ्ता रफ्ता

गम भी ईंसान की आदत के सिवा कुछ भी नहीं

.

जख्म है ख्बाब है, यादें है परेशानी है

’नग्मा’ ये ईश्क मुसीबत के सिवा कुछ भी नहीं

.

( रुपा ‘नग्मा’ )

[ कुर्बत=सामीप्य, गमे-फुर्कत=जुदाई का दु:ख, सहरा=मरुभूमि, गुलिस्ताँ=पुष्पोद्यान, कयामत=प्रलय, रफ्ता रफ्ता=धीरे धीरे ]

આવ, ચકલી આવ !

આવ થોડીક સળીઓ લાવ, – પાછી જા – થોડાંક ચીંથરાં લાવ.

અહીં આ ડ્રોઈંગરૂમમાં એક માળો બાંધ.

મને તારી જીવતી અવરજવર ગમશે.

તારા ગૂંથાયેલા માળામાંથી જ્યારે એક જીવ ચીંચીં કરી

થોડોક કચરો નીચે પડશે

ત્યારે હું પતાસાં વહેંચીશ.

.

આવ, કબૂતર આવ !

છત પર બેસ. મને તારું મોં જોવું ગમે છે.

તારી આંખોને પંપાળવાનું મન થાય છે.

ઘણા વખતથી

નિર્દોષ ચહેરા જોયા નથી.

આવ તારું ટોળું લઈને આવ.

ઘૂ ઘૂ કરતા દરિયાથી આ ઓરડાને ભરી દે.

મને એ દરિયામાં ડૂબવું ગમશે.

.

( વિપિન પરીખ )

મેં તો તને ગુલાબ નહીં

પણ ગુલાબનો ફોટો આપ્યો

અને એ ફ્રેમમાં જ

કરમાઈ ગયો.

.

( રોહિત પુરોહિત )

.

એક રાતે

ઊંઘમાં અજાણતાં

સપનાને ઠોકર મારી બેઠો

ત્યારથી

હું ઊંઘી નથી શકતો.

.

( કિશોર શાહ )

.

નગરના રાજમાર્ગ પર

એક પૂતળું

મધરાતે

સ્ટ્રીટ લેમ્પ પાસે જઈને

એટલું જ બોલ્યું

સૂરજની સ્મૃતિમાં

હવે કોડિયાં

સળગાવવાનું બંધ કરો.

.

( સાગર મહેતા )

.

સૂરજ સામે

દીવાસળી સળગાવીને

હુંશોધું છું

શાશ્વત અંધારું.

.

( કિશોર શાહ )

.

હોટેલના

ટેબલ પર ટ્રેમાં

થરમોસ પડ્યું છે

પાણીનો ગ્લાસ ઊંધો છે.

તરસ મરી ગઈ છે

અને હું જીવું છું

થરમોસની અંદર ને અંદર

જળ ભલે ઝૂર્યા કરે.

.

( સુધાકર ગાંધી )

મેં જ તો વીંધી હતી પાની મોરપિંછધારીની !

ક્યાં કેડો છોડવાના હતા

અધર્મની ગઠરીઓ છોડી બેઠેલ

જગતના આ જથ્થાબંધ વહેવારીઓ !

જનમતાં વેંત રચાવી ભીંત રોકાવી જળ વેગ

કરાવ્યા કારસા કંઈક નંદઘેર દૂધમલ મોંએ !

સકળ જગત જેનું હતું આંગળિયાત

થતો તે મારા મહી દાણનો માગણિયાત !

મુકાવી પુણ્ય સઘળાં અંજલિમાં

કરાવ્યો જીવિત ઉત્તરાપુત્ર આખરમાં !

તો યે દેખાડી એને યાદવાસ્થળી

કરી ઋષિજનની હાંસિ, દઈ હાથતાળી !

છોડત આ જગ શું ક્યારેય તે એને

પાળત ક્યાંથી વચન એ ખુદ દીધું

’જનમવાનું યુગે યુગે !’

એટલે જ તો આજ લગે વીંધ્યા કરું છું હું

કોઈકની પાની ને કોઈકની છાતી !

.

