આમ તો

મને ઘણું યાદ રહે છે,

તારી સાથે કરેલી વાતો,

આપણે પહેલી વાર મળેલાં ત્યારે તેં પહેરેલા શર્ટનો રંગ,

આપણો પહેલી વારનો ઝગડો

ઘણું બધું…

અને લગભગ બધું જ.

આપણે પહેલી વાર એક કોનમાં આઇસક્રીમ શેર કરેલો પછી વરસાદ

પડેલો,

મારા હાથમાં ગુલાબનું ફૂલ મૂકી તેં મને પૂછ્યું હતું, ‘હવે કશું કહેવાની જરૂર

ખરી ?’

અને મારી રિસ્ટવોચનો સમય અટકી ગયેલો.

મને બધું જ યાદ છે હજી પણ,

એવું ને એવું જ…

ઘણી વાર તને મળવાની ઝંખના તીવ્ર બનતી હોય ત્યારે

મારી અંદર આ બધું ઝળહળી ઊઠે,

મારી અંદર જ વરસાદ થાય તારો…

હું ભીની થઈ જાઉં આખેઆખી ત્યાં સુધી વરસે તું,

હું આંખો બંધ કરી લઉં,

અને સળવળે કશુંક અંદર…

તું સ્પર્શે અને પછી થાય એવું જ કંઈક…

હું પથારીએ પડું, એવી ને એવી જ…ભીનીને ભીની

અડધી રાત્રે તું વરસતો બંધ થઈ ગયો હોય અને

હું અચાનક જાગી જાઉં,

બધું કોરું-સૂકું કરું

એ પહેલાં તો

તું કવિતા થઈ કાગળે અવતરી ચૂક્યો હોય

અને હું તો રહી ગઈ હોઉં

એવી ને એવી જ,

ભીની !!

 .

( એષા દાદાવાળા )

વણવંચાયેલા પુસ્તક જેવા મારા જીવનને મૂકી દો અકબંધ

નહીં દેખાતી કોઈ ખૂણા પરની આળસુ અભરાઈના કાષ્ઠ પર.

મૂકો એ પહેલાં એના પર ચડાવી દેજો બ્રાઉનપેપર

જેથી એને ઊંચકીને જરાક સરખું પણ જોવાનું કુતૂહલ ન રહે.

.

આમ પણ જીવનમાં રસ પડે એવી ઘટનાઓ દેખાતી નથી

અને આપણી ભીતરની તરસ સાથે કોઈને લેવાદેવા પણ શું ?

ખીલતાં પહેલાં ખરી ગયેલાં ફૂલોને એકઠાં કરવાની કોઈ ઇચ્છા નથી

અને તૂટેલા વહાણનો ભંગાર ભલે ને કોઈ કિનારા પર પડ્યો રહે.

 .

જીવનમાં નથી આવ્યા એવા કોઈ વળ-વ્ળાંક, કે ઝૂમી પડું

સ્મૃતિની કંટાળાજનક ગલીમાં ફરવા માટે મન માનતું નથી.

હવે એટલું બધું મોડું થયું છે કે સ્વપ્નાં પણ આંસુ જેમ સુકાઈ ગયાં છે

અને આમ પણ ભાંગેલી ડાળને કે ચૂંથાયેલા માળાને જોવામાં રસ નથી.

 .

નથી જોઈતો કોઈનો પ્રેમ કે સહાનુભૂતિ કે કશુંય પણ.

હવે તો આંખ જોયા કરે છે કેવળ વિસ્તરતું જતું મૃગજળ વિનાનું રણ.

.

( સુરેશ દલાલ)

ટહુકા વિનાનું પંખી

થાકીને વૃક્ષની શોધમાં

ઊડ્યા કરે ઇધર-તિધર

અને છેવટે

બેસે છે એક પથ્થર પર

અને પોતે જ

પોતાનાં પીછાં ખંખેરી નાખે છે.

પીંછાંઓ પછી પવનમાં ઊડતાં રહે છે

કરમાઈ ગયેલા ફૂલની પાંદડીની જેમ.

