લે જરા તારામાં સ્થાપી જા મને,
સ્હેજ મારામાંથી કાપી જા મને.
.
મારી ભીતર ધગધગે છે તાપણું,
તું ય જો ઈચ્છે તો તાપી જા મને.
.
મારું કદ પહેલેથી જે છે એ જ છે,
લે ફરી એકવાર માપી જા મને.
.
ઘોર અંધારનો લાવારસ છું હું,
મીણબતી ! લે જરા પી જા મને.
.
સૂર્ય છું, પણ ક્યાં જઈને આથમું,
રોજ તારી સાંજ આપી જા મને.
.
હું ય વંચાયા વગરનો શબ્દ છું,
તું ખલીલ, આંખોમાં છાપી જા મને.
.
( ખલીલ ધનતેજવી )
મારી અંદરથી નીકળીને, કોઈક ક્યાંક ચાલ્યું ગયું છે;
હવે હું પણ રહ્યો નથી મારામાં !
હવે એકલતા વચ્ચે એક ઊભું છે નામ;
બાકી આખી કઠપૂતળી ગઈ ગારામાં!
.
હતાં રૂપ અને રંગ એનાં નોખાં-નોખાં;
ને આખી દુનિયાની સ્હેલ એણે કીધી !
પાછી સઘળે જઈ આવી અને બેઠીને વાત;
એણે ક્યાંય નહીં પહોંચ્યાની કીધી !
મારી અંદર પીગળીને મીણ ક્યાંક જઈ બેઠું;
એથી આભ આખ્ખું ધ્રુજે છે તારામાં !
.
દિવસે સમજાય નહીં સૂરજ ને
રાતના ચાંદાને જઈને હું પોંખું !
બંને પાસેથી મને શીખ મળી એટલી કે
જીવન તો ખાલીખમ્મ ખોખું !
ખાલીખમ્મ ખોખાથી નીકળેલી વાત;
હવે વહેતી થઈ છે એકતારામાં…
.
( પ્રફુલ્લ પંડ્યા )
સુખદુ:ખ છે મનની પાટી પર, જગ્યા જરાય નહિ
ભૂંસ્યા વગર તો એક પણ પંક્તિ લખાય નહિ.
.
દાવા-દલીલ માટે જરૂરી છે બારીકી,
મોટેથી બોલશો તો કંઈ પુરવાર થાય નહિ.
.
તરતું મૂકી લખાણ, ખસી જાવ બાજુએ,
કાગળની હોડીને કદી ધક્કા મરાય નહિ.
.
માપી, ગણી શકો એ બધું કામનું નથી,
જો છે મહત્વનું તો એ તોળી શકાય નહિ.
.
નાનું જરાક રાખો અનુસ્વાર ‘હું’ ઉપર,
આખો વખત વજનને ઉઠાવી ફરાય નહિ.
.
અંતે ખરી જવાનીને તાકાત જોઈએ,
પ્હેરો સુગંધ એટલે ફૂલો થવાય નહિ.
.
( હેમેન શાહ )
આંખમાં અનુરાગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ,
ચાંદમાં પણ દાગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ.
.
લાકડાંને ક્યાં સુધી સંકોરવાં એ તો કહો,
તાપણીમાં આગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ.
.
સાંજનાં પંખી બધાં ફરે છે ક્યાં જવા ?
આ નગરમાં બાગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ.
.
ધૂળનો ઢગલો ગણીને હાથ નાંખો ના તમે,
રાફડામાં નાગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ.
.
સૂર્યને જોતાં જ પંખી ગીતને આલાપતાં,
કોઈ એમાં રાગ જેવું હોય પણ, ના હોય પણ.
.
( હરિશ પંડ્યા )
એક લસરકે
અજવાળું અજવાળું કરતી
ચરણકમળની ધૂળ !
ભલે કોઈને હોય નહીં પણ અમને ભલી કબૂલ !
.
અંજાતી જ્યાં આંખ જરાશી
અંધારું અટવાતું
પ્હો ફાટતા, ઝાકળ વચ્ચે
મારગ કરતું જાતું
કોણ કહે છે :
ઝાકળભીની ડાળી સંગે ફૂલ સરીખું ઝૂલ ?!
.
અંતર પર અંતરની ભીની
પીંછી મઘમઘ ફોરે
પૃથ્વી પટ પર ચિત્ર અલૌકિક
રોજ કોણ આ દોરે ?
અનહદ ઊંડી
સહેજ અચંબિત આંખે ઝલમલ સૂર્ય-કિરણને પૂર !
.
અજબ અચંબો ગજબ અજંપો
મીઠી નિદ્રા ત્યાગે,
મારામાં સૂતેલું કોઈ
આળસ મરડી જાગે
જોઉં જોઉં ત્યાં
દશે દિશા ને મધ્યે ફરકે પીતવર્ણ પટકૂળ !
