કાં તો તું આંખોથી મોજા પંપાળ

કાં તો તું છાતીમાં દરિયો સંતાડ

તોય એક લ્હેરખી ઉછળીને આવે તો ચૂંટી ખણી લેજે ગાલે.

આજે નહીં સજન કાલે…

.

આજે તો ચંદાએ એકટાણું કીધું છે,

આજે નક્ષત્રોએ મૌનવ્રત લીધું છે.

આજે તો વાયરીય મહિયરમાં ગઈ છે,

રાતરાણી થાકીને ઝટ્ટ સૂઈ ગઈ છે.

ઝાંઝરની ઘૂઘરીઓ છણકો કરે છે કે એકેય ડગલું નહીં ચાલે.

આજે નહીં સજન કાલે…

.

સૂરજ થઈને તું રાતને વખાણે છે

બુંદ બુંદ પીવાની લિજ્જત તું જાણે છે.

ઊંચા ચઢાવમાં ચાલ ધીમી રાખીએ,

મોસમ આવે ત્યારે કેરીને ચાખીએ.

તાજગીના ઊંડા હું શ્વાસ ભરી લઉં પછી કરશું પ્રવાસ એક તાલે.

આજે નહીં સજન કાલે.

.

( મુકેશ જોષી )

વાડ પર બેસીને દૈયડ ગાય છે

વાડના કાંટાઓ એનાથી સુંવાળા થાય છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

બારીમાંથી મધુમાલતીની વેલ અંદર આવે છે

ભીંતો ઓરડાઓ મહેક મહેક થાય છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

ચાંદની આવીને પથારીમાં બેસે છે, પછી-

સૂનમૂન પંખી પણ કલરવતું થાય છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

કેટલા દિવસો પછી એક પતંગિયું

આજે આવ્યું છે ઘરમાં ને

ફરફરે છે હવા શું બધેબધ

કણકણમાં કોઈ રણઝણ રણઝણ રણઝણે છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

પહેલો વરસાદ અને માટી પણ મહેક મહેક

છાતીમાં આરપાર મારમાર

તારતાર વાછટો વાય છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

શ્રાવણમાં ભીંજાતા તડકાઓ સંગાથે

આખ્ખુંયે ઘર હવે ઓગળતું જાય છે

ને તમે ઘેર નથી…

.

વેલાથી લીલેરી વાડ ખુદ ગાય છે

કે તમે ઘેર નથી…

.

( મણિલાલ હ. પટેલ )

શ્વાસ-ઉચ્છવાસની વણથંભી આ વણઝાર

ચક્કર ચક્કર ફરતી

આ દુનિયાને મેલી પડતી

ક્યાંક દૂર ચાલી નીકળીએ ઓ પાર !

ક્યાં સુધી ખમતાં રહીશું

કોમળ પાંદડીઓના આ પ્રહાર

ને

ક્યાં સુધી વહ્યા કરીશું

જનમોજનમના સંયોગ-વિયોગનો આ મિથ્યા ભાર !

ભૂંસાઈ ગયેલાં પગલાંને સૂંઘીસૂંઘીને

રિસાઈ ગયેલાં ડૂસકાંનો સંગાથ –

આખરે આપણે પહોંચવું છે ક્યાં !

ચક્કર ચક્કર ફરતાં ટાયરોની ગતિ !

ચિચિયારીથી કાન ભરાઈ ગયા છે, ધરાઈ ગયા છે;

આંખો સૂજી ગઈ છે; જાળમાં તરફડતી માછલીઓને જોઈને !

ક્યાંક ચાલી નીકળીએ, યાર !

જ્યાં ફૂલ હોય પણ બાગ ન હોય;

જ્યાં નદી નિરાંતે વહેતી હોય; પણ ઓવારો નહીં હોય;

જ્યાં જંગલ હોય પણ કેડી નહીં હોય;

જ્યાં કશું જ ન હોય અને એમ બધું જ હોય;

તું હોય

માત્ર

તું !

.

( ગુણવંત શાહ )

કોરીધાકોર મારી આંખોમાં ધોધમાર

વાદળ બનીને તમે વરસો

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બની જાય તેમ

હળવે રહીને તમે પરસો.

.

વરસોથી માંડેલી મીટ જેમ જીવતરના

એક એક બિંદુને તાકું

રસ્તાઓ દૂર દૂર લંબાતા થાય અને

ઘરમાં બેઠેલી હું થાકું

રસ્તાની ધૂળ પણ વાદળ થઈ જાય

તમે પાંપણને પલકારે ઢળશો ?

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બની જાય એમ

હળવે રહીને તમે વરસો.

.

પગલાંની અમથી જ્યાં આહટ સંભળાય

હું તો સૂતી નીંદરમાંથી જાગું

આગિયાના ઝબકારા ભાળીને સૂરજનું

કિરણ એકાદું હું માગું

વરસોથી અણછીપી વાવ જેવી મારામાં

યુગયુગની ફેલાતી તરસો

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બનીજાય તેમ

હળવે રહીને તમે પરસો.

.

( કૈલાસ અંતાણી )

ચારે બાજુ ભટકે મન તો ચારે બાજુ ભટકે

થોડું દોડે થોડું ચાલે, થોડું છોડે થોડું ઝાલે

ને અધવચ્ચે અટકે – ચારે બાજુ

.

મનનો એવો સ્વભાવ, એને ડંખે અભાવ;

એનો અખૂટ ખાલીપો, કાયમ ઝંખે પ્રભાવ;

અધકચરો આધાર મળે તો આખેઆખું લટકે – ચારે બાજુ

.