નહીં પ્રકટેલો ટહુકો

શિયાળાના તડકાના તળાવમાં

તડાક દઈને તૂટી પડે છે.

હાડપિંજર જેવી

નિરાધાર પાંખો

ભાંગી ગયેલી હોડીનાં

હલેસાં જેવી અશક્ત…

 .

( સુરેશ દલાલ )

એ

દિવસે એમણે ચીસો પાડીને પાડીને ભલે કહ્યું કે

હવે,

કોઈ ચીસો પાડશે તો કાન પર હાથ મૂકીને બહેરા થઈ જઈશું.

એમને કહો કે

રસ્તા પર વેરાયેલો લાલ રંગ આંખો સુધી પહોંચે એ વચ્ચેના ગાળામાં જ

અઘરું હોય છે જીવવાનું.

બાકી,

તકલીફ તો ત્યારે જ થાય જ્યારે

એમ્બ્યુલન્સની સાઇરન મોબાઈલના રિંગટોન જેવી સંભળાય…

એ બધાંને ભેગાં કરીને સમજાવો કે

અંધારાને બીજા કોઈનો નહીં પણ અજવાળાનો ડર જરૂર લાગે છે

અને

સૂરજ ભલે આગનો ગોળો હોય પણ એ કોઈ બોમ્બ નથી કે ફટાક દઈને ફૂટી

જાય.

સૂરજને આકાશ વગર ચાલવાનું નથી !

એમને કહો કે મરી જવાનો ડર છોડી દે

એ લોકો જીવતાં જ છે

કારણ કે લાશને ઓળખતી વખતે એમના હાથ ધ્રુજતા હતા,

કારણ કે લોહીમાં ભળી ગયેલાં સિંદૂરના રંગને એ લોકો છૂટો નહોતો કરી

શક્યા…

એમને કહો કે

બારસાખે ઊભી રહીને રાહ જોતી પત્નીની આંખમાં

જ્યાં સુધી પ્રતીક્ષા જીવવાની છે

ત્યાં સુધી એમને કશું જથવાનું નથી.

જીવી જવાના વિશ્વાસને વિલપાવર કહેવાય છે,

ભલે એમનામાં નહીં હોય

પણ

એમને જિવાડવાનો ઈશ્વરનો વિલપાવર મજબૂત છે, હજી પણ !!!

 .

( એષા દાદાવાળા )

(૧)

આપણી પાસે રસ્તો બહુ જ ટૂંકો છે.

તારા શબ્દોનો ભાર ઊંચકીને

હવે મારાથી ચલાતું નથી.

કાં તો તું

પ્રેમને નામે ઠાલું બોલવાનું બંધ કર

અથવા તો

કાયમને માટે

ઊતારી લે આ બોજો…

 .

(૨)

આંખો યાદ કરે છે-

પાછું વળીને જોયા વિના

ગાડીનું બારણું ખોલી

બેસી ગયેલાં પગલાં…

 .

મન યાદ કરે છે.

પાછું વળીને જોયા વિના

ગાડીનું બારણું ખોલી

બેસી ગયેલાં પગલાં…

 .

મન યાદ કરે છે

પાછું વળીને જોયા વિના

ચાલી ગયેલાં પગલાંના ધક્કાથી

બંધ થઈ ગયેલું

ગાડીનું બારણું…

 .

(૩)

આંગણે અડકી અડકીને

પાછો ફરી જતો

બપોરના તડકાનાં મોજાંનો

નીરવ ઘુઘવાટ

મારી આંખમાં રણક્યા કરે

સમીસાંજે…

 .

(૪)

અવાવરુ જાળાં

અને

સૂર્યપ્રકાશ

પૂછે છે એકબીજાને

એક સમયના

જાહોજલાલીભર્યા ઘરમાં

પ્રવેશવાનો

રસ્તો…

 .

(૫)

પાંદડાં

ખડખડ હસે

ઉનાળે

ખરખર ખરે

પાનખરે

 .

(૬)

ક્યાંકથી ઘૂસી જઈ

મને

એના ભાર નીચે

દાબી

મસળી

જીવતેજીવ મારી નાંખે છે

એક વિચાર

નપુંસક-

 .