.
( ગુણવંત ઉપાધ્યાય)
ખેલવાનું, હારવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
જાતને સમજાવવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
.
પોતપોતાનું મળે છે આભ તો સૌ કોઈને
પંખી માફક ઊડવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
.
પૂર્ણમાંથી અલ્પ, પાછું અલ્પમાંથી પૂર્ણ પર
ચંદ્રગતિએ ચાલવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
.
કાળું કાળું ઘટ્ટ અંધારું બધે વ્યાપેલું હો,
તે સમય અજવાળવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
.
સાંજનો વૈભવ ગુલાબી નભમાં સુંદરતા ભરે,
તે સમેટી ડૂબવાનું ખૂબ કપરું હોય છે
.
( સંધ્યા ભટ્ટ )
ખોટા સરવાળા જેવો હું ગણતાં ગણતાં થાકી જાશો,
માણસ નામે પુસ્તક છું હું ભણતાં ભણતાં થાકી જાશો.
.
પીડા પાર વગરની થાશે, દર્દોથી ઉબકાઈ જવાના,
જખમો લોહીઝાણ મળ્યાછે, ખણતા ખણતા થાકી જાશો.
.
ખળભળ થાતી બહુમાળીમાં, ઝાંખો ઝાંખો જીવ બળે છે,
ખરવા લાગ્યા કૈંક મિનારા, ચણતા ચણતા થાકી જાશો.
.
તાકા રેશમના વણનારા હાથ મશીને બાંધેલા છે,
ઝીણાં મલમલ છોડ કબીરા, વણતા વણતા થાકી જાશો.
.
કાચાં પાકાં સપનાંઓનાં, અરધાં પરધાં ઓધાનો છે,
શબ્દો અવતરવા લાગે તો, જણતા જણતા થાકી જાશો.
.
( પરાજિત ડાભી )
ઝાંઝવા પીતી રહું, રોકી શકે ક્યાં રણ મને !
સાવ સૂકી રેતનું છે તીવ્ર આકર્ષણ મને !
.
વૃક્ષના જેવી કફોડી છે દશા મારી જુઓ,
ઝંખના આકાશની ને મૂળનું વળગણ મને !
.
સૂર્યની સાથે ક્ષિતિજે આથમી જાવું અફર,
ને સતત શોધ્યા કરે અજવાસનું પ્રાંગણ મને !
.
આયનામાં કેટલાં વર્ષો પછી જોયું અને,
મામલો ગંભીર છે; ના ઓળખું હું પણ મને !
.
જિંદગી વિશે બધાંઆભાસ આછા-પાતળા,
છું વમળમાં, મૂંઝવે પ્રશ્નો હજી હરક્ષણ મને !
.
આમ હોવાનું ગમે છે, છે ખબર બસ એટલી;
પણ હયાતીનાં હજી જડતાં નથી કારણ મને !
.
( દક્ષા બી. સંઘવી )
હુંય આવી જાઉં અંતે પાઘડીનો વળ બની,
ને ભુલાતો જાઉં કોઈ ગતસમયની પળ બની.
.
આ સમયના વૃક્ષ પર માનવ ઝૂલે પણ ક્યાં સુધી ?
મોત કેરા હાથમાં એ જઈ શકે છે ફળ બની.
.
કેટલાં ડગલાં ભરે એની ખબર ક્યાંથી પડે ?
આ ધરા પણ છેતરે છે હરઘડી જ્યાં છળ બની.
.
હર દશા સામે રહી છે પૂતળું થૈને સદા,
કેટલીને ભાંગવી ! ઊભો નિરર્થક બળ બની.
.
આમ હોવું આગ વચ્ચે ચોતરફ ભડકે બળે;
હરઘડી વરસી રહી એની કૃપા તો જળ બની.
.
( આહમદ મકરાણી )
શુષ્કતાની એ વિલક્ષણતા જ અલગારી હતી;
રણ વચોવચ છમ્મલીલી એક જે ક્યારી હતી.
.
ભરબપોરે ધૂળની પીડાને તેં ઠારી હતી;
પાડીને કુમકુમ પગલીઓ કેડી શણગારી હતી.
.
હું વિજય પામું હતો એવો જ આશય એટલે
તેં જ જાણી જોઈને આખી રમત હારી હતી !
.
સ્વપ્ન તારાં આવતાં’તાં મારી આંખોમાં સતત,
સાવ ટૂંકી રાતને મેં ખૂબ વિસ્તારી હતી.
.
વિશ્વ આખુંયે જઈ સામે પડી ઊભું હતું,
એ જ વેળા તેં કરી મારી તરફદારી હતી.
.
આપણે ખુશીઓ ભલે રાખી અલગ; પણ છેવટે
વેદના જે કંઈ હતી બેઉની સહિયારી હતી.
.
( કરસનદાસ લુહાર)