( નિર્ઝરી મહેતા )

અજાણ્યાને ગણી ઈશ્વર બહુ આગળ જવાનું છે,

નવા અનુમાન આંખે ભર બહુ આગળ જવાનું છે.

.

નથી મંઝિલ સફરની કોઈ. છે પોતે સફર મંઝિલ,

સતત શરૂઆત પાછી કર બહુ આગળ જવાનું છે.

.

તેં આપી ઊંઘ વર્ષોને કર્યું સાકાર સપનું, પણ-

હવે છોડી દઈ એ ઘર બહુ આગળ જવાનું છે.

.

સડો પેસી જવાનો સહેજ પણ અટકાયું વચ્ચે તો

કિનારાના ફગાવી ડર બહુ આગળ જવાનું છે.

.

શરાફત, ખાનદાની ક્યાં સીમિત છે આ જનમ પૂરતી ?

ઘૂંટી લેજે અઢી અક્ષર બહુ આગળ જવાનું છે.

.

( શોભિત દેસાઈ )

ભાંગશે ભવભવની ભાવઠ મોકલું છું,

શબ્દના લે તીર્થ અડસઠ મોકલું છું.

.

કૈંક રાતોએ સિતારાઓ મઢ્યા છે,

એ જ એકલતાનો બાજઠ મોકલું છું.

.

યાદના શ્લોકો ને સ્મરણોની ઋચાઓ,

એ અનાદિ કાળનો મઠ મોકલું છું.

.

પ્રાણને ઈચ્છા કદી ના થાય અમથી,

કોણ પાંચમની કરે છઠ મોકલું છું.

.

ગામ તો “મિસ્કીન” કરીને જાય હિજરત,

જાય ક્યાં કાંઠા સૂકાભઠ મોકલું છું.

.

( રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન” )

.

ગઝલ ગુચ્છની “મોકલું છું” રદીફ વાળી ૧૫ ગઝલો આપણે ક્રમશ: માણી. આ ગઝલ ગુચ્છ વિશે રાજેશભાઈ કહે છે છે કે..”આ ગઝલ ગુચ્છની ગઝલો એક સાથે જ આવેલી છે. ૭મી મેની એ રાત હતી જ્યારે પ્રથમ ગઝલ આવી. છેલ્લી ગઝલ લખાઈ ત્યારે મ્હોંસૂઝણું થવા આવ્યું હતું. આ  ગઝલોના કાફિયા ભિન્ન છે. કાફિયાઓથી લઈને સમગ્ર સર્જનપ્રક્રિયા મારે માટે તે રાતે આશ્ચર્યજનક રહી છે. આગ જે લાગી છે ઘટઘટ મોકલું છું. આગ જે લાગી છે નસનસ મોકલું છું. આ બે પંક્તિમાં પુનરુક્તિ દોષ ગણાય. મારી દ્રષ્ટિએ ગમતા દોષ ક્ષમ્ય દોષ છે. આથી રહેવા દીધા છે.”

છેક ક્યાં પહોંચી ગઈ રઢ, મોકલું છું,

ઝળહળે આઠે પ્રહર મઢ મોકલું છું.

.

લાગતું છો સાવ અનપઢ મોકલું છું,

મન અજબ મેરુ સમું દ્રઢ મોકલું છું.

.

જ્યાં અટકશે ત્યાં જ તું ને એ જ કાંઠો,

વ્હાણને છુટ્ટાં મૂકી શઢ મોકલું છું.

.

કાળથી પર ને હજુ અકબંધ છે જે,

એ જ મિસ્કીનપુરનો ગઢ મોકલું છું.

.

( રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન” )

વાંચજે રેખા ઉકેલી મોકલું છું,

પત્રના બદલે હથેળી મોકલું છું.

.

સાંજ એ સૌને મઢેલી મોકલું છું,

લે ! ગઝલ તાજી લખેલી મોકલું છું.

.

ચોતરફ દોડે છે ઘેલી મોકલું છું,

તોરણો બાંધેલ ડેલી મોકલું છું.

.

બોલવા દેતી નહોતી જે જરાયે,

સાવ મૂંગી છે ચમેલી મોકલું છું.

.

જ્યાં વસું છું હું કોઈ દરવાન પેઠે,

લાગણીની એ હવેલી મોકલું છું.

.

( રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન” )