लाख मिल जाऐंगे चहेरे को सजाने वाले,
ढूंढ कर लाईए आईना दिखाने वाले.
फल गिरेंगे तो चले आऐंगे खाने वाले,
हम तो हैं पेड की शाखों को हिलाने वाले.
कुछ तो अच्छों में भी होती है बुराई, माना,
सब से बदतर हैं मगर दिलको दुखाने वाले.
घर तो है, घर का पता भी है, मगर कया कीजे,
घर पे होते ही नहीं घर पे बुलाने वाले.
किसने देखी है खलील ऐसे घरों की हालत,
जेल में होते हैं जिस घर के कमाने वाले !
( खलील धनतेजवी )
समन्दर, ऐहले साहिल को मचल जाने दिया होता,
तेरा पानी जरा सा और उछल जाने दिया होता.
राजर जो तुमने कटवाया, हरा हो भी तो सकता था,
फकत पतझड का ये मोसम बदल जाने दिया होता.
जरा मौका तो देना था, मेरे रेहमो-करम वालो,
मुझे खुद ही संभलना था, संभल जाने दिया होता.
तेरे ऐहसान से तो आग के शोले ही बेहतर थे,
मेरा घर जल रहा था, काश जाने दिया होता.
तुम्हें तर्के-तअल्लुक की जरुरत ही न पेश आती,
फकत इजहार करना था, अमल जाने दिया होता.
यहां यूं बेसबब मेरी गिरफतारी नहीं होती,
मुझे करफ्यू से पहले ही निकल जाने दिया होता.
खलील अबतक किसी शोला बदन सांसों की गरमी से,
तेने अंदर के पथ्थर को पिघल जाने दिया होता.
( खलील धनतेजवी )
[ राजर-વૃક્ષ, तअल्लुक-સંબંધ વિચ્છેદ, इजहार-જાહેર ]
न जाने किस का कबीला तलाश करता है,
फकीर शहेर का नकशा तलाश करता है !
मिटा के रात की तारीकियां ये सूरज भी,
जमीं पे अपना ही साया तलाश करता है !
बना के खन्दकें हर सिम्त अपने हाथों से,
अजीब शख्स है रस्ता तलाश करता है !
मैं जानता हुं, मेरी प्यास पर तरस खा कर,
वो मेरी आंख में दरिया तलाश करता है !
खलील आज वो आईने बेचने वाला,
कूएं में झांक कर चहेरा तलाश करता है !
( खलील धनतेजवी )
[ तारीकियां-અંધકાર, सिम्त-ખાઈઓ, खन्दकें-દિશા ]
मेरी नींदो का उजाला मुजे वापस दे दो,
कल जो टूटा है वो सपना मुजे वापस दे दो !
तुम से पाई हुई ईज्जत तुम्हें लौटा दूंगा,
मेरा छीना हुआ रुत्बा मुजे वापस दे दो !
जाओ मत दो मेरी महेनत का सीला भी मुज को !
तुम मेरा खूनपसीना मुजे वापस दे दो !
खुद मेरे गांव के लोगों ने पहेचाना मुजे,
शहेरवालो, मेरा चहेरा मुजे वापस दे दो !
फिर नया चांद पहाडों से उतारुंगा खलील,
मेरे माझी का अंधेरा मुजे वापस दे दो !
( खलील धनतेजवी )
વાડાની દીવાલની
બન્ને બાજુ,
ભર ઉનાળે
જમરૂખી અને ટગરીની છાયા
તૂટેલી સાઈકલને,
પડેલા ભંગારને,
મને
ટાઢક આપે.
બાળપણમાં
કાણાંવાળી જર્જરિત ચાદર
ઓઢતો
એવું ઘણી વાર
છાયા નીચે લાગે.
અગાશીમાં જાઉં ત્યારે
જમરૂખીનાં પાન
માથે, શરીરે અડે…
ને યાદ આવે
દાદીમાનો હાથ.
સફેદમાં સહેજ પીળો નાખ્યો હોય
એવાં જમરૂખીનાં ફૂલો
જોતાં
મોમાં ફુવારા છૂટે.
પતંગિયાં ને મધામખીને
ઊડાઊડ સાથે
મધ ચૂસતાં જોઈ થાય :
જમરૂખની મીઠાશ
લૂંટી લે છે કે શું ?
મને ભાવતા
ન કાચાં, ન પાકાં જમરૂખનાં
સપનાં
કાળી વરસાદી રાતે
જગાડી મૂકે.
ધીમે ધીમે મોટા થતા જમરૂખના
મીઠા ગરને
રોજ મનોમન
ચગળ્યા કરું
છાયા નીચે
ચાર દિવસના પ્રવાસ પછી
બપોરે આવી
જોઉં છું :
વાડામાં
કેવળ અજવાળું અજવાળું…
( જયદેવ શુક્લ )
નિહાળ્યું સ્વપ્ન રાતે, પ્રાત:કાળે અંત આવ્યો છે,
અધૂરી એક ઈચ્છાનો અકાળે અંત આવ્યો છે.