(૭)

કુંભાર

માટલાને ઘાટ આપે

એમ

આપ્યો છે મને પુસ્તકોએ

આકાર

મને નાણવા

કયા પુસ્તક પર

મારશો ટકોરા ?

 .

(૮)

કમળ ખારાં જળમાં

ઊગે

તો

જળકમળવત રહી શકે ખરાં ?

 .

(૯)

ગમે એટલી નિષ્ઠા હોય

ગમે એટલી ભક્તિ હોય

તો પણ

કોઈ પણ પનિહારી

જમુનાના જળ વિનાની

ખાલી ગાગરનો ભાર

ક્યાં સુધી ઝીલી શકે ?

ક્યાં સુધી ?

 .

(૧૦)

ગળાને રૂંધતી

પ્રશ્નોની વણજાર

અને

ઠાંસી ઠાંસીને

મોઢે મારેલા

અવાક શબ્દોના ડૂચા…

 .

( પન્ના નાયક )

उगते सूरज से लेकर

डूबती रात तक

बता कोई लम्हा

जो खाली रहा हो

मेरे दिल में कभी

तेरे खयाल से

यह कहाँ का न्याय

मुहब्ब्त का रिश्ता

शुरु तूने किया

निभा रही हूँ मैं

जितनी परेशानी नहीं

तेरे भूल जाने की

आदत से

उतनी परेशान हूँ

जालिम

अपनी याद रहने की

इस आदत से

.

( आशा पाण्डेय ओझा )

अब तक संजोए था

अपना आकाश

और एक धरती

 .

लेकिन जाने कहाँ से

तुम आ गए जीवन में

तोडकर सारे मिथक

औए वे झरोखे बंद हो गए

जहाँ से देखता था

आकाश

टूट गए वो पैमाने

जिनसे नापता था धरती

 .

तुम्हारे प्रेम में

कुछ और विस्तार पा गया मेरा आकाश

तुम्हारे स्पर्श ने

दे दी असीमता मेरी धरा को

 .

तुम्हारा आना

एक इत्तेफाक हो सकता है

लेकिन तुम्हारा होना

अब मेरी आवश्यकता है

.

( बृजेश नीरज )

જે શાંત સૌમ્ય માણસો છે એને મારો નશો કદી નહીં સમજાય

એ લોકો કદી મારા કાર્યને સમજી નહીં શકે

દુનિયાદારીના માણસો તો દેવળમાં જાય છે

તેઓ કદી સમજી નહીં શકે

નશાબાજ માણસના હૃદયની ગમગીની

જે લોકો ગૌરવ અને અહંકાર પહેરીને ફરે છે એ લોકો કદીયે

મારા રહસ્યના પડદાની પાછળ જોઈ નહીં શકે

જે લોકો કદી પોતાના પ્રિયતમથી વિખૂટા નથી થયા

એ લોકો કદીયે નહીં સમજી શકે મારા પ્રિયતમ વિનાની રાત્રિને

હું તો મારા ઘરમાં બંદીવાન મારા પ્રિયતમ વિના

ઘરમાં એટલા માટે કે બહારના માણસો મારી વેદના ન જોઈ શકે

બુલબુલની બેચેની, કળીના ઝુરાપાને

કેવળ બગીચાનું ફૂલ જ સમજી શકે

જે લોકો કદીયે પ્રેમની યાતનામાં પડ્યા નથી

તેઓ કદીયે ‘અત્તર’ની વ્યથાને ઓળખી ન શકે.

 .

( ફરીઉદ્દીન અત્તર, અનુ. સુરેશ દલાલ )

 .

મૂળ : પર્શિયન

रंगो के साथ खेल

हो रहा था

कि तू आ गयी

अपने रंगो मिला कर खेलने…

 .

खयालों के खाके

तस्वीरें बनने लग गये

और जिन्दगी अपने आप कविता

और कविता अपने आप

जिन्दगी हो कर

खयालों के साथ

आ मिली…

 .

( ईमरोज )