મન તો આખો દિવસ, માલિક માટે દોડે;

મુક્તિ એને મળી જાય, જો માલિકને છોડે;

પંજો એનો, પક્કડ એની, ને તોયે ના છટકે – ચારે બાજુ

.

( શ્યામલ મુનશી )

सुरमई रात के सितारे है

आज दोनों जहां हमारे है

सुबह का ईंतजार कौन करे !

.

फिर यह रुत यह समां मिले न मिले

आरजू का चमन खिले न खिले

वक्त का एतबार कौन करे !

.

ले भी लो हम को अपनी बाहों में

रुह बेचैन है निगाहों में

ईलतिजा बार बार कौन करे !

.

( साहिर लुधियानवी )

.

[ एतबार = भरोसा, रुह – आत्मा, ईलतिजा = विनती ]

પ્રેમમાં શું શું થયું શું કહું તને,
બહુ વખત આવું થયું શું કહું તને.

.
હું ઈશારો તને કરતો હતો,
કામ પરબારું થયું શું કહું તને.

.
કોઈને ક્યાં ઝેરનું કરવું હતું,
પારખું મારું થયું શું કહું તને.

.
ચાંદને જોવું હતું તારી તરફ,
કેમ અજવાળું થયું શું કહું તને.

.
જીદ તેં મારા થવાની ના કરી,
જે થયું સારું થયું શું કહું તને.
.
( સુરેશ ઝવેરી )

એક દિવસ મેં તને ફોન કર્યો,

’તું નહીં હોય તો હું જીવી નહીં શકું એમ ?’

એ પછી-ઘણી વાર

તારા સુધી પહોંચવા મથતી લાગણીઓના

ધમપછાડાને મારો અહમ જાળવે લે છે.

આપણે સાથે જીવેલી પળો

આંખ સામેથી પસાર થાય

અને હું સ્તબ્ધ થઈ જાઉં છું હજી પણ !

ઘણી વાર સવારે ઊઠીને અરીસા સામે ઊભી રહું

અને દેખાઈ જાય તું…

તને કશુંક કહેવા ડાયલ કરેલો ફોન

કશું બીજું જ કહીને મુકાઈ જાય છે.

આપણે રૂબરૂ મળીએ છીએ ત્યારે પણ

હાથ તો લંબાવી જ દઉં છું તારા તરફ…

પણ પછી તારી સામે લંબાવેલો હાથ

શેકહેન્ડ કરીને વાળી લઉં છું

પાછો મારી તરફ…

પણ સાચું કહું,

મારા અહમને આમ પાળી-પોષીને

મોટો નહીં કર્યો હોત

તો ખરેખર જ

હું નહીં જીવી શકી હોત તારા વગર !

.

( એષા દાદાવાળા )

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

દરિયાને ઠીક હવે સૂરજનું સ્મિત ને ખારવાનું ગીત,

મારે સૂકા બે હોઠ ને આ સૂકો અખાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

સઢ વગર અડીખમ ઊભેલા કોડ મારા દરિયાની રેતીમાં લાંગરે,

ભરતી ને ઓટ મહીં ડૂબતી ને ઊગતી ઈચ્છાઓ મારામાં પાંગરે,

દરિયો બનીને મારે આપવો છે એકવાર છીપલીને આછો સંગાથ.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

દરિયાનેય કો’ક વાર છીપલાને સોડ મહીં ડૂબવાની ઈચ્છા તો થાશે.

ભરતીને હૂંફ વડે મારી આ હાંફ એક દિવસ મોતી થઈ જાશે

મારા બે હોઠમાંથી ઓસરશે નીર,

ને દરિયાની ઓટમાંથી ખૂલશે પ્રભાત,

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

આવે કિનારે જે પાણીની છાલક એ છાલકને દરિયો કહેવાય નઈ,

સાચુકલા દરિયાનું દૂર ક્યાંક ઘૂઘવવું છીપલાથી કાંઠો સહેવાય નઈ,

એકે જગાએ પૂરો મળે નઈ,

દરિયાનાં સરનામાં સાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

આથમતાં અંધારે દરિયો છોડીને મને

ઊગેલા સૂરજમાં તરશે

કાંઠે બેઠેલો મારો નાનકડો જીવ પછી

ઘુઘવાટ વાગોળ્યા કરશે

મારા બે હોઠમાંથી ખુલ્લું આકાશ પછી સાંભળશે દરિયાને સાચવ્યાની વાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું…

.

( સૌમ્ય જોશી )

વાયરો જ્યાં અડે છે પાણીને,

કેવી મસ્તી ચડે છે પાણીને.

.

રોજ ફૂટે છે કૈંક પરપોટા,

ક્યાં કશો ઘા પડે છે પાણીને.

.

આમ નહિતર વમળ ન હોય કદી,

પાણી પોતે નડે છે પાણીને.

.

ગર્મ રેતીમાં શોષવાઈ જતાં,

ક્યાં તરસ આભડે છે પાણીને.

.

જાતમાં ભૂસ્કો મારવા માટે,

ધોધ થાવું પડે છે પાણીને.

.

પાણી, પાણીને મળશે દરિયામાં,

ક્યાં કદી રણ જડે છે પાણીને.

.

આભમાં જઈને ભોંય પર પડવું,

શી રીતે પરવડે છે પાણીને.

.

આંખને ભીંજવે અમસ્તી પણ,

એ રમત આવડે છે પાણીને.

.

( ખલીલ ધનતેજવી )