શિયાળું પ્હોરમાં ફૂલો ઉપર ઓસબિંદુની-
હતી ઝાકળ સમી ઘટના ઉનાળે અંત આવ્યો છે.
સતત આરંભથી છેવટ સુધી આમ જ ઝઝૂમીને,
પ્રણયના એક કિસ્સાનો વચાળે અંત આવ્યો છે.
મહાભારતની એ ગાથા અને ગૌરવભર્યા પાત્રો,
બધાનો એક પાછળ એક હિમાળે અંત આવ્યો છે.
હટાવી લક્ષ્યથી દ્રષ્ટિ હવે અટવાય છે ‘નાદાન’,
પડ્યો છે કાફલો રસ્તે, ઉચાળે અંત આવ્યો છે.
( દિનેશ ડોંગરે ‘નાદાન’ )
શુષ્ક સરવરને મનાવી શું કરું ?
છે નર્યા મૃગજળ સજાવી શું કરું ?
મસ્તકે બીજો હિમાલય આવશે,
એક છે તેને હટાવી શું કરું ?
જે મળી ડાળી મને એવી મળી,
ફળ નથી લાગ્યા, નમાવી શું કરું ?
ફૂલ કાગળના નગરના હાટમાં,
ફૂલદાનીને વસાવી શું કરું ?
સાવ બહેરા કાન છે આ ભીડના,
તીર શબ્દોના ચલાવી શું કરું ?
જે પડે ગબડી હવાની ફૂંકથી,
મહેલ પત્તાંનો બનાવી શું કરું ?
આભ ક્યાં રૂમાલ રાખે છે હવે !
આંખને મારી રડાવી શું કરું ?
( આબિદ ભટ્ટ )
શોધજે અવશેષ મારા કેટલું ભાંગી પડ્યો છું,
આખરે વરસો પછી ખંડેરમાંથી હું જડ્યો છું.
છેક ઊંચે ઊડવા આકાશમાં ફાળો ભરી છે,
હું ધરા આલિંગવા આકાશ થૈ નીચે અડ્યો છું.
આથમી લેવાનું મારે એકલાએ તું મળી ના-
સૂર્ય જેવો સૂર્ય થૈને કેમ હું સાંજે રડ્યો છું ?
ફેંકી દીધેલો મને પથ્થર સમો સમજીને ત્યાં,
માર્ગમાં ઠેબે ચડેલો હું મને કયરે નડ્યો છું.
વિશ્વના સાર સિમાડા ખૂંદી વળવાને મળ્યા છે,
હું મને તો ગતજનમનો શબ્દ થૈને સાંપડ્યો છું.
( મનીષ પરમાર )
આવી ગયા છીએ ક્યાં એની ધ્રુજારી પણ છે,
પાછા જવાની માથે ઊભી ઉધારી પણ છે.
પાણી ઉપર હલેસાંના ડાઘ શું જુઓ છો ?
સામા પ્રવાહે સામે હોડી ઉતારી પણ છે.
વર્ષો પછીથી આજે આ યાદ કોણ આવ્યું ?
તન ઝળહળે છે, રોશન અંતર અટારી પણ છે.
મન તૃપ્તિઓથી ભરવા, મૂળમાંથી નષ્ટ કરવા,
ઈચ્છાઓ કેટલી મેં જોને ! વધારી પણ છે.
સીમાઓને સ્વીકારી, જઈએ અસીમમાં, ચલ !
સીમાઓ તારી પણ છે, સીમાઓ મારી પણ છે !
( શોભિત દેસાઈ )
ક્ષણોના ફેરવી મણકા સબૂરી રાખજો, બાપુ !
કશે મળશે જ એ શ્રદ્ધાય પૂરી રાખજો, બાપુ !
પ્રગટ કરજો અસલ જે હોય તે એની જ સામે હા,
મુરાદો કોઈ મનમાં ના ઢબૂરી રાખજો, બાપુ !
બધે દરબાર છે એનો ભરાયો દબદબા સાથે,
કશું ના ચિત્ત લઈ, એની હજૂરી રાખજો, બાપુ !
સમય-સંજોગ થાતાં જાન જોડાશે જ એની સંગ,
સ્મરણની શૃંખલા સાથે મધુરી રાખજો, બાપુ !
મજા લાંબી સફરની સાવ નોખી હોય છે ‘સુધીર’,
મિલનની વેળ વચ્ચે એમ દૂરી રાખજો, બાપુ !
( સુધીર પટેલ )
મોરપીંછ 